2021-09-22 Bijlage 1 Bomenbeleidsplan 2021

DOCUMENT 5: BOMENBELEIDSPLAN VERSIE 2021

GROEIDOCUMENT GROEN! | INHOUD EN LEESWIJZER

1

Boom: meerjarig houtig gewas op een duidelijke stam die op enige hoogte een kroon vormt.

Dit document is een onderdeel van het Groeidocument Groen! De andere documenten die hierbij horen vindt u via de link www.terneuzen.nl/Groen

GROEIDOCUMENT GROEN! | INHOUD EN LEESWIJZER

2

Inhoud Inleiding Wettelijke kaders Zorgplicht Gedragscode Omgevingswet Visie op bomen Ons bomenbestand Particuliere bomen Gemeentelijke bomen Monumentale- en waardevolle bomen Bomen uit de hoofdboomstructuur Structuurbomen en functionele bomen Solitaire bomen Tijdelijke bomen, wijkers en zaailingen in bos(plantsoen) Ontwerp Boom Effect Analyse (BEA) Inrichtingseisen/LIOR Handboek bomen Juiste boom op de juiste plek Aanleg Groeiplaatsinrichting Sortimentslijst Werken rondom bomen Beheer Boompaspoort Visuele boomcontrole Controle waardevolle bomen Ziekten en plagen Kappen van bomen Kappen van waardevolle bomen Kappen gemeentelijke bomen Verkoop van gronden met gemeentelijke bomen Overlastsituaties Licht- en uitzichtverlies; Bomen en zonnepanelen Overhangende taken Wortelopdruk, schade door wortels Vervuiling door druipen en vogelpoep Blad-, zaad-, en vruchtval Allergische reacties Kandelaberen of kandelaren en toppen

pagina 4 5 5 5 5 6 7 7 8 8 9 18 18 18 19 19 19 19 19 20 20 20 20 21 21 21 22 23 24 24 25 25 26 26 27 27 28 29 29 30 30

Bijlage 1: Inrichtingseisen openbaar groen: Bomen

GROEIDOCUMENT GROEN! | INHOUD EN LEESWIJZER

3

Inleiding In dit bomenbeleidsplan omschrijven we wat bomen voor de gemeente Terneuzen betekenen en hoe we met bestaande en toekomstige bomen om gaan. Dit om het groene karakter te behouden en waar mogelijk te versterken. De kwaliteit van de bomen en de leefbaarheid van de omgeving zijn hierin het uitgangspunt. De gemeente Terneuzen is een gemeente met ruimte. Deze ruimte komt ten goede aan haar inwoners. De inrichting van de kernen is veelal ruim opgezet. Brede wegprofielen met aangeplante laanstructuren zijn kenmerkend voor de omgeving. Bomen worden in Terneuzen zeker niet vergeten. Om een daadwerkelijk duurzaam bomenbestand te ontwikkelen, moeten we de kwaliteit van de ruimte voor bomen naar een hoger niveau tillen. In dit bomenbeleidsplan geven we ook antwoord op de door de inwoners meest gestelde vragen. Deze gaan meestal over het kappen van bomen of (individuele) overlast door bomen. De standpunten die de gemeente op deze klachten in neemt hebben we uitgebreid omschreven. We merken dat dit het begrip van de bewoners kan verhogen waardoor bomen meer gerespecteerd worden.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

4

Wettelijke kaders Zorgplicht De Grondwet en de Wet natuurbescherming zijn onze wettelijke kaders voor het groenbeheer. Binnen het groenbeheer hebben wij te maken met twee vormen van de wettelijke zorgplicht. De eerste is de zorgplicht met betrekking tot de veiligheid voor de leefomgeving (grondwet). Binnen dit kader controleren, snoeien en/of rooien wij onze bomen. Hierdoor is het risico op schade voor de omgeving zo beperkt mogelijk. Over onze boomcontroles leest u meer in de paragraaf visuele boomcontrole. De tweede vorm van zorgplicht hebben wij ten opzichte van de bescherming en instandhouding van wilde planten en dieren. Deze komt voort uit de Wet natuurbescherming. Het snoeien of rooien van bomen kan nadelige effecten hebben voor aanwezige planten en dieren. In het kader van de Wet natuurbescherming moeten wij aantoonbaar zorgvuldig te werk gaan of een ontheffing aanvragen. Zo voldoen we aan onze zorgplicht.. Aantoonbaar zorgvuldig werken kan door de gedragscode Soortbescherming van Stichting Stadswerk toe te passen. Gedragscode De gedragscode Soortbescherming is per 17 december 2020 goedgekeurd. Deze vervangt de gedragscode Ruimtelijke Ontwikkeling en Inrichting en de gedragscode Bestendig Beheer en Onderhoud Groenvoorzieningen. Beiden eveneens van de Stichting Stadswerk.

Het overschakelen naar werken volgens de nieuwe gedragscode Soortbescherming is een onderwerp voor in het beleidsplan Natuur. Dit staat voor 2022 op de agenda. Tot die tijd blijven wij werken volgens onze huidige werkwijze. Omgevingswet De Omgevingswet treedt naar verwachting in werking op 1 juli 2022. Deze wet kent een aantal juridische instrumenten. De gemeente moet een Omgevingsvisie en een omgevingsplan voor het grondgebied van Terneuzen vaststellen. Dat hoeft niet direct op de datum van invoering. De Omgevingsvisie is een strategische langetermijnvisie over de fysieke leefomgeving. Het huidige bomenbeleidsplan bevat de langetermijnvisie op bomen. Alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving moeten we vastleggen in het omgevingsplan. Daarin voegen we o.a. regels uit de huidige APV en het bestemmingsplan samen. Dit zorgt voor meer helderheid en eenduidigheid op het vlak van de bescherming van bomen, houtgewas en landschappelijke elementen. De bescherming van houtopstanden zoals we dit nu in het bomenbeleidsplan hebben omschreven wordt dan in één plan geregeld. Het omgevingsplan biedt de mogelijkheid om boomstructuren en groeiplaatsen te beschermen door hieraan regels te stellen. Tot slot kan de gemeente volgens de Omgevingswet een Omgevingsprogramma vaststellen.

