2021-05-19 a. cultuurhistorische waarden op gemeentelijke begraafplaatsen - Ontwerpbesluit
Tekst van het document
Alle overige graven zijn tijdens de inventarisatie zelf geselecteerd op grond van de genoemde criteria.
7.1 Totstandkoming Ter plekke zijn op elke begraafplaats alle grafmonumenten bekeken, waarbij de reeds genoteerde grafmonumenten opgezocht zijn en gefotografeerd. Waar overige grafmonumenten voldeden aan een of meerdere criteria, zijn deze gefotografeerd en toegevoegd aan de eerder opgestelde lijst. Het bezoek aan de begraafplaatsen heeft geleid tot 10 groslijsten, voor elke begraafplaats 1. In totaal staan op deze groslijsten 358 grafmonumenten verdeeld over 419 graven. In 303 gevallen gaat het om enkelvoudige grafmonumenten, de rest betreft grafmonumenten die over 2 graven of meerdere graven liggen. Bij het opstellen van de groslijsten is nog niet gekeken is naar de score per grafmonument. Hieronder is per begraafplaats de groslijst opgenomen om een indruk te geven om welke graven, grafmonumenten en aantallen het per begraafplaats gaat. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de score van alle grafmonumenten waarbij ook de definitieve selectie wordt gemaakt van de grafmonumenten die behouden zouden moeten worden. Leeswijzer In de groslijsten zijn alle geïnventariseerde grafmonumenten opgenomen. De grafmonumenten hebben zo veel mogelijk de grafaanduiding gekregen zoals die voorkomt in de ter beschikking gestelde registers. In enkele gevallen is gebruik gemaakt van de oude grafboeken om oudere graven te kunnen vinden.
De bijbehorende foto’s van de grafmonumenten hebben dezelfde aanduiding gekregen. Grafnummers met een gele kleur en een dik kader om 2 of meer graven betreft grafmonumenten die als ensemble zijn beoordeeld. In vrijwel alle gevallen betreft het directe familieleden in een zogenaamd dubbelgraf. Waar het grafnummer met X is aangeduid, is geen registernummer gevonden. De eerste 3 kolommen in het bestand betreffen achtereenvolgens: de grafaanduiding, verdeeld naar afdeling, vak of regel en nummer. Daarna volgen kolommen met de op het grafmonument voorkomende overleden personen (voor zover leesbaar of van belang), het jaar van overlijden en dan, indien bekend, het beroep of de rol van de personen. De volgende kolommen betreffen de staat van het grafmonument door middel van de aanduiding G(oed), R(edelijk), M(atig), S(lecht), het soort grafbedekking en de toegepaste materialen met het hoofdmateriaal als eerste. Verder nog een kolom voor de symboliek of de afbeelding op het grafmonument en een kolom ‘Aantekening’, voor eventuele opmerkingen over de staat van het monument of de persoon.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE69/116 GRAFBEDEKKINGEN
59 van 100
7.2 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Burchtlaan, Axel Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Staat Grafbedekking
Materiaal
G
Stèle
Hardsteen
Symbool, afbeelding Acroteria, ster
Naeije-Van Hoeve, M. Naeije, Karien Naeije, Anneriet Naeije, Nelleke
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1907 Dijkgraaf, kerkvoogd, landbouwer, raadslid 1957 (verdronken) 1957 Kind (verdronken) 1957 Kind (verdronken) 1957 Kind (verdronken)
Axel, Burcht
A
22
X
Hoeve, Pieter van
Axel, Burcht
A
23
XX
G
Opstand op rand, zuil, rand met grind
Kalksteen, hardsteen
Afgebroken zuil, schip
Axel, Burcht Axel, Burcht
D D
-
8 12
Meijer, Leentje Herrebout, Daniel
1945 1945
Korporaal Genie
G G
Kunststeen Hardsteen
Palmtak Palmtak
27
Boer, Jan
1939
Kind
G
Stèle op basement Stèle tussen blokken, rand met grind Stèle op basement
Axel, Burcht
D
-
Palmtak
D
29
Velde, Jacobus van de
1945
Soldaat
G
Kunststeen, marbriet Kalksteen
Axel, Burcht Axel, Burcht
D
30
Dieleman, Willem
1945
Korporaal Genie
R
Axel, Burcht
D
-
34
1905
Winkelier
G
Axel, Burcht
D
-
35
Veenhuizen, Pieter Hercules Meesen, Gerard
1944
Arbeider (bombardement)
R
Axel, Burcht
D
-
36
Wolfert, Jacob
1944
Arbeider (bombardement)
G
Axel, Burcht
D
37
Buijze, Jacob
1944
Arbeider (bombardement)
G
Axel, Burcht
D
40
Cornelissen, Pieter
1944
G
Axel, Burcht
D
4446
Heijnsdijk, Pieter G. Heijnsdijk-Van Elswijk, Dirkje Heijnsdijk, Eda
1944 1944 1944
Landbouwer (destijds oudste inwoner van Axel) Controleur (oorlog) (oorlog) Kind (oorlog)
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
70/116
G
Aantekening
Oorlogsslachtoffer
Stèle, rand met grind Opstand op Kunststeen basement, rand met grind Stèle op basement Hardsteen
Leeuw
Oorlogsslachtoffer
Fotoportret, palmtak
Oorlogsslachtoffer
Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Stèle op basement, rand met palen, grind Stèle tussen palen op rand
Kunststeen
Geen
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Geen
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Palmtak
Oorlogsdode (1)
Hardsteen
Geen
Opstand uit drie delen op rand met palen, grind
Kunststeen
Geen
60 van 100
Bloemmotief
Oorlogsdoden (3)
Plaats
Vak
Regel Nr.
Axel, Burcht
D
47
Axel, Burcht
D
Axel, Burcht
D
Axel, Burcht
D
Axel, Burcht
Begraven personen
Staat Grafbedekking
Materiaal
Lourens, Levina J.
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 (bombardement)
G
54
Schieman, Levinus
1944
Bankwerker (granaat)
G
Kunststeen, graniet Hardsteen
-
55
Scheele, Joost D.
1944
Conducteur (granaat)
G
-
56
Mangold, Izaäk Jan
1944
R
D
59
Bendegem, Cornelis van
1944
Chauffeur, lid verzet (granaat) Gasfitter (oorlog)
Opstand, rand met palen, grind Stèle op basement, rand met grind Opstand uit twee delen op rand, grind Stèle op rand, grind
Axel, Burcht
D
60
Riemens, Jan L.
1944
(beschieting)
R
Axel, Burcht
D
64
1944
(oorlog)
R
Axel, Burcht
D
66
Bendegem, Janneke Maria van Dieleman, Jan
1944
Arbeider (oorlog)
G
Axel, Burcht
D
Geëvacueerd uit Sluis Geëvacueerd uit Sluis
G
D
Axel, Burcht Axel, Burcht
D D
88 90
Axel, Burcht
D
XX
Peppel, Wilhelmina van den Jansen, Barend Oggel, Johannes Pieter Verschelling, Abraham Versluijs-Du Burck, Sara E. Faas, Jacobus Vinke, Adriaan Wijna, Sander Joh. Verhelst, Elisabeth Schieman, Neeltje Bendegem, Cornelis van Kotvis, Maria M. Bakker, Anna Catharina
1944 1944
Axel, Burcht
72 en 73 X
1936
Symbool, afbeelding Geen
Aantekening
Krans, ster
Oorlogsdode (1)
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Granaat, palmtak Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Geen
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Palmtak
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Geen
Oorlogsdode (1)
Hardsteen
Palmtak
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Geen
Oorlogsdode (1)
Kunststeen
Palmtak
Oorlogsdoden (2)
G
Stèle op basement, rand met palen, grind Opstand op basement, rand met palen Stèle op basement, rand Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Opstand op basement, rand met palen Zuil op basement
Hardsteen
Afgebroken zuil
G
1944 1944
Postbode (oorlog)
G M
Stèle Stèle op rand
Hardsteen Hardsteen
Geen Palmtakken
Oorlogsdode (1)
1940 1940 1940 1940 1940 1941 1941 1941
Arbeider (bombardment) (oorlog) Melkhandelaar (granaat) (granaat) (oorlog) (bombardement) (bombardement) (bombardement)
G
Stèle op rand
Graniet
Geen
Oorlogsdoden (8)
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
71/116
61 van 100
Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Schoenhandelaar
Staat Grafbedekking
Materiaal
Aantekening
Hardsteen
Symbool, afbeelding Krans, ster
Axel, Burcht
D
-
94
Smies, Cornelis
G
1944
Sergeant
G
2
Andrearczyk, Wladyslaw Kopiec, F.
