2021-09-23 a. Kinderopvang op Sociaal Medische indicatie - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 7 oktober 2021 Samenleving - Maatschappelijke Ontwikkeling zaaknummer: 350997

2021_Raad_00195 - Kinderopvang op Sociaal Medische indicatie Portefeuillehouder Sonja Suij Programma en/of paragraaf Programma Onderwijs Programma Sociaal Domein Overeenstemming met Team Financiën Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit een bedrag van 80.000 euro uit het taakveld 4.3. onderwijsbeleid vanaf 2021 toe te voegen aan het begrotingsresultaat. Besluitpunt 2 De raad besluit gelijktijdig om het onder besluitpunt 1 genoemde bedrag van 80.000 euro vanaf 2021 op te nemen in het taakveld 6.1 samenkracht en burgerparticipatie voor de uitvoering van kinderopvang op Sociaal Medische Indicatie.

Wat is de aanleiding? Met kinderopvang op Sociaal Medische Indicatie (hierna: SMI) kunnen gemeenten gezinnen (tijdelijk) ontlasten door een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang te bieden. De doelgroep van SMI bestaat uit gezinnen met kinderen tot en met 12 jaar waarvan de ouders géén recht hebben op kinderopvangtoeslag, omdat de ouders niet (allebei) werken en die vanwege een sociale of medische situatie ook niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen. Denk bijvoorbeeld aan ouders met een (chronische) lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking, of aan een sociale crisissituatie in een gezin. Kinderopvang kan dan van belang zijn voor een goede ontwikkeling van het kind en/of om de ouder(s) te ontlasten. Wanneer we SMI toekennen, gaat het per kind om de werkelijke kosten -/- een eigen bijdrage, waarbij we dezelfde systematiek hanteren als de belastingdienst doet bij de berekening van de kinderopvangtoeslag. Onze gemeente ontvangt jaarlijks een budget voor de uitvoering van SMI in de algemene uitkering. Momenteel besteedt het Rijk ook landelijk extra aandacht aan SMI. Door middel van dit advies willen we ervoor zorgen dat:

1/3

- we uitvoering kunnen blijven geven aan onze opdracht. - we binnen de huidige begroting een oplossing zoeken voor de jaarlijkse overschrijding van de huidige post, waaruit we nu SMI betalen. We willen, dat de beschikbare middelen toereikend zijn voor het uitvoeren van het beleid, dat deze apart inzichtelijk zijn binnen onze gemeentelijke begroting en dat de uitgaven met inachtneming van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) op de juiste plaats in de begroting staan. Hoewel het in principe om een budgettair neutrale wijziging binnen onze gemeentelijke begroting gaat, is een raadsbesluit nodig. Er is immers sprake van een verschuiving van middelen tussen twee programma's (Onderwijs en Sociaal domein [niet hekwerk]) Landelijke evaluatie en lokale situatie Het instrument SMI wordt binnen onze gemeente al een aantal jaren ingezet in de vorm van maatwerk. We stelden hiervoor in samenwerking met aan-z, JGZ/GGD de kinderopvanginstellingen en het team werk en inkomen van onze gemeente een werkproces op, waarin wij niet alleen concrete werkafspraken vastlegden, maar ook het doel van de regeling, de doelgroep, de duur, de voorwaarden, de wijze van bekostiging en de afspraken over opvolging. Zie bijlage 1. Wij kiezen voor een integrale aanpak, waarbij de SMI onderdeel uitmaakt van het gezinsplan. Aan-z voert de inhoudelijke beoordeling uit.

De gemeente berekent de hoogte van de tegemoetkoming en de eigen bijdrage en keert uit. Minima betalen geen eigen bijdrage. De inhoud van ons gemeentelijk uitvoeringsbeleid ligt in lijn met de wijze waarop andere gemeenten invulling geven aan deze taak, zo blijkt uit een door Significant uitgevoerde evaluatie (zie bijlage 2 + 3). Budget en uitgaven In 2005 is het bedrag dat gemeenten voor SMI kregen, vastgesteld op ca €28 miljoen. Dit bedrag is, met prijsindexatie, inmiddels opgelopen tot ca €33 miljoen. Dit bedrag is niet aangepast aan beleidsontwikkelingen of andere factoren. Het bedrag maakt onderdeel uit van de algemene uitkering en is daardoor niet geoormerkt. Voor onze gemeente gaat het inmiddels om een indicatief bedrag van 102.000 euro (inclusief de indexatie) per jaar. Onze gemeente heeft op dit moment een bedrag van 20.000 euro begroot voor SMI binnen de post maatwerk 18- (6672010). Dit bedrag is niet toereikend voor de maatwerktrajecten, waaronder de SMI. De werkelijke uitgaven uit dit budget voor SMI waren in 2020 ongeveer 23.000 euro. We betaalden de SMI echter voor een deel ook uit de bijzondere bijstand. In 2020 ging het om een bedrag van 42.000 euro. Dit is niet apart inzichtelijk in de begroting.

