2022-01-19 Bijlage 4. Exports Miro

BIJLAGE EXPORTS MIRO [1] De actoren tabel opgesteld door groep A in workshop 1. [2] De actoren tabel opgesteld door groep B in workshop 1. [3] De systeemschets gemaakt door groep A in workshop 1. [4] De systeemschets gemaakt door groep B in workshop 1. [5] Een voorgesteld systeemontwerp ter voorbereiding op workshop 2, opgesteld door Siemens. [6] Een voorgesteld systeemontwerp ter voorbereiding op workshop 2, opgesteld door Siemens. [7] Een overzicht van gespreksonderwerpen uit workshop 1, die ter inspiratie hebben gediend voor het opstellen van de vragen. [8] Antwoorden op vragen door groep A uit workshop 2. [9] Antwoorden op vragen door groep B uit workshop 2.

Groep A Naam

Icoon

Doelen Klimaatdoelstelli ng halen. Gasloos

Gemeente Terneuzen

Volume

Flexibiliteit

Start stops industrie!

beheer van energienetten

Investeringen in nieuwbouwwonin gen, onderhoud, renovatie, duurzaamheid

Gelijke woonlasten voor huurders

CO2 neutraal woningbezit in 2050

Provincie Zeeland

Rol Aanjaagfunctie binnen gemeente

Tijdspad!

bedrijfsz ekerhei d

CO2 doelen klimaatakkoord

Woongoed ZeeuwsVlaanderen

Clavis

Risico's

Investeringen volgens MJOP

betrouwbare en betaalbare energievoorziening voor inwoners

Enduris/ netverder

Enduris

Betrouwbare betaalbare energie voorziening inwoners

Middelen

Projecten / pilots in duurzaamheid mogelijk

Aanjaagfunctie voor particuliere woningbezit in omgeving van corporatiebezit

Zo'n 20 a 30% aantal woningen per kern in bezit

Doel 2050 niet halen

Hulp bij onderzoeken

2050 energie neutraal

2030 -/-49% CO2

Contact met bewoners

Vergunning verlening

verbinden partijen

Niet halen van klimaatakk

Failliet gaan warmtenet

geen warmte

initieren

verbinden Faciliteren / vergunning verlenen

NVT?

NVT

Gebouwbeheer Gemeente

a

Gronden

North Sea Port

Verduurzaming havengebied

warmtebedrijven in Nederland Vattenfall Eneco Ennatuurlijk etc

Yara DOW Cargill

VVE's

Particulieren (1-op-1)

Economische bedrijvigheid en toegevoegde waarde in het havengebied

marge

verdienen

Zeer beperkt. Geen rol als producent of afnemer (of slechts heel beperkt voor kantoren)

Te lange duur van uitrol net

Buisleidingen

rendabele businessc ase

leveren warmte

Levering szekerh eid

NMDA

Onrendabel netwerk

Proces dat kan dienen als bron

CO2 reductie

Winst maken

Koelen/ koeltore ns

Afhankelijkhedi

professi onaliteit VVE

Betaalbare warmte

Deelnemer in warmtebedrijf

NMDA

Lange contracten voor geven zekerheid

Afhankelijkheid van 1 warmtebedrijf

isolatiegraad woning onvoldoende

betrouwbaar subsidie op aansluitkosten

Verstoring bedrijfspr ocessen

Ziekenhuis

Wooncomfort leveren

Betaalbare voorziening leveren

NMDA

afhankelijk van bron

Leveren

Afnemer

Grote VVE's kunnen deelname door andere stimuleren

Duurder dan gas

comfort

Verzorgi ngstehui zen

Alleen warmtebedrijf

Nvt

Te weinig aansluitingen

wie doet investering

gebouweigenaren kANTOREN/UTILIT EIT

Koppeling maken met bedrijven in de haven voor afname

Techniek binnen het gebouw faalt

Duidelijke afspraken over verantwoordel ijkheid binnen VVE

betaalbaar

Beschikbaar stellen van terreinen voor bouwen van installaties/aanleg gen van leidingen

Verankering van bedrijven in de haven

NVT

NVT

Minder comfortabel

Eigenaarschap vastgoed

Bouwrisisco's

Contact met bewoners

Waardeverlies vastgoed

Afnemer

Groot

AFhankelijke van functie

Eigen peak back up voorziening Betrouwbaarheid

Groep B Naam

Icoon

Doelen

Haalbaar en betaalbaar

Gemeente Terneuezen

vermindering van warmte lozing CB

DOW

Duurzaamh eidsdoelste llingen halen

Middelen

Risico's

Cooperatie valt om, gemeente failliet wanneer te veel risico

Planvorming trajecten Fijn bedrijfsklimaat realiseren voor bedrijven

Bedrijven gaan weg geen restwarmte meer

CO2 reductie in samenleving CB

reductie van CO2 belasting CB

warmtebronnen CB

technische kennis CB

maatschappelijke betrokkenheid CB

onsite infrastuctuu r CB

interferentie met operatie CB

Rol

Faciliteren planvorming

Volume

Flexibiliteit

Actief inzetten is mogelijk (participeren in cooperatie)

Geen capaciteit

wettelijke verplichting tot levering, CB

warmte leverancier CB

meerdere bronnen mogelijk CB

volledige vraag CB

installatie on site, extra constructie CB

Yara

Cargill

Waterstoffa brieken (meerdere)

Middelen vrijmaken die besparingen opleveren. MP

CO2/ duurzaamheid doelstellingen behalen MP

ZorgSaam (afnemer)

De regio verder helpen verduurzamen MP

Woningbo uwverenigi ngen / VVE

Commercieel bedrijf met aandeelhouders MP

Risicospreiding MP

Johan: geld

Johan: comfort Johan: duurzaam

Leverancier. MP

Medeinv esterde er. MP

B.c. terugverdienen investeringen MP

Johan: eigen opwekkers (PV panelen)

Johan: geen keuze mogelijkheid

voorspelbaar en betrouwbaar

goedkope warmte

ontzorgt worden

Clavis (woningbo uwconfigur aties)

Verbinden. MP Operationele kennis/ervaring MP

Johan: betaalbaar (warmte)

Prive eigenaren woningen (vertegenwoor diging)

Bedrijfsc ontinuit eit MP

WarmCO2 (bestaand warmtebedrijf)

Afnemer MP

Strategische beslissingen. MP

BK: 100% zekerheid van levering warmte tegen 70 graden op afgifteset

BK: betaalbaarheid / woonlasten gelijk voor en na

zo laag mogelijke investeringen

BK: CO2 neutrale woningvoorraad 2050

BK: Transparantie en openheid van leverancier

bk: zie aedes financiering warmtenetten en split, deel via bewoner, deel via verhuurder

BK: Kennis aantal GJ door afnemers warmte en warmtapwater

BK: isoleren van woningen naar nivo van standaard(wetgeving in maak) en aanpassen afgiftesysteem / tapwater

BK: Onderhoud en storingsopvolging afgiteset, gevolgen aan warmeafgifte in woning (circuits scheiden?)

