2021-12-01 a. Transitievisie Warmte Terneuzen - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 16 december 2021 Omgeving & Economie - Beleidsontwikkeling zaaknummer: 354581

2021_Raad_00276 - Vaststellen Transitievisie Warmte Terneuzen (TVW) Portefeuillehouder Ben Assche,van Programma en/of paragraaf Programma Volksgezondheid en milieu Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de Transitievisie Warmte Terneuzen (TVW) en bijbehorende uitvoeringsagenda vast te stellen (zie bijlage 1).

Wat is de aanleiding? In 2050 worden gebouwen in Nederland niet meer met aardgas verwarmd. Dat is nodig om onze CO2-uitstoot terug te dringen en klimaatverandering tegen te gaan. Ook willen we de afhankelijkheid van aardgas verminderen, zowel uit Groningen als uit het buitenland. Daarom gaan we in Terneuzen onze gebouwen en huizen op een duurzame manier verwarmen. Deze overstap naar duurzame, aardgasvrije verwarming noemen we de warmtetransitie. Volgens het Nederlands Klimaatakkoord moeten alle gemeenten uiterlijk in 2021 hun Transitievisie Warmte (TVW) vaststellen, waarin de alternatieven voor aardgas en het handelingsperspectief per wijk of buurt is uitgewerkt. De TVW moet bovendien iedere vijf jaar worden herijkt om de nieuwste inzichten op het gebied van innovatie en wet- en regelgeving mee te kunnen nemen. In de TVW spreken we vanuit we/wij perspectief. Daarmee bedoelen we de gemeente die in samenwerking met betrokken partijen in een lokale werkgroep en in gesprek met de samenleving deze visie heeft opgesteld.

Wat willen we bereiken? We werken samen aan een haalbare, betaalbare en sociale transitie. Hierin zetten we met Zeeuwse kracht en lokaal maatwerk in om de doelstelling van 49 procent CO2- besparing in 2030 te realiseren. Daarmee laten we bewust de doelstelling los om 20 procent van de gebouwde omgeving aardgasvrij te hebben in 2030. Met dit standpunt zetten we sterk in op CO2 -reductie. We zien besparing als essentiële stap en vertalen dit naar een strategie om

1/4

gemeentebreed in te zetten op isolatie en andere maatregelen, op zo’n manier dat we tevens de gebouwen klaarmaken voor de overstap naar aardgasvrij. Ook voor de dorpen die kansrijk zijn om aangesloten te worden op een restwarmtenet is isoleren van belang om warmte te besparen, maar een aansluiting hoeft daar niet op te wachten. Dat komt omdat de temperaturen van de restwarmtebron hoog genoeg zijn en woningen ook met minder/zonder isolatie comfortabel verwarmd kunnen worden. Dit biedt meer flexibiliteit in de te zetten stappen.

Argumenten 1.1. Landelijk beleid stelt vaststelling van de TVW in 2021 verplicht. Bij het landelijke klimaatakkoord "Sectortafel Gebouwde Omgeving" is de afspraak gemaakt dat het gebruik van aardgas en CO2 uitstoot in de bebouwde omgeving moet worden teruggedrongen. De rijksoverheid stelt verplicht dat iedere gemeente een gemeentelijke transitievisie warmte (TVW) opstelt. Hierin worden kansen en mogelijkheden vastgelegd over hoe kernen in de toekomst op een alternatieve manier kunnen worden verwarmd. 1.2. De TVW is een beleidsdocument waarin mogelijkheden worden gepresenteerd om woningen en bedrijven op een alternatieve manier te verwarmen. Het is belangrijk om duidelijk aan te geven wat de status van de TVW is en hoe dit zich door vertaalt in verdere acties. In de TVW staat wat de mogelijkheden zijn voor de verschillende kernen om deze op een alternatieve manier te verwarmen. Hiervoor zijn onder andere achtergrond onderzoeken naar wijktype, energieverbruik en afstand tot warmtebronnen uitgevoerd. De TVW laat de kansen en mogelijkheden zien die uit deze achtergrondonderzoeken voortkomen. Participatie vindt vooral in het traject na 2021 plaats. Vanaf 2022 moeten wij wijkgerichte uitvoeringsplannen maken. Hierin wordt de keuze vastgelegd op welke manier een wijk samen met de inwoners aangepast zal worden.

