2021-03-03 f. 5 - Concept Uitvoeringsplan KaSZ DEF 16-11-2020

Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatiestrategie Zeeland Concept 26 november 2020

Leeswijzer In dit document is een eerste concept van de uitvoeringsagenda opgenomen. Het is een bijlage bij de conceptversie van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland die ter consultatie aan de algemene besturen van de Zeeuwse overheden wordt aangeboden. De uitvoeringsagenda laat goed zien hoe de afspraken uit de KasZ concreet vertaalt worden naar uitvoeringsacties. Het laat daarmee zien waar elke partij voor aan de lat staat. Bij het lezen van deze conceptversie moet in acht worden genomen dat dit document zich nog in een ontwikkelingsstadium bevindt. Het is minder ver uitgewerkt dan de concept-KasZ. De reden hiervoor is dat de uitvoeringsagenda volgend is op de strategie en daarom in ontwikkeling daar altijd net een stap na komt. Om deze reden is bijvoorbeeld nog niet bij alle acties de tabel volledig ingevuld en zijn we voor bepaalde acties nog in gesprek over zaken als rolverdeling. Begin 2021 wordt binnen het samenwerkingsverband de uitvoeringsagenda verder uitgewerkt. Bij het aanbieden van de definitieve KasZ (medio 2021) zal uiteraard ook de definitieve versie van de uitvoeringsagenda zijn toegevoegd. Met in achtneming van bovenstaande willen wij u ook vragen de uitvoeringsagenda door te nemen en waar nodig te voorzien van commentaar en kanttekeningen.

Algemeen Afspraak Stapsgewijs werken we aan een klimaatrobuust Zeeland. 1. Klimaatadaptatie is van ons allemaal 2. Stapsgewijs werken we aan een klimaatrobuust Zeeland 3. We vergroten de bewustwording en het draagvlak: 4. We borgen klimaatadaptatie 5. We durven te experimenteren en te innoveren 6. We benutten kennis, expertise, voorbeelden en ervaringen 7. We maken werk met werk

De Zeeuwse gemeenten en de provincie vertalen deze klimaatadaptatiestrategie naar hun Omgevingsvisie. Het waterschap borgt dit beleid.

Actie Uitvoeren van dit uitvoeringsplan.

Wie Zeeuwse inwoners, bedrijven, instanties, overheden.

Wanneer 2021-2025

Uitvoeren nieuwe ronde stresstesten om (steeds meer) zicht te krijgen in risico’s en oplossingen.

Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, bedrijven

2023 e.v.

Uitvoeren risicodialoog/dialogen a. Regionaal b. Lokaal (in samenhang met lokale ontwikkelingen)

Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, bedrijven

Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen

a.2024 e.v. b. 20212025 2021

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) Klimaatadaptatie verweven in ons dagelijks doen en handelen en zo stap voor stap aan een klimaat adaptieve samenleving bouwen. Klimaatadaptatie is van ons allemaal. Overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en (tijdelijke) inwoners … allemaal moeten we een bijdrage leveren aan een klimaatbestendig Zeeland. Uitvoeren tweede ronde stresstesten op basis van de nieuwe informatie die in de tussenliggende jaren is verzameld en (nieuwe) landelijke richtlijnen die in de afgelopen jaren zijn opgesteld. https://ruimtelijkeadaptatie.nl/stresstes t/bijsluiter/

Overstromingen Afspraak Het thema overstromingen wegen we als volwaardig aspect mee bij (ruimtelijke) ontwikkelingen om de risico’s, gevolgen en kwetsbaarheden in Zeeland niet verder te laten toenemen. Gebaseerd op meerlaagsveiligheid.

Actie Laag 0 Buitendijks:

Opstellen en vastleggen uitgangspunten aangepast bouwen en ontwikkelen in buitendijkse gebieden

Laag 0 Buitendijks:

Uitvoeren toets en opstellen handelingsperspectieven voor buitendijkse ontwikkelingen en bestaande functies.

Laag 1: Waterkering

(Primair)Uitvoeren van integrale planontwikkeling dijkversterkingstrajecten t.b.v. brede waterkerende landschappen

Laag 1: Waterkering (Primair)

Aanwijzen en vastleggen aanvullende

Wie Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Zeeuwse gemeenten, Veiligheidsregio Zeeland, Rijkswaterstaat Veiligheidsregio Zeeland, overige overheden

Wanneer 20212022

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) Per initiatief en bijbehorende locatie inzichtelijk maken welke risico’s aanwezig zijn en hoe deze zo veel als mogelijk worden verlaagd. Hierbij rekening houden met zeespiegelstijging.