Wat willen we bereiken? We willen een tijdelijke maatwerk oplossing blijven geven in gezinnen waar dat noodzakelijk is. Doel is om een situatie in het gezin te herstellen, zodat het gezin weer zelf de regie kan nemen voor het opvoeden en/of weer meedoen in het arbeidsproces.

Argumenten 1.1. + 2.1. De rijksoverheid stelt binnen de algemene uitkering middelen beschikbaar voor SMI. Wij hebben een taak uit te voeren. Door een (tijdelijk) vangnet te creëren voorkomen we erger. We houden rekening met de draagkracht van het gezin, ook financieel. Er is sprake van maatwerk. Er is sprake van een integrale aanpak.

2/3

1.1. + 2.1. We zoeken een oplossing binnen de huidige begroting voor het feit, dat we de SMI nog niet goed financieel borgden. 1.1. + 2.1. We zorgen ervoor, dat de uitgaven voor SMI op de juiste plaats in de begroting staan (BBV) en apart inzichtelijk zijn. We willen, dat de beschikbare middelen toereikend zijn voor het uitvoeren van het beleid,

Kanttekeningen 1.1 + 2.1. Het bedrag dat wij beschikbaar stellen ligt lager dan wat binnen komt voor SMI via de algemene uitkering. Bovendien is het landelijk beeld, dat de kosten voor SMI stijgen. Daar staat echter tegenover, dat we met de voorgestelde 80.000 euro ruimer begroten dan onze werkelijke uitgaven in 2020 waren. Bovendien heeft het Rijk ook een beleidswijziging doorgevoerd. Met ingang van 2021 kan een groep ouders die tot 2020 gebruik maakt van SMI, verschuiven naar de kinderopvangtoeslag. Het gaat om gezinnen waarin een van de ouders een permanente Wlz-indicatie heeft en de andere ouder werkt. Ook gezinnen waarvan een van de ouders gedetineerd is en de andere ouder werkt en gezinnen waarvan een van de ouders in een verpleeghuis verblijft kunnen sinds 2021 in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag. Een eerste inventarisatie geeft overigens aan, dat wij in 2020 geen gezinnen SMI gaven, die nu onder de kinderopvangtoeslag vallen.

Wat mag het kosten? In de begroting is formeel maar 20.000 euro opgenomen voor maatwerk voor gezinnen, waaronder SMI. Dit is niet toereikend. We betalen een groot deel van de kosten uit de middelen voor bijzondere bijstand. Dat is niet apart inzichtelijk en we hebben hiervoor in het verleden ook geen middelen beschikbaar gesteld. We voorzien, dat we de komende jaren minder geld nodig hebben dan begroot voor de uitvoering van de peuteropvang. Dit heeft onder andere te maken met: - De voorziene verruiming van de doelgroepdefinitie voor peuters die in aanmerking komen voor voorschoolse educatie, waardoor we het aanbod vaker kunnen betalen vanuit de specifieke uitkering onderwijsachterstanden. - Het feit dat het bereik van peuters (helaas) wat achter blijft dan de aantallen waarmee we rekening hielden bij het opstellen van de begroting. Daarom stellen wij voor om 80.000 euro uit het budget peuteropvang structureel over te hevelen voor de uitvoering van SMI. Hierdoor ontstaat binnen het huidige begrotingsproduct voor maatwerk wat meer financiële armslag en gaan de voor bijzondere bijstand beschikbaar gestelde middelen niet meer ten koste van de uitvoering van SMI.

Wat gaan we ervoor doen? We geven de mogelijkheid om maatwerk in de vorm van SMI toe te passen in gezinnen. We zetten de werkwijze voor het maatwerk voort, zoals de afgelopen jaren. Aan-z verzorgt de indicatie. Team Werk en Inkomen beoordeelt de rechtmatigheid. We nemen het beleid op in de nieuwe Verordening Sociaal Domein, die wij momenteel voorbereiden.

3/3