2021-06-24 a. Kaderbrief 2022-2025 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 8 juli 2021 Middelen - Financiën zaaknummer: 299359

2021_Raad_00148 - Kaderbrief 2022-2025 Portefeuillehouder Frank Hulle,van Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit akkoord te gaan met de Kaderbrief 2022-2025, en geeft het college opdracht om de Begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 met deze kaders op te stellen.

Wat is de aanleiding? De aanleiding is de start van een nieuwe planning en controlcyclus voor het begrotingsjaar 2022. De Kaderbrief 2022-2025 is hiervoor het eerste document.

Wat willen we bereiken? Duidelijke uitgangspunten en kaders voor het opstellen van de Begroting 2022, inclusief de meerjarenraming 2023-2025.

Argumenten Uitgangspunten en kaders nodig voor opstellen Begroting 2022 inclusief meerjarenraming 2023-2025.

Kanttekeningen Geen

Wat mag het kosten? We zetten in op een reëel meerjarig sluitende begroting.Het resultaat van deze kaderbrief is al volgt:

2022 2023

2024 2025

1/16

Resultaat

2.910 3.221 1.409 2.107

De meerjarige begrotingsresultaten zijn positief. De tekorten in het sociaal domein zijn nog niet opgelost. De extra middelen voor de jeugdhulp in 2022 zijn incidenteel. Dit biedt geen oplossing voor de structurele tekorten in het sociaal domein. Hopelijk dat hiervoor aandacht is bij de kabinetsformatie en dat in het nieuwe regeerakkoord structureel extra middelen worden opgenomen. NB. Zoals aangegeven in de kaderbrief is de afspraak tussen het Rijk en de VNG voor 2022 van 2 juni 2021 naar aanleiding van de arbitrage jeugdmiddelen nog niet financieel verwerkt in de sociaal domein budgetten. Dit verwerken wij pas financieel als de verdeling bekend is. Dit komt naar alle waarschijnlijkheid bij de septembercirculaire 2021.

Wat gaan we ervoor doen? Opstellen Begroting 2022, inclusief meerjarenraming 2023-2025

Bijlagen 1. Kaderbrief 2022-2025 definitief.pdf

2/16

uw brief van uw kenmerk zaaknummer contactpersoon telefoon e-mail verzonden

De Raad van de Gemeente Terneuzen

: : : 299359 : R.J. Simpelaar : : :

Terneuzen, 8 juni 2021 Onderwerp: Kaderbrief 2022-2025

Geachte Raad, Met de kaderbrief starten we een nieuw begrotingsjaar. In de kaderbrief informeren wij u op hoofdlijnen over de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. In deze kaderbrief nemen wij de meest actuele financiële informatie op, zoals de meicirculaire 2021. Op 27 augustus 2020 nam de raad motie M20-28 aan. In deze motie vraagt de raad het college een notitie uit te werken ten aanzien van de beïnvloedbare substantiële baten en lasten. De aanleiding hiervan is dat een financiële doorkijk laat zien dat er nagenoeg geen financiële ruimte is voor het doen van grote investeringen. Dit betekent dat we als gemeente mogelijk keuzes moeten maken. Voor de uitwerking van deze motie brengen wij op basis van de begroting 2021 keuzemogelijkheden in beeld. In de notitie geven wij een overzicht van beleidsbijstellingen die leiden tot het creëren van financiële ruimte. Wij informeerden u met onze brief van 25 mei 2021 over de loskoppeling van de motie 20-28 en de Kaderbrief 2022-2025. Dit betekent dat wij in deze kaderbrief op voorhand geen (beleids-)bijstellingen uit de uitwerking van de motie hebben verwerkt. Door de loskoppeling ontstaat tijd en ruimte voor het eventueel maken van keuzes. En ruimte ontstaat om overeenstemming te krijgen over het maken van eventuele keuzes.

Te meer omdat de Kaderbrief 2022-2025 de basis is voor de Begroting 2022 die uiterlijk 15 november 2021 aangeleverd moet worden bij de Provincie Zeeland. De gemaakte keuzes naar aanleiding van de uitwerking van motie M20-28 verwerken wij later in de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 via een perioderapportage. De kaderbrief heeft de volgende indeling: 1. Financiële uitgangspositie 2. Uitgangspunten periode 2022-2025 3. Ontwikkelingen en speerpunten 4. Investeringsprogramma 2022-2025 5. Voorlopige conclusies Bijlage 1: Uitgangspunten Begroting 2022-2025 Bijlage 2: Investeringsprogramma 2022-2025 De belangrijkste onderwerpen voor ons financieel meerjarenperspectief zijn herijking gemeentefonds, ontwikkelingen in het Sociaal domein (hoofdstuk 3) en de investeringen in onderwijshuisvesting en verduurzaming gemeentelijk vastgoed (hoofdstuk 4).