Stèle, rand met grind Kruis
Axel, Burcht
E
1
1
Kalksteen
Embleem, kruis
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Sergeant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Knoblauch, Alojzy
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
7
Gusztaf, Jan
1944
Korporaal
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
1
8
Pietrek, Pawel
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
E
1
9
Miszewski, Jozef
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
1
10
Brzostowski, Waclaw
1944
Sergeant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
1
11
Kowalski, Wladyslaw
1944
Sergeant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
12
Kwiatkowski, Wincenty
1944
Sergeant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
13
Kaczmarczyk, Jozef
1944
2e luitenant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
14
Jutrowski, Jan
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
15
Schiller, Edmund
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
16
Maniora, Ludwik
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
17
Kos, Leon
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
18
Rega, Jan
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer
Axel, Burcht
E
1
1944
Dragonder
G
Axel, Burcht
E
1
3
Amsterdamski, Saul
1944
Dragonder
Axel, Burcht
E
1
4
1944
Axel, Burcht
E
1
5
Bernatowicz, Aleksander Gumowski, Jan
Axel, Burcht
E
1
6
Axel, Burcht
E
1
Axel, Burcht
E
Axel, Burcht
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
72/116
62 van 100
Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Staat Grafbedekking
Materiaal
Rudak, Mikolaj
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Symbool, afbeelding Embleem, kruis
Axel, Burcht
E
2
19
Axel, Burcht
E
2
Axel, Burcht
E
Axel, Burcht
20
Broda, Pawel
1944
Sergeant
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
2
21
Stebel, Konstanty
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
E
2
22
Gorecki, Ludwik
1944
Dragonder
G
Kruis
Kalksteen
Embleem, kruis
Axel, Burcht
F
-
1844 1869 1846 1847
M
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
F F
S M
Zerk Zerk
Hardsteen Hardsteen
Geen Geen
Herstel is nodig Herstel is nodig
Axel, Burcht
F
1848 1869
-
1848 1869
Burgemeester (18231830), kantonrechter
G
Zerk op roef
Hardsteen
Zandloper
Axel, Burcht
F
1848 1848 1850 1882
-
S
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
Plaat op zerk in diverse stukken, herstel nodig
1854 1860 1876
-
Noske, Johannes Buijze, Pieternella Michielsen, Anna Maria Backer, Gerardus Magnus de Paulus, Adrianus Jacobus Dees Buijze, Catharina Cornelia Dees, Pieternella Catharina Buijze, Daniel Buijze, Martina Sara Buijze, Adriaan Eck-Buijze, Theodora Alida van Eck, Hubert Joh. van VeenhuizenEsselbrugge, Alida Lamberta Dregmans-Mulder, K. Dregmans, P. Oggel, Dingeman Jacobus Bakker, Geertruida Dekker, Pieter Tatenhove, Adriana van
Burgemeester (18411844), notaris
Axel, Burcht Axel, Burcht
1844 1869 1846 1847
Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Pools oorlogsslachtoffer Roef is slecht
S
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
Plaat op zerk in diverse stukken, herstel nodig
G
Stèle
Hardsteen
Bloemmotieven?
R
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
G
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
G
Stèle op basement
Hardsteen
Palmtak
Axel, Burcht
F
-
Axel, Burcht
F
1901
27
Axel, Burcht
F
1910 1917 1916 1930
-
1916 1929
31 36
Axel, Burcht
F
Axel, Burcht
F
-
1848 1848 1850 1882
1854 1860 1876
Rentenier
Bierbrouwer, schoolmeester
Bierbrouwer Burgemeester (18531876), Statenlid
1901
1910 1917 1916 1930 1916 1929
Notaris, wethouder Burgemeester (18901908), koopman, provinciaal Statenlid Landbouwer
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
73/116
63 van 100
Aantekening
Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Axel, Burcht
F
1927 1933
40 39
Axel, Burcht
F
1930 1949
17 35
Axel, Burcht
F
1937 1948
26 41
Axel, Burcht
F
Axel, Burcht
F
1944 1945 1945
5 26 25
Dees, Cornelia Catharina Feijter, Krijn de Dixhoorn, Philippus Johannes van Lamaitre, W.P. Feber, Pieter le Feber-Van Houte, C.S. le Sluis, Jan van Duinhouwer, Janna Feijter, Pieter de
Axel, Burcht
F
1939 1946
27 3
1948 1964 1941 1964
28 57 21 29
Axel, Burcht
F
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1927 1933 Landbouwer
Staat Grafbedekking
Materiaal
G
Zerk op roef
1930 1949
Paardenfokker, provinciaal Statenlid, raadslid Schoolhoofd Lagere Landbouwschool
R
R
Opperwachtmeester marechaussee
S
1937
1944 1945 1945
G
G
Aantekening
Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen
Opstand op rand, palen en keien
Hardsteen
Hoefijzer
Bijzonder monument
Stèles (twee), rand met palen en kettingen, grind Stèles (twee), rand met grind Stèle op basement, rand met blokken, grond Stèles (twee), rand met grind
Hardsteen
Palmtakken
Hardsteen
Palmtakken
Hardsteen
Krans, ster
Hardsteen
Eikenloof, ringen
Hardsteen
Palmtakken
Hardsteen
Palmtak
Hardsteen, marbriet Hardsteen
Bloemmotieven
Hardsteen
Bijbel, bloemen, geknakte bloem, palmtak
Kunststeen, marbriet
Geen
Hardsteen, marbriet Hardsteen
Palmtakken
Wolfert, Krina Catharina Hoff, Abraham van 't Koster, Johanna M. Wolfert, Hendrik Blok, Frans Jager, Elisabeth Huigtje Wolfert, Cornelis Mz.
1939 1946
Timmerman
1948 1964 1941 1964
Landbouwer Burgemeester (19211941)
R
Zerk op roef (twee) op verhoging Zerk op roef
1941
Meubelhandelaar
G
Stèle op basement
M
Zerk op roef op verhoging Opstand, zerk op verhoging
G
Axel, Burcht
F
Axel, Burcht
F
1941
31
Axel, Burcht
F F
4 53 23
Visser, Jacobus Pieter Visser-Koole, A. Bendegem, Elisabeth Lourina
1945 1946 1945
Winkelier
Axel, Burcht
1945 1946 1945
Axel, Burcht
F
1952 1985
24 4
Fanoy, Jan Boone, Leuntje
1952 1985
Notaris, raadslid
Axel, Burcht
F
1963
45
Wiemes, Maria
1963
Axel, Burcht
G
1866 1869
-
Kruijsse, Pieter Jacob. Augustyn, Clasina Antoinetta
1866 1869
G
Bierbrouwer, zoutzieder
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
74/116
G
G
Opstand uit drie delen op rand met palen, grind Stèle op basement
M
Zerk op roef
64 van 100
Palmtak
Geen
Oorlogsdode (1)
Roef is slecht
Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1895 Kind 1922 Timmerman 1923 Postbode
Staat Grafbedekking
Materiaal
Axel, Burcht Axel, Burcht Axel, Burcht
G G G
1895 1922 1923
5 17
Axel, Burcht
G
1923
30
Axel, Burcht
G
1925
2
Axel, Burcht
G
1926
2
Dregmans, Catharina Vink, Jan Karel Freekenhorst, Pieter Martinus Regt, Abraham de Westerbeke, Adriana J. Haak-De Jonge, Wilhelmina Putter, Pieter de
Axel, Burcht
G
1926
3
Jonge-Leunis, J. de
1926
Axel, Burcht Axel, Burcht
G G
1926 1926
27 28
Hoeve, Jan van Dekker, Francoise
1926 1926
Landbouwer
Axel, Burcht
G
1954
24
Veder, William
1954
Axel, Burcht
G
1959
38
Dieleman, Pieter
1959
R R G
Opstand op sokkel Stèle Stèle tussen palen
1918 1923 1925
Landbouwer
G
Stèle
Hardsteen Hardsteen Hardsteen, marbriet Hardsteen
M
Opstand
Hardsteen
Palmtakken
1925
Gemeenteontvanger, predikant
R
Stèle
Hardsteen
Geen
R
Stèle
Hardsteen
Acroteria
G M
Stèle Stèle op basement
Hardsteen Hardsteen
Geen Palmtak
Predikant
R
Kunststeen
Landbouwer
G
Stèle op rand, palen en grind Grafpaal
Acroteria, palmtak Geen
Axel, Burcht
G
1960
8
Axel, Burcht
G
1963
34
Ruijter-Flissinger, 1960 Geertruida D. de Krijgsman-Stuip, C.Ch. 1963
Axel, Burcht
G
1967 1975
24 7
Driel, Pieter Jan Langevelde, Neeltje
1967 1975
Axel, Burcht
G
1968
13
Huijssen, Catlina
1968
Axel, Burcht
G
1973
27
1973
Axel, Burcht
G
1974
1
Axel, Burcht
G
1977
15
Groenewoud, Gerrit Johannes Stevens, Aafien Johanna Berge, Cornelis Abraham van den
G G Schilder
G
G
Kind (ongeval)
1974 1977
G G
(verongelukt met fiets)
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
75/116
G
Stèle tussen palen op rand, dekplaat Opstand, rand met grind Stèle (dubbel) tussen palen, rand met grind Opstand op basement, rand met grind Stèle op basement, dekplaat Stèle op basement, dekplaat Stèle tussen paal en op blok, dekplaat
65 van 100
Hardsteen, emaille Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen Krans Palmtak
Aantekening
Geen Tekstplaat los
Steen is eerder hersteld Steen is eerder hersteld Kettingen missen
Zon
Kunststeen
Geen
Hardsteen
Geen
Hardsteen, marmer
Geen
Kunststeen, marbriet Kunststeen, marbriet Hardsteen
Bloemen
Moderne vormgeving
Koperen letters
Bloemen Geen
Moderne vormgeving
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Burchtlaan, Axel Op de Burchtlaan in Axel zijn 91 grafmonumenten op 107 graven geïnventariseerd. Veel van deze graven stonden ook op foto’s die aangedragen waren door OHK De Vier Ambachten. De geïnventariseerde grafmonumenten liggen verspreid over de grafvakken D, E, F en G. Bij 48% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Kalksteen vormt het tweede hoofdmateriaal met 24%, met name door de kruisen voor de Poolse soldaten. Maar ook kunststeen komt met bijna 19% uit de inventarisatie naar voren. Verder nog marbriet met 7% en slechts één keer is marmer aangetroffen. De meeste grafmonumenten betreffen stèles (40%), gevolgd door kruisen met 23%. Het aantal meer gecompliceerde grafmonumenten, de zogenaamde opstanden vormt met 18% de derde categorie. Verder betreft 15% een zerk. Dat aantal is alleen in Zaamslag hoger. Het merendeel van de geïnventariseerde grafmonumenten in Axel verkeert in goede staat, bijna 73%. Zo’n 15% is in redelijke staat, terwijl 12% (11 monumenten) in matige tot slechte staat verkeert. De slechte staat geldt met name voor een aantal zerken op vak F. Ouderdom heeft geleid tot breuk en verwering. Hier is op korte termijn herstel nodig, met name omdat het hier gaat om een aantal van de oudste grafmonumenten op de begraafplaats.
