2021-07-08 a. Jaarverslag en jaarrekening 2020 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 8 juli 2021 Middelen - Financiën zaaknummer: 281521

2021_Raad_00131 - Jaarverslag en jaarrekening 2020 Portefeuillehouder Frank Hulle,van Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Demografische ontwikkelingen Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Bestuur en Ondersteuning Programma Economie Programma Onderwijs Programma Overhead Programma Sociaal Domein Programma Sport, cultuur en recreatie Programma Veiligheid Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programma Volksgezondheid en milieu Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Besluit Besluitpunt 1 De Raad besluit de overschrijdingen zoals genoemd bij het onderdeel begrotingsrechtmatigheid te autoriseren. Besluitpunt 2 De Raad besluit de jaarrekening en het jaarverslag 2020 vast te stellen. Besluitpunt 3 De Raad besluit het voordelig rekeningsaldo van afgerond € 8.673.000 als volgt te bestemmen: Toevoeging aan: - de algemene reserve Toevoeging aan bestemmingsreserves: - de reserve COVID-19 (Decembercirculaire 2020) - de reserve COVID-19 Coronacompensatie culturele voorzieningen - de reserve Covid-19 Uitvoeringskosten TOZO - de reserve Sociaal domein (startgroepen) -de reserve vergoedingen glasvezelnetwerk

1/291

€

7.296.500

€

169.000

€

71.000

€ € €

273.000 121.500 95.000

-de reserve kapitaallasten economisch nut

€

430.000

€

1.159.500

Budgetoverhevelingen naar 2021: €

- diverse ramingen vanuit 2020

217.000

Besluitpunt 4 De Raad besluit conform Bijlage 1 'Opnieuw te ramen in 2021' deze bedragen volgens eerdere besluitvorming in 2021 te dekken uit of toe te voegen aan de verschillende reserves. Besluitpunt 5 De Raad besluit om de reserve COVID-19 en de reserve degeneratievergoedingen in te stellen en de bedragen zoals genoemd in dit voorstel hieraan toe te voegen. Besluitpunt 6 De Raad besluit om een bedrag van € 79.000 over te hevelen van de bestemmingsreserve onderhoud gebouwen naar de bestemmingsreserve kapitaallasten economisch nut Besluitpunt 7 De Raad besluit om de nog te realiseren verkoopopbrengst van de bibliotheek over te hevelen naar de bestemmingsreserve kapitaallasten economisch nut.

Wat is de aanleiding? Jaarlijks bieden wij de jaarstukken aan de Raad ter vaststelling aan. De jaarstukken omvatten de jaarrekening en het jaarverslag over het boekjaar 2020. Hiermee leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiële resultaten van het afgelopen jaar. In 2020 realiseerden wij een voordelig saldo van € 8.673.000. Dit is het saldo na mutaties met reserves. Een uitgebreide financiële toelichting is te vinden in de jaarrekening. De jaarstukken zijn digitaal te vinden op: https://terneuzen.pcportal.nl/ Op dit moment is de controle van de accountant nog bezig. Wij hebben vooralsnog geen signalen ontvangen dat de accountant geen goedkeurende verklaring afgeeft.

Wat willen we bereiken?  In het kader van de begrotingsrechtmatigheid willen wij bereiken dat de overschrijding op de lasten van het Programma Bestuur en ondersteuning, Veiligheid en van een vijftal investeringskredieten door de raad worden geautoriseerd.  Daarnaast willen wij bereiken dat het jaarverslag en de jaarrekening over 2020 worden vastgesteld.  Tot slot willen wij het voordelig rekeningresultaat van 2020 van € 8.673.000 bestemmen.

Argumenten 1.1 Door autorisatie van de overschrijdingen zijn deze uitgaven rechtmatig. Een begrotingsoverschrijding op de lasten (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) 2/291

is op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet en artikel 6 van de Financiële Verordening onrechtmatig. Wij merken op dat in het jaar 2019 de lasten van het Programma Bestuur en ondersteuning en Veiligheid met meer dan 3% zijn overschreden. Daarnaast zijn vijf investeringskredieten overschreden: Overboekingen uit onderhoud gebouwen of exploitatie Deze kosten van het waren in eerste instantie ten laste gebracht van het onderhoud gebouwen (nummer 1,2 en 3). Omdat dit levensduur verlengend onderhoud betreft moeten de kosten op basis van de notitie Materiële vaste activa van de commissie Besluit begroting en verantwoording (BBV) geactiveerd worden. Om deze reden hebben wij de uitgaven overgeheveld naar een investering. Omdat de aanschaf van de losse containers (nummer 4) gezien moet worden als een investering op basis van de notitie Materiële vaste activa hevelen wij deze ook over naar de investeringen. 1. Vernieuwen compressor Markt 1 Axel € 40.730 2. Desinfectie-installatie Vliegende Vaart € 12.609 3. Uitvoering 5e fase renovatie Willibrordustoren € 25.000 4. Diverse containers 2020 (groen/blauw/grijs) € 209.564 Overschrijding in verband met geldende arbo regelgeving. 5. Spoelwagen 41 € 11.020 In verband met een aanpassing van de opbouw van een slangcassette voor slangen in rioolputten te begeleiden zijn de kosten hoger dan geraamd.

De aanpassing was noodzakelijk vanwege geldende arbo regelgeving. In bijlage 2 lichten wij de overschrijdingen van de investeringskredieten nader toe. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid stellen wij u voor om deze overschrijdingen te autoriseren. Hiermee bereiken wij dat de overschrijdingen van deze uitgaven alsnog rechtmatig zijn en de accountant een goedkeurende accountantsverklaring kan afgeven. Bij de afweging van deze is autorisatie is het criterium ‘passend binnen het door de Raad ingezette beleid’ van belang. Wij zijn van oordeel dat de gedane uitgaven passen binnen de door u aangegeven doelstellingen van het beleid. De overschrijding in het Programma Bestuur en ondersteuning gecompenseerd door hogere baten binnen hetzelfde Programma. Voor programma Veiligheid heeft de overschrijding te maken met de kosten voor de NGEopgave 2020 (Bommenregeling). Omdat het een vergoeding over 2020 betreft moeten we deze volgens de verantwoordingsvoorschriften (het BBV) meenemen in de jaarrekening 2020. De baten die via het gemeentefonds komen verantwoorden wij volgens de voorschriften bij de algemene dekkingsmiddelen. Daartegen valt het nadeel van € 407.000 in dit programma weg. De uitgaven om de genoemde investeringen te realiseren waren naar onze mening noodzakelijk. 2.1 Het is de taak en de bevoegdheid van de raad om de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen.

De Gemeentewet bepaalt in artikel 198 dat het de bevoegdheid van de raad is om de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen. De jaarrekening sluit met een positief saldo van afgerond € 8.673.000. 2.2 De jaarrekening geeft een getrouw beeld. De jaarrekening geeft een getrouw beeld van zowel de baten als de lasten over 2020 van de

3/291

grootte en de samenstelling als van de activa en passiva per 31 december 2020. De jaarrekening is in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording (BBV) provincies en gemeenten. 2.3 De jaarrekening is rechtmatig. De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten én de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten zijn rechtmatig tot stand gekomen. Deze zijn in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving, waaronder de gemeentelijke verordeningen. 2.4 Vastgestelde jaarrekening tijdig aanleveren bij toezichthouder. De vastgestelde jaarrekening 2020 moet uiterlijk 15 juli 2021 aangeleverd worden bij de toezichthouder: de Provincie Zeeland. 3.1 Bestemming voordelig saldo jaarrekening 2020. De jaarrekening 2020 sluit met een voordelig rekeningsaldo van € 8.673.000. Wij stellen voor een deel van dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve (€ 7.296.500), ter versterking van onze schuldpositie. Een bedrag van € 1.159.500 voegen wij toe aan diverse bestemmingsreserves. Hierdoor benutten wij het voordelig saldo voor specifieke doelen / uitgaven. Bij het onderdeel 'Wat mag het kosten' lichten wij de toevoeging aan de bestemmingsreserves nader toe. Tot slot stellen wij voor een bedrag van € 217.000 over te hevelen naar 2021. Deze bedragen zijn in 2020 toegekend, maar de uitgaven zijn nog niet gerealiseerd.