3/16

1 Financiële uitgangspositie De financiële uitgangspositie is het begrotingsresultaat 2021 tot en met de laatst door uw raad vastgestelde perioderapportage (4e). Financiële positie - beginstand

2022

2023

2024

2025

Stand begroting na 4e perioderapportage 2021

550

37

530

530

bedragen x € 1.000 (-/- is nadeel)

2 Uitgangspunten periode 2022-2025 Wij gaan uit van een reëel sluitend meerjarenperspectief. We vinden een gezonde financiële huishouding belangrijk om op een goede manier onze doelen te kunnen halen. Daarbij willen we graag als gemeente zelf onze keuzes kunnen maken. Daarvoor is het belangrijk dat we niet onder preventief toezicht van de provincie komen. We leggen daarom een sluitende begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 aan uw raad voor. Wel met de uitdaging om de taakstelling in het sociaal domein te halen. Wij gebruiken de uitgangspunten in bijlage 1 voor het opstellen van de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. Deze uitgangspunten volgen uit het coalitieakkoord ‘Sterk, betrokken & vitaal’. De uitgangspunten voor 2022 en volgende jaren wijken niet af van de uitgangspunten van 2021. Wel hebben wij de aantallen en percentages aangepast aan de actualiteit. Wij leggen de uitgangspunten in bijlage 1 elk jaar in de kaderbrief voor besluitvorming aan uw raad voor. Aanpassing van uitgangspunten heeft in de meestal financiële gevolgen. Onderstaand hebben wij de financiële gevolgen in beeld gebracht van de doorrekening van de geactualiseerde aantallen en percentages van de uitgangspunten. Onderwerp Beginstand (4e perioderapportage 2021)

2022 550

2023 37

2024 530

2025 530

Actualisatie uitgangspunten Meicirculaire Gemeentefonds 2021 Herijking gemeentefonds vanaf 2023 Overige mutaties actualisatie uitgangspunten Totaal actualisatie uitgangspunten Subtotaal na actualisatie uitgangspunten

607 1.375 914 2.896 3.446

483 1.925 1.476 3.884 3.921

340 1.100 320 1.760 2.290

1.334 275 2.157 4.066 4.296

Meicirculaire Gemeentefonds 2021 De cijfers in de tabel zijn de financiële gevolgen van de meicirculaire voor het klassieke deel. De grote mutatie in 2025 komt omdat de jaarschijf 2025 nieuw is en wij daarom niet eerder de accressen in dat jaar hebben verantwoord. Het deel sociaal domein heeft onderstaande mutaties die we budgettair neutraal verwerken. Resultaat onderdeel sociaal domein Gemeentefonds onderdeel sociaal domein

2021 2.314

bedragen x € 1.000 (-/- is nadeel)

2 4/16

2022 180

2023 104

2024 26

2025 669

Herijking gemeentefonds vanaf 2023 In de vorige begrotingsperiode 2021-2024 is een nadeel van totaal € 50 per inwoner opgenomen. In 2022 € 25 en vanaf 2023 structureel € 50. De herijking van het Gemeentefonds gaat één jaar later in (2023). Volgens de door het Rijk gepubliceerde voorlopige uitkomsten bedraagt het nadeel € 53 per inwoner. Dit nadeel wordt in stappen van € 15 per inwoner doorgevoerd. De latere ingangsdatum en de gewijzigde fasering (jaarlijkse stappen van € 15) leiden in onze meerjarenraming tot financiële voordelen. Daarna (2026) ontstaat het structurele nadeel van € 3 per inwoner. Overige actualisatie uitgangspunten Dit betreft de doorrekening van de uitgangspunten bij de salarissen, belastingen en heffingen, kapitaallasten en noodzakelijke bijstelling van budgetten door contractuele prijsstijgingen. Bij de verbonden partijen hebben wij de ramingen opgenomen volgens de begrotingen 2022 en meerjarenramingen 2023-2025 van die partijen. Twee verbonden partijen vragen een nadere toelichting. Dit betreft het Collectief Vraagafhankelijke Vervoer Zeeuws-Vlaanderen (CVV) en Openbaar Lichaam afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ). CVV In 2020 is er een nieuwe aanbesteding voor het leerlingenvervoer geweest. Op basis van deze aanbesteding is er een nieuw contract afgesloten voor twee jaar.

Bij de jaarstukken 2020 en de begroting 2021 en 2022 bleek dat de hogere lasten die vanaf 2020 waren opgenomen niet nodig zijn. De lasten waren lager dan verwacht. Daarom valt er in deze kaderbrief een structureel bedrag van € 455.000 vrij. OLAZ en eigen investeringen In de actualisatie van de belastingen en heffingen zit een forse verhoging van de afvalstoffenheffing. Dit komt door hogere kosten (€ 477.000) voor de inzameling en verwerking van het afval, zoals stortkosten en de kapitaallasten van de investeringen in afval. Deze hogere kosten berekenen we volgens de gebruikelijke systematiek door in de afvalstoffenheffing. Effect hogere kosten voor de afvalstoffenheffing en kwijtschelding Het effect van de hogere kosten (nog los van indexering van de tarieven) op de tarieven is afgerond € 16 voor eenpersoonshuishoudens en € 18 voor meerpersoonshuishoudens. Dit is exclusief de jaarlijkse indexering van de tarieven. De verhoging van de afvalstoffenheffing heeft effect op de hoogte van de kwijtscheldingen, ongeveer € 20.000 meer. Ook daarmee houden wij in deze kaderbrief financieel rekening.