Om dit voor elkaar te krijgen is het nodig dat er uitgebreide participatie plaatsvindt om zo de keuze voor de alternatieve verwarmingsmethode te kunnen bevestigen. De keuze voor de gekozen verwarmingsmethode per wijk met de bijbehorende maatregelen wordt dan aan de gemeenteraad voorgelegd ter besluitvorming. 1.3. De aanleg van een industrieel restwarmtenet is een grote kans voor alternatieve verwarming van meerdere kernen. Er zijn twee onderzoeken uitgevoerd: 1. Of een restwarmtenet financieel en technisch haalbaar is. De conclusie luidt, ja een restwarmtenet is haalbaar en goedkoper dan huishoudens en overige gebouwen aangesloten laten op gas. 2. Onderzoek naar coalitievorming, welk model past er het beste bij een te exploiteren warmtenet. De onderzoeken worden in de raad van januari 2022 ter kennisgeving voorgelegd aan de gemeenteraad. Ook wordt er t.z.t. gevraagd om een besluit te nemen om oriënterende gesprekken te voeren met mogelijke exploitanten van een restwarmtenet en financiers, een stap te zetten om een eerste coalitiestructuur op papier te zetten en een start maken met het participatieproces voor het warmteplan op wijkniveau.

2/4

Kanttekeningen 1.1 Er wordt in het gebied genoeg biogas opgewekt voor de helft van alle Terneuzense huishoudens. In onze gemeente wordt veel biogas opgewekt. Doordat rijkswetgeving niet eenduidig is over het toerekenen van opgewekt biogas aan de opgaven voor woningvoorraad en bijdraagt aan de landelijke doelstellingen voor 2030, heeft het college dit in 2019 geclaimd. Op dit moment zit gemeente Terneuzen hiermee 27% boven de landelijke doelstelling. Dit geeft qua doelstellingen meer ruimte om in de tussentijd goede oplossingen voor alternatieve vormen van verwarming te vinden. Om de doelstelling van 2050 te halen is het echter belangrijk dat woningen 100 procent CO2 besparen op de verwarming. Daardoor is het niet mogelijk om uit te gaan van de inzet van biogas tot 2050. Er moet nu al gestart worden met het maken van warmteplannen per wijk om zo deze doelstelling te halen. 1.2 Kostenontwikkeling gas en CO2 onbekend De kostprijs voor gas bij huishoudens neemt de laatste tijd snel toe. Dit is ook het geval bij het gas voor de industrie en de CO2 prijs. De kans op prijsstijging werd door modellen die prijsstijgingen in kaart brengen veel lager ingeschat.

Op de achtergrond zijn hier verschillende redenen voor zoals de prijsstijging van olie (door tekort en een sterke inflatie), een sterkere dollar, stop onttrekking aardgas uit Groningen, de geopolitieke situatie met een beperkt aanbod van aardgas en het oplopen van milieubelastingen geheven door het rijk. De komende jaren zal het rijk de milieubelasting op gas verder verhogen, om zo particulieren te dwingen alternatieven te zoeken voor een gasaansluiting. Om energiearmoede tegen te gaan worden we gedwongen alternatieve verwarmingsmethoden in te zetten. 1.3 Ontwikkeling koudevraag lastig in te schatten Toekomstige koudevraag is moeilijk te voorspellen. Dit hangt vooral samen met de isolatiegraad, percentage nieuwbouw en bouwstijl van nieuwe woningen. In de gemeente Terneuzen gaat het om een woningvoorraad met vooral laagbouw uit de jaren 50, 60 en 70. Het merendeel van de woningen heeft een grote warmtevraag en dit zal ook zo blijven. Voor Topsector Energie Nederland zijn er verschillende onderzoeken uitgevoerd. Hierin wordt aangegeven dat alle woningen tijdens periodes van hitte te maken krijgen met een toenemende koudevraag. Bij goed geïsoleerde woningen duurt het langer voordat de warmte binnen is. Zit de warmte eenmaal in het huis is het moeilijker om de woning koel te krijgen. Ventilatie wordt benoemd als het meest belangrijke aspect om een woning koel te krijgen.