Hierin leggen we uit te voeren doorontwikkelingen vast die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving verhogen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

5

Visie op bomen Bomen zijn onmisbaar. Ze oefenen een grote invloed uit op allerlei aspecten die te maken hebben met de leefomgeving. Ze zijn van grote economische en ecologische waarde. Daarnaast verhogen ze het welzijn van de mensen in de directe leefomgeving. Bomen maken Terneuzen leefbaar door het feit dat ze meerdere ecosysteemdiensten leveren. Ze zijn belangrijk omdat ze: • • • • • • •

• •

•

•

•

• •

lucht zuiveren; klimaatverandering remmen; een verkoelende werking hebben; een positief effect hebben op de sociale cohesie; de gezondheid van inwoners positief beïnvloeden; water kunnen bergen; een duidelijke structuur en identiteit aan de kernen geven (bv Dorpsplein Zuiddorpe); een uniek herkenningspunt vormen (bv. grensbomen); karakter en natuurlijke invulling geven aan de openbare ruimte (bomen zijn beeldbepalend); de waarde van omliggende gebouwen kunnen verhogen. Huizen in een groene omgeving zijn meer waard als hetzelfde soort huizen in een stenige omgeving; een natuurlijke en visuele buffer vormen tegen onder andere weersinvloeden en verkeer (bv windsingels rondom bebouwing); onderdak en voedsel bieden aan dieren (vogels nestelen graag in bomen waar veel insecten in zitten); een stenige omgeving tot leven kunnen brengen; de historie van een gebied weer kunnen geven (bepaalde boomstructuren geven de vroegere functies van het gebied aan).

Kortom; bomen betekenen veel voor de gemeenschap, daarom moeten we ze dan ook met respect behandelen. Iets wat nog niet in alle gevallen vanzelfsprekend blijkt te zijn. Bij het planten van bomen is er nog onvoldoende aandacht om de boom een goede leefomgeving te geven. De juiste boom op de juiste plek. Dat is het streven om een kwalitatief goed bomenbestand te bereiken. Daarmee beperken we overlast en kan het respect van bewoners ten opzichte van bomen stijgen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

6

Ons bomenbestand In onze gemeente hebben we bijna 28.000 geregistreerde bomen. Daar zijn we blij mee want dat betekent dat we minstens evenveel bomen als woningen hebben. Dit willen we zo houden. Naast de geregistreerde bomen hebben we ook nog een heleboel niet geregistreerde bomen. Deze zijn op te delen in: • gemeentelijke bomen; • bomen van andere overheden als het waterschap en de provincie; • particuliere bomen. De gemeentelijke niet-geregistreerde bomen staan op plaatsen waar ze geen gevaar opleveren. Bijvoorbeeld in bosjes en op plaatsen in bosplantsoenen. De particuliere bomen staan op particuliere gronden bijvoorbeeld in tuinen en op erven. Particuliere bomen Terneuzen is trots op haar groene imago en de bijna 28.000 gemeentelijke bomen die hier aan bijdragen. In de kleinere kernen zijn het echter niet altijd de gemeentelijke bomen die het dorpsgezicht aankleden. In een aantal gevallen spelen de bomen in particuliere tuinen een grote rol. Om deze belangrijke bomen te beschermen hebben we ze in 2005 opgenomen in de waardevolle bomen lijst. Het kappen van deze bomen is vergunning plichtig. In 2005 hebben we een grote slag gemaakt in het kader van de deregulering. We hebben toen de vergunningplicht voor particuliere bomen die niet voorkomen op de waardevolle bomenlijst afgeschaft.

De beslissingen over de meeste overige particuliere bomen, waar we als gemeente ook heel blij mee zijn, vertrouwen we toe aan de eigenaar van de boom zelf. Niet enkel de gemeente heeft zich te houden aan bepaalde regelgeving over het planten en onderhouden van bomen. Voor particulieren gelden deze regels ook. Dat wil zeggen dat men bomen ten minste twee meter uit de erfgrens moet aanplanten om overlast voor buren te beperken. Daarnaast heeft een eigenaar van een boom ook zijn verantwoordelijkheden. Zo kan men de eigenaar van een boom aansprakelijk stellen als een boom schade veroorzaakt. De gemeente kan de eigenaar verplichten maatregelen te nemen wanneer de boom een gevaarlijke situatie veroorzaakt.

Een boom laat zich niet tegenhouden door een hek

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

7

Gemeentelijke bomen Binnen ons gemeentelijke bomenbestand maken we onderscheid in verschillende soorten bomen. Om ons voor te bereiden op het omgevingsplan gaan we komende jaren al onze bomen categoriseren. Dit doen we tijdens de boominspecties (zie paragraaf boominspectie). We maken daarbij onderscheid in de volgende categorieën: 1. Monumentale- en waardevolle bomen en bomen uit de hoofdboomstructuur 2. Structuurbomen en functionele bomen 3. Solitaire bomen 4. Tijdelijke bomen, wijkers en zaailingen in bos(plantsoen) Monumentale- en waardevolle bomen Sinds 2005 hebben wij een waardevolle bomenlijst (zie document 5a van het Groeidocument Groen!). Hierop staan zowel bomen die de bomenstichting opgenomen heeft in het landelijke register monumentale bomen als bomen die wij zelf belangrijk vinden voor de leefomgeving. Bomen op deze lijst beschermen wij met een vergunningplicht voor het kappen of drastisch snoeien. Onder drastisch snoeien verstaan wij een snoei van meer dan 20% van het kroonvolume of wortelgestel. De waardevolle bomen in onze gemeenten hebben we opgedeeld in drie categorieën: monumentale bomen, potentieel monumentale bomen en waardevolle bomen. De bomen die uitermate bijzonder zijn hebben een monumentale status. Deze bomen zijn ook opgenomen in de landelijke monumentale bomenlijst van de Bomenstichting.