3

Ontwikkelingen en speerpunten

Wij werken in 2022 en volgende jaren verder aan een sterk, betrokken en vitaal Terneuzen. Wij gaan hieronder in op belangrijke ontwikkelingen en speerpunten voor 2022 en verder. We richten ons daarbij op de onderwerpen die financiële gevolgen hebben of (mogelijk) gaan hebben. Onderwijshuisvesting Uw raad heeft in 2020 het Integraal Huisvestingsplan onderwijs gemeente Terneuzen (IHP) vastgesteld. In dit plan zijn onze ambities verwoord op het gebied van onderwijshuisvesting. Dit heeft inmiddels geleid tot het vaststellen van uitwerkingsplannen voor de Rivierenbuurt, Hoek en Othene. De investeringen voor deze scholen zijn eerder in de (meerjaren)begroting 2021-2024 geraamd. Voor Torenberg is een voorbereidingskrediet geraamd van € 50.000. Ook voor Westdorpe is toen een raming opgenomen (€ 1.503.000). Bij deze raming is 3 5/16

uitgegaan van de stichtingskosten van het schooldeel. Wij voeren nu een onderzoek uit naar het voorkeursscenario. De uitkomst van dit onderzoek kan leiden tot hogere kosten. Na afronding van het onderzoek leggen wij een voorstel inclusief kostenraming aan uw raad voor (eind 2021). Verdeling herijking gemeentefonds Wij hebben in hoofdstuk 2 het (voorlopige) nadeel van € 53 per inwoner opgenomen. Dit nadeel wordt verdeeld over de bijbehorende onderdelen van onze begroting. Op basis van de voorlopige uitkomsten zou de verdeling als volgt zijn: Herijking Gemeentefonds Herijking Gemeentefonds klassiek Herijking Gemeentefonds inkomstenverevening Herijking Gemeentefonds sociaal domein Per saldo

2023 2.646 -1.837 -1.634 -825

2024 5.293 -3.674 -3.269 -1.650

2025 7.938 -5.510 -4.903 -2.475

2026 9.350 -6.490 -5.775 -2.915

bedragen x € 1.000 (-/- is nadeel)

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de herijking voor het onderdeel Sociaal domein fors negatief uitpakt. Uitgaande van ons principe van budgetneutraliteit, heeft deze verdeling grote gevolgen voor het Sociaal domein. Wij wachten de definitieve cijfers en verdeling af. Oplossen tekorten sociaal domein Uw raad heeft op 7 november 2019 ingestemd met de notitie ‘Op weg naar een toekomstbestendig sociaal domein’. Hierin staat de aanpak om het (toen geraamde) tekort van € 4,2 miljoen in het sociaal domein in de periode 2020 tot 2023 op te lossen. Wij hebben uw raad via de 1e en 2e monitor sociaal domein op de hoogte gebracht van de stand van zaken. Uw raad is eind 2020 ook geïnformeerd over de uitkomsten van het project zo-net, Hulp bij huishouden. Deze uitkomsten waren aanleiding om een bedrag van afgerond € 800.000 bij te ramen voor Hulp bij huishouden. Deze mutatie verklaart nagenoeg het gehele verschil tussen de stand 2e monitor sociaal domein en stand voor mutaties Kaderbrief 2022-2025. De 3e monitor sociaal domein vormt zoals aangekondigd in onze brief van 25 mei 2021 onderdeel van de 5e perioderapportage 2021. Wij leggen deze gelijktijdig met deze kaderbrief aan u voor. Deze 3e monitor geeft het volgende financiële beeld.

Standen sociaal domein Stand 2e monitor sociaal domein Stand voor mutaties Kaderbrief 2022-2025 Stand na mutaties Kaderbrief 2022-2025*

2021 -3.229 -4.037 -3.050

2022 -3.006 -3.779 -4.307

2023 -2.787 -3.558 -4.493

2024 -2.052 -2.822 -3.950

2025 -2.052 -2.822 -2.991

bedragen x € 1.000 (-/- is nadeel) *inclusief mutaties Meicirculaire 2021

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de tekorten na de 2e monitor sociaal domein verder oplopen. Dit komt aan de ene kant door toenemende kosten en aan de andere kant door het uitblijven van reële compensatie van het Rijk. In de 3e monitor geven wij uw raad meer informatie over de tekorten in het sociaal domein en de voortgang van de maatregelen om deze tekorten op te lossen. Ook lichten wij in de monitor actuele ontwikkelingen toe waarvan de (mogelijke) financiële gevolgen nog niet in bovenstaande cijfers zijn verwerkt. Het gaat dan bijvoorbeeld over Intervence en het recente bericht dat het Rijk 1,3 miljard in 2022 beschikbaar stelt voor jeugdhulp (zie hierna).

4 6/16

Extra middelen jeugdhulp 2022 Op 27 mei 2021 heeft de arbitragecommissie een uitspraak gedaan over de middelen jeugdhulp. Deze uitspraak ondersteunt de conclusie van het onderzoek door AEF. Deze conclusie is dat het Rijk te weinig middelen aan de gemeenten geeft voor het uitvoeren van de taken van de jeugdhulp. AEF berekende een te laag bedrag van € 1,7 miljard. Op 2 juni 2021 is er een gesprek geweest tussen het Rijk en de VNG. Daarin is afgesproken dat het demissionair kabinet voor 2022 een incidenteel bedrag toekent van € 1,3 miljard aan de gemeenten. Uit een snelle grove berekening komt dit voor Terneuzen neer op een bedrag tussen de € 3,5 en € 4,0 miljoen. Wij hebben deze extra middelen niet verwerkt in de cijfers van de kaderbrief. Dit omdat het zeer recent bekend is geworden en omdat de verdeling van de gelden over de gemeenten nog niet bekend is. Zodra dit wel het geval is, verwerken wij de extra middelen. Het nieuwe kabinet beslist in de kabinetsformatie over eventuele extra structurele middelen voor de jeugdhulp vanaf 2023. Naar verwachting besteedt het Rijk hier aandacht aan in de Septembercirculaire 2021 Gemeentefonds. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De (gelijktijdige) ingangsdatum Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is opnieuw uitgesteld naar 1 juli 2022.