BK: Kennis Warmtewet en risico's / bewonerscomm en vragen die leven tav warmtenetten

BK: wat na 30 jaar? moeten we niet kijken naar 50 jaar e.v.? Wie levert dan warmte?

BK: financierba arheid opgave

BK: weigering particulieren om aan te sluiten

BK: comfort wordt niet behaald

BK: aansluitingen realiseren/ deel van jaarlijkse kosten

BK: communicatie naar huurders en aanpalende kopers

BK: stakeholder in prestateigespr ekken namens huurders

BK: huurders zijn feitelijke afnemers van warmte.

BK: obv WTV mei 2021, ong 1800 ehd, grondgebonden en gestapeld. 600 zijn reeds via derde partij geleverd waarde aan huiders

BK: volume wordt lager door isolerende maatregelen, ingerekende m3 Gas lijkt laag/

BK: helderheid in planning gewenst ivm verduurzamin gopgave

BK: in opgave tot 2050 zijn ong 400 woning sloop verv nieuwbouw, indien dit voor beschikbaarheid is dan wordt dit All-Electric,

ACM bepaalt maximum tarieven, deze zijn vaak te hoog voor gelijke woonlasten te garanderen

BK: warmte altijd bemeteren om bewustwording van duurzaamheid te stimuleren maar ook flexibel invloed uit te kunnen blijven oefenen op variabele kosten door huurder.

Woongoed (woningbo uwcorporat ies)

Bedrijven als warmteafnemer o.a. Elopak, garagebedrijf tot industriele catibviteit (bedrijventerrein Terneuzen ..)

MW Gebruikmaking van restwarmte tbv processen

MW: tbv verwarming gebouwen

mw:€ mw: bedrijfszek erheid mbt proces

MWr:reductie CO2

mw:install atiekosten installatie mw:voldoende techneuten voor aanleg en onderhoud

Gemeente Terneuzen (warmteafnemer gebouwen plus zwembad)

Recreatieterrein de Braakman (onzekere ontwikkeling, potentiele afnemer)

Klimaatdo elstellinge n EU halen

Rijksoverheid

behalen financieel rendement (Ton)

infra eigenaar (financieel) warmtenet (hoofdaorta)

infra eigenaar (financieel): haarvaten / distributie

infra eigenaar (operationeel): haarvaten / distributie

eigen doelstellingen CO2 verminderen behalen

Nieuwbouwwijken (gemeente als stakeholder)

infra eigenaar (operationeel) warmtenet (hoofdaorta)

provincie

Eigenaar water

afdekken financiele risico's (Ton)

Verduuraming bebouwde omgeving en indusrie

creeren voldoende cashflow (Ton)

ACM

Rijksinp assingsp lan

eigen vermogen (Ton)

installateurs

Faciliteren planvorming grote projecten

Nieuwe omgevingswet Aanpassen gaswet en bevoegdheden

Garantiestelling overheid (Ton)

Vreemd vermogen (Ton)

dorpsbelangen ((vertegenwoo rdigen woonkernen)

Niet flexibel maar kan om doelen te halen noodwetgeving inzetten

Zorgen voor level playing field met andere landen

Grote bedrijven gaan weg door extra CO2 tax

subsidie (Ton)

NGO's (milieubeweging en)

kan uitzonderingen maken

financier warmtenet (Ton)

wegvallen leveranciers (Ton)

wegvallen klanten (Ton)

grondeigenaar (waterschap, rijkswaterstaat, prive grondeigenaren)

grote operationele storingen (claims) (ton)

nvt (Ton)

nvt (Ton)

Johan: monteurs

Johan: geld

Johan: weinig afnemers

Johan: hoge kosten per afnemer

Johan: lage operationle kosten

GJ prijs

Groep A : het aanbieden van warmte door een warmtebedrijf

vastrecht

een geïntegreerd warmtebedrijf

gereguleerd

huur afleverset gereguleerd

bijdrage projectkosten In hoeverre is het reeel om deze kosten af te wegen tegenover het huidig gebruik, want wordt de warmtevoorziening door 'van het gas af' niet sowieso duurder?

dichtheid gebouwde omgeving belangrijkste in haalbaarheid van business case

warmtebron

hulpwar mtecent rales

waarin zit het verschil in Zeeland? Tussen de verschillende aanbieders?

bijdrage aansluitkosten

back-up voorzieningen

woningbouw

collectiefcollectief

collectief individueel

grondgebonden = individueel

collectief individueel levert aparte punten op in het te regelen net

collectief individueel : meer leidingen

stijgen wanneer het verschil toeneemt

gereguleerd

leveren van warmte (betrouwbaar)

meer risico omdat leidingen van warmtebedrijf bij derden in gebouw zijn geplaatsts

operationele kosten

WELKE VORM VAN AFREKENEN?

leidingen

druk/temperaturen/etc beheren invloed op regelbaarheid ; regelen

leveren van warmte (betrouwbaar, betaalbaar)

utiliteit

scholen veel gesloten : wat is de functie van het gebouw?

beheer van warmtenet / onderhoud

Wanneer welke hoeveelheid, met welke druk en temperatuur?

CO2 rechten

uitkoppeling

-in mindering brengen ETS (verhoging vrije rechten) EU -uitkoppeling OPEX: SDE ++ -Nationaal gebied: nog onduidelijk Europese middelen (nader verkennen)

asset(aanpassingen) in proces leveren / produceren van warmte (betrouwbaar)

warmtebedrijf

Notities restwarmte levering "in de gaten houden"

risico's

koelingskosten besparing

operationele kosten

Aanbod van warmte is heel groot

Meer aanbod betekent niet minder risico

Vorm van afrekenen verandert niets aan het feit dat het een commercieel bedrijf is - rendement moet behaald worden

Groep B : invoeren van restwarmte in een warmtenet door een industriële partij gescheiden verantwoordelijkheden transport en warmtelevering Vastrecht: vergoeding investeringen warmtetransportbedrijf (aansluiting tot meterkast) Eindverbruiker: investeringen binnen gebouw

eindverbruiker

Warmteleveringsbedrijf

Warmtetransport bedrijf (infra)

Minder koelwateverbruik, minder kuub water verbruik (kostenbesparing)

kennis operatie systeem sluit aan bij organisatiestructuur (onderhoud installatie)

betrouwbare restwarmtelevering (geen extra CO2 uitstoot)

Administratieve Optie: warmte naar warmtenet (monopolie)

1 bedrijf met 2 takken (asset manager EN operationeel manager (financieen , betalingsverkeer)

Notities betrouwbaar: - kwaliteit invoeding -continuitiet -beschikbaarheid op lange termijn

afrekenen op vastrecht, geen metingen in het systeem (bespaart kosten uit)

afhankelijkheid van grensoverschrijdi ng (belangrijk voor EU subdidies) Is grensoverschri jding dan een voordeel of een nadeel??