Over het algemeen kan gesteld worden dat de grafmonumenten in goede staat verkeren, met dien verstande dat veel grafmonumenten door alg minder goed leesbaar zijn. Wat symboliek betreft, komen we een aantal uiteenlopende voorbeelden tegen op de begraafplaats, maar het meest toch de palm- of looftak. Wederom door de Poolse graven ook veel kruisen en emblemen, maar verder een assortiment aan bloemen, een bijbel, een ring, sterren en zelfs een zandloper. Op het graf van het door een ongeval omgekomen gezin Naeije is naast een afgebroken zuil Afb. 32. Het opvallende grafmonument voor moeder en drie kinderen, graf A-23ook een scheepje XX. opgenomen. De zuil staat voor het plotseling afgebroken leven van de personen en het schip staat voor het geloof. Behalve de zandloper komen geen opvallende funeraire symbolen voor. Uiteraard zijn beroepen en rollen van de op de stenen genoemde personen meegenomen, evenals de oorzaak van hun dood, voor zover bekend. Bij 77 grafmonumenten kon dit achterhaald worden, waarvan in 63 gevallen een beroep of rol. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. In maar liefst 46% is sprake van iemand die in de oorlogsjaren om het leven kwam. Dat betreft veel burgers uit Axel, maar ook uit de omgeving, bijvoorbeeld vanwege een evacuatie.
De Poolse soldaten die hier begraven werden, tellen vanzelfsprekend ook mee. De categorie die verder het meest voorkomt is die van Industrie, arbeid en landbouw. Vooral een beroep als landbouwer of arbeider valt op, maar ook een paardenfokker en enkele bierbrouwers. In de categorie Notabelen en bestuurders valt een vijftal burgemeesters op, 3 notarissen, 3 statenleden, 3 raadsleden en een wethouder. Er zijn ook enkele bijzondere gevallen, waaronder een landbouwer die in 1944 stierf op 91-jarige leeftijd als de destijds oudste inwoner van Axel. In 5 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 76/116
66 van 100
7.3 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Westsingel, Axel Plaats
Hoo Vak fd. Afd. Axel, West I B
Reg Nr. el
Begraven personen
1
Eigen graf
Folmer, Jacobus Cornelis
1980
Axel, West I
C
1
Kindergraf
Hollebek, Corso
1980
Axel, West I
K
3
Grafruimte 3 Wege, Jojakim Pieter van de 1943 graven Wege, Pieter Jojakim van de 1975 Jansen van Rosendaal, Frans 1973
Axel, West II
S
3
particulier graf 1 overledene 10 jaar
Heijens, Harold
Jaar overlijd.
1981
Beroep/rol (oorzaak)
Staat
Grafbedekking
Materiaal
Raadslid
G
Hardsteen
Kind
G
Marmer
Geen
Voermansknecht (ongeval) Directeur transportbedrijf Hoofduitvoerder
G
Stèle tussen palen, rand Stèle tussen palen op rand, grind Stèles (drie) op rand
Symbool, Aante afbeelding kenin g Geen
Hardsteen
Geen
G
Kruis
Marmer
Kruis
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
67 van 100 77/116
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Westsingel, Axel Op de nieuwe gemeentelijke begraafplaats van Axel aan de Westsingel zijn 4 grafmonumenten op 6 graven geïnventariseerd. Bij 2 grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal en bij de 2 andere marmer. Bij 3 grafmonumenten betreft het een stèle en in 1 geval gaat het om een kruis. Die laatste is een typisch grafmonument dat op het katholieke gedeelte veelvuldig voorkomt. Alle geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats verkeren in goede staat. Dat geldt ook voor veel andere grafmonumenten op de begraafplaats. Over het algemeen is de verwachting dat de staat van veel grafmonumenten in de komende jaren stabiel blijft. Wat symboliek betreft, komt een karig beeld naar voren. Slecht het grafmonument dat in een kruisvorm is vormgegeven, bevat een verwijzing naar symboliek. Dat is het algemene beeld op de begraafplaats. Bij de 4 grafmonumenten kon van alle een of meerdere beroepen of rollen achterhaald worden. Naast een raadslid werd ook de directeur van een transportbedrijf in Axel aangetroffen. In hetzelfde graf ligt ook een jongeman die in 1943 als voermansknecht omkwam bij een ongeluk. Voorts is een hoofduitvoerder gevonden, waarover verder weinig bekend is. In 1 geval gaat het om een graf van een kind.
Dit graf is gekozen omdat het waarschijnlijk een van de eerste begravingen van een kind op de begraafplaats betrof. Drie grafmonumenten zijn gekozen als representant van een graftype of vanwege hun ouderdom met verwijzing naar de eerste begravingen op de begraafplaats.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 78/116
68 van 100
7.4 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Beukelsstraat, Biervliet Plaats Biervliet
Hoofd- Vak Regel Nr. afd. I A 5 19
Begraven personen
Biervliet
I
A
6
B en C
Biervliet
I
A
6
E
Bogte, Maria Janeke Hoeve, Jacobus Jannis van Beentjes, Cornelis
Biervliet
I
A
7
A
Willemsen, Adriaan H.
Biervliet
I
A
7
B
Hoeve, Jannis P.
Biervliet
I
A
7
C
Roover, Adriana de
Biervliet Biervliet
I I
B B
3 5
878 A
1934 1944
Landbouwer
G G
Biervliet
I
C
8
B
Rijnberg, Frans Andries Leeuwen-Asard, Maria J. van Provoost, Isaac
1944
Arbeider (artilleriebeschieting)
Biervliet
I
C
9
A
Kramer-Bogte, Johanna M.
1944
Biervliet
I
C
9
B
Stam, Joost H.
1944
Biervliet
I
C
10
A
Oubrie, Isaac Eduard
1944
Biervliet
I
C
11
958
1944
Biervliet
I
E
18
1
Haneghem, Hendrik Willem van Pieters, Franciscus
Biervliet
I
E
20
1
Brevet, Cornelis A.
1944
Babijn, Johannes
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 (artilleriebeschieting) 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 Kok (bevrijding van Vlissingen) 1944 Slager (artilleriebeschieting) 1944 Arbeider (artilleriebeschieting) 1944 (bombardement)
Staat Grafbedekking
Materiaal
G
Stèle
Hardsteen
G
Stèle op basement, rand
Hardsteen
G
Stèle
Hardsteen
Treurboom
G
Opstand uit twee Kunststeen delen op rand, grind Opstand uit twee Kunststeen delen op rand, grind Stèle op basement Hardsteen
Granaat, palmtak Granaat, palmtak Looftak, ringen Palmtak Krans, ster
1946
G G
Symbool, Aantekening afbeelding Granaat Oorlogsdode (1) Palmtak Oorlogsdoden (2)
Hardsteen Hardsteen
G
Stèle Stèle op basement, rand met grind Stèle
G
Stèle op basement
Hardsteen
Schipper (bombardement Breskens) Krantenbezorger
G
Stèle tussen palen op basement
Hardsteen
G
Hardsteen
Palmtak
Schilder (bevrijding Hoofdplaat) Vlasbewerker (ongeval) (artilleriebeschieting)
G
Opstand uit twee delen op basement Opstand uit twee delen op rand, grind Stèle tegen kruis, rand met grind Opstand uit twee delen op basement, rand met grind
Hardsteen
Granaat, palmtak Bloemen, kruis Palmtak, zon
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
G G
69 van 100 79/116
Hardsteen
Hardsteen, marmer Hardsteen
Krans, looftakken Krans, looftakken, ringen Looftak, ringen
Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1) Oorlogsdode (1)
Oorlogsdode (1)
Oorlogsdode (1)
Oorlogsdode (1)
Oorlogsdode (1)
Plaats
Hoofd- Vak Regel Nr. afd.