Bomen die zich in de toekomst zo kunnen ontwikkelen dat zij eenzelfde betekenis kunnen krijgen als de landelijk monumentale bomen, maar die nu nog niet aan alle criteria voldoen, noemen wij potentieel monumentale bomen. De overige bomen op de lijst noemen wij waardevolle bomen. Elke boom op de waardevolle bomenlijst voldoet aan alle punten genoemd onder A, en/of in uitzonderlijke hoge mate aan tenminste 1 van de criteria genoemd onder B: A

de omtrek op 1.30m hoogte bedraagt 150 cm of meer; de boom is zichtbaar vanaf de weg (beeldbepalend); de boom heeft een redelijke toekomstverwachting ( >10 jaar);

B

de soort is bijzonder in de streek of heeft een voor de soort bijzondere groei; de boom is ecologisch gezien van grote waarde; de boom is cultuurhistorisch waardevol.

De huidige monumentale bomenlijst dateert uit 2021. Deze actualiseerden we elke vijf jaar tegelijkertijd met het bomenbeleidsplan. In de toekomst willen we toe naar een digitale lijst. Deze is op elk gewenst moment bij te werken. Op die manier is de informatie in de lijst altijd actueel.Daarnaast willen we de lijst ook inzichtelijk maken op kaart door de data uit het beheersysteem te koppelen met een digitale kaart. Zoals de kaarten die te vinden zijn via de atlas voor de leefomgeving (zie www.atlasleefomgeving.nl). Hiermee bereiden we ons voor op de komst van het omgevingsplan

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

8

Bomen uit de hoofdboomstructuur Bomen die we eveneens zeer waardevol vinden voor onze kernen zijn de bomen uit de hoofdboomstructuur. Dit zijn boomstructuren die invalswegen en doorgaande wegen begeleiden. Ze zijn zeer beeldbepalend en vormen een belangrijk element in de openbare ruimte. Deze bomen zijn eigendom van de gemeente. Op de hierna volgende figuren geven we per kern de hoofdboomstructuur aan. Het streven is om deze structuur zo veel mogelijk te behouden en waar mogelijk, verder door te ontwikkelen. Axel

Aanwezige belangrijke boomstructuur

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

9

Biervliet

Hoek

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

10

Koewacht

Oerslag

Aanwezige belangrijke boomstructuur

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

11

Philippine

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

12

Sas van Gent

Sluiskil

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

13

Spui

Aanwezige belangrijke boomstructuur

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

14

Terneuzen

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

15

Westdorpe

Zaamslag

Aanwezige belangrijke boomstructuur

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

16

Zandstraat

Zuiddorpe

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

17

Structuurbomen en functionele bomen Naast de bomen uit de hoofdboomstructuur hebben we veel bomen die op een kleiner schaalniveau (bijvoorbeeld binnen de wijk) een boomstructuur vormen. Bijvoorbeeld de laanbomen in woonstraten. Deze bomen zijn belangrijk voor een prettig woonklimaat en geven woonwijken een groene aanblik. Ook functionele bomen behoren in deze categorie thuis. Dit zijn bomen die we met een bepaalde functie geplant hebben. Bijvoorbeeld als visuele buffer om iets aan het zicht te onttrekken, erosie tegen te gaan, de biodiversiteit te verhogen of om klimaat adaptieve redenen. Hieronder verstaan we bomen die hittestress, droogtestress of langdurige wateroverlast beperken. Solitaire bomen Dit zijn de bomen in onze openbare ruimte die geen deel uitmaken van een bepaalde boomstructuur. Deze bomen hebben we geplant ter aankleding van de leefomgeving. Bijvoorbeeld op zichzelf staande straat- en laanbomen en parkbomen.

Tijdelijke bomen, wijkers en zaailingen in bos(plantsoen) Bomen waarvan wij op voorhand weten dat we deze niet tot volle wasdom laten komen noemen we tijdelijke bomen. Dit doen we op plaatsen waar eigenlijk te weinig ruimte is om een boom volledig uit te laten groeien. Bosplantsoenen en boomstructuren planten we regelmatig aan volgens een systeem met blijvers en wijkers. Een deel van de bomen zijn bedoeld om volledig uit te laten groeien (blijvers, meestal langzaam groeiende boomsoorten). Het andere deel, de wijkers, is bedoeld om de groei van de blijvers te bevorderen en snel een groen beeld te geven. Dit zijn vaak snelle groeiers als wilg en populier. Deze kappen we zodra de kruinen elkaar gaan raken. In ouder bosplantsoen ontwikkelen zaailingen zich regelmatig tot boom. Deze worden soms gekapt om het bosplantsoen te verjongen of omdat de kwaliteit niet voldoende is.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

18

Ontwerp Om een kwalitatief goed ingerichte ruimte te ontwerpen, moet men rekening houden met alle aspecten die deel uitmaken van de openbare ruimte. Zo ook met bomen. In de ontwerpfase moet men streven naar voldoende ruimte voor bomen met als randvoorwaarde kwaliteit voor kwantiteit. Bij de realisatie van nieuwe projecten, herinrichtingen of de renovatie van bestaande objecten moet men voldoende rekening houden zowel de toekomstige als de aanwezige bomen. Boom Effect Analyse (BEA) Moet een terrein heringericht worden en zijn er te behouden bomen aanwezig op het perceel of een aangrenzend perceel? dan moet men de effecten van de ontwikkeling op de bomen in kaart brengen. Hiervoor vragen we in het traject rond een omgevingsvergunning een Boom Effect Analyse Inrichtingseisen/LIOR Bij nieuw te ontwikkelen projecten en herinrichtingen is het belangrijk om zorg te dragen dat de bomen hierin zich ook daadwerkelijk kunnen (blijven) ontwikkelen op de manier die eigen is aan de soort. In het ontwerp moet men dan ook rekening houden met de te bereiken grootte van de bomen en de eisen die zo’n soort boom aan zijn leefomgeving stelt. Voldoet de inrichting van het plan niet aan de eisen van de boom? Dan kan deze boom op termijn overlast gaan veroorzaken en/of door ruimtegebrek niet zo lang leven als de bedoeling is.