Voorkeur Dow: warmtelevering en transport in 1 hand (met 1 contractuele interface). Reden: duidelijke verantwoordelijkheden

bij scheve verdeling risico's zal herverdeling risico's moeten plaatsvinden

Per stakeholder: acceptabele balans op elementen risico, flexibiliteit en kosten / vergoeding

warmtebedrijf gebaat bij lange termijn contracten

Industrie: belang dat warmtebron ook een keer niet beschikbaar is daarom robuust model nodig (meerdere bronnen)

Realisatie risico: planvorming van realiseren warmtenet: vergunningsprodcure, eigenaar gronden - Rijkswaterstaat / via rijksinpassingsplan (onteigeningsprocedure) of bij gemeente , provincie keuzen). Afhankelijk van keuzes specifieke risico's, voldoende mensen om dit te realiseren

Operatie risico: 1) eindgebruikers afhaken 2) bronnen afhaken impact * kans (risico)

Marktordeningsoptie B: restwarmteproducent vergoed via EU-ETS, geintegreerd warmtebedrijf en geen bemeting restwarmtelevering

Kos

/ na

ële

t e s ' o c

m

ro

n

Rijksoverheid Middelen

Investeringskosten (CAPEX)

Kennis operatie systeem Sluit aan bij organisatiestructuur (onderhoud installatie) Beschikbare restwarmte Gekwalificeerd personeel Kapitaal

Investering restwarmte uitkoppelingsinstallatie inclusief aansluiting op restwarmte netwerk

Risico's restwarmteproducent Mogelijke boete indien niet geleverd wordt volgens afspraak (te regelen in contractafspraken).

Onderhoud restwarmte uitkoppelingsinstallatie inclusief aansluiting op restwarmte netwerk Operatie restwarmte uitkoppeling installatie Administratie (planning restwarmte invoeding, afrekening, boekhouding EUETS?)

Uitvoeren investeringsproject 'uitkoppelen restwarmte' Opereren restwarmte uitkoppelinstallatie Onderhouden restwarmte uitkoppelinstallatie Plannen beschikbaarheid restwarmte invoeding / het afstemmen met andere restwarmte producenten voor borgen 100% beschikbaarheid restwarmte-levering. * Contractbeheer met warmtebedrijf 'Contractbeheer' met Rijksoverheid t.a.v. EU-ETS rechten 'Contractbeheer exploitatie subsidie SDE ++ *Deze activiteit zal waarschijnlijk in het takenpakket van het warmtebedrijf vallen. Het is echter mogelijk dat meerdere restwarmteproducenten onderling afspraken maken en gezamenlijk een contract afsluiten met het warmtebedrijf. Het is ook denkbaar dat het warmtebedrijf met iedere restwarmte producent een apart contract afsluit.

Ontvangt restwarmte input op warmtenet en wordt eigenaar van restwarmte op het overdrachts-/demarcatiepunt. Plant 100% beschikbaarheid van restwarmte volgens 'dispatching' contract met alle warmteproducenten. Waarborgt kwaliteit van de geleverde warmte.

Contract restwarmteproducent - integraal warmtebedrijf

Activiteiten Operationele kosten (OPEX)

Geïntegreerd warmtebedrijf

Contract restwarmteproducent - Rijksoverheid: exploitatie Afspraken over vergoeding in CO2-rechten Afspraken over SDE++ exploitatiesubsidie

Mogelijke boete indien de site 'voortijdig' gesloten wordt (boete wordt lager naarmate tijd verstrijkt).

Verkeerde inschatting van operationele kosten.

Behaalt CO2-reductie Levert financiële prikkel voor gratis beschikbaar stellen van restwarmte door restwarmteproducent door gratis EU-ETS rechten te verstrekken aan restwarmteproducent Levert SDE++ exploitatiesubsidie ten behoeve van de operatie van het restwarmte uitkoppelsysteem

Afspraken over beschikbaarheid van restwarmte Korte termijn: (uur/dag/week) Middellange termijn: (maanden/seizoenen) Lange termijn: (jaren) Hoe wordt het risico op krimp van warmtevraag verdeeld? Hoe wordt bij groei van warmtevraag meer restwarmte 'aangetrokken'? Afspraken over manier waarop de verdeling van restwarmtebron invoeding op het warmtenet gepland wordt. Wat is het dispatching-protocol? Op basis van welke criteria krijgen producenten wel of geen voorrang in de levering? Hoe wordt flexibiliteit (aan zowel productiezijde als vraagzijde) beloond Hoe wordt een noodvoorziening/back-up ingericht?

Waardepropositie restwarmteproducent Betrouwbare restwarmtelevering (geen extra CO2 uitstoot) beschikbaarheid van x uur / jaar beschikbare bron voor minimaal y jaar gegarandeerde restwarmte invoeding binnen kwaliteitsspecificatie (temperatuur en druk)

Hoe zien de opstartprocedure en de stopprocedure er operationeel gezien uit?

Gratis CO2-rechten (EU-ETS) Kostenbesparing door in mindering brengen op benodigde inkoop van CO2-rechten (EU-ETS) CO2-besparing vindt plaats bij de gebouwen (vermeden CO2 uitstoot uit aardgasgestookte CV-ketels). Is het idee dat deze CO2-uitstoot in mindering wordt gebracht van de CO2-uitstoot van een restwarmte producent?

Exploitatie subsidie Subsidie voor uitkoppeling OPEX: SDE ++. Over een deel van de operationele kosten voor de operatie en instandhouding van restwarmte uitkoppel-installatie kan subsidie worden verkregen. Hoe lang krijgt een restwarmteproducent deze subsidie? Wat is de hoogte van deze subsidie? Op welke OPEX (operationele kosten) heeft de subsidie betrekking?

Het aantal CO2-rechten dat een leverancier ontvangt kan worden bepaald op verschillende manieren. Opties zijn: a. Een jaarlijkse uitgifte van CO2-rechten die onafhankelijk is van de geleverde hoeveelheid restwarmte. b. Een jaarlijkse uitgifte van CO2-rechten die afhankelijk is van de geleverde restwarmte en berekende CO2-besparing i. Geleverde restwarmte wordt per producent per GJ gemeten. Hiervoor zijn comptabele metingen nodig. ii. Geleverde restwarmte wordt 'geschat' op basis van bijvoorbeeld aansluit-categorieën (op basis van huistype, energielabel en andere factoren).

Potentiele barriere beleidskader: onafhankelijk niet mogelijk

Het uitgangspunt van de berekening CO2-besparing lijkt een CO2-besparing ten opzichte van huidig aardgasgebruik. Factoren die een rol spelen bij deze berekening zijn: De isolatiegraad. Duurzame restwarmte die slecht geïsoleerde huishoudens verwarmt resulteert in een hogere CO2reductie bij vervanging van warmte uit gas. Een hogere isolatiegraad resulteert in een lagere aan de restwarmte toe te schrijven CO2-reductie. De zonder restwarmte-levering verwachtte CO2 reductie. Blijft een vergelijking gemaakt worden met het huidige aardgasgebruik of kan verondersteld worden dat er zonder restwarmte levering ook een besparing was geweest? Is het te verwachten dat er een ander referentiepunt wordt gekozen? Verdwijnt de uitgifte van CO2 rechten na een bepaalde periode? Zijn er nieuwe afspraken te maken met de EU om deze constructie mogelijk te maken? Ofwel, is het een substantieel risico dat het maken van deze afspraken zeer lang duurt?