De Omgevingswet en de Wkb hebben, naast een andere manier van werken, financiële gevolgen voor onze gemeente. Eerder hebben we een lagere legesopbrengst van € 600.000 per jaar genoemd. Wij hebben gezien de onzekerheid en de mogelijke compenserende maatregelen nog geen bedrag opgenomen in deze kaderbrief. De mogelijke financiële gevolgen hebben we wel als risico opgenomen. Transformatie woongebieden De woningvoorraad binnen onze gemeente vraagt om forse investeringen. Doel is om die woningen aan te laten sluiten bij zowel de veranderende vraag, als dat ze verduurzamen. In onze binnensteden is er ook nog de teruggang in detailhandel. Maar er zijn ook kansen! Dat blijkt onder andere uit subsidiestromen uit Provincie of Rijk die beschikbaar komen. Ook zijn er ontwikkelaars die investeren. Dankzij actualisatie van ons grondbeleid en het nieuwe beleid voor kostenverhaal en verevening, verwachten we hiervoor inkomsten. Zeker is dat van onze gemeente forse bijdragen nodig zijn. Voor de binnenstad van Terneuzen stellen we op dit moment een totaalplan op dat goed inzicht geeft in de opgave en de mogelijkheden. Voor het Volkshuisvestingsfonds (VHF) dat het Rijk dit voorjaar heeft ingericht kunnen wij een aanvraag doen waar wij 20% cofinanciering moeten bijdragen. Binnen de regio stellen wij een subsidieregeling voor met strikte voorwaarden.

Dit betekent tien jaar lang een maximale eigen bijdrage vanuit de gemeente Terneuzen van €180.000 per jaar. Wij zijn nog in onderhandeling met het Rijk over (de uitwerking van) de voorwaarden. Als wij daar duidelijkheid over hebben, leggen wij een voorstel aan uw raad voor. Wij denken eraan hiervoor reservemiddelen in te zetten. Duurzaamheid Op 25 januari 2021 heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) haar onderzoek naar de extra uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord voor provincies, waterschappen en gemeenten gepubliceerd onder de titel 'Van Parijs naar praktijk'. De daadwerkelijke toekenning van middelen is onderwerp van gesprek tussen VNG, IPO, UvW en het kabinet en afhankelijk van de kabinetsformatie. Afspraken mogen niet te lang op zich laten wachten, zodat bedragen tijdig kunnen worden opgenomen in de Rijksbegroting voor 2022. 5 7/16

De middelen die wij ontvangen zetten wij in voor de uitvoering van de opgaven op het gebied van duurzaamheid. Aanpassing budgetten Wij verwerken de bedragen in onderstaande tabel in de Begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. Onderwerp Subtotaal na mutaties uitgangspunten en kaders Nieuwe mutaties Inrichtingskosten ICT-SAAS software Wet verplichte GGZ Tijdelijke units Torenberg Scheldeprijs Organisatie-/bedrijfskosten afdeling Realisatie en Beheer Activiteitenprogramma Klimaat en Duurzaamheid Totaal nieuwe mutaties Subtotaal na actualisatie uitgang en nieuwe mutaties

2022 3.446

2023 3.921

2024 2.290

2025 4.296

-205 -43 -104 -25 -109

-145 -43 -32 -25 -109

-85 -43 -32 0 -109

-415 -43 -32 0 -109

-50

-50

-50

-50

-536 2.910

-404 3.517

-319 1.971

-649 3.647

Toelichting: Inrichtingskosten ICT SAAS software In komende jaren heeft de digitale transformatie naar de Cloud grote invloed op de gemeente. In een meerjarige transitieperiode gaan een aantal zaken naar de Cloud en blijft een gedeelte lokaal. Beide locaties brengen extra kosten met zich mee. Deze kosten hebben we opgenomen in het Investeringsplan ICT. De meerkosten voor de exploitatie hebben we opgenomen in bovenstaande tabel. Voor de investeringen verwijzen wij naar bijlage 2. Wet verplichte GGZ en Zeeuws meldpunt verwarde personen Voor de uitvoering van de Wet verplichte GGZ zijn we afhankelijk van de Zeeuwse organisatie van zowel het meldpunt als het verkennend onderzoek. In het kader van de aanpak van mensen met verward gedrag hebben we Zeeuws een meldpunt ingericht. Beide uitvoeringstaken zijn belegd bij het Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland. Binnen de Zeeuwse samenwerking hebben we beperkte invloed op de kostenontwikkeling. De komende jaren kunnen de kosten toenemen. Vanaf 2022 hebben wij de raming verhoogd met € 43.000. Tijdelijke units Torenberg Momenteel voeren wij een onderzoek uit voor de onderwijshuisvesting Torenberg. In afwachting van mogelijk nieuwbouw heeft schoolbestuur Probaz in het kader van het programma onderwijshuisvesting 2022 een voorziening in de huisvesting onderwijs aangevraagd. Dit betreft twee tijdelijke units voor de Torenberg.