Om dit soort problemen in de toekomst te voorkomen hebben we inrichtingseisen opgesteld (zie bijlage 1). Deze eisen zijn tot stand gekomen nadat we afdeling overstijgend alle ontwerp- en beheertechnische aspecten rondom bomen inventariseerden. Initiatiefnemers ontvangen deze eisen in de initiatieffase van het ontwerp. We onderzoeken of we de inrichtingseisen samen met onze technische kwaliteitseisen (zie paragraaf groeiplaatsinrichting) kunnen door ontwikkelen naar een (digitale) Leidraad Inrichting Openbare Ruimte ( LIOR). Hierdoor zijn de eisen die wij stellen aan een ontwikkeling voor iedereen en op elk moment in te zien. Handboek bomen Het Norminstituut Bomen heeft in 2018 een handboek uitgegeven met gestandaardiseerde procedures, normen, kwaliteitseisen en resultaatsverplichtingen rondom bomen die prima in te passen zijn in een LIOR. We onderzoeken of het een meerwaarde voor onze gemeente heeft om hier licentiehouder van te worden zodat we naar dit handboek mogen verwijzen. Juiste boom op de juiste plek Beheerbewust ontwerpen is een noodzaak. Om de juiste boom op de juiste plek te krijgen is goed overleg tussen de ontwerper, beheerder en de aanwonenden onmisbaar. Kan in een nieuw aan te planten project niet voldaan kan worden aan de inrichtingseisen? Dan planten we hier geen bomen of slechts tijdelijke bomen.

Dit kan leiden tot verstening en teruggang in de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte. In het geval dat de aanplant van bomen onmogelijk is zoeken we naar overige groene oplossingen om een kwalitatief goede leefomgeving aan onze inwoners aan te kunnen blijven bieden. Dit kan gezocht worden in bijvoorbeeld gevelbegroeiing of elementen begroeid met klimplanten.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

19

Aanleg Groeiplaatsinrichting De groeiplaatsinrichting is vaak bepalend voor de verdere ontwikkeling van de boom. Heeft een boom te weinig ondergrondse groeiruimte? Dan kan op hij op lange termijn een slechte conditie vertonen of overlast gaan veroorzaken. In onze technische kwaliteitseisen hebben we een aantal standaard voorwaarden aan de groeiplaats gesteld. De eisen aan een groeiplaats kan per boomsoort en per locatie verschillen. Een medewerker van team Techniek beoordeelt per project welke aanvullende eisen nodig zijn Sortimentslijst Voor het planten van bomen in de openbare ruimte hebben we er voor gekozen om met een sortimentslijst te werken. Deze verstrekken we op aanvraag. Op deze lijst komen diverse veelgebruikte boomsoorten voor welke zich in de praktijk goed bewezen hebben. De in de lijst voorkomende boomsoorten hebben we geselecteerd op duurzaamheid, ziektegevoeligheid en, bij laanbomen, de mindere mate van het veroorzaken van overlast. Bij lindes kan men bijvoorbeeld kiezen voor een soort die minder luizen aantrekt. Bij esdoorns voor soorten die minder meeldauw gevoelig zijn. Deze sortimentslijst wijzigen we als dit nodig is. We voegen dan bewezen geschikte soorten toe of schrappen een soort bij een nieuw soort aantasting. Het blijft belangrijk om niet te veel bomen van een soort aan te planten. Dit om een monocultuur te voorkomen.

Een monocultuur werkt aantastingen door ziekten of plagen in de hand. Bij een monocultuur bestaat dat in een keer veel bomen in de gemeente af kunnen sterven. De sortimentslijst kan in combinatie met de inrichtingseisen en technische kwaliteitseisen eisen zorgen voor een duurzaam bomenbestand. Werken rondom bomen We willen tijdens werkzaamheden beschadigingen aan aanwezige bomen zo veel mogelijk voorkomen. Wortelschade kan grote gevolgen hebben voor de stabiliteit en gezondheid van de boom. Daarom moet men bij graafwerkzaamheden zo ver mogelijk van bij de boom vandaan blijven. Indien mogelijk, buiten de kroonprojectie. Wanneer het niet mogelijk beschadigingen te voorkomen, moet men de boombeheerder hiervan op de hoogte stellen. Aan de hand van zijn beoordeling bepalen we of er aanvullende, boom beschermende, maatregelen nodig zijn.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

20

Beheer De gemeente Terneuzen heeft bijna 28.000 bomen te beheren. Deze bomen staan verspreid over 14 kernen. Het beheer van al deze bomen vraagt om een gestructureerde aanpak. Vanaf 2016 maken we gebruik van het beheerprogramma Obsurv. Dit is een geautomatiseerd beheersysteem. Alle data van controle en onderhoud verwerken we hierin. Daarna is het makkelijk op te vragen. Het uitvoeren van de zorgplicht kunnen we via dit programma aantonen. Elke geregistreerde boom heeft hierin namelijk zijn eigen boompaspoort. Boompaspoort In een boompaspoort registreren wij data over de boom. Dit betreft zaken zoals de boomsoort, de standplaats, wanneer we een boom geplant hebben, tot welke categorie de boom behoort, de resultaten van de visuele boomcontroles, wie de controle uitgevoerd heeft, wanneer we de volgende controle moeten uitvoeren, welk onderhoud we nog moeten uitvoeren of welk onderhoud wanneer uitgevoerd is. Het geeft een overzicht van de ontwikkeling van de boom. Visuele boomcontrole Bomen maken een belangrijk deel uit van de openbare ruimte. Groen ingerichte gebieden geven vaak een veiliger gevoel aan de gebruikers dan gebieden waarin geen groen te zien is. Dit is niet altijd terecht. Bomen zijn levende producten en die kunnen ook wel eens gebreken vertonen of doodgaan. Dat kan een risico zijn voor de omgeving.

Een plotseling uitbrekende tak of omvallende boom kan veel schade aanrichten. Om dit zoveel mogelijk te beperken is in Nederland de boomeigenaar verplicht om te voldoen aan een zorgplicht. Deze zorgplicht bestaat uit het controleren en onderhouden van de bomen. Zo blijft het risico op schade beperkt. Afhankelijk van leeftijd, conditie en standplaats van de bomen onderwerpen we onze gemeentelijke bomen jaarlijks of meerjaarlijks aan een visuele controle. Bij deze controle kunnen we de meeste ziekten en aantastingen constateren. Indien er sprake is van een verzwakking moeten we hier actie op ondernemen. Dit kan bestaan uit het behandelen van een aantasting, het snoeien of zelfs kappen van een boom of het vaker controleren van de boom. De controles registreren wij in het beheerprogramma en staan vermeld in het boompaspoort. In onderstaand overzicht is de algemeen gerespecteerde controlefrequentie om te voldoen aan de zorgplicht weergegeven.