Vermindering koelingskosten Kostenbesparing door minder koelwaterverbruik op de site van een restwarmteproducent.

Mogelijke overige subsidies Mogelijke additionele subsidies / risico afdekking vanuit Rijksoverheid of Europa.

Is er subsidie nodig?

In o s

b

ne

s

r ep

ce

Marktordeningsoptie A: geïntegreerd warmtebedrijf, wel bemeting restwarmtelevering Kos

/ na

ële

co's a m

d if

Investeringskosten (CAPEX) Investering initiële restwarmtenet Toekomstige uitbreidingsinvesteringen restwarmtenet Toekomstige vervangingsinvesteringen restwarmtenet

Rijksoverheid Ontvangt CO2-reductie a.g.v. het restwarmtesysteem (verdringing CO2-uitstoot gebouwen) Draagt zorg voor maatschappelijke geaccepteerde en rechtvaardige kosten voor afname van restwarmte Zorgt voor financieel arrangement dat restwarmtebedrijf een redelijk financieel rendement kan halen Creëert randvoorwaarden voor effectieve realisatie van initieel restwarmtenet en groei hiervan (vergunningsprocedures, traces, etc.)

Operationele kosten (OPEX)

Risico's geïntegreerd warmtebedrijf Mogelijke boete van ACM indien niet geleverd wordt volgens afspraak (te regelen in contractafspraken) 'storingsprestatie' als gevolg van falen restwarmtenet 'storingsprestatie als gevolg van falen restwarmtelevering

Onderhoud restwarmtenet Operatie restwarmtenet Precariobelasting (kosten gebruik openbare grond) Administratiekosten (planning restwarmte, afrekening, boekhouding) Marketing, sales, business development kosten

Risico op krimp of lage groei van warmtevraag waardoor rendement op investering niet wordt behaald. Planningsrisico's in ontwikkeling initiële warmtenet, denk aan: vergunningverlening, gebruiksrecht grond, onteigeningsprocedures, burgerprotest, tekort aan technisch personeel en materieel/materiaal voor tijdige realisatie Hogere investeringskosten dan verwacht als gevolg van realisatieproblemen.

Benodigde Kennis operatie en beheer middelen

restwarmtenet Administratieve processen (facturatie, contractbeheer) Gekwalificeerd personeel Kapitaal voor investeringen en operationele kosten restwarmtenet

Restwarmte producent 'Contract warmtebedrijf - Rijksoverheid

Krijgt mogelijkheid voor economisch nuttige besteding van restwarmte Bijdrage aan CO2-emissie reductie en klimaatproblematiek (goed voor imago van het bedrijf)

Afspraken over tariefstelling (ACM) Afspraken financiering onrendabele top Andere afspraken over afdekken financiële risico's / borging redelijke restwarmtekosten voor afnemers Afspraken over kwaliteit van dienstverlening (bijvoorbeeld over leveringszekerheid en -kwaliteit)

Contract restwarmteproducent - integraal warmtebedrijf Afspraken over beschikbaarheid van restwarmte Korte termijn: (uur/dag/week) Middellange termijn: (maanden/seizoenen) Lange termijn: (jaren) Hoe wordt het risico op krimp van warmtevraag verdeeld? Hoe wordt bij groei van warmtevraag meer restwarmte 'aangetrokken'?

Activiteiten Uitvoeren investeringsproject 'aanleg restwarmtenet' Opereren restwarmtenet: balanceren vraag en aanbod restwarmtenet Asset management warmtenet (investeringsplanning op vlak van capaciteit en kwaliteit /instandhouding) Uitvoeren onderhoud- & inspectiewerkzaamheden restwarmtenet Uitvoeren vervangingsinvesteringen componenten restwarmtenet Oplossen storingen restwarmtenet Plannen beschikbaarheid restwarmtenet invoeding (gepland onderhoud: afstemmen met restwarmte producenten en afnemers) Dispatching: plannen restwarmte invoeding (intra day, day ahead, lange termijn) Marketing, sales, business development: ontwikkelen nieuwe afnemers restwarmtenet Contractbeheer met restwarmteproducenten Contractbeheer met afnemers restwarmte (o.a. facturatie) effectief storingen oplossen

Waardepropositie geïntegreerd warmtebedrijf Betrouwbare en betaalbare restwarmtelevering beschikbaarheid van 99.99% gegarandeerde restwarmte invoeding binnen kwaliteitsspecificatie aantrekkelijk en betaalbaar tarief voor aangesloten klanten vast tarief lager wordend tarief (daalt naarmate er meer klanten aangesloten worden) mogelijk hoger tarief bij grote netwerkuitbreidingen differentie in tarieven voor verschillende groepen van afnemers afhankelijk van grootte van restwarmte-afname (op basis van GJ meting of op basis van categorie) progressief tarief: afhankelijk van kapitaalkracht van afnemers 1 loket voor warmteproducenten en warmte afnemers duidelijkheid rollen & verantwoordelijkheden beperkte administratieve lasten uitvoering dispatch rol is centraal (plannen invoeding / extractie warmtenet)

Afspraken over manier waarop de verdeling van restwarmtebron invoeding op het warmtenet gepland wordt. Wat is het dispatching-protocol? Op basis van welke criteria krijgen producenten wel of geen voorrang in de levering? Hoe wordt flexibiliteit (aan zowel productiezijde als vraagzijde) beloond Hoe wordt een noodvoorziening/back-up ingericht? Hoe zien de opstartprocedure en de stopprocedure er operationeel gezien uit?

In o s

b

ne

r

Inkomsten uit vastrecht Vergoeding voor kapitaalskosten en operationele kosten van het hoofdnetwerk, afhankelijk van de aansluitcapaciteit. Verschillende modellen mogelijk, zoals: 1 vast tarief gedurende een lange periode voor launching customers. Nieuwe klanten (op later moment aangesloten) krijgen hetzelfde tarief. Een dalend tarief bij een groeiend aantal aangeslotenen. anders...

Inkomsten uit aansluittarieven Vergoeding voor aansluiting op het restwarmtenet ter dekking van de investeringskosten van de aansluiting. Verschillende modellen mogelijk: afhankelijk van capaciteit van de aansluiting afhankelijk van daadwerkelijke investeringskosten van de aansluiting anders...

Subsidie / financiering Potentiële financiële vergoeding vanuit de overheid (Rijk, provincie, gemeente) voor het afdekken van de onrendabele top van de voorinvestering in overcapaciteit. Deze vergoeding kan: afhankelijk gemaakt worden van de daadwerkelijke ontwikkeling van klantgroei (inbreiding). Op deze manier worden overwinsten voorkomen. Extra inkomsten vloeien terug naar de overheid. onafhankelijk gemaakt worden van de daadwerkelijke groei van restwarmte afnemers. Extra inkomsten vloeien naar het warmtebedrijf. deels afhankelijk gemaakt worden van de daadwerkelijke ontwikkeling van klantgroei (inbreiding).

be j

AANDACHTSPUNT VOOR VERVOLGTRAJECT - in beeld brengen van de verschillende soorten afnemers / klantgroepen + een passend tariefstelsel.