Begraven personen
Jaar overlijd.
Beroep/rol (oorzaak)
Staat Grafbedekking
Materiaal
Symbool, Aantekening afbeelding
Biervliet
I
E
22
2
Ruijsscher, Jannis de
1937
Winkelier
G
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen
Looftak
Biervliet
I
E
22
2a
Ruijsscher-Van Olde, Maria C.
1923
G
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen
Looftak
Biervliet
I
E
24
1 en 2 Leenhouts, Adriana Leenhouts, Isaac
1915 1915
Landbouwer
G
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
1906 1915
Burgemeester (19011906)
M
Zerk op roef, palen met kettingen
Hardsteen
Geen
1833 1944
Predikant Landbouwer (artilleriebeschieting)
R G
Hardsteen Hardsteen
Geen Krans, ster
Burgemeester (19061933)
G
Zerk Stèle op basement, rand met palen, grind Stèle
Zandsteen
Geen
Straat vernoemd
(Spaanse griep)
R
Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen
Palmtak
Spaanse griep
Landbouwer
R
Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen
Palmtak
Biervliet
I
E
28
1 en 1a
Bats, Johannes Louis Isaac de Lijbaart, Catolina Jonge, Hendrik L. de Kraker, Jannis Jacobus de
Biervliet Biervliet
I I
E F
30 26
2 1
Biervliet
I
F
28
1 en 1a
Biervliet
I
F
28
2
Maarleveld, Pieter W. 1939 Maarleveld-Van der Linde, 1933 Maria S. Dees, Maria M. 1918
Biervliet
I
F
28
127
Hoeve, Jan P.
Biervliet
I
G
31
1c
Wiebosch, Hendrik C.P.M. 1954
Predikant
G
Stèle tegen paal op rand, palen met kettingen, grind
Hardsteen
Geen
Biervliet
I
G
33
1, 1a en 1b
Linde, Abraham J. van der 1912 Hooft, Janna van der 1932 Linde, Cornelis A. van der 1942
Kassier, kleermaker
R
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen
Acroteria, looftakken
Biervliet
I
G
34
2
Haneghem, Anna van
1946
Dienstbode
G
Marmer, hardsteen
Palmtak
Biervliet
I
G
34
3
Kramer, Anna J. de
1966
Stèle tussen blokken op basement, rand met palen en kettingen, grind Stèle, rand met palen, grind
Hardsteen, marbriet
Palmtak
1953
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
G
80/116
70 van 100
Kettingen missen
Oorlogsdode (1)
Kettingen missen
Deel kettingen mist
Plaats Biervliet
Hoofd- Vak Regel Nr. afd. I G 35 3,3a en 4
Begraven personen
Staat Grafbedekking
Orlebeke, Janna C. Kramer, Isaac de Kramer, Isaac de
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1907 1945 Winkelier 1955
M R
G
Biervliet Biervliet
I I
G G
37 37
1 1a
Schaft, Alida van der Val, Daniël
1906 1905
Biervliet
I
G
40
2a
Smet, Laurentius Gillis Jacob de
1965
Biervliet
I
G
40
2b
Smet-De Beer, Gijsberta Maria de
1948
Biervliet
I
J
1
7
Naeije, Willem Izaak
1967
Biervliet
I
J
2
19
Leeuwen, Adriaan van
1971
R
Biervliet
I
J
4
58
Jansen, Jozina S.
1994
Biervliet
I
J
4
59
Slikke, Joseph W. van der
1979
Biervliet
I
J
4
60 en 61
Blaeij, Izaak Mattheus Basting, Catharina Elisabeth
1979 1984
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Bakker
G
Materiaal
Stèle tussen paal Hardsteen en blok op basement, rand met grind Zerk op roef Hardsteen Zerk op roef Hardsteen
Symbool, Aantekening afbeelding Palmtak, Zakelijke stijl zon
Geen Geen
Stèle tussen blokken op rand, grind Stèle tussen blokken op rand, grind Kruis op rand, tegels Stèle op blokken, rand met grind
Zandsteen
Geen
Zandsteen
Geen
Tufsteen
Chi Rho, kruis Geen
G
Stèle op basement, rand met grind
Kunststeen
Bloemen
Landbouwer
M
Stèle op basement, rand met grind
Kunststeen
Bloemen
Landbouwer
G
Opstand tussen balken op rand, dekplaten
Hardsteen, marbriet
Palmtak
G
Vlashandelaar
81/116
G
71 van 100
Hardsteen, marbriet
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Beukelsstraat, Biervliet Op de begraafplaats van Biervliet zijn 38 grafmonumenten op 47 graven geïnventariseerd. De geïnventariseerde grafmonumenten liggen vooral op het oude gedeelte van de begraafplaats. Met name op vak A bleek een deel van de grafmonumenten niet zichtbaar door struiken op het vak. Getracht is zoveel mogelijk van de grafmonumenten mee te nemen omdat hier veel burgerslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog begraven zijn. Nader onderzoek naar de niet-zichtbare graven is aan te bevelen. Van de geïnventariseerde grafmonumenten is bij 70% hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Kunststeen komt ook een aantal keer voor (9%) en ook zandsteen met 7%. Verder treffen we hier enig marmer, marbriet en ook een steen van tufsteen. Tufsteen is een vulkanisch gesteente dat vrij poreus is en in de jaren zestig en zeventig toegepast is in wat meer moderne grafmonumenten, maar uiteindelijk ingehaald werd door het veel hardere en goedkopere graniet. De meeste grafmonumenten betreft een stèle (67%), gevolgd door opstanden met 15% en vervolgens zerken met 13%. Ook werden twee kruisen aangetroffen. Meer dan 76% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Biervliet verkeert in goede staat, met dien verstande dat een aantal grafmonumenten sterk overwoekerd is.
Zo’n 16% is in redelijke staat terwijl de overige 8% (3 monumenten) in matige staat verkeert. Wat symboliek betreft, komt bij de helft van de geïnventariseerde grafmonumenten een palm- of looftak voor. Verder vinden we een aantal uiteenlopende symbolen zoals bloemen, ringen, kransen en sterren. Op een aantal graven van oorlogsdoden is een levensgrote granaat uitgehouwen en opgenomen boven de stèle. Bij het grafmonument van Johannus Babijn (graf I-A-5-19) is dat een afbeelding van een granaat, de enige in de gemeente. Zondermeer zijn de grafmonumenten met granaten bijzonder te noemen. Bij 29 grafmonumenten kon een beroep of rol achterhaald worden. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Net als in Axel zijn dat vooral beroepen als landbouwer of arbeider. Verder, zeer typerend voor de streek een vlasbewerker en een vlashandelaar. Daarnaast bijvoorbeeld nog twee winkeliers, een krantenbezorger en een kleermaker. Over de meesten kon geen nadere informatie worden gevonden. In de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zijn 11 grafmonumenten aangetroffen, bijna allen omgekomen bij de bevrijding van Biervliet. Ook iemand die volgens zijn grafsteen omgekomen is bij de bevrijding van Vlissingen, maar nergens vermeld is als oorlogsdode. In de categorie Notabelen en bestuurders treffen we 2 burgemeesters en 2 predikanten.
Een van die predikanten stierf in 1833 en is daarmee de oudste verwijzing naar een begrafenis op de begraafplaats. Er is 1 bijzonder geval, namelijk een vrouw die in 1918 vermoedelijk Afb. 33. Stèle met afbeelding van granaat (graf I-A-5-19). aan de Spaanse griep overleed. Met zekerheid is dat niet te zeggen maar ouderdom en sterftedatum wijzen er wel op.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 82/116
72 van 100
7.5 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Begoniastraat, Hoek Plaats
Vak Regel Nr.
Hoek, Begonia
A
2
28
Hoek, Begonia
A
3
Hoek, Begonia
A
Hoek, Begonia
Begraven personen
Staat Grafbedekking
Materiaal
Ruijter, Maria Janna de
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1970 Dienstbode
G
Stèle tussen palen op basement, rand met grind
Hardsteen, marbriet
48
Welle, Fijgje van der
1971
R
Stèle op blokken, basement, rand met grind
Hardsteen, marbriet
Fotoportret
5
116
Verelst, Sara P.