Er zijn meerdere technische oplossingen om toenemende koudevraag te beperken of erin te voorzien: 1. Klimaatadaptatief bouwen van nieuwe woningen (beperken). 2. Full electric, met een warmtepomp die ook kan koelen (voorzien). 3. Met airco’s koelen tijdens de middagpiek (voorzien). Wat een belangrijke rol speelt zijn de kosten van netwerk-investering en verzwaring. Overal full electric is technisch niet haalbaar, vooral niet bij verouderde woningen. Het full electric uitvoeren van de kernen in Terneuzen is twee keer zo duur als de bouw van een restwarmtenet. Ook moet het netwerk verzwaard worden wat technisch niet overal haalbaar is. Bij full electric is het mogelijk dat de systemen de woningen koelen maar dan is het

3/4

noodzakelijk dat een woning al optimaal geïsoleerd is. Een uitkomst hiervoor is dat we samen met de netwerkbeheerders zon op dak stimuleren samen met lokaal stroomverbruik binnen de transformator capaciteit. Huishoudens kunnen dan op warmte dagen als de zon schijnt hun eigen elektriciteit gebruiken voor bijvoorbeeld een airco unit. Het lost een probleem op namelijk het afvangen van de pieken van stroom opwek in de middag. Door Top Sector Energie wordt aangeven dat dit een oplossing is om in de toenemende koudevraag te voorzien. Deze aanpak is overal binnen de gemeente inzetbaar. 1.4 Vergt forse gemeentelijke inzet De verdere uitwerking om tot plannen te komen als zeker de uitwerking hiervan vergt oplopende inzet. Dat is capaciteit die we niet eenvoudig binnen de bestaande formatie vrij kunnen maken. Voor de eerste stap in 2022 zetten we het incidenteel werkbudget in. De formatieve en financiële knelpunten zijn niet alleen in Terneuzen een probleem. Daarom zetten we samen met de andere Zeeuwse gemeenten in op extra rijksmiddelen. Een gezamenlijke brief, naar aanleiding van het gereed komen van de TVW, is daarvan de meest actuele actie.

Wat mag het kosten? Aan het vaststellen van de TVW zijn geen kosten verbonden. De kosten voor het opstellen van de TVW door bureau Overmorgen hebben we in een eerder stadium al betaald. Het ging hier om een bedrag van €25.000,-. Onder andere zijn achtergrond en data analyses van woningtypes en warmte efficiency van de woningopbouw hierin meegenomen. Projecten die na 2021 voortkomen uit de TVW en de bemensing hiervan kosten ook geld. We zullen concrete plannen en projecten bij de raad agenderen om hiervoor budget aan te vragen.

Wat gaan we ervoor doen?  na vaststelling in de Zeeuwse gemeenteraden gezamenlijk een brief sturen naar het Rijk en VNG (zie bijlage)  Lopende onderzoeken afronden. Wanneer de uitkomsten bekend zijn een richting kiezen met concrete projecten om een gebied doelgericht aan te pakken. Dit moet vanaf 2022 gedaan worden in de vorm van wijkgerichte uitvoeringsplannen.  Ter vaststelling worden deze wijkgerichte uitvoeringsplannen aan de gemeenteraad voorgelegd.  Door middel van een actieve participatie en communicatie inwoners meenemen in de wijkgerichte uitvoeringsplannen.

4/4