De toets aan de verordening leidt tot een toekenning. Hiervoor nemen we voor vijf jaar (2022-2026) een raming op. Scheldeprijs Wij hebben de bereidheid uitgesproken om voor drie opeenvolgende jaren vanaf 2021 de gemeentelijke bijdrage voor het startevenement Scheldeprijs te verlengen. Wij ramen hiervoor in 2022 en 2023 jaarlijks € 25.000.

6 8/16

Organisatie-/bedrijfskosten Door een aanbesteding van beroepskledij voor Realisatie en beheer, mede gericht op vermindering ziekteverzuim is het budget niet toereikend. Dit zelfde geldt voor Arbo technische hulpmiddelen. Daarnaast betreft deze mutatie lidmaatschapskosten voor een track and trace management systeem gemeentelijke voertuigen. Door invoering van dit nieuwe systeem kan de gemeente beter monitoren op duurzaam rijgedrag. Activiteitenprogramma Klimaat en duurzaamheid In 2018 heeft de raad besloten om voor het activiteitenprogramma Klimaat en duurzaamheid voor vier jaar jaarlijks € 50.000 beschikbaar te stellen, Omdat de activiteiten doorlopen ramen wij vanaf 2022 dit bedrag structureel.

Risico’s Wij verwachten voor de meerjarenbegroting 2022-2025 de volgende financiële risico’s:  definitieve uitkomsten herijking gemeentefonds per 2023;  niet halen van de taakstelling sociaal domein;  problemen Gecertificeerde Instellingen voor jeugdhulp, bijvoorbeeld Intervence  gevolgen coronacrisis;  afloop huurcontract stadskantoor en dienstverlening met RUD per 2024;  nieuwe bijdrage aan het Transitieplan Voortgezet Onderwijs na afloop van de huidige periode (medio 2022)  invoering Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB);  maatregelen Klimaat en Duurzaamheid;  lagere werkelijke CPI dan de geraamde 2% vanaf 2023 (verhogingspercentage belastingen en tarieven);  hogere bijdrage aan verbonden partijen door nieuw beleid of beleidswijzigingen (Veiligheidsregio Zeeland, Dethon, aan-z en GGD).

4

Investeringsprogramma 2022-2025

Het investeringsprogramma 2022-2025 met uitleg vindt u in bijlage 2. De nieuwe investeringen (t.o.v. het Investeringsbegroting 2021-2024) zijn o.a.:  Diverse sportaccommodaties;  Afvalinzameling;  Uitbreiding woonwagencentrum Sluiskil  Investeringsplan Informatie en communicatietechnologie (ICT).  Was- en stortplaats Koegors;  Verduurzaming gemeentelijk vastgoed. De investeringen van het meerjaren investeringsprogramma 2022-2025 leiden tot de volgende kapitaallasten: Onderwerp Subtotaal na actualisatie uitgang en nieuwe mutaties Kapitaallasten investeringsprogramma 20222025

2022 2.910

2023 3.517

2024 1.971

2025 3.647

0

-296

-562

-1.540

De raad stelt bij vaststelling van de Begroting 2022 de kredieten voor de investeringen van het begrotingsjaar (de zogenaamde 1e jaarschijf = 2022) beschikbaar.

7 9/16

5

Voorlopige conclusies

Alle mutaties uit hoofdstukken 2, 3 en 4 zijn verwerkt in de tabellen. Dit leidt tot het volgende resultaat: Onderwerp Beginstand (4e perioderapportage 2021) Totaal actualisatie uitgangspunten Totaal nieuwe mutaties Kapitaallasten investeringsprogramma 20222025

2022 550 2.896 -536 0

2023 37 3.884 -404 -296

2024 530 1.760 -319 -562

2025 530 3.766 -649 -1.540

Resultaat

2.910

3.221

1.409

2.107

De meerjarige begrotingsresultaten zijn positief. De tekorten in het sociaal domein zijn nog niet opgelost. De extra middelen voor de jeugdhulp in 2022 zijn incidenteel. Dit biedt geen oplossing voor de structurele tekorten in het sociaal domein. Hopelijk dat hiervoor aandacht is bij de kabinetsformatie en dat in het nieuwe regeerakkoord structureel extra middelen worden opgenomen.

Met deze brief hebben wij uw raad inzicht gegeven in de kaders voor de Begroting 2022 en de financiële positie voor de komende jaren. Met vriendelijke groet, Burgemeester en Wethouders van Terneuzen, gemeentesecretaris,

burgemeester,

J.G. (Jan) Princen

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

8 10/16

Bijlage 1 Uitgangspunten Begroting 2022-2025 Voor het opstellen van de (meerjaren)begroting gelden onderstaande uitgangspunten. Kaders 2022-2025 Bron 2022 2023 2024 1. Inwoners Vaststelling CBS 01-01-2021 54.487 54.487 54.487

2025 54.487

2.

Woonruimten

Stand 2022 meicirculaire 2021

27.080

27.080

27.080

27.080

3.

VZG

VZG norm 2022

0,90%

2,00%

2,00%

2,00%

4.

Belastingen en heffingen

Afgeleide CPI

1,20%

2,00%

2,00%

2,00%

5.