1974
G
Stèle op blokken, basement
Hardsteen, marbriet
Geen
B
3
61
Vermeulen-De Graaf, Maria
1995
G
Stèle op basement, rand met grind
Kunststeen, marbriet
Bloemmotieven
Hoek, Begonia
B
3
62
Vermeulen, Jan Jacobus
1976
Voermansknecht
G
Stèle op basement, rand met grind
Kunststeen, marbriet
Bloemmotieven
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
C
4
754
Hamelink, Cornelis Pz.
1932
Arbeider
G
Stèle
Hardsteen
Fotoportret
D
1
866
Leenhouts, Izaïk Pieter
1942
Huisarts
G
Tekstplaat op roef, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen, marmer
Geen
Hoek, Begonia
D
1
882
Jonge, François Jozias de
1946
Arbeider
R
Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen
Treurboom
Hoek, Begonia
D
1
868
Dieleman, Janna
1942
G
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen
Palmtak
Hoek, Begonia
D
1
890
Jansen, Dominicus Johannes
1959
Landbouwer
G
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen
Palmtak
Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia
D
2
593
1925
Schoenmaker
G
Stèle
Hardsteen
Palmtakken
D
2
622
Nederhand, Johannes Adr. Scheele, Dingeman
1927
Landbouwer
G
Stèle
Hardsteen
Ster
D
2
853
Landbouwer
G
Stèle op basement
Hardsteen
Palmtak
D
2
857
Tollenaar, Leendert 1937 Willem Jonge, Tanneke Esther de 1939
G
Stèle op basement
Hardsteen
Palmtak
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
73 van 100 83/116
Symbool, afbeelding Chi Rho
Aantekening
Kettingen missen
Plaats
Vak Regel Nr.
Begraven personen
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1940 Landbouwer
Staat Grafbedekking
Materiaal
G
Stèle op basement
Hardsteen
Symbool, afbeelding Palmtak
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
D
2
861
Tollenaar, Daniël
D
2
851
Deijer, Lodewijk Antoon Jan
1937
G
Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen, marmer
Krans, palmtak, ster
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
D
2
810
Hollebrands, Leuntje
1934
G
2
894
Deijer, Jozina C.
1974
G
Stèle op basement, rand met grind Stèle op basement, rand met grind
Hardsteen, marmer Hardsteen, marmer
Krans, palmtak, ster Krans, palmtak, ster
D
Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia
D
3
53
Dieleman, Sara
1909
G
Stèle
Hardsteen
Geen
D
3
237
Haak, Tanneke C.
1914
G
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
D
3
246
Raams, Evert
1914
Schoolhoofd
R
Zerk
Hardsteen
Geen
D
3
351
Geelhoedt, Willem
1917
R
Zerk op roef
Hardsteen
Geen
D
3
434
Hoff, Jacob van 't
1919
Landbouwer, wethouder Timmerman
G
Stèle
Hardsteen
Acroteria, bloem
D
3
482
Velde, Catherina S. v.d.
1921
Dienstbode
G
Stèle
Hardsteen
Acroteria, palmtak
E
1
24
Feijter, Willem Jacobus de 1957
Molenaar
G
Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind
Zon
Hoek, Begonia
E
1
25
Kielman, Levina F.
1978
G
Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind
Zon
Hoek, Begonia
E
1
70
Fouw-Weststrate, J. de
1969
G
Stèle tegen paal op basement
Hardsteen
Palmtak
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
E
2
G
Opstand tussen Hardsteen, balken, op rand marbriet Stèle tussen blokken Hardsteen op basement, rand met grind
Chi Rho
2
1963 1984 1964
G
E
36 en Wege, Catharina van de 37 Dieleman, François P. 42 Kiel, Jacomina Adri.
Hoek, Begonia
E
2
47
1965
Kapper
G
Stèle, rand met grind
Palmtak
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
84/116
Orlebeke, François
Arts
74 van 100
Hardsteen
Palmtak
Aantekening
Plaats
Vak Regel Nr.
Begraven personen
Hoek, Begonia
E
3
90
Stroo, Wilhelmina G.C.
Jaar overlijd. 1972
Hoek, Begonia
E
4
142
Putter, Jan de
1978
Hoek, Begonia
E
4
143
Kielman, Janneke F.
Hoek, Begonia Hoek, Begonia Hoek, Begonia
K
2
28
K
9
K
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
Beroep/rol (oorzaak)
Staat Grafbedekking
Materiaal
R
Stèle op basement, rand met dekplaat
Hardsteen, marbriet
G
Stèle op basement tegen paal, rand met grind
Hardsteen, marbriet
Alfa en omega
1986
G
Stèle op basement tegen paal, rand met grind
Hardsteen, marbriet
Alfa en omega
Smallegang, Françoise M.
1936
G
Stèle
Hardsteen
210
Dieleman, Jan C.
1942
G
Stèle met bloembak
9
218
Louwerse, Willem Hendrik
1943
Bankagent, schoolhoofd
R
Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen, marbriet Hardsteen
Geometrische motieven Looftak
K
13
26
Hoeve, Neeltje van
1942
Kind
G
Stèle op basement
K
13
28
Jurre (levenloos zoontje)
1942
Kind
G
Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind
Palmtak
Hoek, Begonia
L
1
306
Stralen, Trijntje Jacomina van
1946
Coupeuse
G
Fotoportret
Hoek, Begonia Hoek, Begonia
L
1
321
Knol, Daantje
1947
Kind
R
L
2
333
Steketee, Adriana J.W.
1947
Kind
G
Opstand uit drie delen Kunststeen op rand met palen, grind Stèle tussen paal en Hardsteen blok op rand, grind Stèle tussen paal en Hardsteen blok op basement, rand met grind
Landbouwer
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
85/116
75 van 100
Hardsteen
Symbool, afbeelding Chi Rho, kruis
Zon
Aantekening
Kettingen missen
Krans, ster
Palmtak Palmtak
Vreemde afkorting op steen
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats, Begoniastraat, Hoek Op de oude gemeentelijke begraafplaats van Hoek zijn 41 grafmonumenten op 42 graven geïnventariseerd. De meeste van die grafmonumenten liggen op grafvak D, waar ook de oudste grafmonumenten te vinden zijn. Enkele grafmonumenten waren niet leesbaar door struiken die over de graven en grafmonumenten groeien. Bij bijna 70% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Bij ruim 18% van de grafmonumenten komt marbriet naar voren als materiaal. Daarnaast vinden we nog bij ruim 7% marmer en bij ruim 5% kunststeen. Ruim 85% van de geïnventariseerde grafmonumenten betreft een stèle, gevolgd door 7% zerken. Er zijn verder nog 2 opstanden en 1 tekstplaat aangetroffen. Enkele jaren geleden konden ook nog de restanten van een graftrommel gevonden worden op de begraafplaats. Deze is inmiddels verwijderd waardoor er binnen de gemeente geen graftrommels meer te vinden zijn. Bijna 83% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Hoek verkeert in goede staat. De rest verkeert in redelijke staat wat neerkomt op wat verzakte banden, missende kettingen of een gescheurde zerk. Deze schade is meestal snel te herstellen, zonder veel kosten. Veel stenen ogen oud en slecht leesbaar, maar zijn met een schoonmaakbeurt vaak weer goed te lezen.
Wat symboliek betreft, komen we een aantal uiteenlopende voorbeelden tegen op de begraafplaats, maar met ruim 36% vinden we de palmof looftak als meest voorkomend. Sommige uitbeeldingen gaven aanleiding om het grafmonument mee te nemen, zoals bij graf E-1-70. Daarnaast komt een aantal malen een krans voor met centraal een ster. Een dergelijke samenstelling komt op alle oudere begraafplaats in Terneuzen wel voor. Bij 3 grafmonumenten is een fotoportret opgenomen en ook is 3 keer een symbolische zon opgenomen, althans in de uitbeelding van de stralen die de zon werpt. Bij wat jongere grafmonumenten uit de jaren zestig en zeventig is een aantal malen het Christusmonogram (Chi-Rho teken) of Alfa en Omega aangetroffen. Voor 25 grafmonumenten Afb. 34. De uitvoering van deze looftak is anders dan de andere en konden een of meerdere beroepen of daarom opgenomen (graf E-1-70). rollen van de op de stenen genoemde personen gevonden worden. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Landbouwer komt 6 keer voor naast arbeider (2), dienstbode (2) en een kapper, timmerman en coupeuse. Er is ook een molenaar aangetroffen wat een link legt naar de molens in Hoek. Ten aanzien van een van de dienstboden: die wordt op de grafsteen bedankt door de familie waarvoor de vrouw werkte (graf D-3-482).
Uit de categorie Notabelen en bestuurders treffen we alleen twee artsen en een wethouder. Uit de categorie Onderwijs, sport en wetenschap treffen we verder nog 2 schoolhoofden. In 4 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 86/116
76 van 100
7.6 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Molendreef, Hoek Plaats
Vak
Hoek, Molen O
Regel Nr.