Deze budgetten zullen in 2021 worden uitgegeven. 4.1 Budget blijft beschikbaar in 2021. In bijlage 1 'Opnieuw te ramen in 2021' staan budgetten die in 2020 niet zijn uitgegeven. De dekking van deze budgetten vormde een onttrekking aan een reserve. Om het niet uitgegeven budget, met als dekking een onttrekking aan een reserve, opnieuw beschikbaar te hebben in 2021 leggen wij deze ter besluitvorming voor. Hierdoor blijft het budget in 2021 beschikbaar.

Kanttekeningen 1.1 Bij niet autoriseren van de overschrijdingen zijn de uitgaven onrechtmatig en ontvangen wij geen goedkeurende accountantsverklaring. Zonder de autorisatie door de gemeenteraad van de overschrijdingen op het Programma Bestuur en ondersteuning en de vijf investeringskredieten blijft de onrechtmatigheid in stand. Bij een te veel aan onrechtmatigheden in de jaarrekening 2020 ontvangen wij geen goedkeurende verklaring van de accountant.

Wat mag het kosten? De jaarrekening 2020 sluit met een voordelig rekeningsaldo van € 8.673.000. Wij stellen voor dit saldo als volgt te bestemmen: Wij lichten de bestemming van het saldo kort toe. Toevoeging aan de algemene reserve - € 7.296.500 Het bedrag wat overblijft na bestemming is € 7.296.500. Dit bedrag voegen wij toe aan de algemene reserve. Dit ter versterking van het eigen vermogen. Dit leidt tot een positief effect op onze financiële positie. Dit bedrag is eventueel beschikbaar voor afwegingen op het gebied van onderwijshuisvesting (IHP). 4/291

Decembercirculaire Gemeentefonds 2020 - Reserve Covid-19 (€ 169.000) Bij de decembercirculaire hebben wij middelen ontvangen voor corona compensatie voor intensiveringsmaatregelen voor de onderdelen gemeentelijk schuldenbeleid, bijzondere bijstand, minima in quarantainetijd en re-integratie. Deze middelen voegen wij toe aan de bestemmingsreserve COVID-19 Coronacompensatie culturele voorzieningen - Reserve Covid-19 (€ 71.000) In 2020 was een corona compensatiepakket van het Rijk toegekend aan culturele voorzieningen van € 367.260. Hiervan is € 296.119 over de periode maart tot en met december 2020 toegekend. Het restant voegen we toe aan de reserve COVID-19 voor mogelijke aanvragen in 2021. Startgroepen - Reserve Sociaal domein (€ 121.500) Vanwege nadere uitvoeringsafspraken en wijziging als gevolg van de toegekende Regiodeal ZVL 'Zeeuwen Zelf aan Z', worden de geraamde bedragen voor de startgroepen herverdeeld over de jaren 2020 t/m 2023. Als gevolg hiervan wordt € 121.500 toegevoegd aan de reserve sociaal domein. Uitvoeringskosten TOZO (€ 273.000) Wij ontvingen een vergoeding van € 559.000 van het Rijk voor de uitvoeringskosten TOZO. De werkzaamheden voor de TOZO zijn uitgevoerd door een combinatie van eigen personeel en de medewerkers van het Werkservicepunt. Het restant (€ 273.000) van deze vergoeding zetten wij in 2021 voor uitvoering van de TOZO.

Reserve vergoedingen glasvezelnetwerk (€ 95.000) Twee partijen zijn gestart met de aanleg van het netwerk in de kern Terneuzen. Hiervoor ontvangen wij leges en een degeneratievergoeding. Deze vergoeding hebben wij nodig om de schade die door het aanleggen van de kabels en leidingen aan de verharding is veroorzaakt weer te herstellen. In 2020 hebben we hogere inkomsten (degeneratievergoeding en leges) ontvangen van € 95.000. Deze middelen en de hogere inkomsten in 2021 en verdere jaren willen wij toevoegen aan een nieuw te vormen bestemmingsreserve vergoedingen glasvezelnetwerk, om de toekomstige kosten van herstel uit te dekken. Grondverkopen Kop Noordstraat (€ 430.000) Voor het project de Kampanje zijn gronden verkocht aan de projectontwikkelaar voor € 430.000. Deze verkoopopbrengst gebruiken wij als dekking van de realisatie van de nieuw te bouwen bibliotheek. Dit bedrag voegen wij toe aan de bestemmingsreserve kapitaallasten investeringen economisch nut. Op 4 juli 2017 (2017_Raad_00133 Kop van de Noordstraat De Kampagne) stemde de gemeenteraad in met het voorstel van de Kop van de Noordstraat De Kampagne. In dit voorstel is opgenomen dat we de verkoopopbrengsten van de gronden en van de bibliotheek gebruiken als dekking voor de nieuw te bouwen bibliotheek.

In verband met de verslaggevingsregels kunnen bijdragen uit verkopen niet rechtstreeks in mindering worden gebracht op de investering maar dienen deze overgeheveld te worden naar een reserve om hier de afschrijvingslasten uit te dekken. In dit voorstel is deze verwerkingsmethode niet expliciet besloten door de gemeenteraad. Om te voorkomen dat we bij een volgende jaarrekening de verkoopopbrengst van de bibliotheek moeten bestemmen naar een reserve stellen wij voor om bij verkoop van de bibliotheek dit bedrag over te hevelen naar de bestemmingsreserve kapitaallasten investeringen met economisch nut om

5/291

hier de afschrijvingslasten uit te dekken. Wij hebben hiervoor een apart besluitpunt voor opgenomen. Budgetoverhevelingen naar 2021 - € 217.000 In 2020 zijn bedragen toegekend en zijn in 2020 nog niet gerealiseerd en de afronding hiervan vindt in 2021 plaats. Dit betreft bedrijfsvoeringskosten die benodigd zijn om besluiten en verplichtingen uit 2020 (volledig) uit te kunnen voeren in 2021(€ 58.000). Daarnaast zijn er nog een aantal kleinere overhevelingen die wij hebben vermeld onder overig (€ 159.000). Wij stellen voor een totaalbedrag van € 217.000 te bestemmen voor deze budgetreserveringen. In bijlage 1 lichten wij de bedragen die opnieuw geraamd worden uit reserves toe. Dit betreft niet uitgegeven budgetten die beschikbaar zijn gesteld met als dekking een onttrekking aan een reserve. Er wordt namelijk in dit geval geen onttrekking aan de reserve gedaan. Het geld blijft in de reserve. Om het niet uitgegeven budget, met als dekking een onttrekking aan een reserve, opnieuw beschikbaar te hebben in 2021 leggen wij deze ter besluitvorming voor.

Wat gaan we ervoor doen? Wij leggen de jaarrekening en het jaarverslag aan de Raad voor ter vaststelling. Daarnaast doen wij een voorstel voor de bestemming van het voordelig rekeningsresultaat 2020.