[A] Verantwoordelijkheid toezien op kwaliteit van restwarmtelevering en service van het restwarmtebedrijf

Wie ziet toe op afspraken over leveringszeker heid en kwaliteit? Hoe wordt de afnemer beschermd t.a.v. leveringsbetrouw baarheid en kwaliteit?

Is de ACM de enige partij die controleert?

Wat is de rol van de gemeente?

[C] Verschillende soorten aangeslotenen, (verschillende verdelingen van risico's en verschillende kosten)

Vanwege de ontstane monopoliepositie van het warmtebedrijf zal er regulering en toezicht van de ACM zijn. (Is dit het uitgangspunt?)

Bij wie klopt de afnemer aan als de dienstverleningskwaliteit onvoldoende blijkt?

individueel individueel: 1 gebouw met 1 warmte aansluiting. (7)

(Bron: Startmotorkader Warmtenetten).

Welke partij is eindverantwoordelijk voor de goede werking van het restwarmtesysteem op de korte termijn?

Welke partij moet ingrijpen als het onverhoopt mis gaat met de restwarmtelevering?

Collectief - collectief: grote gebouwen waarin afnemers verenigd zijn achter een collectief aansluitingspunt. Er is een intern warmteafgiftesysteem. (9)

Een groot initieel aantal restwarmteproducenten is geen garantie voor succes

Verschillen in restwarmteproductie betreft timing, temperatuur en druk dienen afgestemd te worden.

uitbreiding: een groter aantal aangeslotenen mogelijk gemaakt door een (grote) investering in de hoofdinfrastructuur. Nieuwe aangeslotenen zijn via een nieuwe hoofdader verbonden aan het initiële restwarmtenet.

Hoe meer restwarmtelevering door partij, des te gunstiger de business case voor deze parij. Daarom 'concurrentie' tussen leveranciers van restwarmte. Deze 'concurrentie' leidt niet per definitie tot een goede leveringsbetrouwbaarheid van het hele systeem.

De restwarmteproducent moet voldoen aan eisen aan temperatuur en druk van het restwarmtesysteem. De kosten voor het voldoen aan deze eisen kunnen liggen bij de restwarmteproducent.

Business case individuele producent wordt beter bij meer levering door: - lagere koelingskosten - meer gratis CO2-rechten (indien afgesproken wordt dat CO2-rechten worden verstrekt aan individuele partij op basis van daadwerkelijk geleverde restwarmte)

stijgende CAPEX per aansluiting

Inbreiding leidt tot lagere systeemkosten per geleverde hoeveelheid restwarmte. Er treedt systeemvoordeel op. Wie profiteert van dit systeemvoordeel?

inbreiding: een groter aantal aangeslotenen zonder (grote) investeringen in hoofdinfrastructuur. Nieuwe aangeslotenen vinden een plek aan de hoofdaderen van het restwarmtenet. De afnemersdichtheid neemt relatief goedkoop toe. Dit vereist enige mate van overinvestering in de hoofdinfrastructuur.

[D] Techniek en regelgeving huishoudens, woningcorporaties en overige partijen?

planning & strategie toekomst

Welke partij is eindverantwoordelijk voor lange termijn (>30 jaar) leveringszekerheid van restwarmte oplossing? De restwarmte afnemers hebben belang bij lange termijn zekerheid (30 jaar?) van restwarmte levering. Een individuele restwarmte producent kan zich zeer waarschijnlijk niet committeren aan een 30 jaar restwarmteleveringsverplichting. Een partij zal verantwoordelijk moeten zijn voor het op lange termijn organiseren van voldoende restwarmtelevercapaciteit (eventueel organiseren nieuwe restwarmtebronnen indien restewarmteleveranciers wegvallen en het beperken / elimineren van het financieel risico voor restwarmteafnemers indien na bijvoorbeeld 15 jaar noodzakelijk blijkt dat duurdere bronnen ontsloten moeten worden)

AANDACHTSPUNT VOOR VERVOLGTRAJECT Communicatie betreffende de beantwoording van de vraag "Hoe is de restwarmteleveringsinstallatie bij een afnemer ingericht?"

Hoe wordt warm tapwater voorzien?

Zijn er minimale isolatie-eisen voor aansluiting van een woning aan het restwarmtenet?

AANDACHTSPUNT VOOR VERVOLGTRAJECT

Wat is de impact van restwarmtegebruik op het energielabel?

Hoe wordt een warmtebedrijf geprikkeld om grote uitbreidingsinvest eringen te doen?

Hoe wordt een warmtebedrijf geprikkeld om voor te investeren voor inbreiding?

- De restwarmteproducent kan meer restwarmte leveren, dit resulteert in o.a. lagere koelingskosten, meer gratis CO2-rechten. - Het warmtebedrijf: opbrengsten uit aansluit- en vastrechttarief groeit terwijl er nauwelijks extra kosten zijn. - Profiteren de launching customers ook van de groei? - Profiteren overheden die de initiële overcapaciteit in hoofdinfrastructuur mogelijk maakten, ook van de groei?

dalende CAPEX per aansluiting

Collectief - individueel: er zijn bij dit type aansluiting risico's verbonden aan het feit dat leidingen binnen een gebouw. Dit gebouw is geen eigendom van het warmtebedrijf.

[B] Lange en korte termijn systeemverantwoordelijkheid

running the business

Collectief - individueel: grote gebouwen waarin voor iedere afnemer een individuele afname punt georganiseerd moet worden. Aparte afleversets per individuele afnemer. (8)

AANDACHTSPUNT VOOR VERVOLGTRAJECT

[G] Omgang met uitbereiding van warmtenet

Is het mogelijk om op basis van de kenmerken en afstanden een fasering van uitrol te schetsen?

[E] Verschillende soorten producenten, verschillende verdelingen van risico's

Is er wet en regelgeving die mogelijk blokkerend kan werken voor het realiseren van een "optimale" isolatiegraad?

Welke wijken en andere gebouwen gaan aangesloten worden?

Wat zijn de technische specificaties voor overige afnemers?

[H] Informatievoorziening en draagvlak

[F] Specificatie van kenmerken restwarmtelevering en afname-dichtheid in de Kanaalzone

Wat is de aansluitingsdichtheid van verschillende regio's?

Wat voor type aansluiting zijn dit? (zie C)

Hoe wordt voldoende draagvlak om aan te sluiten op een restwarmtenet?

In hoeverre zullen er inbreidings- en uitbereidingkansen zijn in de verschillende regio's van Kanaalzone?

Wie is verantwoordelijk voor het informeren van burgers over de huidige stand van zaken van dit haalbaarheidsonderzoek?

Wat zijn de juiste kanalen om dit te doen?

AANDACHTSPUNT VOOR VERVOLGTRAJECT

Welke informatie moet verstrekt worden om draagvlak voor deze route te vergroten?