Jonge bomen Halfwas bomen Volgroeide bomen Risicobomen

Controlefrequentie bij lage gevaarzetting

Controlefrequentie bij hoge gevaarzetting

1 x per 5 jaar 1 x per 3 jaar 1 x per 1-3 jaar* Jaarlijks * afhankelijk van de soort

1 x per 3 jaar Jaarlijks Jaarlijks 1-2 x per jaar** ** afhankelijk van het gebrek

Het beheer van de bomen binnen de kernen van de gemeente Terneuzen richt zich voornamelijk op het structureel onderhoud in het belang van de boom en de veiligheid van de leefomgeving. Niet in eerste instantie in het beperken van individuele overlast.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

21

Controle waardevolle bomen Regelmatig krijgen wij de vraag van eigenaren van waardevolle bomen of we even naar hun boom willen kijken omdat ze zich zorgen maken over de veiligheid of de conditie van de boom. Het onderhoud van de boom is een verantwoordelijkheid van de boomeigenaar. Voor werkzaamheden aan de boom verwijzen wij altijd door naar een gespecialiseerd bedrijf. Toch willen wij onze inwoners hierin graag helpen. Wij nemen alle bomen van de waardevolle bomenlijst op in ons beheersysteem en voeren vanaf 2022 een maal per vijf jaar een visuele boomcontrole uit. Zo weten eigenaren hoe het gaat met hun boom en of deze extra aandacht of snoeiwerkzaamheden nodig heeft. Wij laten een controlebewijs achter bij de eigenaren. Hierin delen we ook in het kort belangrijke informatie rondom waardevolle bomen. Een bijkomend voordeel is dat eigenaren zich beter bewust worden van dat ze een waardevolle boom in hun bezit hebben.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

22

Ziekten en plagen Net zoals mensen en dieren kunnen ook bomen last hebben van ziekten of plagen. Sommigen hiervan zijn besmettelijk en levensbedreigend voor de boom. Anderen hebben alleen effect op het uiterlijk maar vormen geen gevaar voor de boomveiligheid. Parasieten zijn de veroorzakers van de ziekten als Iepziekte, Kastanjebloedingsziekte, Massaria en Essentaksterfte. Het aanwezig zijn van een parasiet is meestal niet voldoende om een boom daadwerkelijk ziek te maken. Hierbij spelen meerdere factoren een rol. Dit zijn de soort parasiet, de conditie van de boom (kan deze voldoende weerstand bieden tegen de parasiet) en overige omstandigheden die de infectie kunnen bevorderen of tegenwerken. Wanneer een boom in slechte conditie is en de parasiet juist alles kan vinden wat hij nodig heeft om te overleven, is er een grote kans dat de parasiet de boom aantast. Zijn er in de directe omgeving van een aangetaste boom meerdere verzwakte bomen aanwezig die als gastheer voor de parasiet kunnen dienen (dit zijn vaak bomen van dezelfde soort), dan is er een grote kans dat deze parasiet een plaag gaat vormen. Plagen van bepaalde parasieten lossen zich vaak vanzelf op. Dit kan zijn doordat het voedsel opraakt of natuurlijke vijanden zich in de buurt vestigen. Om ziekten en plagen te voorkomen is het van belang dat bomen van begin af aan over een goede groeiplaats beschikken.

Dit houdt nauw verband met de conditie waarin een boom verkeert. Ook is het belangrijk dat we geen monocultuur creëeren. Zo wordt in het geval van een plaag geen totale kaalslag toegebracht. Daarom moeten we bij nieuwe aanplant rekening houden met in de omgeving aanwezige beplantingen. Om een monocultuur te voorkomen mag het aandeel van een boomsoort nooit meer dan 10% van het totale (gemeentelijke) bomenbestand bedragen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

23

Kappen van bomen Omdat bomen belangrijk zijn voor de leefomgeving hebben ze recht op bescherming. Daarom moet voor het kappen van sommige bomen een vergunning aangevraagd worden of moet men het voornemen om te kappen vooraf melden. Wanneer welke actie van de eigenaar verwacht wordt is afhankelijk van de locatie. De Wet Natuurbescherming biedt instrumenten voor het beschermen van bomen buiten de bebouwde kom houtopstanden. Dit zijn veelal bosjes, wegbeplantingen en bomen in het buitengebied. De provincie ziet er op toe dat deze wet nageleefd wordt. In de meeste gevallen vraagt de provincie een kapmelding te doen bij een voornemen tot kappen. Of het doen van een melding nodig is vindt u via de link https://www.zeeland.nl/vergunningen-enontheffingen/bomen-kappen. Verder heeft iedereen die een boom wil kappen te maken met de zorgplicht vanuit de Wet Natuurbescherming (zie Wettelijke kaders). De gemeente heeft regels voor het kappen van bomen vastgelegd in de APV (artikel 4.11). Daarnaast kunnen bestemmingsplannen en/of de beheersverordening van een gebied een wettelijk kader bieden. Met name als het om beschermde landschappelijke- of natuurwaarden gaat.

Het kan zo zijn dat er voor het kappen van bomen in het buitengebied, die niet voorkomen op de waardevolle bomenlijst, en waarvoor de provincie geen meldplicht heeft, toch een omgevingsvergunning aangevraagd moet worden bij de gemeente. Of een vergunning voor kap nodig is kan bij de gemeente opgevraagd worden. Kappen van waardevolle bomen De gemeente Terneuzen kent, zoals veel gemeenten in Nederland, een kapverbod voor bomen die voorkomen op de waardevolle bomenlijst. Wil een boomeigenaar de boom kappen, verplaatsen of een andere voor de boom levensbedreigende handeling uitvoeren (meer dan 20% snoeien, toppen, kandelaberen of kandelaren of wortelsnoei)? Dan moet de eigenaar een omgevingsvergunning (ten behoeve van kap) aanvragen. Een vergunning verlenen wij in principe enkel als de boom gevaar voor de omgeving oplevert of dit binnen afzienbare tijd gaat doen. Bij het verlenen van een kapvergunning leggen wij indien mogelijk altijd een herplant- en instandhoudingsplicht op. Is herplant op dezelfde locatie geen optie dan kan de gemeente compensatie elders eisen. Bij acuut gevaar voor de omgeving (door bijvoorbeeld stormschade) kan de teamleider Groen toestemming geven om een noodkap uit te voeren. De gemeente kan hierna alsnog een herplant- en instandhoudingsplicht opleggen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