Bijlagen 1. Jaarrekening 2020 - definitief met acc verkl.pdf 2. Bijlage 1 Opnieuw te ramen bedragen in 2021 versie 2.pdf 3. Bijlage 2 Begrotingsrechtmatigheid versie 2.pdf 4. Bijlage 3 Overhevelingen tussen bestemmingsreserves in 2021 versie 2.pdf 5. JIEO-2020-9.pdf

6/291

7/291

8/291

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................... 4 Samenvatting........................................................................................................................................ 5 Hoofdpunten uit de programma’s ........................................................................................................... 11 Programma's....................................................................................................................................... 15 Programmaverantwoording ...................................................................................................... 16 Programma Bestuur en ondersteuning ....................................................................................... 17 Programma Veiligheid .............................................................................................................. 25 Programma Verkeer, vervoer en waterstaat................................................................................ 30 Programma Economie .............................................................................................................. 38 Programma Onderwijs .............................................................................................................

48 Programma Sport, cultuur en recreatie ...................................................................................... 55 Programma Sociaal domein ...................................................................................................... 63 Programma Volksgezondheid en milieu ...................................................................................... 81 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ................................. 90 Overhead ............................................................................................................................... 98 Paragrafen ........................................................................................................................................ 101 A. Lokale heffingen................................................................................................................ 102 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 114 C. Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................. 128 D. Financiering ..................................................................................................................... 134 E.

Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 137 F. Verbonden partijen ............................................................................................................ 142 G. Grondbeleid ..................................................................................................................... 163 H. Demografische ontwikkelingen ............................................................................................ 167 I. COVID-19 ......................................................................................................................... 168 Jaarrekening 2020 ............................................................................................................................. 173 I Balans en Toelichting........................................................................................................... 175 II Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 210 III Toelichting op baten en lasten ............................................................................................ 211 IV Algemene dekkingsmiddelen ..............................................................................................

235 V Overzicht incidentele lasten en baten .................................................................................... 239 VI Overzicht onvoorzien ......................................................................................................... 248 VII Overzicht begrotingsresultaat ............................................................................................ 249 VIII Sisa-bijlage .................................................................................................................... 250 IX Overzicht (hoofd) taakvelden .............................................................................................. 256 Bijlagen ............................................................................................................................................ 261 Controleverklaring accountant ................................................................................................ 262 Verantwoording investeringsprogramma .................................................................................. 266

9/291

3

Inleiding In dit document staan de jaarstukken van onze gemeente over 2020. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarstukken vormen het sluitstuk van de planning- en controlcyclus (P&C-cyclus) over 2020. In het jaarverslag kijken wij terug en leggen wij verantwoording af over de uitvoering van de begroting 2020. Daarbij volgen wij de systematiek en indeling van de begroting. In de jaarrekening staan onder andere de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten en de analyse van het rekeningresultaat. Verantwoording In het jaarverslag melden wij per programma wat wij het afgelopen jaar hebben bereikt en gedaan. We geven inzicht in de lasten en baten per taakveld en programma. Wij geven antwoord op de vijf w-vragen (Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor specifiek doen?, Wanneer gereed? , Wat hebben we gedaan? en Wat heeft het gekost?). We gaan in de jaarstukken ook in op nieuwe acties, veranderingen en belangrijke ontwikkelingen. Continuering van beleid dat er al is (going concern) hebben wij niet apart opgenomen in het jaarverslag. Wij brengen verslag uit over de tweede w-vraag, wat gaan we daarvoor doen? Om de relatie te leggen met de eerste w-vraag hebben we deze per programma en taakveld opgenomen. Hieronder geven wij aan wat wij onder de verschillende statussen verstaan. Zwarte vlag: gerealiseerde activiteiten.

Groen vinkje: activiteiten die volgens de planning verlopen. Geel uitroepteken: geringe afwijking op de planning. Rood kruis: niet gerealiseerd.

Inzicht geven in wat we hebben bereikt, is niet makkelijk. Dat komt omdat het hier meestal gaat om het bereiken van maatschappelijke effecten. Verandering van deze effecten duurt vaak langer dan de verantwoording van een jaar. Ook zijn die effecten moeilijk te meten of inzichtelijk te maken. Daarom noemen wij de gewenste (maatschappelijke) effecten. En de resultaten van activiteiten die een positieve bijdrage hebben geleverd aan de gewenste effecten. Financiële tabellen In de financiële tabellen hebben wij de verschillen uitgelegd met een V (voordelig) en een N (nadelig). De financiële tabellen maken we door een automatische koppeling met het financiële programma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen in de jaarstukken afrondingsverschillen van € 1.000 staan. Coalitieakkoord Het coalitieakkoord ‘Sterk, betrokken & vitaal’ (2018-2022) staat vanaf de begroting 2019 als rode draad in de P&C-cyclus.

4

10/291

Samenvatting De gemeente Terneuzen heeft een flinke plus op de jaarrekening van vorig jaar. De gemeente kan een bedrag van € 8.673.000 bijschrijven. Dit is meer dan verwacht. Het positieve resultaat komt door lagere uitgaven dan gepland, zoals minder kapitaallasten en personeelskosten. Ook de coronacrisis had invloed op ons uitgavenpatroon. Hogere inkomsten hadden we onder andere door de uitkering gemeentefonds. De plus wil Terneuzen grotendeels (€ 7.296.500) gebruiken om de financiële positie te versterken. De gemeente gaat voorzichtig om met het goede resultaat, mede ingegeven door de grote tekorten in het sociaal domein en de herverdeling van het gemeentefonds. In deze samenvatting geven we een korte weergave van de belangrijkste onderdelen van de jaarrekening. Voordat we nader ingaan op de financiële analyse, besteden we eerst aandacht aan COVID-19, omdat de gevolgen van deze pandemie als een rode draad door de jaarrekening 2020 lopen.

COVID-19 In het voorjaar van 2020 werden we geconfronteerd met de wereldwijde COVID-19 pandemie. Deze crisis heeft nog steeds veel impact op het dagelijks leven van inwoners en organisaties. Ook in onze gemeente zijn de maatschappelijke en economische gevolgen hiervan groot. In maart 2020 schaalden de Veiligheidsregio’s op naar GRIP 4. De crisisbeheersing werd daarna regionaal aangestuurd via een speciaal crisisteam (Regionaal Beleidsteam) onder leiding van de voorzitter van de veiligheidsregio. Vanuit de veiligheidsregio’s werd nauw samengewerkt met het rijk dat de aanpak voor zorg en maatregelen landelijk coördineerde. De burgemeester woonde als voorzitter van de Veiligheidsregio Zeeland wekelijks het Veiligheidsberaad bij, bestaande uit de voorzitters van de 25 Veiligheidsregio’s in Nederland. In dit overleg werd vaak met leden van kabinet overlegd over nieuwe of aangepaste maatregelen. Effecten op de organisatie Diverse medewerkers hadden een rol in de regionale bestrijding van de crisis. Zij werkten samen met medewerkers van andere Zeeuwse gemeenten vanuit het team Bevolkingszorg van de Veiligheidsregio. Deze extra inzet ging deels ten koste van reguliere werkzaamheden.

Niet alleen op het gebied van de Veiligheidsregio hebben wij extra inzet gepleegd, ook voor de uitvoering van de TOZO, de handhaving, communicatie en dienstverlening hebben wij nieuwe en extra werkzaamheden verricht. Medewerkers werkten grotendeels thuis, tenzij het voor de dienstverlening noodzakelijk was om op kantoor te werken. Daarvoor hebben wij de ictinfrastructuur een extra impuls gegeven om het thuiswerken op grote schaal mogelijk te maken. Niet alle medewerkers binnen de gemeente konden hun reguliere werkzaamheden uitvoeren, omdat bepaalde taken tijdelijk tijdens de lockdown niet uitgevoerd konden worden. Deze groep medewerkers heeft zich ingezet voor andere werkzaamheden. In plaats van zwemles geven, werden de zwembaden schoongemaakt. Medewerkers hebben onder andere zwerfvuil opgehaald, extra ondersteuning geboden bij de milieustraat en ondersteuning geboden bij het digitaliseren van het archief. Financiële effecten Ook had de COVID-19 crisis impact op de financiën. Enerzijds hadden wij minder lasten op het gebied van o.a. representatie, scholing, energie en evenementen. Anderzijds maakten extra kosten voor noodopvang voor kinderen, afvalverwerking, het uitvoeren van de TOZO, een groter beroep op de bijstand en betaalden wij de subsidies en zorgkosten door ter compensatie.