Begraven personen
4
Dieleman, Mattheus
1
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1980 Arbeider, eerstbegravene
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Staa Grafbedekking t G Stèle
77 van 100 87/116
Materiaal Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen
Aantekening
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Molendreef, Hoek Op de nieuwe begraafplaats van Hoek is maar 1 grafmonument opgenomen. Dat betreft de stèle voor de eerstbegravene op de begraafplaats, begin oktober 1980. Verder is er geen aanleiding om nu ook andere grafmonumenten op te nemen op de lijst. Het bewaren en eventueel markeren van deze grafsteen draagt bij aan het besef van geschiedenis en ontwikkeling van een plaats als deze.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 88/116
78 van 100
7.7 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Oude Kerkstraat, Philippine Plaats
Vak
Regel Nr.
Begraven personen
Philippine
A
1
6 en 7
Philippine
C
3
20
Philippine
C
3
21 a en b
Zwart, Cornelis Johannes Verstraten, Tanneke
1940 1940
Philippine
D
4
28
Berwald, Pieternella
1985
Bruijnooge, Adriaan Bruinooge-Rammeloo, Maria M. Zegers, Maria Tanneke
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1965 Onderwijzer 1992 Ellewoutsdijk
Staat Grafbedekking
Materiaal
G
Opstand tussen balken op rand, grind
Hardsteen, marmer
Symbool, afbeelding Geen
1945
G
Stèle op basement, rand met grind Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen
Krans, ster
Stèle op rand, dekplaten
Hardsteen, marbriet Palmtak
Landbouwer
M
R
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
79 van 100 89/116
Hardsteen, marbriet Palmtakken
Aantekening
Kettingen missen
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Oude Kerkstraat, Philippine Op de gemeentelijke begraafplaats van Philippine zijn 4 grafmonumenten op 6 graven geïnventariseerd. In alle gevallen is hardsteen toegepast met als toegevoegd materiaal marbriet en marmer in de vorm van tekstplaten. De geïnventariseerde grafmonumenten betreft 3 stèles en een opstand. De helft van de geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats verkeert in goede staat, terwijl 1 grafmonumenten in redelijke staat verkeert en 1 matig is. Die laatste betreft een van de grotere monumenten op de begraafplaats met een tekstplaat van marbriet, maar de stèle blijkt gebroken te zijn. Wat symboliek betreft, zijn 2 grafmonumenten voorzien van een palm- of looftak en 1 grafmonumenten kent een krans met ster. De laatste stèle (C-3-200) behoort tot een type dat wel vaker in de gemeente voorkomt, maar hier de enige is. In 2 gevallen kon een beroep of rol achterhaald worden. Dat betrof een landbouwer en een onderwijzer. Die laatste is na zijn pensionering vanuit Ellewoutsdijk in Philippine komen wonen.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 90/116
80 van 100
7.8 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Schapersweg, Sas van Gent Plaats
Vak
Regel Nr.
Sas van Gent A
1
2
Sas van Gent A Sas van Gent D
1 2
14 8
Begraven personen
Jaar overlijd. Block, Albert F.M. de 1976 Vlaenderen, Albertha Z. van 1985 Westenberg, Cornelis Johannes 1976 Neeteson, Petrus Adrianus 1984 Bongers, Aaltje Anna 2011
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Beroep/rol (oorzaak)
Ereburger Sas van Gent
91/116
Staat
Grafbedekking
Materiaal
G
Stèle op rand
Hardsteen
R R
Stèle op rand Stèle
Hardsteen Graniet
81 van 100
Symbool, afbeelding Kruis, palmtak Palmtak Ringen
Aantekening
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Schapersweg, Sas van Gent Op de begraafplaats van Sas van Gent zijn 3 grafmonumenten op 3 graven geïnventariseerd. Van de geïnventariseerde grafmonumenten staan er 2 op vak A en de derde op vak D. Bij 2 van de geïnventariseerde grafmonumenten is sprake van de toepassing van hardsteen en bij 1 van graniet. De grafmonumenten verkeren alle in goede staat alhoewel de stenen wel een schoonmaakbeurt kunnen gebruiken. Op de 3 grafmonumenten is twee keer een palmtak aangetroffen en 1 keer een kruis. Op de grafsteen van Petrus Adrianus Neeteson en zijn vrouw Aaltje Anna Bongers (graf D-28) zijn twee ringen opgenomen als symbool van hun verbintenis. Alleen bij het grafmonumenten voor dit echtpaar is een beroep of rol achterhaald. Neeteson was ereburger van Sas van Gent en heeft veel voor de stad en Zeeland betekend. Hij zorgde ervoor dat de glasindustrie in Sas van Gent bleef en dat later ook andere fabrieken naar Zeeland en Brabant kwamen. Hij was daarnaast actief in lokale verenigingen en besturen.
Afb. 35. De granieten stèle op het graf voor Neeteson en zijn vrouw.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 92/116
82 van 100
7.9 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Nieuwe Kerkstraat, Sluiskil Plaats
Vak
Regel Nr.
Sluiskil
A
2
5 en 6
Sluiskil
A
2
3 en 4
Sluiskil
A
2
1 en 2
Sluiskil
A
3
3
Sluiskil
A
3
19
Sluiskil
B
5
Sluiskil
B
Sluiskil
Begraven personen
Staat
Grafbedekking
Materiaal
Kolijn, Wilhelmina Drongelen, Jan van Kielman, Constantinus P. Dieleman, Maria J. Wechgelaar, Theodoor Zanden, Hendrika van Adriaansen, Catharina C.
Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1971 1986 1967 Landbouwer 1968 1967 Arts 1978 1957
G
Opstand
Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen
G
Opstand
Hardsteen
Geen
G
Opstand
Hardsteen
Geen
G
Stèle tussen palen, bloembak, rand met grind
Hardsteen, marmer
Fotoportret, palmtakken
1976 1986 1955
G
Stèle, rand met grind
Hardsteen
Geen
2
Cadsand, Jacobus F. van Tollenaar, Cornelia C. Kielman, Francina, Levina
G
Hardsteen
Zon
5
15
Goossen, Antje
1957
G
Kunststeen
Palmtak
B
5
19
G
Hardsteen
Geen
B C C D
9 21 21 3
16 18 19 294
1958 1973 1976 1969 1969 1953
Machinist
Sluiskil Sluiskil Sluiskil Sluiskil
Klaassen, Frans Faas, Janna M. Destombes, Johannes L. Dieleman, Abraham A. Oostdijk, Jan Hoeve, Anna Jacomina van
Arbeider, timmerman Timmerman
G G G G
Stèle tussen palen, rand met grind Opstand op basement, rand met palen Stèle tussen blok en paal, rand met grind Stèle, beplanting Stèle Stèle Stèle tussen blok en paal, rand met beplanting
Hardsteen Hardsteen Hardsteen Hardsteen
Geen Geen Kruis Palmtak
Sluiskil
D
4
107
Lucieer, Jacob J.C.
1926
G
Stèle tussen palen
D
4
124
Pikaart, Willem Pieter
1931
M
Stèle op basement, rand met palen en kettingen, grind
Hardsteen, kunststeen Hardsteen
Geen
Sluiskil
Kleermaker (verdronken) Schipper
Sluiskil
D
6
154
Andriessen, Gerard Jacobus
1937
Medewerker Cokesfabriek
S
Grafkast
Kunststeen
Fotoportret
Winkeljuffrouw
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
93/116
83 van 100
Aantekening
Typografie
Moderne vormgeving Typografie
Typografie
Fotoportret, palmtak Bijzonder monument
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Nieuwe Kerkstraat, Sluiskil Op de begraafplaats van Sluiskil zijn 15 grafmonumenten op 19 graven geïnventariseerd. De geïnventariseerde grafmonumenten zijn verspreid over de begraafplaats te vinden. Bij ruim 81% van de geïnventariseerde grafmonumenten is sprake van de toepassing van hardsteen als hoofdmateriaal. Daarnaast komt bij ruim 12% kunststeen voor en nog eens in 6% marmer. Gezien de geringe aantallen betekent dat laatste dat marmer maar bij 1 grafmonument is aangetroffen. Het kunststeen betreft in dit geval twee grafmonumenten waaronder één heel bijzondere, namelijk een kast die ooit bedoeld was voor een grafkrans. Het betreft hier het grafmonument voor Gerard Jacobus Andriessen (graf D-6-154). Andriessen was een medewerker van de Cokesfabriek in Sluiskil en stierf op relatief jonge leeftijd. Naast deze bijzondere grafkast betreft ruim 67% een stéle en bijna 27% een opstand Van de 15 geïnventariseerde grafmonumenten verkeert bijna 87% in goede staat. Zo’n 7% (1 grafmonument) verkeert in matige staat terwijl de overige 7% (1 grafmonument) slecht te noemen is. Dat betreft de grafkast waarvan het beton veel sporen van betonrot vertoont. Verhoudingsgewijs is er op het kerkhof weinig symboliek gevonden. In 4 gevallen kwam een palm- en/of looftak voor, terwijl bij 3 grafmonumenten een fotoportret werd aangetroffen.