Rentepercentage nieuwe leningen

Marktinschatting Treasurer

1,00%

1,25%

2,00%

2,00%

6.

Salarissen

Septembercirculaire 2020 Prijsindex overheidsconsumptie, beloning werknemers

1,30%

2,00%

2,00%

2,00%

7.

Sportaccommodaties

Afgeleide CPI

1,20%

2,00%

2,00%

2,00%

8.

Onderuitputting kapitaallasten

Geen Onderuitputting

9.

Algemene uitkering

Meicirculaire 2021 Gemeentefonds

10. Sociaal domein

Budgettair neutraal

11. COVID-19

Begrotingscirculaire Prov Zld

9 11/16

Keuze voor optie 1: Wij houden geen rekening met COVID-19 en ramen de gevolgen van COVID-19 budgettair neutraal

Toelichting uitgangspunten 1. Inwoners Het door het CBS vastgestelde aantal inwoners op 1 januari 2021 is 54.487. Wij houden het aantal inwoners de volgende jaren gelijk. Dit is op basis van de prognoses reëel. 2. Woonruimten Wij ramen het aantal woonruimten inclusief recreatiewoningen in 2022 tot en met 2025 op een constant niveau. Dit op basis van 27.080 woonruimten volgens de Meicirculaire 2021 Gemeentefonds voor het jaar 2022. 3. Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG-norm) De VZG-richtlijn voor 2022 is 0,9% (2021 was 2,2%). Deze richtlijn wordt alleen gegeven voor het eerstvolgende begrotingsjaar. Vanaf 2023 ramen wij meerjarig een VZG-richtlijn van 2%. We gaan daarbij uit van een gemiddeld constant percentage om fluctuaties in de begroting tegen te gaan. Het uitgangspunt is dat de gemeenschappelijke regelingen voldoen aan de VZG-richtlijn. Als de gemeenschappelijke regeling hier niet aan kan voldoen, moet zij dit onderbouwen. Wij ramen in de begroting onze bijdrage volgens de begroting(-swijzigingen) van de gemeenschappelijke regelingen. Deze begrotingen en begrotingswijzigingen leggen wij apart aan de raad voor. Desgewenst kan de raad op deze begrotingen een zienswijze indienen. 4. Belastingen en heffingen In het coalitieakkoord Terneuzen 2018-2022 staat dat het streven is om de gemeentelijke belastingtarieven niet te laten stijgen.

We passen de tarieven maximaal aan met de inflatiecorrectie volgens de landelijke afgeleide consumentenprijsindex (CPI). De stijging voor de begroting 2022 is 1,2% (2021 was 2%). De verlaging van 2% naar 1,2% leidt in 2022 tot een financieel nadeel. Vanaf 2023 houden we de vorig jaar geraamde 2% stijging aan. Dit om jaarlijkse fluctuaties te voorkomen. De stijging van 1,2% geldt niet voor de tarieven en heffingen in de tabel hieronder. Heffing Geen bijstelling tarieven Bedrijven Investeringszone gelijkblijvende tarieven tot en met 2020, daarna worden de (BIZ) tarieven opnieuw vastgesteld. Dit is half mei 2021 nog onderhanden. Parkeerbelastingen gelijkblijvende tarieven voor het parkeren ondergronds (€ 1,40 per uur) en bovengronds (€ 1,60 per uur) op basis van huidig parkeerbeleid Lijkbezorgingsrechten elk jaar opnieuw bepaald, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekking is Bedrijfsafval

elk jaar opnieuw bepaald

5. Percentage nieuwe leningen Volgens berekening van de financieringsbehoefte ramen we de volgende nieuwe geldleningen in de komende jaren. Hierbij vermelden we het rente percentage zoals ingeschat op actuele informatie door de gemeentelijke Treasurer. Jaar 2022 2023 2024

Lening € 20.000.000 € 25.000.000 € 25.000.000

Rentepercentage 1,00% 1,25% 2,00%

10 12/16

6. Salarissen De cao voor gemeenteambtenaren liep tot en met 31 december 2020. In afwachting van een nieuwe cao gaan wij in 2022 uit van de indexering in de Septembercirculaire 2020 (prijsindex overheidsconsumptie beloning werknemers). Deze index is 1,3% voor 2022. Voor de jaren erna ramen we een constant percentage van 2%. In de vorige meerjarenbegroting 2021-2024 waren de percentage hoger. Dit leidt tot een meerjarig financieel voordeel op de salarissen. 7. Sportaccommodaties De tarieven voor de sportaccommodaties verhogen wij met het CPI percentage van 1,2% (2021 was 2%). Voor de jaren 2023 tot en met 2025 houden we 2% aan. Dit is hetzelfde percentage als bij de belastingen en heffingen. Ook om in dit geval fluctuaties in de begroting te voorkomen. Vorig jaar hielden wij in het meerjarenperspectief rekening met een stijging van 2,0%. De indexatie van 1,2% leidt hierdoor tot een financieel nadeel. 8. Onderuitputting kapitaallasten Onderuitputting kapitaallasten ontstaat als de werkelijke kapitaallasten lager zijn dan de geraamde lasten. Dit doet zich elk jaar voor. De voordelen in de loop van het jaar komen ten gunste van het begrotingsresultaat. Ook bij de jaarrekening blijkt vaak nog een voordeel op de kapitaallasten. De voordelen ontstaan door lagere rentekosten en lagere afschrijvingen. 9.