Daarnaast hadden we lagere inkomsten door lagere opbrengsten uit eigen bijdragen voor Wmo en het peuteraanbod, lagere opbrengsten van leges en belastingen. Het rijk stelde diverse compensatieregelingen beschikbaar. Een uitgebreid overzicht over de COVID-19 crisis treft u aan in de paragraaf COVID-19.

Jaarverslag en jaarrekening Onze jaarrekening 2020 heeft een positief saldo van € 8.673.000. Daarmee is het resultaat € 4.320.000 voordeliger dan we vooraf in de begroting hadden geraamd. In die begroting (inclusief de begrotingswijzigingen) rekenden we al op een positief saldo (inclusief onvoorzien) van € 4.353.000.

11/291

5

Opbouw van verschillen Hieronder maken wij duidelijk uit welke onderdelen het jaarrekeningsaldo bestaat. In 2020 hielden wij al rekening met een positief rekeningsaldo (inclusief onvoorzien) van € 4.353.000. In de begrotingswijzigingen en de perioderapportages 2020 pasten wij een aantal onderdelen aan. Nu blijkt dat wij op sommige onderdelen te voorzichtig waren met het aanpassen van onze ramingen dit ook in relatie met COVID-19. Dat vertaalt zich nu door in het rekeningsaldo. Jaarrekeningsaldo 2020 Onderwerp

Bedrag € 4.353.000

Begrotingssaldo en onvoorzien na wijziging Salarissen (inclusief voormalig personeel), personeel van derden en organisatiekosten

€ 742.000 € 1.129.000

Kapitaallasten Onderwijshuisvesting

€ 311.000

Sociaal Domein buiten hekwerk

€ 792.000

Bijdrage CVV

€ 407.000

Stortkosten

€ -437.000

Gemeentefonds

€ 372.000

Toegerekend aan grondexploitatie en investeringen

€ -442.000

Grondverkopen Kop Noordstraat

€ 430.000

Diverse mutaties boven € 100.000

€ 1.059.000

Overige mutaties onder € 100.000

€ -43.000

Jaarrekeningsaldo 2020

8.673.000

In het rekeningsaldo zitten ook voordelen van besluiten en verplichtingen uit 2020, die we (helemaal) uit kunnen voeren in 2021. Daarom willen wij de volgende bedragen opnieuw bestemmen (€ 1.376.500): 

budgetoverhevelingen 2020 naar 2021 (€ 1.207.500);



toevoegingen aan reserves door de Decembercirculaire Gemeentefonds 2020 (€ 169.000).

In de cijfers hierboven hebben wij niet de tekorten van het Sociaal domein (=Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet) opgenomen. Ons uitgangspunt blijft dat wij het Sociaal domein budgetneutraal organiseren. Dat betekent dat wij de tekorten dekken vanuit de reserve Sociaal domein. Voor verder informatie verwijzen wij naar het onderdeel (taakstelling) sociaal domein. In 2020 is de reserve Sociaal domein gedaald met een bedrag van € 726.000. Deze afname is lager dan eerder voorzien. Door deze mutatie zijn de lasten binnen het hekwerk sociaal domein gelijk aan de bijdragen van het Rijk voor de hiervoor genoemde wetten. Hieronder geven wij een toelichting op de grootste verschillen Salarissen (inclusief voormalig personeel), personeel van derden en organisatiekosten Wij hebben per saldo een voordeel van € 742.000 op de salarissen. Bij de salarislasten van de organisatie en het college ontstond een tekort van € 213.000. Voor inhuur personeel van derden was een voordeel van € 658.000. Mede vanwege COVID-19 zijn er voordelen op de organisatiekosten van totaal € 297.000. Dit betreft voor € 148.000 scholing, € 82.000 reis- en verblijfskosten en € 67.000 inventaris. Dit valt grotendeels toe te schrijven aan het bij de 3e perioderapportage (te ruim) gecalculeerde voordeel.

Bij de 3e perioderapportage zijn vanuit de post salarissen voor in totaal € 1 miljoen bedragen overgeboekt naar de algemene middelen (€ 300.000), naar de APPA voorziening

6

12/291

(€ 150.000) en naar diverse inhuurbudgetten (€ 555.000). Daarnaast is er nog een overschrijding op de post college van € 85.000 voortvloeiend uit het op peil brengen van de APPA voorziening. Kapitaallasten Het voordeel op de afschrijvingen betreft voornamelijk de volgende onderdelen, inzamelen en verwerken afval (€ 182.000), wegen (€ 266.000), openbaar groen en openluchtrecreatie € 113.000, Riolering € 118.000, Wonen en bouwen € 112.000. Wij raamden voor afschrijvingen een bedrag (na wijziging) van € 10.028.000. De oorzaken hiervan zijn deels nog niet uitgevoerde investeringen, maar ook de gevolgen van de notitie materiële vaste activa van de commissie Besluit en Verantwoorden. Door de start van het moment van afschrijven in het jaar na ingebruikname van het activum is er een eenmalig voordeel in 2020. Onderwijshuisvesting De afhandeling van de brandschade met de verzekering heeft enige tijd geduurd. Uiteindelijk leidde dit tot een hogere uitkering van de verzekering dan verwacht voor de brandschade bij basisschool De Geule in de Rivierenbuurt. Sociaal Domein buiten hekwerk We spraken af dat we voor de Wmo, Jeugdwet en de Participatiewet budgetneutraliteit hanteren. Dit noemen we het hekwerk. Daarnaast bevat programma 6 Sociaal domein ook nog andere posten die niet tot het hekwerk behoren. Op deze posten hebben wij per saldo € 792.000 voordeel.

Dit is vooral onderverdeeld in: Besluit bijstandsverlening zelfstandigen, waaronder uitvoeringskosten TOZO € 861.000, Minimabeleid € 71.000 en Inburgering € - 106.000. Bijdrage CVV Het voordeel op de bijdrage CVV ontstond door minder leerlingenvervoer als gevolg van de sluiting van de scholen tijdens de lockdown. De verhoogde raming als gevolg van het faillissement van TCR bleek achteraf niet nodig. Deze raming passen wij in 2021 met een perioderapportage aan. De effecten voor 2022 en verder nemen wij op in de kaderbrief 2022-2025. Stortkosten Als gevolg van COVID-19 en de daarbij genomen maatregelen zijn veel mensen thuis gaan opruimen. Hierdoor werd het aanmerkelijk drukker op de milieustraten. Dit met als gevolg dat de hoeveel aangeboden afval, en daarmee de stortkosten, incidenteel meer waren in 2020. In 2020 kondigde het Rijk wel compensatie aan, maar deze extra middelen verstrekte het Rijk nog niet. Zodra deze compensatieregeling komt, moeten wij deze op basis van aanvullende begrotingsvoorschriften in 2021 verantwoorden. Gemeentefonds Het gemeentefonds geeft in 2020 een voordeel van € 148.000. Dit is een combinatie van aanpassing van de uitkeringsfactor, de aantallen en de compensatie COVID-19 door het Rijk bij de decembercirculaire 2020. Het grootste voordeel in deze analyse ziet op nabetalingen 2018 (€ 69.000) en 2019 (€ 159.000).

