2021-04-08 a. Plan van aanpak flexibiliseringsagenda asielopvang - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 22 april 2021 Middelen - Bestuur en Interne Zaken zaaknummer: 331163

2021_Raad_00059 - Plan van aanpak flexibiliseringsagenda asielopvang Portefeuillehouder Jan Lonink Programma en/of paragraaf Programma Bestuur en Ondersteuning Programma Sociaal Domein Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit in te stemmen met het plan van aanpak flexibiliseringsagenda asielopvang. Besluitpunt 2 De raad besluit het college opdracht te geven tot het nader uitwerken van een voorstel om te komen tot een kleinschalige duurzame opvanglocatie.

Wat is de aanleiding? Het kabinet stuurde in juni 2020 samen met de VNG en het IPO aan de burgemeesters en Commissarissen van de Koning een brief over de asielopvang in Nederland (bijlage 1). Daarnaast is een uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen opgesteld (bijlage 2). Afspraak is dat alle provincies een plan indienen om extra asielzoekers op te kunnen vangen. Voor Zeeland betekent de totale opgave het realiseren van duurzame flexibele opvang voor ca. 440-470 personen extra. De afgelopen jaren waren in Zeeland ruim 600 opvangplaatsen beschikbaar. Het doel van de flexibiliseringsagenda is om de samenwerking tussen gezamenlijke overheden te versterken om te komen tot de opvangcapaciteit van asielzoekers die flexibeler meebeweegt met veranderingen in de in- en uitstroom en het verbeteren van de overgang van asielopvang naar huisvesting en integratie. Een belangrijk uitgangspunt van de uitvoeringsagenda is dat gemeenten deze samenwerkingsvorm zelf inrichten en met het COA een gezamenlijk plan opstellen voor flexibele opvangcapaciteit en ontwikkeling van de regionale opvanglocatie(s). Met "flexibele opvang" bedoelt COA dat gemeenten een opvanglocatie ook kunnen gebruiken voor het combineren van doelgroepen, zoals asielzoekers, studenten of arbeidsmigranten.

In Zeeland is een werkgroep ingericht onder leiding van de gemeentesecretaris van Goes waar de provincie, enkele gemeenten en het COA aan deelnemen. De opdracht van de

1/6

werkgroep is om een Zeeuws plan van aanpak op te stellen ter uitvoering van de flexibiliseringsagenda asielopvang. Ook de gemeente Terneuzen is vertegenwoordigd in deze werkgroep. Oorspronkelijk zou dit Zeeuwse plan van aanpak in november klaar moeten zijn, maar daar was meer tijd voor nodig. Het is een proces waar zorgvuldig naar gekeken moet worden en waarbij het creëren van draagvlak van essentieel belang is. Op 8 en 9 maart jl. organiseerde de Zeeuwse werkgroep flexibilisering asielopvang - onder de vlag van het OZO - voor elke regio een online webinar met vragenuurtje voor de gemeenteraden.

Wat willen we bereiken? Wij nemen onze verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan de Zeeuwse regiodeal voor het realiseren van flexibele asielopvang. Daarnaast hebben wij aandacht voor snelle integratie. Door de opvang in regionale voorzieningen, zijn er meer mogelijkheden om snel te starten met inburgering en kansen voor de arbeidsmarkt.

Argumenten 1.1 Het plan van aanpak biedt voldoende kansen voor een Zeeuwse regiodeal Het Zeeuwse plan van aanpak gaat ervan uit dat alle gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen op dit dossier. De vraag is dan ook niet of de gemeente een bijdrage wil leveren, maar wat de gemeente concreet gaat bijdragen aan de Zeeuwse aanpak. Daarvoor heeft een gemeente verschillende mogelijkheden: - een duurzame opvanglocatie en het aantal plaatsen (vanaf 1 januari 2023) - een tijdelijke opvanglocatie en het aantal plaatsen (voor de jaren 2021 en 2022) - het aantal statushouders dat extra opgevangen kan worden (vanaf 1 januari 2021 i.v.m. de verhoogde taakstelling) - een bijdrage in een regiodeal om de (duurzame) opvang van het benodigde aantal asielzoekers mogelijk te maken. Deze bijdrage kan bijvoorbeeld financieel zijn, door inzet van ambtelijke capaciteit of de ondersteuning van vrijwilligers. 1.2 Samenhang met de nieuwe Wet inburgering Gemeenten worden vanaf 1 januari 2022 verantwoordelijk voor het regelen van inburgering en alles wat er bij participeren en integreren komt kijken. Dan gaat de nieuwe Wet inburgering in. Dat begint al in het asielzoekerscentrum (azc), op het moment dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) beslist in welke gemeente een vluchteling wordt gehuisvest. De gemeente is vanaf dat moment verantwoordelijk voor de inburgering van de aanstaande inwoner.