Algemene Uitkering De algemene uitkering berekenen wij op basis van de Meicirculaire 2021 Gemeentefonds. 10. Sociaal domein Wij gaan in het sociaal domein uit van budgettaire neutraliteit. In de meerjarenbegroting 2022-2025 ramen wij de lasten reëel. Uitgaande van budgettaire neutraliteit leidt dit tot financiële tekorten binnen het sociaal domein. 11. COVID-19 De toezichthouder Provincie Zeeland heeft in haar begrotingsbrief een aantal scenario’s gegeven voor het omgaan met COVID-19 in de Begroting 2022. De begrotingsbrief van de Provincie Zeeland schrijft ons voor om de gemaakte keuze op te nemen in de Begroting 2022. De scenario’s zijn: 1. In de begroting en meerjarenraming geen rekening houden met de corona-crisis c.q. de financiële gevolgen van de corona-crisis budgettair neutraal ramen. 2. In de begroting en meerjarenraming rekening houden met incidentele en/of structurele baten en lasten. In de Begroting 2022 hanteren we scenario 1. Wij verwachten mede op basis van onze jaarrekening 2020 geen extra kosten bovenop de compensatiegelden van het rijk. We onderzoeken nu of onze huidige kantoorhuisvesting nog voldoet aan de veranderde behoefte van de organisatie en de medewerkers. Mogelijk dat uit het onderzoek blijkt dat aanpassingen noodzakelijk zijn. .

11 13/16

Bijlage 2 Investeringsprogramma 2022-2025 Nr 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

12 13 14 15 16 17 18 19

Omschrijving investering Verkeer, vervoer en waterstaat Reconstructie wegen Aanhanger met strooier klein Tractie straatreiniging/gladheidsbestrijding Miniperscontainers Uitvoering beleidsplan openbare verlichting vernieuwing armaturen Uitvoering beleidsplan openbare verlichting verbetering lichtmasten Parkeerautomaten straatparkeren Automaten bel- en kentekenparkeren Parkeerautomaten garages Auto's tbv handhaving Economie Herstructurering (revitalisering) bedrijventerreinen Onderwijs Onderwijshuisvesting Westdorpe Sport, cultuur en recreatie

2022

2023

2024

2025

Afs term

1.000 40 80 82 296

1.000

1.000

1.000

140 82 296

90 82 296

490 82 296

30 10 div 8 20

118

118

118

118

40

61

10 10 10 5

60 82 375

30

100 1.503

Landschapsuitvoeringsplan Podiumwagen Kunstgrasveld VV Terneuzense Boys Verzamelbudget sportaccommodaties Hockeyveld Olympia Twee tennisbanen TV Axel Wijkgebouw groenbeheer

90

40

90 70

240 125 125 25 130

15 10 30 20 20 20 40

125

125

125

879 200 350

120 200

543 200

400 200

250 3.378 85 679 8

250 2.464

250 2.500

2.500

679

679

679

1.267

952

422

1.053

10

555

200

56 75

50

500 1.239 12.334

1.239 7.954

1.817 9.755

1.817 9.647

div div 40 25

Volksgezondheid en milieu 20 21 22 23 24 25 26 27

28 29 30 31 32 33

Tractie afvalinzameling Containers activeren ipv exploitatie Ondergrondse containers gft en papier hoogbouw Gescheiden inzameling grondstoffenplan Uitvoering VGRP Beschoeiing oppervlaktewater Othene Afvalwater transportsysteem Aanhanger begraafplaats Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Uitbreiding woonwagencentrum Sluiskil Overzicht Overhead Machines, materiaal en tractiemiddelen afdeling R&B Investeringsplan ICT Hardware Investeringsplan ICT Software Stort- en wasplaats Koegors Verduurzaming vastgoed Totaal

10 10 15 15 65 20 65 10

435

Ingevolge Besluit Begroten en verantwoorden Nieuwe mutaties

12 14/16

Toelichting Hieronder geven wij een toelichting op de investeringen die niet in het vorige investeringsprogramma (2021-2024) zijn opgenomen. Dit betreffen nieuwe investeringen 2022 tot en met 2024 en de toevoeging van de jaarschijf 2025. Deze hebben wij oranje/blauw aangegeven in de tabel. Investeringen die betrekking hebben op voortzetting van bestaand beleid zijn opgenomen in de jaarschijf 2025 en lichten wij niet verder toe. Dit betreffen investeringen voor wegen, openbare verlichting, rioleringen en water en vervanging bedrijfsmiddelen. 4 Miniperscontainers Wij voorzien een uitbreiding van miniperscontainers van vijftien stuks per jaar gedurende tien jaar. Het gaat dus om 150 containers met een grotere capaciteit (een miniperscontainer heeft de capaciteit van 6 normale afvalbakken). Deze miniperscontainers behoeven minder lediging en dit bespaart kosten. Ook kunnen we efficiënter werken omdat deze containers een vulgraadsensor bevatten. Medewerkers kunnen deze aflezen via een app en weten daardoor wanneer het legen nodig is. De miniperscontainers geven minder stankoverlast en vanwege de grotere capaciteit is er minder zwerfafval rondom deze afvalbakken. Dit zorgt voor een betere leefomgeving. Ze werken op zonne-energie en zijn daardoor duurzaam. 12 Onderwijs(huisvesting) Wij verwijzen voor een toelichting naar onderdeel 3 ‘Ontwikkelingen en speerpunten’ in de Kaderbrief.