Welke groeiscenario's zijn er?

Systeemkosten versus keuzevrijheid.

[J] gratis CO2 rechten en relatie tot CO2 emissie besparing Hoe wordt de verdeling van CO2 rechten over verschillende producenten geregeld?

In hoeverre wordt dit al juridisch ondersteund?

Hoe wordt er gecompenseerd? (Afhankelijk of onafhankelijk van daadwerkelijk geleverde restwarmte in GJ)

Hoeveel afnemers zijn nodig om te kunnen starten? Hoe wordt de CO2 reductie berekend? Wat is het referentiepunt?

[I] De initiële business case

Hoe ziet het initiële systeemontwerp er uit? Welke producenten leveren? Wie zijn de launching customers? Hoeveel overcapaciteit is er in dit initiële systeemontwerp ingebouwd?

Hoe zorg je voor voldoende afnemers om te kunnen starten?

Mag een individueel huishouden een restwarmte aansluiting weigeren? Een bepaalde schaalgrootte (hoeveelheid restwarmte afname) is nodig voor het rechtvaardigen van de investeringen in het restwarmtenet. Verplichten van afnemers leidt tot lagere systeemkosten. Dit staat op gespannen voet met de keuzevrijheid van individuele afnemers.

Bij wie klopt een afnemer van restwarmte aan als de dienstverleningskwaliteit van het warmtebedrijf onvoldoende blijkt?

Bij het warmtebedrijf zelf

Wie komt er wel in aanmerkingen voor compensatie?

Geschillen commissie onafhankelijke comissie

Aanwijzing 20 - 30 jaar

Niet minder doorzichtig

Onder welke voorwaarden willen afnemers van wartme mee?

Intentie verklari ngen

Hoe groot is het risico dat dit misgaat?

In hoeverre is de ‘uitbetaling’ van gratis CO2 rechten al juridisch mogelijk? Welke partij is eindverantwoordelijk voor lange termijn (>30 jaar) leveringszekerheid van restwarmte oplossing? De restwarmte afnemers hebben belang bij lange termijn zekerheid (30 jaar?) van restwarmte levering. Een individuele restwarmte producent kan zich zeer waarschijnlijk niet committeren aan een 30 jaar restwarmteleveringsverplichting. Een partij zal verantwoordelijk moeten zijn voor het op lange termijn organiseren van voldoende restwarmtelevercapaciteit (eventueel organiseren nieuwe restwarmtebronnen indien restewarmteleveranciers wegvallen en het beperken / elimineren van het financieel risico voor restwarmteafnemers indien na bijvoorbeeld 15 jaar noodzakelijk blijkt dat duurdere bronnen ontsloten moeten worden)

Beschikbare restwarmte overstijgt (factor 10'en) - dus geen risisco?

Wie geef je toegang tot een poule van restwarmtepro ducenten?

Alle restwarmtebronn en ontsluiten, zonder dat ze allemaal gaan leveren?

20 Het is denkbaar dat de initiële systeemopzet overcapaciteit bevat voor uitbreiding in min

reiding de toekomst. Deze kan voorgefinancierd zijn door de overheid. Hoe worden voordelen inhoud uit deze investeringen verdeeld? Uitleg workshop 2

Voorfinanciering - als subsidie

en -

/of nt

Doelen uit tabel van workshop 1 zouden overeen moeten komen met criteria uit workshop 3

Nieuwe deelnemers introduceren

Als achtergestelde lening , terugbetaling bij verschillende aantallen van aansluitingen

reiding

Gekoppeld aan vol lopen en de snelheid daarvan

Basisbegrip ontworpen BEM (na workshop 1) (nieuwe deelnemers)

10 min

voorwaarden aan rente

Verbeteren / Inbreiding leidt totVragen lagere systeemkosten per geleverde verbetersug beantwoorden Afronding hoeveelheid restwarmte. Er treedt systeemvoordeel op. Wie op basis van gesties profiteert van dit systeemvoordeel? ontwerpen verzamelen

- De restwarmteproducent kan meer restwarmte leveren, dit 30resulteert in o.a. lagere koelingskosten, meer gratis/CO2-rechten. 15 min opbrengsten uit aansluit- en vastrechttarief per min- Het warmtebedrijf: groeit terwijl er nauwelijks extra kosten zijn. Situatieschetsen bij ontwerpen

vraag - Profiteren de launching customers ook van de groei? - Profiteren overheden die de initiële overcapaciteit in hoofdinfrastructuur mogelijk maakten, ook van de groei?

inhoud Workshop 3

Inleiding uitwerking voor opheldering Sturingsmiddelen zijn beperkt

Als Uitwerking aandeelhouder twee

modellen Je mag de private aandeelhouder niet sturen in een Samenvatting van slechte business ontwerprichtinge case n (verschillen en overeenkomsten)

Hoe wordt gezorgd voor voldoende afnemers om te kunnen starten met de opbouw van dit restwarmtenet?

Aantrekkelijker maken voor afnemers is startpunt - niet de business case.

'Ik kan niet zomaar weg'

Inrichting escalatieroute

Welke partij is eindverantwoordelijk voor de lange termijn leveringszekerheid van restwarmte?

Warmtebedrijf is integraal verantwoordelijk

Zoveel mogelijk gelijkgetrokken met E en G wetten.

Welke partij moet ingrijpen als het onverhoopt misgaat met de restwarmtelevering?

Doel: criteria identificeren tbv keuze ontwerprichtin gen BEM

Valt dit onder duurzame institutionele beleggingen? Stabiel rendement is in dit geval een eis

Hoe wordt de verdeling van CO2 rechten over verschillende producenten geregeld?

Dit is juridisch nog niet mogelijk

Huidig juridisch uitgangspunt laat andere verdeling van CO2 rechten binnen een poule niet toe.

Nederlandse overheid die CO2 rechten belast buiten EU (gekoppeld aan het ETS systeem)

Gebiedsgericht aansluiten

Participatieproces uit warmtewet - (1) transitievisie warmte - (met participatieopdracht) - (2) fasering van wijken/gebieden -> wijkuitvoeringsplan (met PO)

Wat zijn de eisen en gevolgen van restwarmtelevering voor de isolatiegraad en het energielabel van een gebouw? Zijn er minimale isolatie-eisen voor aansluiting van een woning aan het restwarmtenet?

Kosten van isloatie en draagvlak?

Onrechtmatige verhandeling tegengaan

Ja, men gaat over de eigen energievoorzi ening

Ik doe niet mee kan niet -> je moet een alternatief aantonen

Samenstelling e-net , vevanging van gas equivalent

Welke alternatieven zijn er beschikbaar?

Als gas wegvalt, wat dan?

Is er wet en regelgeving die mogelijk blokkerend kan werken voor het realiseren van een "optimale" isolatiegraad?