24

Kappen gemeentelijke bomen Met 28.000 bomen in beheer is het logisch dat er elk jaar ook bomen afsterven. Of een boom gekapt moet worden komt naar voren uit onze boomcontroles. Elke winterperiode kappen wij vervolgens de bomen die aan vervanging toe zijn. Elke boom die wij kappen compenseren we. Indien mogelijk doen we dat op dezelfde plaats. Lukt dat niet, dan zoeken we een nieuwe plantlocatie in dezelfde straat, wijk, of kern. Zo houden we onze bomenbestand op peil. Voor gemeentelijke bomen geldt dat het kappen van deze bomen voor de gemeente vergunningvrij is. De in dit beleidsplan genoemde groenstructuren zijn een belangrijke onderbouwing voor welke bomen waardevol zijn in de gemeente. Deze waardevolle groenstructuren zullen enkel gekapt worden wanneer er geen andere oplossing binnen de mogelijkheden ligt. Dit geldt uiteraard ook voor bomen die we geplant hebben ter nagedachtenis aan een gebeurtenis uit het verleden (zoals bijvoorbeeld de Beatrixbomen en herindelingsbomen). Onze jaarlijkse kapwerkzaamheden publiceren wij in het Zeeuws-Vlaams Advertentieblad, op onze website en op social media. Daarnaast bespreken we onze plannen voor het groen in een kern ook in een openbare kernraadvergadering of themabijeenkomst.

Bij, voor de omgeving ingrijpende kapwerkzaamheden of renovatieprojecten, zoals bijvoorbeeld herplant van een hele boomstructuur in een woonstraat, informeren wij aanwonenden ook per brief. In geval van noodkap informeren wij enkel de direct aanwonenden en de kernraad. Verkoop van gronden met gemeentelijke bomen Dient iemand een aanvraag in voor het aankopen van gronden waarop gemeentelijke bomen aanwezig zijn? dan moet dit altijd in overlegd worden met de boombeheerder. Is de op het perceel aanwezige boom waardevol voor de omgeving? Dan leggen wij instandhoudingplicht op en voegen we de boom toe aan de waardevolle bomenlijst. De koper moet niet alleen bewust gemaakt worden op de aanwezige bomen op het perceel, maar ook op bomen in de directe omgeving van het perceel. Komt de erfgrens door verkoop van gronden dichterbij een boom te liggen? Dan heeft de koper de mogelijke overlast die deze bomen veroorzaken te aanvaarden. Ook als de boom op minder dan twee meter afstand van de nieuwe erfgrens staat.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

25

Overlastsituaties Bomen zijn belangrijk voor de gemeente Terneuzen. Hier tegenover staat dat de burger hiervan overlast kan ondervinden. Bomen zijn vlakbij huizen vaak nadrukkelijk aanwezig waardoor de tolerantie van omwonenden af kan nemen. De lasten hebben vaak een grotere invloed op het woongenot dan de lusten. Veel overlast kan voorkomen worden door het gebruik van de juiste boom op de juiste plaats. Bij nieuwe aanplant kiezen we telkens voor de boomsoort die de minste overlast bij de omwonenden bezorgt of die het meeste draagvlak van omwonenden krijgt. Bij bestaande bomen gaan we enkel over tot ingrijpende oplossing als drastisch snoeien of kappen als een boom een gevaar voor de omgeving vormt of er structureel ernstige overlast van ondervonden wordt. In de volgende paragrafen omschrijven we de veel voorkomende klachten en het standpunt van de gemeente hierin. Licht- en uitzichtverlies; Naarmate de bomen ouder en groter worden, zijn ze steeds prominenter aanwezig. Wat eerst een klein boompje was dat af en toe lekker wat schaduw bood, is de boom verandert in een grote, permanent aanwezige, parasol welke op donkere dagen het weinige licht dat er is, tegenhoudt. Hoe dichter een boom bij een huis of tuin staat en hoe groter hij wordt, hoe meer licht hij wegneemt.

Iedere boom of overhangende tak die schaduw veroorzaakt op een verkeerde plek en op het verkeerde tijdstip kan een bron van klachten zijn. Persoonlijke beleving speelt hierin een grote rol. Standpunt gemeente: Schaduw of uitzichtverlies wordt door verschillende mensen verschillend ervaren. Daarom beoordelen we deze klacht ter plaatse. Wanneer het mogelijk is om de klacht te verhelpen of te verminderen zonder het uiterlijk en de gezondheid van de boom aan te tasten, werkt de gemeente hier aan mee. Daarbij streven we er naar om een normale stam-kroon verhouding te behouden. Dit is 1/3 stam en 2/3 kroon.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

26

Bomen en zonnepanelen Als gemeente streven wij naar een duurzame samenleving. Zowel bomen als zonnepanelen zijn hierin een belangrijk aspect. Bomen kunnen soms aardig in de weg staan voor zonnepanelen. Met enige regelmaat komt hierdoor de vraag binnen om bomen te snoeien of kappen ten behoeve van de lichtopbrengst. Standpunt gemeente Gemeentelijke bomen kappen of snoeien wij niet ten behoeve van zonnepanelen. Het uiteindelijk wel of niet plaatsen van zonnepanelen is een afweging die een bewoner zelf moet maken. De bewoner moet daarbij rekening houden met bestaande èn te verwachten omgevingsfactoren (zoals het nog groter worden van bestaande bomen). Planten we nieuwe bomen of boomstructuren aan? dan houden we in de ontwerpfase rekening met de positie van de boom ten opzichte van de zon en nabije woningen. Dit geldt zowel voor aanwezige zonnepanelen als voor zonnepanelen geschikte dakvlakken. Door de hoeveelheid andere randvoorwaarden voor de inrichting van de openbare ruimte (zoals kabels en leidingen, verhardingen en breedte van het profiel) kan het zijn dat we een toch besluiten bomen te plaatsen op een plek die ongunstig is voor zonnepanelen. Overhangende taken Wanneer een gemeentelijke boom geplant is op korte afstand van een naastgelegen perceel kunnen overhangende takken diverse vormen van overlast bezorgen.