16 Verzamelbudget sportaccommodaties In het vorige Investeringsprogramma (begroting 2021-2024) was een verzamelbudget van € 125.000 opgenomen voor 2021 en 2022. Wij nemen dit nu structureel op. Dit jaarlijks investeringsbedrag is bedoeld voor verzoeken van sportverenigingen voor niet vooraf te plannen voorzieningen. 17 Hockeyveld Olympia Dit betreft noodzakelijke renovatie/vervanging van het tweede zand ingestrooide kunstgras – hockeyveld van M.H.C. Olympia. Dit speelt al enige jaren. De kosten zijn totaal € 250.000. Voor deze geprivatiseerde vereniging geldt de vergoedingsregeling voor vervanging op 50/50 basis. Dit betekent een investeringskrediet van € 125.000. 18 Twee tennisbanen TV Axel Het bestuur van TV Axel vraagt om een (aanvullende) gemeentelijke bijdrage van € 130.000 voor diverse verbeteringen aan het tennispark in Axel. De upgrade is geraamd op totaal € 267.000. TV Axel wil met eigen vermogen, een lening en diverse (rijks)subsidies zelf een bedrag € 136.400 inbrengen. Wij vinden een investeringsbijdrage van € 25.000 voor de renovatie van twee tennisbanen reëel. Dit op grond van ruimtebehoefte en in lijn met eerdere bijdragen. 21 Containers Het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) verplicht ons containers te activeren. In 2019 en 2020 hebben wij dit achteraf gedaan bij de jaarrekening.

In 2021 doen wij dat nog in een perioderapportage, Vanaf 2022 nemen we elk jaar € 200.000 op als investering in containers Het jaarlijks exploitatiebudget vervalt en gebruiken we als dekking voor de afschrijvingen. 22 Ondergrondse containers gft en papier Op dit moment zamelen we bij hoogbouwcomplexen in Terneuzen (19 % van woonhuisaansluitingen) nog geen groente-, fruit- en tuinafval (gft) in, en in de meeste gevallen ook geen oud papier en karton (opk). Om deze afvalstromen duurzaam te verwerken is gescheiden inzameling noodzakelijk. Ook is dit financieel goedkoper dan het als PMD+ te 13 15/16

verwerken. We willen daarom de gescheiden inzameling faciliteren door het plaatsen van (ondergrondse) containers voor gft en opk. Het college ontvangt hierover nog een apart advies. De kapitaallasten van deze investering komen vanaf 2023 terug via de afvalstoffenheffing. 23 Gescheiden inzameling grondstoffenplan We hebben als gemeente een doelstelling om maximaal 100 kg restafval per inwoner in te zamelen. Om dit te realiseren zijn extra maatregelen nodig. Dit betreft instrumenten, maatregelen en investeringen voor het stimuleren van gescheiden afvalinzameling en scheidingsgedrag. Uitwerking vindt plaats in het Grondstoffenplan 2021, dat in de raad van november 2021 wordt behandeld. De kapitaallasten komen vanaf het jaar na investering terug via de afvalstoffenheffing. 25 Beschoeiing oppervlaktewater Othene In de wijk Othene ligt op verschillende plaatsen oppervlaktewater. Rondom dit water staat beschoeiing waarvan een deel aan vervanging toe is. 28 Uitbreiding woonwagencentrum Sluiskil Als gevolg van herzien rijksbeleid ten aanzien van woonwagencentra nemen wij een investering op in 2022 voor de uitbreiding van het woonwagencentrum in Sluiskil. De kosten van de aanleg zijn berekend op € 435.000. 30 en 31 Investeringsplan ICT In het vorige investeringsprogramma (2021-2024) hebben wij vanaf 2022 pm opgenomen. Wij hebben toen aangegeven een meerjarenplan ICT te maken.

Dit hebben we opgesteld. In dit plan staan de noodzakelijke investeringen voor hard- en software in de komende jaren. 32 Stort- en wasplaats Koegors De bestaande stortplaats, bij onze huisvesting De Koegors, is een combinatie van twee functies, namelijk stortplaats en wasplaats. Door deze combinatie lopen we tegen logistieke en Arbo technische problemen aan. Daarnaast zijn de huidige technische voorzieningen niet optimaal en zijn aanpassingen aan het ontwerp noodzakelijk. Wanneer we de bestaande stortplaats ombouwen tot wasplaats en een nieuwe stortplaats aanleggen lossen we de problemen op. De kosten voor de nieuwe stortplaats hebben wij geraamd op € 350.000. Het ombouwen van de bestaande voorziening naar wasplaats kost ongeveer € 150.000. 33 Verduurzaming vastgoed Wij hebben een afzonderlijk voorstel aan uw raad voorgelegd over de strategie gemeentelijk vastgoed. De hiermee samenhangende financiële gevolgen hebben wij verwerkt in het Investeringsprogramma 2022-2025. Dit zijn de bedragen zoals opgenomen in de bijlage bij het raadsvoorstel (overzicht indicatieve exploitatielasten). Vanaf 2026 leveren de investeringen energiebesparingen op. In de investeringen is vanaf 2022 jaarlijks € 85.000 opgenomen voor een tijdelijke projectleider voor de uitvoering van deze verduurzaming.

14 16/16