Toegerekend aan grondexploitatie en investeringen Wij hebben een nadeel van € 220.000 door per saldo minder werkelijke salarissen bij investeringen, bedrijventerreinen en grondexploitatie en een nadeel van € 223.000 aan overhead. De overhead rekenen wij toe door een opslag bovenop de salarissen te doen. Grondverkopen Kop Noordstraat Voor het project de Kampanje zijn gronden verkocht aan de projectontwikkelaar voor € 430.000. Deze verkoopopbrengst gebruiken wij als dekking van de realisatie van de nieuw te bouwen bibliotheek. Dit bedrag voegen wij toe aan de bestemmingsreserve kapitaallasten investeringen economisch nut.

13/291

7

Verschillende mutaties boven € 100.000 Dit betreft de mutaties die betrekking hebben op onder andere Beheer overige gronden en gebouwen (€ 247.000), Energie (- € 101.000), Cultuurpresentatie, -productie en - participatie (€ 111.000), verkeer en vervoer (€ 109.000), Herverdeling middelen startgroepen (€ 122.000), Wonen en bouwen (€ 230.000) en belastingen en heffingen (€ 342.000). Overige mutaties onder € 100.000 Dit bedrag bestaat uit verschillende kleinere posten. Een uitgebreidere uitleg over de voor- en nadelen staat bij onderdeel III toelichting op baten en lasten, analyse rekeningresultaat. Per programma maken wij de verschillen inzichtelijk tussen de gerealiseerde baten en lasten en de geraamde baten en lasten.

Bestemming resultaat Hieronder maken wij duidelijk hoe we het resultaat (€ 8.673.000) bestemmen. Bestemming jaarrekeningsaldo 2020 Budgetoverhevelingen 2020 naar 2021

Bedrijfsvoering Overig

58.000 159.000 217.000

Te vormen / toevoegingen aan bestemmingsreserves

Reserve Covid-19 (Decembercirculaire 2020) Reserve Covid-19 Coronacompensatie culturele voorzieningen Reserve Covid-19 Uitvoeringskosten TOZO Reserve Sociaal domein Startgroepen Reserve vergoedingen glasvezelnetwerk Reserve kapitaallasten economisch nut Algemene reserve

169.000 71.000 273.000 121.500 95.000 430.000 7.296.500 8.456.000

Jaarrekeningsaldo 2020

8.673.000

Een bedrag van € 217.000 is nodig om besluiten en verplichtingen uit 2020 (volledig) uit te kunnen voeren in 2021 en een bedrag van € 8.456.000 voegen we toe aan de reserves. De grootste toevoegingen aan de reserves lichten we hieronder toe. Decembercirculaire Gemeentefonds 2020 (€ 169.000) Bij de decembercirculaire hebben wij middelen ontvangen voor corona compensatie voor intensiveringsmaatregelen voor de onderdelen gemeentelijk schuldenbeleid, bijzondere bijstand, minima in quarantainetijd en re-integratie. Deze middelen voegen wij toe aan de bestemmingsreserve COVID-19. Coronacompensatie culturele voorzieningen (€ 71.000) In 2020 kende het Rijk een corona compensatiepakket toe voor culturele voorzieningen van € 367.260. Hiervan kenden wij € 296.119 over de periode maart tot en met december 2020 toe. Het restant voegen we toe aan de reserve COVID-19 voor mogelijke aanvragen in 2021. Uitvoeringskosten TOZO (€ 273.000) Wij ontvingen een vergoeding van € 559.000 van het Rijk voor de uitvoeringskosten TOZO. De werkzaamheden voor de TOZO zijn uitgevoerd door een combinatie van eigen personeel en de medewerkers van het Werkservicepunt. Het restant (€ 273.000) van deze vergoeding zetten wij in 2021 voor uitvoering van de TOZO.

8

14/291

Startgroepen (€ 121.500) Vanwege nadere uitvoeringsafspraken en wijziging als gevolg van de toegekende Regiodeal ZVL 'Zeeuwen Zelf aan Zet', worden de geraamde bedragen voor de startgroepen herverdeeld over de jaren 2020 t/m 2023. Als gevolg hiervan voegen we € 121.500 toe aan de reserve sociaal domein. Reserve vergoedingen glasvezelnetwerk (€ 95.000) Twee partijen zijn gestart met de aanleg van het netwerk in de kern Terneuzen. Hiervoor ontvangen wij leges en een degeneratievergoeding. Deze vergoeding hebben wij nodig om de schade die door het aanleggen van de kabels en leidingen aan de verharding is veroorzaakt weer te herstellen. In 2020 hebben we hogere inkomsten (degeneratievergoeding en leges) ontvangen van € 95.000. Deze middelen en de hogere inkomsten in 2021 en verdere jaren willen wij toevoegen aan een nieuw te vormen bestemmingsreserve vergoedingen glasvezelnetwerk, om de toekomstige kosten van herstel uit te dekken. Grondverkopen Kop Noordstraat (€ 430.000) Voor het project de Kampanje zijn gronden verkocht aan de projectontwikkelaar voor € 430.000. Deze verkoopopbrengst gebruiken wij als dekking van de realisatie van de nieuw te bouwen bibliotheek. Dit bedrag voegen wij toe aan de bestemmingsreserve kapitaallasten investeringen economisch nut. Algemene Reserve (€ 7.296.500) Wat overblijft van het rekeningresultaat voegen wij toe aan de algemene reserve.

Dit bedrag is eventueel beschikbaar voor afwegingen op het gebied van onderwijshuisvesting (IHP). Een uitleg over de overhevelingen en toevoegingen staat bij onderdeel III toelichting op baten en lasten, analyse rekeningresultaat.

Financiële positie In 2020 realiseerden wij een incidenteel positief rekeningsaldo. Dit resultaat voegen wij voor een groot gedeelte toe aan de reserves en voor een ander deel gebruiken wij dit in 2021 voor verplichtingen uit 2020. Dit eenmalige gunstige rekeningsaldo kunnen wij niet structureel gebruiken voor de ontwikkelingen in de komende tijd. Naast dit gunstige rekeningsaldo hebben wij flinke tekorten op het sociaal domein. Reservepositie (exclusief gerealiseerd resultaat) De afgelopen jaren voegden we een groot deel van de voordelige rekeningresultaten toe aan de algemene reserve en bestemmingsreserves. De stand van de reserves is belangrijk voor de solvabiliteit en de financiële positie. Jaarrekening Reservepositie per 31-12 (bedrag x € 1.000)

Begroting

2018

2019

2020

2020

Algemene reserve

16.249

19.219

30.647

18.351

Bestemmingsreserves

27.316

21.526

15.701

19.384

Totaal reserves

43.565

40.745

46.348

37.735

We zien dat de reservepositie in 2020 ten opzichte van 2019 steeg. Door de voordelige uitkomsten van de jaarrekening 2019 hebben we de reservepositie van de gemeente kunnen versterken. In 2020 hebben we € 3.692.000 vanuit het resultaat 2019 toegevoegd aan de algemene reserve. Dit is vooral de reden voor het verschil tussen de stand van de algemene reserve bij de jaarrekening 2020 en die van de begroting 2020. Daarnaast voegden we bij de kaderbrief 2021-2024 een bedrag van € 7.187.000 toe door overheveling uit diverse bestemmingsreserves die niet meer benodigd waren. De toevoegingen aan de bestemmingsreserves waren voornamelijk de bestemmingsreserve budgetoverhevelingen (€ 840.000) en precario belasting (€ 574.000). Het groter maken van het eigen vermogen doen wij door incidentele plussen toe te voegen aan onze algemene reserve. Door ook een groot gedeelte (€ 8.456.000) van het rekeningresultaat