De invoering van de nieuwe Wet inburgering heeft gevolgen voor de uitvoering door team Werk en Inkomen. Over deze ontwikkeling ontvangt u nog een apart voorstel. Wat in dit kader belangrijk is om te weten, is dat we bij een grotere opvanglocatie voor een langere periode meer mogelijkheden hebben om voldoende formatie te organiseren bij team Werk en Inkomen om de nieuwkomers te begeleiden. Formatie is efficiënter te organiseren als er een opvanglocatie in de buurt is. 1.3 Krappe arbeidsmarkt Zeeland, en zeker ook Terneuzen, heeft een krappe arbeidsmarkt die nu en in de komende jaren zwaar onder druk komt te staan. Wanneer geen actie ondernomen wordt, komen we in Zeeland straks duizenden werkzame personen tekort. Het realiseren van een opvanglocatie van COA in onze gemeente biedt kansen om extra inwoners te kunnen begeleiden naar werk en te binden aan onze regio.

2/6

1.4 Samenwerking en informatievoorziening in Zeeland Dit plan van aanpak hebben de Zeeuwse overheden gezamenlijk opgesteld met een werkgroep in OZO-verband. Deze werkgroep bereidde ook het webinar voor om alle Zeeuwse raadsleden te informeren over het plan van aanpak flexibilisering asielopvang. Op maandag 8 maart jl. was er voor Zeeuws-Vlaamse raadsleden een digitaal vragenuur ingepland voor het stellen van vragen over het plan van aanpak. Deze online bijeenkomst is goed bezocht. 2.1 Het voorstel van het college voor de Zeeuwse regiodeal Bij het opstellen van dit voorstel is nog niet van elke gemeente bekend welke keuze gemaakt wordt. Het Middelburgse college stelt aan de gemeenteraad voor om een duurzame opvanglocatie te realiseren voor ongeveer 350 plaatsen. Wij stellen voor om te onderzoeken of een duurzame kleinschalige opvanglocatie mogelijk is in de gemeente Terneuzen. Het realiseren van een duurzame opvanglocatie geeft de meeste mogelijkheden om ook mensen structureel te binden aan de regio, in te burgeren en om daar intern voldoende capaciteit op te kunnen zetten. Het aantal plaatsen is mede afhankelijk van de beschikbare locatie. Wij vragen u om opdracht te geven een concreet voorstel uit te werken. Dit voorstel leggen wij ter besluitvorming aan u voor.

Kanttekeningen 1.1 Draagvlak onder de bevolking Onvoldoende draagvlak onder de bevolking kan leiden tot het annuleren van plannen het terugtrekken van gemeenten als potentiële vestigingsplaats. Dat is een risico. Bij het inrichten van de tijdelijke opvanglocatie Marinabeach in 2016 hebben wij ervaring opgedaan met het uitvoeren van een zorgvuldig communicatietraject. Deze ervaring nemen we mee naar de voorbereiding van een mogelijke nieuwe opvanglocatie. 1.2 Extra huisvesting is dringend nodig voor het COA Wanneer de Zeeuwse gemeenten geen extra opvanglocaties beschikbaar stellen, dan zal COA mogelijk weer moeten uitwijken naar noodopvang om alle asielzoekers tijdelijk onderdak te bieden. 2.1 Beperkte beschikbaarheid van mogelijke locaties in relatie tot de geldende criteria We hebben ons de afgelopen periode ingespannen om arbeidsmigranten te huisvesten. Tijdens dat proces was het zoeken naar geschikte huisvesting een opgave. We hebben nu niet een pasklare oplossing beschikbaar om als mogelijke opvanglocatie in te zetten. Daarom stellen wij voor om, na uw akkoord op het plan van aanpak, samen met het COA binnen de geldende criteria en randvoorwaarden op zoek te gaan naar geschikte locaties voor duurzame opvang. In de bijgevoegde infographic kunt u nalezen aan welke criteria een opvanglocatie bij voorkeur moet voldoen.

Denk daarbij aan de nabijheid van voorzieningen als onderwijs, winkels en openbaar vervoer. Met deze criteria kunnen wij gerichter zoeken naar een mogelijke locatie, maar worden ook een aantal locaties uitgesloten.

Wat mag het kosten? In deze fase van het traject zijn de financiële baten en lasten nog niet bekend. Gemeenten ontvangen een vergoeding van het rijk wanneer zij extra asielzoekers plaatsen. Zodra wij een concreet voorstel aan u kunnen doen, dan bereiden wij een plan van aanpak voor waarin ook de financiële consequenties worden opgenomen.

3/6

Wat gaan we ervoor doen? Nadat u instemt met het plan van aanpak en opdracht verleent om een concreet voorstel uit te werken, zullen wij de met de volgende acties aan de slag gaan: - wij informeren de VZG over uw besluit; - wij onderzoeken of een duurzame kleinschalige opvanglocatie mogelijk is in de gemeente Terneuzen; - voor het opstellen van de regiodeal werken wij samen met de Zeeuwse gemeenten; - wanneer er een mogelijke locatie in beeld is, betrekken wij omwonenden bij de besluitvorming; - het concreet uitgewerkte voorstel leggen wij ter besluitvorming aan u voor.

Bijlagen 1. Zeeuwse Aanpak Asielzoekers - Infographic (002).pdf

4/6

5/6

6/6