Verder nog een kruis en 1 keer een zon. Een drietal grafmonumenten is geïnventariseerd en opgenomen op de lijst vanwege de typografie. Het betreft in twee gevallen een typografie die goed past bij de jaren zeventig van de twintigste eeuw en in Nederland weinig voorkomt. Wel kan deze typografie veel aangetroffen worden in Vlaanderen in België. Voor 9 grafmonumenten is een of meerdere keren een beroep of rol achterhaald waarvan de meeste in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Naast 2 timmermannen, 1 schipper, 1 landbouwer, 1 kleermaker, en 1 winkeljuffrouw zijn er nog 2 arbeiders Afb. 36. Dit monument op graf B-9-16 is opgenomen vanwege de aangetroffen en een machinist. Daaruit typografie. komt niet echt het industriële karakter van Sluiskil naar voren, maar wel een gemengd karakter. Verder is uit de categorie Notabelen en bestuur nog een arts aangetroffen die redelijk bekend was en veel betekend heeft in het ziekenhuis van Sluiskil. Op de begraafplaats ligt nog een aantal vakken die geheel begroeid zijn waar mogelijk nog interessante kindergraven te vinden zijn. Vooralsnog konden deze niet meegenomen worden in de inventarisatie.
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 94/116
84 van 100
7.10 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Bellamystraat, Terneuzen Plaats
Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A
Regel Nr. 1
1H
Terneuzen I
A
1
2H
Terneuzen I
A
1
3H
Terneuzen I
A
1
4H
Terneuzen I
A
1
5H
Terneuzen I
A
1
6H
Terneuzen I
A
1
7H
Terneuzen I
A
1
8H
Terneuzen I
A
1
9H
Terneuzen I
A
1
11H
Terneuzen I
A
1
13H
Terneuzen I
A
1
14H en 15H
Begraven personen
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) Ribbens, Lieuwe 1954 Vertegenwoordiger (ongeval) Berge, Leendert Marinus 1955 Directeur van den Postkantoor Feijter, Eva de 1899 Feijter, Pieter de 1902 Landbouwer Scheele, Reinier Jan 1933 Arbeider Feijter, Cornelia de 1925 Klaassen, Andries 1944 Apotheker Jacobus 1943 Klaassen-Will, Joh. H. 2008 Klaassen, Elisabeth Maria L. Guequierre, Iman 1952 Loodgieter Kuijk, Dirkje 1956 Klaassen, Jacobus 1958 Directeur, farmaceut Andries Vinke, Neeltje 1943 Koeijer, Karel de 1944 Landbouwer Fraaijenhove, Elisabeth 1925 van 1950 Landbouwer Hoeve, Krijn van Jzn. Strien, Pieter Johannes 1948 Winkelier Koning, Johanna de 1948 Boersma, Veronica 1955 Tellegen, Pieter Helenus 1977 Burgemeester W.F. (1936-1941/19451960) Ribbens-Meulenberg, 1942 Jansje C. 1953 Handelaar Rijnberg, Louis Willem 1958 Welleman, Joost Bruijne, Levinus de 1955 Architect, Tatenhove, Maria 1946 bouwkundige Willemina van
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Staat Grafbedekking Materiaal G
Zerk
Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen
G
Zerk
Hardsteen
Geen
G
Stèles (twee)
Hardsteen
Geen
G
Stèle
G
Stèle
Hardsteen, marmer Hardsteen
Bloemmotief, palmtak Palmtak
G
Stèles (twee)
Hardsteen
Looftak
G
Stèles (twee)
Hardsteen
Palmtakken
G
Stèle tussen blokken
Hardsteen
Klimop
G
Hardsteen
Palmtak
R
Stèle tegen paal Stèle
Hardsteen
Geen
G
Stèles (drie)
Hardsteen
Krans, palmtak, ster, zon
G
Opstand
Kunststeen
Embleem, Willemsorde
85 van 100 95/116
Aantekening
Plaats
Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A
Regel Nr.
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I Terneuzen I
A A
1 1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Terneuzen I
A
1
Begraven personen
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 16H Pauw, Marcel Norbert de 1954 Loof, Maria 1958 17H Langevelde, Adriaan 1954 Arbeider Pieter van 1956 Langevelde-De Kubber, Adriana van 76H Loof, Wim 1960 Lasser
Staat Grafbedekking Materiaal G
Stèles (twee)
Hardsteen
Symbool, afbeelding Zon
G
Stèle tussen blokken
Hardsteen
Palmtak
G
Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle Hardsteen
Palmtak
18H Dey, Jan Dieleman, Janna 19H Dieleman, Ebrina Dieleman, Jan Lzn. 20H Dieleman, Pieternella L.D. Regt, Maarten de 21H Hamelink, Simon Cornelis Gilde, Elena 't 22H Kaan, Frans Jan en Verlinde Elisabeth 23H Suzanna 24H Leunis-Harms, Elizabeth Anna 25H Scheele, Sara 26H Geelhoedt, Cornelia Adriana Wijck, Jacobus van 27H Stevens, Roeltje Dees, Aarnout Kraker-Van der Meer, Johanna J. 28H Eelderink, Martinus Johannes Pooter-Neels, Leuntje de 29H Donze-Loekemeijer, en Elizabeth R.M. 30H Donze, Jan Adriaan
G
Stèle tussen paal en blok Stèle op basement
Hardsteen
Klimop
Hardsteen
Klaver
1947 1990 1955 1958 1922 1927
Architect
1953 1956
Waterklerk
G
Stèle tussen blokken
Hardsteen
Zon
1944 1953
Winkelier
G
Stèle (breed)
Hardsteen
Palmtak
1957
G
Stèle
Hardsteen
Palmtak
1926 1958 1949
G G
Stèle Stèles (twee)
Hardsteen Hardsteen
Palmtak Klimop
G G Landbouwer
Kruis
Graanhandelaar
1939 1957 1960
Kind Arbeider
G
Stèles (drie)
Hardsteen
Palmtak
1952 1958
Schoolhoofd
G
Stèles (twee)
Hardsteen
Zon
G
Stèle (breed) op basement
Hardsteen
Palmtak
1943 1948
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Aantekening
96/116
86 van 100
Zakelijke stijl
Plaats
Hoofd- Vak afd. Terneuzen I A
Regel Nr.
Terneuzen I
A
2
Terneuzen I
A
2
Terneuzen I
A
2
Terneuzen I
A
1
2
Begraven personen
31H Roo-Visser, Janny de Roo, Abraham Mattheus de 36H Driel, Pieternella van Wijck, Jan van 37H Velde, Cornelis L. van der Faas, Maria M. 38H Jansen, Maatje Pieternella Kubber, Cornelis de 39H Provoost, Sara Paulina Polderman, Willem Hollander, Cornelia den
Jaar Beroep/rol overlijd. (oorzaak) 1944 (bombardement) 1944 Kantoorchef (bombardement) 1957 1960 1944 Arbeider 1947
Staat Grafbedekking Materiaal
1940 1952
G
1943 1952 1951
Stèle (breed) op basement
G
Stèle tussen Hardsteen blokken Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle Hardsteen
Zon
G
Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement, zerk
Geknakte bloem, Zakelijke stijl zon
G
Stèle tussen blokken op basement Stèle tussen blokken op basement Stèle (klein) tegen paal Stèle
Hardsteen
Palmtak
Hardsteen
Palmtak
Hardsteen
Palmtak
Hardsteen
Palmtak
Palmtak
Oorlogsdoden (2)
Zakelijke stijl
Klimop
Landbouwer
Handelaar
Terneuzen I
A
2
40H Leege, Pieter de Krijger, Pieternella S.
1938 1954
Terneuzen I
A
2
41H Donze, Jac. Joh.
1955
Terneuzen I
A
2
43H Simons, Maarten
1947
Kind
G
Terneuzen I
A
2
66
1935 1940
Landbouwer
G
Terneuzen I
A
2
67
Dekker, Johannes Dekker-Wolfert, Geertruida Regt, Hermanus Leendert de
1949
Landbouwer
G
Terneuzen I
A
2
1960 2001
Vertegenwoordiger
G
Terneuzen I
A
2
68H Winckel, Jozias Cornelis van de Winckel-Neve, Maria Rosalia van de 70H Faas, Arie Faas, Dirk Faas-Schoonakker, S.
1943 1956 2014
Arbeider
Terneuzen I
A
2
72H Verschelling, Anthonie Marinus Verschelling, Reinier
1944 1948
Timmerman Aannemer
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
Aantekening
G
G
Hardsteen
Symbool, afbeelding Palmtak
Werkman
G
97/116
Stèle tussen Hardsteen paal en blok op basement Stèle tussen Hardsteen, blokken marbriet
Zon
G
Stèles (twee)
Hardsteen
Zon
G
Stèles (twee) tussen paal en blok
Hardsteen
Zon
87 van 100
Palmtakken
Plaats
Hoofd- Vak afd. Terneuzen II A
Regel Nr.
Begraven personen
1
10
Terneuzen II
A
1
24
Terneuzen II
A
1
25
Niehüser, Theresa Maria 1985 A.