15/291

9

2020 toe te voegen aan de reserves, stijgt het eigen vermogen in 2021. Dit hebben wij nog niet verwerkt in de tabel hierboven. Dat komt omdat de gemeenteraad nog moet besluiten over de bestemming van het rekeningsaldo 2020. Een toelichting op de reserves staat bij onderdeel I Balans en toelichting, onderdeel reserves. Schuldpositie We sloten in 2020 geen nieuwe langlopende leningen af. Door aflossingen daalt de totale schuldenlast met € 13.379.000. Hierdoor zien we een stijging van de solvabiliteit van 20,3% naar 23,5%. Jaarrekening

Begroting

Schuldpositie per 31-12

2018

2019

2020

2020

Debtratio

79,3%

79,7%

76,5%

80,3%

Netto schuld per inwoner

2.807

2.660

2.528

2.802

Er zijn twee indicatoren die inzicht geven in de schuldpositie. Dit zijn de Debtratio en Netto schuld per inwoner. De Debtratio geeft het aandeel weer van het vreemd vermogen vergeleken met het balanstotaal. Netto schuld per inwoner is de schuld gedeeld door het aantal inwoners. De debt ratio daalt omdat het vreemd vermogen lager wordt. De Netto schuld per inwoner daalt omdat de totale schuld daalt (lang en kort geld). Voor een verdere toelichting over deze twee indicatoren verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico’s Wij namen in de begroting 2020 een aantal financiële (rest)risico’s op. Deze risico’s leidden in 2020 niet tot nadelige financiële gevolgen. In 2020 kregen we te maken met COVID-19. Het financiële risico is dat wij meer (netto)kosten hebben dan compensatie van het Rijk. Dit was in 2020 niet het geval. Wij voorzien voor de volgende jaren risico’s. De twee belangrijkste risico’s zijn: 

Sociaal Domein (inclusief Dethon, GGD/IJZ en aanz) Wij hebben vanaf 2020 een forse taakstellende bezuiniging op het Sociaal domein.



Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering daalt door ‘trap op, trap af’. Door COVID-19 heeft het Rijk deze systematiek ‘bevroren’ voor 2020 en 2021. Vanaf 2022 hebben we weer het risico dat de algemene uitkering daalt door ‘trap op, trap af’. Daarnaast gaat de herverdeling van het gemeentefonds in op 1 januari 2023. Deze herverdeling valt voor onze gemeente fors negatief uit. Dit risico is beperkt, omdat we in onze meerjarenbegroting het nadelige effect al voor een groot deel hebben opgenomen.

Meer informatie staat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Investeringen In 2020 gaven we een bedrag van € 12.286.0000 uit aan investeringen. Hiervan gaat € 4.393.000 over de investeringen van het investeringsprogramma 2020. Voor de investeringen voor de jaren voor 2020 hebben we een bedrag van € 7.894.000 uitgegeven. In de begroting 2020 stond een bedrag van € 13.278.000 voor het Investeringsprogramma 2020. Hiervan hebben we € 1.195.000 toegevoegd aan reeds bestaande investeringskredieten en een totaal van € 235.000 aan investeringskredieten verlaagd. Dat brengt het totaal voor 2020 op € 11.848.000. Bij de kaderbrief 2021-2024 is besloten om een totaal van € 889.000 aan investeringskredieten te schrappen, dit is verwerkt op de desbetreffende kredieten. De uitgaven gaan voor het grootste deel naar wegen (€ 3.272.000), rioleringen (€ 4.245.000), Bouw nieuwe bibliotheek Kop van de Noordstraat (€ 1.078.000), wonen en bouwen (€ 904.000), veerhavengebied (€ 807.000) en afval (€ 531.000). Voor de investeringen van het wegenbeheerplan, Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2011-2015 en het Water- en

10

16/291

Rioleringsplan (WRP) 2019-2023 pakken we naast werkzaamheden uit de jaarschijf 2020, ook de werkzaamheden op uit de eerdere investeringsprogramma's. Voor riolerings (deel-)projecten afkomstig uit de jaarschijven 2015 t/m 2018 is er namelijk sprake van een (flinke) achterstand. Vooral bij rioolrenovaties en renovaties aan gemalen. Deze achterstand hebben wij voor een deel kunnen inlopen in 2020. Daarnaast hebben we een groot aantal projecten uit de jaarschijf 2020 in voorbereiding genomen en deels uitgevoerd. In de bijlage van de jaarrekening staat de verantwoording van het investeringsprogramma.

Hoofdpunten uit de programma’s In de jaarstukken staan alle uitgaven over de hele breedte van de gemeentelijke beleidsvelden. Wij geven hieronder een selectie per programma van de belangrijkste thema’s in 2020. Westkade Sas van Gent (Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat) In februari 2019 sloten wij een deel van de Westkade te Sas van Gent af. De constructie was zo instabiel geworden dat er door de kans op instorting van de kade gevaar zou kunnen ontstaan voor weggebruikers. Begin 2020 rondden wij de gesprekken af met Rosier en Rijkswaterstaat. De civieltechnische en waterbouwkundige voorbereidingen voor deze complexe constructie als ook de vergunningaanvragen werden afgerond, waarna in het voorjaar 2020 met de werkzaamheden van de reconstructie werd gestart. Gedurende de rest van het jaar is hard gewerkt om de kade zo snel mogelijk weer terug open te krijgen. Vanaf eind maart 2021 rijden er weer auto’s over de Westkade en is Sas van Gent weer optimaal bereikbaar. Regiodeal (O&E) (Programma 3 Economie) Op 13 juni 2020 is de Regio Deal Zeeuws-Vlaanderen 'Zeeuwen zelf aan zet' tussen Rijk en de regio ondertekend. Hierin is een Rijksbijdrage van € 7.500.000 inclusief BTW, voor een programma met achttien projecten vastgelegd. De gemeente Terneuzen is kassier van de Regio Deal.

In 2020 ontvingen we de eerste tranche middelen van het Rijk waarna wij de subsidiebeschikkingen afgeven aan de projecten. Het programmabureau voerde met alle projecten een startgesprek. Daarin werd besproken of de projecten startklaar zijn. Verder zijn de projecten getoetst op staatssteun. De tweede tranche beschikkingen volgt later in 2021. Verknopen en verkopen (Programma 3 Economie) “Verknopen en verkopen” heeft betrekking op onze kleinschalige initiatieven in het centrum van de stad Terneuzen. Deze initiatieven dragen bij aan een aantrekkelijk en beleefbaar stadscentrum. In dit kader brengen wij op diverse plekken kunstzinnige beschilderingen aan en voegen extra verlichting toe om accent te kunnen leggen op de diverse (loop)verbindingen en verblijfsgebieden in het centrum. Daarnaast bestickeren we etalages van leegstaande panden, voegen extra zitelementen en groen (“hanging baskets”) toe. Naast de diverse concrete en direct zichtbare initiatieven maakten wij in 2020 ook een aantal herinrichtingsstudies die wij in 2021 verder willen uitwerken en waar mogelijk uitvoeren. Wij doelen op de aanpak van de openbare ruimte om en nabij de Herengracht en het vergroenen van diverse locaties in de binnenstad.