Isolatie van woning als no regret in trias energetica

(indien) allelectric

Systeemkosten versus keuzevrijheid. Mag een individueel huishouden een restwarmte aansluiting weigeren? Een bepaalde schaalgrootte (hoeveelheid restwarmte afname) is nodig voor het rechtvaardigen van de investeringen in het restwarmtenet. Verplichten van afnemers leidt tot lagere systeemkosten. Dit staat op gespannen voet met de keuzevrijheid van individuele afnemers.

oeringsp lan

1 partij om te onderhandelen bij nieuwbouw versus vele individuen voor bestaande bouw Wat voor aanpassingen vraagt het aan een woning?

Wat is de impact van restwarmtegebruik op het energielabel?

Hoe wordt een warmtebedrijf geprikkeld om grote investeringen te doen?

nieuwe situaties - Rol van gemeente? nieuwbouwwijkuitv woningen Rol van provincie? Rol van ACM?

Ontzorgi ngsprinc ipe

Grootgebruikers

Afstand welke partijen liggen dichtbij de warmtebron

Robuustheidsv oorziening door een bepaalde producent

Mag een individueel huishouden restwarmte weigeren?

Wie betaalt wat waar?

70%

Warmte restwarmte definitie

perverse prikkel : meer rechten bij meer afname

Dichtbevolkte kernen beginnen

Vrijwilligheid belangrijk

Logische mee partijen zijn woningbouw corperaties

Belonen van standbystaan kan.

opt-out percentage : wanneer dit stijgt problematisch

Binnen wartme-kavel : rendabele en niet-rendabele aansluitingen

CO2 rechten zjn niet gratis

Draagvlak belangrijk: doorzichting maken van 'hoe het zit'

Transparantie van het bedrijf belangrijk. - (hier ligt een belangrijke taak voor de ACM; maar kunnen ze dit?)

Als aandeelhouder kan je op transparantie sturen.

Open boek warmtebedrijf Denemarken

Wie ziet toe op de afspraken?

sociale aspectHoe-kom je tot gedragen afspraken? / socialiseren(Burgerparticipatie? van transparantie/ Rol gemeente? rol kosten (welke wonningcooperatie?) schouders dragen welke lasten?)

Goedkoper Vragen: Zelfalternatief voorzienend is altijd hoe wordt, zonder metingen in het systeem, beter? bepaald welke restwarmteproducent Positie van Complexiteit opgave huishouden verantwoordelijk is voor te weinig restwarmte van niet teveel (voorkeuren versimpelen. verschillen) invoeding? hoe wordt, zonder metingen, per Aanpassingen aan woningen?

Moeite niet willen nemen 1 forumliertje kan al te veel zijn.

Overwinsten ten goede laten komen van...

Reputatie van warmtebedrijf

Idee: onderscheid tussen 'running the business' and 'changing the business' maken Changing business: groei restwarmtesysteem (nieuwe klanten, uitbreiding restwarmtenet, nieuwe invoeders) krimp restwarmtesysteem (verdwijnen klanten, verdwijnen restwarmte invoeders Running the business: Dagelijke bedrijfsvoering systeem Onderhoud systeem

Heeft de gemeente genoeg kennis om dit te organiseren?

Hoe allerlei kostencomopenenten in te schatten? Kan een gemeente dat? Mensen en adviseurs van andere energiebedrijven kunnen dit wel?

1. Bij wie klopt een afnemer van restwarmte aan als de dienstverleningskwaliteit van het warmtebedrijf onvoldoende blijkt? - Je start bij warmtebedrijf. Daar is het contract mee en komt contractuele verplichtingen niet na. - Daarna als vervolgstap naar ACM (is een escalatie) - Huurder en koper sluiten contract met warmtebedrijf. - Woningbouwcooperatie is aan zet bij gebrek aan binneninstallatie

- meten van kwaliteit van warmte (temperatuur) is nodig om aan te tonen dat warmteleverancier aan verplichting voldoet

demarcatiepunt: t/m de afleverset verantwoordelijkh eid van het warmtebedrijf

- bescherming van consument in huidige warmtewet: na 4 uur geen levering, dan krijgt consument een vergoeding van warmtebedrijf

Kan de kwaliteit van restwarmtelevering zonder comptabele meting worden gegarandeerd? Nee, gaat niet goed werken (in ieder geval bij consumenten). Dit is nodig voor consument , transparantie.

3.Hoe wordt gezorgd voor voldoende afnemers om te kunnen starten met de opbouw van dit restwarmtenet?

2.Welke partij moet ingrijpen als het onverhoopt misgaat met de restwarmtelevering?

Korte termijn: warmtebedrijf Afhankelijk van oorzaak ook de producent betrekken.

Na de aandeelhouders stelt de overheid nog een bepaalde garantie

Wat gebeurt er als het warmtebedrijf failliet gaat?

Lange termijn: warmtebedrijf. in het kader van continuering van het bedrijf

praktisch plaatje met duidelijkheid hoe het geheel werkt inclusief kosten voor de afnemers (is het goedkoper dan de alternatieven / gas)?

Wie zijn de aandeelhouders van het warmtebedrijf?

Wie gaat garantstaan voor het risico op het wegvallen van de restwarmtebron: - warmtebedrijf? - overheid?

individuele aanpak: particuliere afnemers moeten ondersteund worden.

Bedrijven hebben energie expertise in huis. Particulieren niet. Dat is een extra uitdaging voor het verkrijgen van draagvlak bij particulieren

Aanpak particulieren verschilt van aanpak bedrijven.

Inzetten inzichten vanuit proeftuinen aardgasvrije wijken

Inzetten inzichten vanuit proeftuinen aardgasvrije wijken: o.a. klanttevredenheid onderzoek. Purmerend is meest succesvol

vanuit wetgeving: aangeven per wijk wanneer de gaskraan dicht gaat. Dan kiezen voor collectieve optie (warmtenet) of een alternatief. Onderdeel van wijkuitvoeringsplan.

sterke regierol van gemeente: het aangeven van grenzen voor het systeem.

Check warmtewet 2

Warmtewet 2: staat iets over garantstelling en backup beschreven vermoedelijk 4.Welke partij is eindverantwoordelijk voor de lange termijn leveringszekerheid van restwarmte?

Overheid neemt deze verantwoordelijkheid nog niet. Willen we warmtenetten realiseren zoals gewenst, dan onvermijdelijk dat overheid een aantal risico's voor haar rekening neemt. Dat moet nog wel geregeld worden. Sommige Gemeenten, provincies proberen in dit gat te springen (dit is o.a. afhankelijk van financiele draagkracht van provincie / gemeente)

vanuit corporaties: planning corporaties in overeenstemming met uitrol van restwarmtenet - communicatie corporatie naar de huurders

5a.In hoeverre is de ‘uitbetaling’ van gratis CO2 rechten al juridisch mogelijk? Welke partij is eindverantwoordelijk voor lange termijn (>30 jaar) leveringszekerheid van restwarmte oplossing? De restwarmte afnemers hebben belang bij lange termijn zekerheid (30 jaar?) van restwarmte levering. Een individuele restwarmte producent kan zich zeer waarschijnlijk niet committeren aan een 30 jaar restwarmteleveringsverplichting. Een partij zal verantwoordelijk moeten zijn voor het op lange termijn organiseren van voldoende restwarmtelevercapaciteit (eventueel organiseren nieuwe restwarmtebronnen indien restewarmteleveranciers wegvallen en het beperken / elimineren van het financieel risico voor restwarmteafnemers indien na bijvoorbeeld 15 jaar noodzakelijk blijkt dat duurdere bronnen ontsloten moeten worden)