Terneuzen II Terneuzen II
A B
2 2
40 74
Bruggeman, Elisa S. Neve, Tonny
Terneuzen II
B
4
Terneuzen II
F
-
102 Cortvriendt, Bernardus Bonte, Theresia 1a Verkaar, Marinus tm Cammaert, Judocus 4a Kerstens, Franciscus Bogers, Gustaaf
Terneuzen II
F
-
Terneuzen II
F
-
5a en 6a 34a
Terneuzen II
V
40
1
Terneuzen II
V
40
2
Terneuzen II
V
40
3
Terneuzen II
V
40
Terneuzen II
V
Terneuzen II
V
Moens, Adolf Celest Verstraeten, Leonie Koulen, Franklin Alwin Bruele, Vera van den
Jaar overlijd. 1944 1965 1985 2013
1982 1945
Beroep/rol (oorzaak) Klompenmaker (beschieting) Caféhouder, marinier
Staat Grafbedekking Materiaal
Bestuurslid ziekenhuis, kinderarts
G
Hardsteen
Symbool, afbeelding Kruis
Aantekening
Straat vernoemd
G
Stèle
G
Stèle, rand met Hardsteen dekplaat en beplanting Stèle Hardsteen
Geen
Hardsteen Hardsteen
Kruis Kruis
Hardsteen
Kruis
Oorlogsdode (1)
Kruis
Kind
G G
1877 1905 1846 1870 1914 1918
Landbouwer
G
Stèle Stèle op basement Stèle
Priester Priester Priester Priester
G
Stèle
Hardsteen
Kruis
Meulemeester, Joseph de Campen, Joseph van Ouwens, Lambert Segers, J.
1951 1960
Priester Priester
G
Stèle
Hardsteen
Kruis
1983 1985
Priester Priester
G
Stèle
Hardsteen
Kruis
Verbrugge, Servaas Cornelis P. Nieuwenhuijse, Marinus
1944
G
Figuur
Oorlogsslachtoffer
Zandsteen
Figuur
Oorlogsslachtoffer
1944
Zandsteen
Figuur
Oorlogsslachtoffer
4
1944
Ingenieur, lid verzet
G
Zandsteen
Figuur
Oorlogsslachtoffer
40
5
Bert, Izaäk Jacobus de
1944
Monteur, lid verzet
G
Zandsteen
Figuur
Oorlogsslachtoffer
40
28
Peijl, Govert F.P. van der 1955 Hoeve, Cornelia van der 1971
Directeur Steen- en betonfabriek De Hoop
G
Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Opstand op rand Stèle
Zandsteen
Hoolsema, Pieter Tiemon Groenewegen, Michiel
Sluiswachter, lid verzet Sluisknecht, lid verzet Ingenieur
Hardsteen
Geen
1944
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
98/116
G G
88 van 100
Toelichting groslijst gemeentelijke begraafplaats Bellamystraat, Terneuzen Op de gemeentelijke begraafplaats van Terneuzen zijn 54 grafmonumenten op 58 graven geïnventariseerd. Daarvan zijn de meeste grafmonumenten op twee aparte regels aangetroffen waar overgebrachte graven liggen van de oude begraafplaats, Java genaamd. Bij bijna 86% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal. Verder is bij 5 graven zandsteen aangetroffen, maar dit betreft het monument voor verzetslieden uit de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast is nog een aantal grafmonumenten van kunststeen aangetroffen en is in 1 geval marbriet en 1 geval marmer aangetroffen. Al met al weinig variatie. In bijna 84% van de grafmonumenten gaat het om een stèle, terwijl 11% een opstand betreft en 5% een zerk.
Afb. 37. De twee rijen met de van Java overgebrachte graven.
Het merendeel van de geïnventariseerde grafmonumenten op de begraafplaats van Terneuzen verkeert in goede staat, ruim 98%. De rest, dat betreft in dit geval 1 monument verkeert in redelijke staat. Over het algemeen is de verwachting dat de staat van de grafmonumenten in de komende jaren stabiel blijft. De aard van de grafmonumenten is redelijk eenvoudig en de kwaliteit van de gebruikte natuursteen blijkt over het algemeen goed. Wat symboliek betreft, wordt het beeld in Terneuzen bepaald door palm- en/of looftak. Een dergelijk symbool komt in 40% van de gevallen voor. Bij 18% is sprake van een zon als symbool terwijl ook bij 18% een kruis voorkomt. In enkele gevallen vinden we een bloem, geknakt of in een motief verwerkt. In 8% komt klimop als symbool voor en in 1 geval ook de eerdergenoemde klaver. Ook hier geen verwijzingen naar funeraire symboliek. Bij 46 grafmonumenten kon een beroep of rol achterhaald worden, vaak meerdere tegelijk. De meeste kwamen uit de categorie Industrie, landbouw en arbeid, zoals 8 landbouwers, 5 arbeiders, 3 directeuren, waaronder die van betonfabriek De Hoop, 3 handelaren, 2 winkeliers en een met de haven verbonden functie van waterklerk. Een waterklerk vormt een verbinding tussen schip en haven en komt derhalve ook alleen in grotere havens voor als beroep.
In deze categorie ook een aantal verzetslieden die als ingenieur, sluiswachter, sluisknecht en monteur probeerden de ondermijnde sluizen te redden. Zij moesten hun daad met de dood bekopen. In de categorie Notabelen en bestuurders vinden we ook een aantal beroepen vertegenwoordigd waaronder 8 priesters, 1 kinderarts, 1 burgemeester en 1 directeur van een postkantoor. Als bijzonder geval kan het grafmonument van Bernardus Cortvriendt († 1877) aangemerkt worden. Dit betreft een van de oudste verwijzingen naar een begraving, maar dan wel elders in de stad. Van veel functies kon weinig informatie gevonden worden. Wel bestaat er veel informatie over Franklin Alwin Koulen die in 1985 overleed en naar wie een straat vernoemd is in Terneuzen. Bij de inventarisatie zijn 9 graven van kinderen opgenomen. INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN 99/116
89 van 100
7.11 Groslijst gemeentelijke begraafplaats Veerstraat, Zaamslag Plaats
Vak
Regel Nr.
Zaamslag Zaamslag
A A
1 2
Zaamslag Zaamslag
A A
34 39 40 42
Begraven personen Knottnerus-Lokerse, Adriana Willemse, Pouwlina Mul, Willem de Mul, Abraham de Mul, Cornelia Adriana de Regt, Pauline de Dieleman, Francois Bruijne, Meeuwis de Mul, Willemina J. de Riemens, Marinus Mul, Arij Pieter de Dieleman, Paulina Liere, Maria van Feijter, Johannes de
Jaar overlijd. 1895 1901 1924 1902 1907 1907 1908 1909 1909 1912 1914 1917 1929 1941
Beroep/rol (oorzaak)
Staat Grafbedekking
Materiaal
R R
Zerk Zerk
Hardsteen Hardsteen
Symbool, afbeelding Geen Geen
R G
Zerk Zerk
Hardsteen Hardsteen
Geen Geen
Kind Landbouwer Landbouwer
G M
Stèle Zerk
Hardsteen Hardsteen
Bloemmotieven Geen
Landbouwer Landbouwer
M R
Zerk Zerk
Hardsteen Hardsteen
Geen Geen
Zerk op roef op verhoging
Hardsteen
Geen
Hardsteen
Palmtak
Hardsteen
Geen
Landbouwer Landbouwer
Zaamslag Zaamslag
A A
2 2 en 3 3 3
Zaamslag Zaamslag
A A
3 3
45 47
Zaamslag
A
4
50
Zaamslag
A
5
52
Dis, Govert van Dis-Duvekot, Christina
1936 1947
Zaamslag
A
5
55
A
6
56
1939 1951 1944 1955
Bestuurder, gemeentesecretaris Landbouwer (beschieting)
G
Zaamslag
G
Zerk op roef
Hardsteen
Palmtakken
Zaamslag Zaamslag Zaamslag
B B B
1 1 1
1 2 3
Stolk, Jacobus Blom, Johanna Martina Elizabeth Scheele, Johannes Scheele-De Feijter, Magdalena Eva Fercken, Adrianus Pienbroek, Thomas van Berrevoets, Janna Dees, Abraham
Opstand tussen palen op rand, grind Zerk op roef
1858 1883 1843 1851
Kind Geneesheer
G G G
Zerk Zerk op roef Zerk
Hardsteen Hardsteen Hardsteen
Geen Geen Geen
Mul, Jan de Koster, Adriana Vessem, Jan van Wisse, Pieternella
1889 1868 1867 1870
Dijkgraaf, R landbouwer Burgemeester (1851- M 1861), raadslid
Zerk
Hardsteen
Geen
Zerk
Hardsteen
Geen
43 44
Zaamslag
B
1
4
Zaamslag
B
2
6
G Burgemeester (19111935) Predikant G
Burgemeester (18371851), dijkgraaf
INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN
90 van 100 100/116
Aantekening
Oorlogsdode (1)