Onderwijsachterstandenbeleid (Programma 4 Onderwijs) Met ingang van 2020 krijgen peuters met een risico op onderwijsachterstanden 16 uur peuterspeelzaalwerk/voorschoolse educatie aangeboden. COVID-19 gaf uitdagingen waar het gaat om het verder ontwikkelen van gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. De focus van onderwijs en kinderopvang lag in 2020 op het organiseren van de noodopvang, het thuisonderwijs en later de opstart van het fysieke onderwijs. Binnen het onderwijsachterstandenbeleid ontwikkelden we een aanbod van voorschoolse educatie tijdens de zomer-, herfst- en kerstvakantie. De Terneuzense zomerschool werd groter en er was een aanbod speciaal voor anderstalige kinderen. Onderwijshuisvesting (Programma 4 Onderwijs) Op 30 juni 2020 stemde de raad in met de vaststelling van het Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeente Terneuzen (IHP). Hierin staan de belangrijkste opgaven op het gebied van

17/291

11

onderwijshuisvesting in de komende jaren. In het IHP besteden wij onder meer aandacht aan duurzaamheid en kwaliteit, samenwerking en groei en krimp. De raad stelde een investeringskrediet beschikbaar voor nieuwbouw in Rivierenbuurt en Hoek. Voor de brede school in Othene stelde de raad budget beschikbaar voor een interne verbouwing. Wij startten in 2020 het onderzoek op naar het voorkeursscenario voor Westdorpe. Dit onderzoek loopt. Wij voerden een haalbaarheidsonderzoek uit naar de onderwijshuisvesting in het Voortgezet Onderwijs. Op 17 december 2020 besloot de raad op basis van dit haalbaarheidsonderzoek om in principe in te stemmen met de realisatie van nieuwe huisvesting voor het Lodewijk College op de locatie Zeldenrustlaan in 2028. De raad gaf hierbij aan, dat bij nieuwe stedenbouwkundige ontwikkelingen een heroverweging van de locaties hoort. De raad stelde de opschortende voorwaarde dat ze akkoord moet gaan met de voorstellen die het College doet om financiële dekking te vinden. De raad gaf het college de opdracht mee om voorstellen aan de raad te doen in het kader van de voorbereiding op de Kaderbrief 2022. Ook gaf de raad het college de opdracht om onderzoek te doen naar de mogelijkheden tot doordecentralisatie van middelen aan Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen voor onderwijshuisvesting.

(Taakstelling) sociaal domein (Programma 6 Sociaal domein) In 2020 lag de nadruk binnen het Sociaal Domein (Jeugdwet, Participatiewet en Wet maatschappelijke ondersteuning) op de verdere uitwerking van de maatregelen die we moeten nemen om de tekorten binnen het ‘gesloten systeem’ van het Sociaal Domein terug te dringen. Deze maatregelen verwerkten we in de programmabegroting 2021. Met de financiële effecten daarvan hebben we de taakstelling al voor een klein deel kunnen invullen. Daarnaast pakten we verschillende maatregelen op, zoals de praktijkondersteuner jeugd voor de huisartsen, het maatwerkteam en een aanpak gericht op de Participatiewet die begin 2021 afgerond wordt. Dit in een jaar waarin de corona-crisis veel capaciteit en aandacht heeft gevraagd, zowel binnen onze eigen organisatie als van onze (keten)partners. De corona-crisis raakt immers in sterke mate de doelgroepen die we vanuit het Sociaal Domein ondersteuning bieden. Dit zorgde voor extra druk op de beschikbare middelen, bijvoorbeeld door een toenemende hogere instroom in de bijstand of (landelijke) afspraken over de zorgcontinuïteit. Middelen die, zoals ook de landelijke en regionale onderzoeken naar de voor het sociaal domein beschikbare budgetten bevestigen, toch al zwaar onder druk staan. Helaas leidde dit ook in 2020 nog niet tot aanvullende middelen vanuit het rijk.

Besluitvorming hierover is doorgeschoven naar het volgende kabinet. Aan-z -Hulp bij huishouding (Programma 6 Sociaal domein) In 2019 besloot de gemeenteraad om de algemene voorziening zo-net te beëindigen door de invoering van het abonnementstarief. Alle klanten van zo-net zijn in 2020 opnieuw beoordeeld. Het resultaat hiervan was dat het grootste deel van de klanten het recht op hulp bij huishouden behoudt. Onderdeel van de transitie is de overdracht van klanten en medewerkers naar een zorgaanbieder. Dit proces verloopt via een aanbesteding. Omdat dit zorgvuldig moet gebeuren en de voorbereiding tijd kost, vindt de overdracht medio 2021 plaats. De dienstverlening via zo-net liep door in 2020 en ook in 2021, zolang er nog geen andere zorgaanbieder bekend is. Naast de transitie hulp bij huishouden speelden nog andere onderwerpen bij aan-z. In oktober besloot het algemeen bestuur van aan-z over de aanstelling van de directeur bij aan-z. Een geschil over het salaris en de aanstelling van de directeur bij aan-z leidde tot het vertrek van wethouder Stoker. In november 2020 besloot de gemeenteraad over de begroting 2021 en de zienswijze op de begroting van aan-z. In deze zienswijze nam de gemeenteraad een extra passage op over het salarisniveau en de aanstelling van de directeur van aan-z. De gemeenteraad besloot in december 2020 om een commissie in te stellen.

Deze commissie voerde een onderzoek uit naar de structuur en besluitvorming bij aan-z en de samenwerking tussen aan-z en de gemeente. Dit onderzoek moet leiden tot voorstellen voor verbetering in de structuur, besluitvorming en werkwijze tussen gemeente. Deze verbeteringen gelden in de eerste plaats voor aan-z zelf, maar ook voor overige verbonden partijen.

12

18/291

Intervence (Programma 6 Sociaal domein) De afgelopen jaren waren er financiële- en kwaliteitsproblemen bij de Gecertificeerde Instelling (GI) Intervence. Verschillende keren verleenden de dertien Zeeuwse gemeenten een instandhoudingsbijdrage aan Intervence. Maar in 2020 bleken de problemen bij Intervence zodanig dat eind november 2020 besloten is het contract van Intervence niet te verlengen en de lopende zaken over te dragen naar de andere drie gecontracteerde GI’s in Zeeland. Tijdens het proces is nauw samengewerkt met het ministerie, de inspecties en de jeugdautoriteit. Het ministerie wilde afspraken maken over de continuïteit van zorg. Daarom kwam er de afspraak om de uitvoering van de overdracht te beschrijven in een transitieplan. Het ministerie drong erop aan dat er een terugvaloptie in het transitieplan zou worden opgenomen. Die terugvaloptie is overname van Intervence door Jeugdbescherming (JB) West. Dit concepttransitieplan is begin februari 2021 gedeeld met betrokken partijen volgens de gemaakte afspraken. De inspecties keurden het conceptplan niet goed omdat zij zich zorgen maken over het leveren van zorg door één van de overnemende GI’s. Het ministerie wil graag nader onderzoeken of de terugvaloptie de beste optie is in deze situatie. De verwachting is dat de terugvaloptie hoge(re) kosten met zich mee zal brengen voor de gemeenten.

Daarom dringen de gemeenten aan op financiering vanuit het ministerie voor deze hogere kosten. Duurzaamheid (Programma 7 Volksgezondheid en milieu) Op het gebied van duurzaamheid bereikten we diverse doelen en werkten we verder aan een aantal belangrijke ontwikkelingen. Zo stelde de gemeenteraad voor de Energietransitie en het landelijk Klimaatakkoord de Regionale Energie Strategie Zeeland vast op 28 mei 2020. In 2020 zijn we gestart met de gemeentelijke Transitievisie Warmte. Dit warmteplan op wijkniveau geeft de route aan naar aardgasloze en energieneutrale wijken in 2050 en zal in 2021 worden vastgesteld. Na het vaststellen van de structuurvisie zonne-energie verleenden we aan zes initiatieven voor zonnepanelenparken onze medewerking. Ook zijn we het project Regeling Reductie Energie (RRE) gestart. Sinds september 2020 kunnen particuliere woningeigenaren acht verschillende energieproducten en –adviezen aanvragen inclusief RRE-subsidie via ons digitale Duurzaam Bouwloket. In het kader van het Projectplan Verbetering leefomgeving Kanaalzone Sluiskil – Terneuzen werd in 2020 een luchtmeetpunt in Sluiskil geplaatst. Voor het verminderen van zwerfafval tekende wethouder Van Assche het Convenant Schone Schelde.