De eigenaar van het betreffende perceel kan de gemeente verzoeken om de overhangende takken te snoeien. Standpunt gemeente: In het geval van overhangende takken zoeken we altijd ter plaatse naar de beste oplossing. Het verwijderen van de overhangende takken zal niet altijd de ervaren overlast verminderen of oplossen. Bijvoorbeeld blad-, zaad- en vruchtval verdwijnt niet door het tot op de erfgrens terugsnoeien van takken. Het snoeien van overhangende takken kan het uitzicht weliswaar vergroten maar kan tevens de kwaliteit van het uitzicht verminderen als de vorm van de aangetast wordt. De mogelijkheden hierin moeten we goed overwegen. Bij deze overweging kijken we niet enkel naar het individuele belang van de vrager maar ook naar het algemene belang wat de boom dient. Het is mogelijk dat het algemeen belang zwaarder weegt en de gemeente daarom besluit de overhangende takken niet te verwijderen. Het is niet toegestaan om zonder toestemming gemeentelijke bomen te snoeien.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

27

Wortelopdruk, schade door wortels De wortels van een boom zijn van groot belang voor de conditie van de boom. Deze zorgen voor de stabiliteit en de opname van voedsel en water. Wortels volgen vaak de makkelijkste weg naar waar ze met de minst mogelijke inspanning de meeste voeding kunnen vinden. Dit kan zijn in een niet goed afgedichte rioolaansluiting of onder verharding. Bomen kunnen op deze manier grote overlast veroorzaken. Het opdrukken van verharding, verstoppen van het riool of het veroorzaken van scheuren in muren zijn veel gehoorde klachten. Standpunt gemeente: Enkele soorten zoals bijvoorbeeld populieren, staan bekend om hun oppervlakkige beworteling. Hiermee drukken ze bestrating omhoog. Het is dan ook beter om deze soorten niet in de buurt van verharding aan te planten. Bij aanplant van nieuwe bomen nabij verharding moet een wortelscherm aangebracht worden om toekomstige schade hieraan te beperken. De soorten die van nature geen overlast door wortelopdruk geven kunnen in gevallen waarin ze gedwongen worden om oppervlakkig te wortelen (slechte groeiplaatsinrichting, te hoge grondwaterstand, te weinig ruimte) dit wel doen. Hierom is het belang van een goede groeiplaatsinrichting groot. Als er sprake is van structurele ernstige overlast door wortelopdruk onderzoeken we eerst of groeiplaats-verbetering een oplossing kan bieden.

Ingrepen ten behoeve van de groeiplaats, zoals het verwijderen van verharding, beluchten van de wortels of het aanbrengen van bacteriën en/of schimmels in de grond, zijn vaak kostbare oplossingen. Is dit geen passende oplossing dan kan er beleidsmatig gekozen worden om de overlast gevende bomen te vervangen door een soort welke deze vorm van overlast niet geven. Veroorzaken wortels van gemeentelijke bomen overlast op een naastgelegen perceel? Dan mag de eigenaar van het betreffende perceel na overleg met de gemeente de overlast gevende wortels verwijderen mits deze handelingen niet leiden tot levensbedreigende situaties voor de boom zoals o.a. stabiliteitsverlies. Het is altijd raadzaam om hierover contact op te nemen met de gemeente. Om nieuwe wortel ingroei te voorkomen kunt u op eigen grond een wortelscherm aanbrengen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

28

Vervuiling door druipen en vogelpoep In de zomer is onder sommige boomsoorten vaak een vieze plakkerige aanslag te vinden op onder andere auto’s, kozijnen en tuinmeubilair. Dit is voornamelijk het geval bij luisgevoelige bomen als lindes. De aanslag kan erg vervelend aanwezig zijn en zelfs zwart kleuren. Standpunt gemeente: Voor deze vorm van overlast kappen we geen bomen. In veel straten staan prachtige laanbomen waar mensen graag in de zomer hun auto onder parkeren om zo in een niet te hete auto te moeten stappen als ze weer weggaan. In veel van de gevallen zijn het niet alleen de mensen die van de bomen genieten maar ook de vogels en allerlei insecten. In dit geval zijn het niet de bomen die de overlast veroorzaken maar juist de medegebruikers. In de zomermaanden zijn het de in de boom aanwezige luizen die voor klachten zorgen. Na sap aan de boom te hebben onttrokken scheiden ze een soort suikerwater af, wat voor een plakkerige laag zorgt op alles wat zich onder de boom bevindt. Dit suikerlaagje kan beschimmelen waardoor het zwart kleurt. De plakkerigheid brengt gelukkig geen schade aan maar is een vervelende bijkomstigheid. Het is eenvoudig met warm water te verwijderen. Deze vorm van overlast en overlast door vogelpoep is helaas niet te voorkomen. Het bestrijden van de luizen en vogels is voor de gemeente onbegonnen werk.

Over het algemeen trekt een luizenpopulatie vanzelf natuurlijke vijanden aan waardoor het probleem zichzelf oplost. Vaak is de mate van overlast ook afhankelijk van het weer. Bij warm en droog weer is de overlast het hoogst, bij een flinke regenbui spoelt een deel van de luizen- en vogelpoep weg. Blad-, zaad-, en vruchtval Sommige bomen laten in het voorjaar hun zaad vallen. Anderen in de zomer hun vruchten. Maar het najaar staat algemeen bekend als de periode waarin bomen met hun afvallend blad de straten vervuilen. Grote bomen kunnen veel, groot, of moeilijk verteerbaar blad hebben. Ze veroorzaken daarmee in de herfst overlast voor mensen die hun omgeving graag netjes houden. Regelmatig krijgen we dan ook de vraag om bomen te kappen zodat ze geen rommel meer maken. Standpunt gemeente: Bomen veroorzaken overlast door het laten vallen van zaad, vruchten of blad. Toch vormt deze vorm van overlast geen reden om bomen te kappen. Bomen en al hun lusten en lasten horen bij de inrichting van de openbare ruimte. Het vallende zaad, de vruchten en de bladeren van de bomen worden door sommige mensen als overlast gezien. Een andere visie is dat deze bomen het verloop van de seizoenen laat zien. Velen beleven plezier aan het zoeken van kastanjes of eikels en de schitterende herfstkleuren van de bomen.