Je kan alleen CO2-rechten geven aan ETS-bedrijven

5 jaar voorbereidingstijd: is dat wel haalbaar om zo snel afnemers aan te sluiten (dit is utopisch, gaat langer duren in de praktijk). Wat is lange termijn? 30 jaar? Of moet dit langer zijn? Zeker gezien het feit dat het lang kan duren dat een afnemer aansluit. Na 30 jaar ligt het net er nog steeds (technische levensduur is langer dan 30 jaar). Na 30 jaar is het helemaal interessant om infra te blijven benutten

vermeden CO2 in gebouwde omgeving: kan dit gelden als 'CO2-prestatie' van de industrie en kunnen hiervoor dan vrije rechten verkregen worden? Deze discussie moet nog een vervolg krijgen richting wet en regelgeving

je kan geen 2 keer subsidie krijgen: stapelen SDE++ met vrije CO2-rechten is niet mogelijk (met bepaalde verdeelsleutel wordt dit geregeld)

nationale CO2heffing: is gekoppeld aan EU-ETS prijsontwikkeling. Dit moet worden meegenomen..

Backup: maakt het systeem robuuster. Mogelijke oplossing: elke producent krijgt gelijk aandeel van restwarmteafname: vrijeisCO2-rechten onregelmatig /

Probeer bronnen gelijk deel van de tijd te laten draaien. Juist ook voor de betrouwbaarheid van de individuele bron

Minimaal aantal draai-uren vereist in SDE++. Dit is een probleem als je back-up producent bent. Mogelijke oplossing: draai-uren ook verdelen over bronnen.

seizoensgebonden.

8.Mag een individueel huishouden restwarmte weigeren?

Als overheid in overcapaciteit investeert, dan vloeien extra opbrengsten weer terug naar de de overheid (revolverend). Aanlooprisico overheid: indien er geen groei plaatsvindt, dan zijn de kosten voor de overheid. Indien er wel groei is, dan wordt de investering door de overheid terugverdiend. Via fonds kan dit worden geregeld (wordt nu over gesproken).

vroege vogelkorting als mogelijke prikkel voor launching customers. Wil je als warmtebedrijf differentieren in tarieven naar afnemers?

Komt uit lessons learnt aardgasvrije wijken

woningcorporaties: financiele prikkel om te isoleren (zuinig mogelijk energielabel). Energielabel heeft een groot aandeel in verdienvermogen van woningcorporatie

warmtewet: woning moet voldoen aan NTA8800 (labels). drie BENG-normen. Vraag: hoe wordt restwarmte gewaardeerd in deze methodiek?

Vanuit CV komt water met 90 graden. Je gaat naar 70 graden. Dat vereist dus extra isolatie

Wat is de impact van restwarmtegebruik op het energielabel?

Per woning zal bekeken moeten worden of 70 graden restwarmtetoevoer leidt tot een comfortabele binnentemperatuur leidt. Je kan niet stellen dat ieder gebouw zonder isolatiestap op 70 graden restwarmtetoevoer leidt tot comfortabele binnenverwarming (aandachtspunt, dit zal nader individueel uit moeten worden gezocht)

Is er wet en regelgeving die mogelijk blokkerend kan werken voor het realiseren van een "optimale" isolatiegraad?

Je krijgt meer financieringsruimte als je investeert in isolatie van woning. Dus het niet isoleren leidt tot een uitdaging bij hypotheekverstrekking in dit systeem.

Je krijgt meer financieringsruimte als je investeert in isolatie van woning. Dus het niet isoleren leidt tot een uitdaging bij hypotheekverstrekking in dit systeem.

9.Hoe wordt een warmtebedrijf geprikkeld om grote investeringen te doen?

Systeemkosten versus keuzevrijheid.

Inbreiding leidt tot lagere systeemkosten per geleverde hoeveelheid restwarmte. Er treedt systeemvoordeel op. Wie profiteert van dit systeemvoordeel? - De restwarmteproducent kan meer restwarmte leveren, dit resulteert in o.a. lagere koelingskosten, meer gratis CO2-rechten. - Het warmtebedrijf: opbrengsten uit aansluit- en vastrechttarief groeit terwijl er nauwelijks extra kosten zijn. - Profiteren de launching customers ook van de groei? - Profiteren overheden die de initiële overcapaciteit in hoofdinfrastructuur mogelijk maakten, ook van de groei?

Zijn er minimale isolatie-eisen voor aansluiting van een woning aan het restwarmtenet?

Voor particuliere woningen echt maatwerk. Hoe zorg je ervoor dat particulieren de juiste stappen zetten? Het zal een maatwerkaanpak moeten zijn die complex is.

De totale restwarmteafname zal basis moeten zijn voor verdeling van restwarmtebroninzet door de tijd

7.Het is denkbaar dat de initiële systeemopzet overcapaciteit bevat voor uitbreiding in de toekomst. Deze kan voorgefinancierd zijn door de overheid. Hoe worden voordelen uit deze investeringen verdeeld?

6.Wat zijn de eisen en gevolgen van restwarmtelevering voor de isolatiegraad en het energielabel van een gebouw?

5b.Hoe wordt de verdeling van CO2 rechten over verschillende producenten geregeld?

Uitkoppelende restwarmteleverancier: er wordt geregeld (regelgeving is in de maak) om vrije rechten toe te wijzen aan restwarmteleverancier. Dit gebeurt nu nog niet.

Grote VVE's in Terneuzen: via ledenvergadering benaderen?

Ja

Mag een individueel huishouden een restwarmte aansluiting weigeren? Een bepaalde schaalgrootte (hoeveelheid restwarmte afname) is nodig voor het rechtvaardigen van de investeringen in het restwarmtenet. Verplichten van afnemers leidt tot lagere systeemkosten. Dit staat op gespannen voet met de keuzevrijheid van individuele afnemers.

Mogen ze op gas blijven? Nu nog wel, maar later zullen gemeentes hier wel de keuzes in maken om laag benutte gasleidingnetten te voorkomen. Je hebt dan ook een slechtere business case voor je collectie warmtenetoplossing

Door extra opbrengsten, een goede business case. Risico's moeten voldoende goed worden afgedekt (rendement in verhouding tot risico)

Tijdelijke garantiestelling is nodig om investeringen te kunnen doen voor mitigatie aanlooprisico's

Efficiency toename in backoffice kosten (schaalgrootte is hier een factor) ook tot lagere kosten en draagt bij aan investeringsruimte. Dit is een klein stuk van de kostprijs

Risicospreiding: het kan interessant zijn om juist te investeren in groei van afname waar gedurende het jaar juist weinig warmtevraag is

Scopeverbreding: investeren in bijvoorbeeld Organic Rankine Cycle