De doelstelling van het convenant is om het zwerfafval in en rond de Wester- en Oosterschelde terug te dringen voor schoner water om schonere oevers en om de toestroom van afval richting de Noordzee te verminderen. Dit doen we met opruimacties en het plaatsen van juttersbakken. Sinds 1 januari 2020 mogen inwoners van de gemeente Terneuzen plastic, blikjes en drankenkartons weer in de grijze container doen. Daarnaast besteedden wij aandacht aan klimaatadaptatie, door het houden van een risicodialoogenquête. Via onze regentonnenactie schaften onze inwoners 768 regentonnen aan. Met het opgevangen regenwater kunnen mensen de planten in hun tuin water geven, waarmee ze besparen op kraanwater. Er wordt zo ook veel minder schoon regenwater door het riool afgevoerd. Naast klimaatadaptatie werken wij ook aan natuurontwikkeling. In Sas van Gent realiseerden we een Tiny Forest “’t Sasje” met medewerking van kinderen van obs De Statie. Ook investeerde de gemeente in duurzame mobiliteit. Zo hebben wij twee elektrische auto’s aangeschaft voor dienstreizen. En we hebben 50 openbare oplaadpalen voor elektrische auto’s laten plaatsen.

Arbeidsmigranten/wonen/arbeidsmarkt (Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) De vraag naar arbeidskrachten is groot in onze gemeente door veel economische ontwikkelingen en infrastructurele projecten. De gemeente wil dat arbeidsmigranten goed in onze gemeente kunnen

19/291

13

wonen en inburgeren. We willen deze nieuwe inwoners met ons uitgebreide voorzieningenniveau en ons mooie landschap aan onze gemeente binden. In 2020 is Homeflex B.V. gestart met de bouw van een complex voor tijdelijke huisvesting aan de Leidinglaan in Sluiskil. Dit complex zal naar verwachting in april 2021 operationeel zijn. Met het Cube Parc Terneuzen (voormalig Philipsterrein) beschikt onze gemeente over twee grootschalige complexen die specifiek bedoeld zijn voor de tijdelijke huisvesting van internationale werknemers. Onze afspraken om te handhaven waar overlast ontstaat in onze woonkernen hebben ook in 2020 geleid tot handhavingacties. Daarnaast bereiden wij een beleidsnotitie en beleidsregels flexwonen voor. Wij stellen nadere voorwaarden aan tijdelijke verhuur van reguliere woningen en verkrijgen daardoor meer zicht en juridisch grip op deze woonvorm. In 2021 leggen wij de notitie en de beleidsregels voor aan de gemeenteraad Omgevingswet (Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) De invoering van de Omgevingswet vraagt veel van onze organisatie. In april 2020 bepaalde de Minister dat de inwerkingtreding van de wet met een jaar opschuift naar 1 januari 2022. Om de wet verantwoord te kunnen invoeren dienen er een aantal acties minimaal te zijn uitgevoerd. De lijst met acties is in de loop van 2020 een aantal malen bijgesteld.

Zowel binnen de Zeeuwse samenwerking als intern voeren we deze acties uit, zodat wij gereed zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Axelsedam/Beurtvaartkade (Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) Zowel de Axelsedam als Beurtvaartkade zijn van belang voor het centrum van Terneuzen. De Axelsedam moet een goede schakel worden tussen de oude en de nieuwe stad. Een hoogwaardige entree van de binnenstad en een knooppunt dat diverse plekken met elkaar verbindt. We willen beleving toevoegen door het water van de kanaalarm weer voelbaar te maken. Verkeersstromen en parkeren moeten goed geregeld zijn, zodat alles goed op elkaar afgestemd is. Zoals eerder aangegeven, wachten we eerst op de voltooiing van de Kampanje (Kop van de Noordstraat). Dat zal in 2021 het geval zijn. We willen diverse voorbereidingen treffen die nu nog niet zijn uitgevoerd. Het gaat dan om het monitoren van de situatie bij het woon- en winkelcentrum Kennedylaan West. Ook stellen wij nog een programma van eisen op en willen we in overleg met bewoners en ondernemers over het project. Rond het project Beurtvaartkade waren in 2020 veel ontwikkelingen. Positief is dat we in 2020 de juridische procedure tegen het bestemmingsplan wonnen, waardoor het bestemmingsplan nu onherroepelijk is. Mede-ontwikkelaar en aannemer Sprangers ging in 2020 failliet.

Ontwikkelaar Cordeel gaf echter eind 2020 aan het project zelfstandig te willen voortzetten. Helaas stapte Hotel l' Escaut als gevolg van de coronacrisis uit het project. Interne beheersing – rechtmatigheidsverantwoording Om vanaf 2021 de verplichte rechtmatigheidsverantwoording af te leggen hebben wij in 2020 verder gewerkt aan het verbeteren van onze administratieve organisatie en interne beheersing. De tussentijdse rapportage van de accountant (boardletter 2020) geeft aan dat we stappen hebben gezet om hier in 2021 aan te voldoen.

14

20/291

Programma's

21/291

15

Programmaverantwoording Bij de programmaverantwoording gaan wij uit van de volgorde zoals wij deze ook hanteren in de begroting. Volgens de begrotingsopzet vermelden wij bij elk programma de missie en de onderscheiden taakvelden. Vervolgens leggen wij per taakveld verantwoording af. De begroting bevat een programma-indeling waarbij per taakveld drie w-vragen worden gesteld:  Wat willen we bereiken?  Wat gaan we daarvoor doen?  Wat mag het kosten? De verantwoording achteraf vindt beantwoording plaats door middel van de drie w-vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we gedaan?  Wat heeft het gekost? De beantwoording van de eerste w-vraag is niet eenvoudig. We streven namelijk vooral naar maatschappelijke effecten. Deze effecten worden vaak pas later zichtbaar. Daarnaast ontbreekt het soms aan een graadmeter om het maatschappelijk effect inzichtelijk te maken. Wanneer er geen indicatoren zijn benoemd, volstaan we met het noemen van de gewenste (maatschappelijke) effecten. Hierna worden de resultaten genoemd van activiteiten die volgens ons een (positieve) bijdrage leveren aan de gewenste effecten. Een deel van de beschreven resultaten en activiteiten komt uit de begroting 2020. Een ander deel was nog niet voorzien in de begroting 2020.

Bij het onderdeel ‘Wat heeft het gekost?’ in dit jaarverslag geven we vier soorten cijfers weer: de cijfers uit de primitieve begroting, uit de gewijzigde begroting, de werkelijke cijfers en het verschil tussen de werkelijke cijfers en de cijfers uit de gewijzigde begroting. De toelichting op de verschillen is terug te vinden in het onderdeel ‘Jaarrekening’ bij de analyse van het jaarrekeningsaldo. Het resultaat van de jaarrekening is € 8.673.000 voordelig. Programma 00 01 02 03 04 05 06 07 08

16

(bedragen x € 1.000)

Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorziene uitgaven Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

22/291

Lasten

Baten

Saldo

6.075 5.986 10.775 2.490 8.013 17.046 76.832 15.269 6.976

3.094 58 705 1.785 3.055 2.458 23.615 14.741 4.851

2.982 5.928 10.070 705 4.959 14.587 53.218 528 2.125

2.042 16.780 8 0 168.294 13.860 182.154

119.883 2.223 0 0 176.467 14.360 190.827

-117.841 14.557 8 0 -8.174 -500 -8.673

Programma Bestuur en ondersteuning Tot dit programma behoren: 