De gemeente doet haar best om de overlast hiervan te beperken door het afgevallen blad regelmatig op te vegen of zuigen. Als u overmatig overlast hiervan ondervindt kunt u dit kenbaar maken aan de gemeente door middel van een melding openbare ruimte (MOR) te doen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

29

Allergische reacties Hooikoorts is een algemeen veel voorkomende allergie voor stuifmeel. Hiervoor zijn verschillende medicijnen op de markt om de klachten te onderdrukken. Sommigen mensen hebben echter te kampen met een hevige allergie voor een bepaalde boomsoort (waarvan de berk de bekendste is) of willen geen medicijnen hiervoor nemen. De vraag om deze bomen te kappen komt dan ook regelmatig terug. Standpunt gemeente: Waarom we voor deze reden geen bomen kappen is niet omdat we bomen belangrijker vinden dan het welzijn van onze inwoners. Het kappen van de “schuldige” boom zal weinig effect zal hebben op de gezondheid van de allergiedragers. Het stuifmeel van de bomen waarvoor sommige mensen allergisch zijn, zit maar enkele weken per jaar in de lucht. Dit stuifmeel is zo licht dat het grote afstanden af kan leggen. De allergie wordt dus niet enkel veroorzaakt door de boom die in de directe omgeving van de woning staat. Ook bomen die zich buiten de bebouwde kom of zelfs buiten de gemeente bevinden werken hier aan mee. Uiteraard zal in de directe omgeving van de boom de concentratie stuifmeel in de lucht hoger zijn dan wanneer deze verder weg van de woning staat. Daarnaast is de overlast van de allergie vaak gekoppeld aan de weersomstandigheden of het eten van bepaald voedsel.

Voor iemand die te kampen heeft met een bepaalde allergie is het raadzaam om te zoeken naar een andere oplossing voor de gezondheidsklachten. In de toekomst plant de gemeente geen berken als laanboom dichtbij woningen aan. Dit omdat het de bomen zijn waar de heftigste allergische reacties mee gepaard gaan. Bestaande bomen van deze soort zullen net als andere bomen, wel behouden blijven. Kandelaberen of kandelaren en toppen Een vaak terugkerende vraag die gepaard gaat met een klacht over een van de voorgaande vormen van overlast is of we bomen niet kunnen kandelaberen zoals dat in Frankrijk vaak gebeurt. Standpunt gemeente: Gekandelaberde bomen (zoals in bv. Frankrijk) ondergaan deze behandeling vaak al van jongs af aan. Dit omdat de ondergrondse groeiruimte te weinig mogelijkheden biedt om een boom met een volledige kroon te voeden of van water te voorzien. In dat geval wordt er, om toch groen in een stad te kunnen hebben, altijd bewust gekozen voor bomen met een onnatuurlijke vorm. Slechts enkele boomsoorten kunnen op deze wijze, mits van jongs af aan zo te zijn behandeld, oude bomen worden. Het kandelaberen of kandelaren (het terugsnoeien van de kroon tot op de gesteltakken of tot de stam) van volwassen bomen met een natuurlijke vorm is een zware snoeimethode. Het levert een dermate grote aanslag op de boom dat deze hieraan dood kan gaan.

Gaat de boom hier niet aan dood dan zal het uiteindelijk de levensduur verkorten. Bij het kandelaberen verliest de boom 50 tot 100% van zijn bladmassa waardoor deze (tijdelijk) geen voedsel meer kan produceren. Er vormen zich nieuwe twijgen rond de snoeiwonden welke door inrotting een zwakke plek in de boom kan worden. De nieuwe kroon heeft dan geen goede basis om zich op te ontwikkelen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

30

De boom moet van zijn reserves een nieuwe kroon en een groter wortelstelsel vormen waardoor hij verzwakt en vatbaarder is voor ziektes. De explosieve wortelgroei die vaak optreed na het kandelaberen van een boom geeft vaak veel overlast door middel van wortelopdruk. Daarnaast kan de plotseling onbeschermde schors verbranden door het directe zonlicht op de stam. Hierdoor kunnen scheuren in de bast ontstaan wat weer kan leiden tot het afsterven van takken. Een gekandelaberde boom is een boom die stelselmatig verzwakt wordt. Dit betekent dat naast de regelmatig terugkerende zeer dure en arbeidsintensieve snoeibeurten, er extra controles uitgevoerd moeten worden om de boomveiligheid te kunnen bepalen. Wanneer een boom de omgeving ‘onleefbaar’ maakt heeft het de voorkeur om de boom te vervangen door een andere soort. Enkel in uitzonderlijke gevallen kiezen we voor drastische snoeimaatregelen zoals kandelaberen. De meest voorkomende reden is dat het in het belang van de boom zelf gedaan moet worden. Indien er geen andere keuze is dan een grote boom te verplaatsen, zal deze het (afhankelijk van de boomsoort) makkelijker overleven wanneer hij sterk teruggesnoeid is. Soms kan deze snoei gelijk staan aan het kandelaberen. Hierbij moet de natuurlijke vorm van de boom zoveel mogelijk behouden worden.

Het toppen van bomen doen wij enkel als de boom in slechte conditie is en we de stam vanuit ecologisch standpunt willen behouden. Bijvoorbeeld als nestplaats voor spechten en/of vleermuizen. Dit doen we voornamelijk in natuurlijke beplantingen als bosjes en bosplantsoenen.

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN

31

Bijlage 1 1::inrichtingseisen inrichtingseisenopenbaar openbaargroen; groen;Bomen Bomen

GROEIDOCUMENT GROEN! GROEN! | BOMENBELEIDSPLAN 32

Bijlage 1 (vervolg): inrichtingseisen openbaar groen; Bomen