20222023

Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat, Zeeuwse gemeenten

2021 e.v.

Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen,

2021 e.v.

Integrale planontwikkeling en innovatieve maatregelen om ook op lange termijn de kustveiligheid te garanderen door alle partijen. Voor bestaande functies gaan de Zeeuwse overheden hierover in gesprek met eigenaren en beheerders. Voor nieuwe functies zal een toets vooraf plaatsvinden. Alle partijen streven naar integrale planontwikkeling en innovatieve maatregelen om ook op lange termijn de kustveiligheid te garanderen. In jaar-x ten minste één pilot starten voor uitdenken integraal ontwerp én bijbehorende Rijksfinancieringsmiddelen Wanneer eind 2022 zicht is op de nieuwe versterkingsopgaven, wordt voor de benodigde dijkvlakken in Zeeland een

Overstromingen Afspraak

Actie Wie reserveringszones o.b.v. Zeeuwse inzicht versterkingsopgaven gemeenten Laag 1: Waterkering (Primair) OZO, Provincie Lobby richting Rijk voor Zeeland, integrale benadering en Waterschap planontwikkeling Scheldestromen dijkversterking Laag 2: Ruimtelijke Inrichting Provincie Zeeland, Aanwijzen gebieden waar Waterschap ontwikkelingen van Scheldestromen, kwetsbare functies worden Zeeuwse voorkomen of aangepast gemeenten, bouwen of Veiligheidsregio inrichtingsmaatregelen Zeeland, noodzakelijk zijn. Rijkswaterstaat

Wanneer

Laag 2: Ruimtelijke inrichting

2021e.v.

Bij regulier beheer, onderhoud en renovatie (inrichtings-) maatregelen treffen.

Provincie Zeeland, Waterschap, Zeeuwse gemeenten

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) aanvullende reserveringszone opgenomen.

2021e.v.

2023

De Zeeuwse primaire keringen zijn op orde. Desondanks kan een dijk bezwijken. Door zeespiegelstijging worden specifieke gebieden in Zeeland die snel en diep overstromen steeds kwetsbaarder. Voorkomen moet worden dat nog meer schade, slachtoffers voor maatschappelijke ontwrichting zorgen. Voor nieuwe ontwikkelingen geldt een expliciete afweging of in gebieden die snel en diep overstromen vitale en kwetsbare functies, inclusief functies waar veel mensen werken en verblijven, kunnen worden geweerd. Ontwikkelings- en onderhoudsprogramma’s van gemeenten, nutsbedrijven, wegbeheerders, etc. combineren met benodigde infrastructuur en maatregelen om (de effecten van) overstroming(-sgevoeligheid) te verminderen.

Overstromingen Afspraak

Actie Laag 3: Evacuatie preventief of na overstroming

Versterken communicatie en bewustzijn crisisbeheersing op basis van handelingsperspectief

Laag 3: Evacuatie preventief of na overstroming

Starten onderzoek en uitvoering wegenstelsel ten behoeve van crisisbeheersing

Laag 3: Evacuatie preventief of na overstroming

Verkennen benutten (nieuwe) objecten voor opvang bij crisisbeheersing

Wie Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Zeeuwse gemeenten, Veiligheidsregio Zeeland

Wanneer 2021e.v.

Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Zeeuwse gemeenten, Veiligheidsregio Zeeland, Rijkswaterstaat, Provincie NoordBrabant, Provincie Zuid-Holland Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, Veiligheidsregio Zeeland

20212023

20212023

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) Communicatie voorafgaand, tijdens en na een overstroming is cruciaal om schade, slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting te voorkomen. Het opstellen van een handelingsperspectief door de Veiligheidsregio Zeeland is een belangrijke eerste stap om te komen tot meer duidelijkheid over de te nemen acties. Omdat een groot gedeelte van Zeeland overstromingsgevoelig is, dienen veel gebieden preventief geëvacueerd te worden. Om (preventieve) evacuatie te doen slagen dient het wegennet op orde en beschikbaar te zijn vooraf, tijdens en na een overstroming.

Evacuatie buiten Zeeland is niet in alle gevallen noodzakelijk of mogelijk. Bij de ontwikkeling van (nieuwe) overheid- of maatschappelijke objecten wordt daarom verkend of deze kunnen worden benut als opvanglocatie en voor crisisbeheersing.

Vitale en kwetsbare infrastructuur Afspraak Bij nieuwbouw van vitale en kwetsbare functies voeren we altijd een klimaattoets uit. Nieuwbouw van vitaal en kwetsbare infrastructuur en functies vindt niet plaats als uit een klimaattoets blijkt dat het een onveilige locatie betreft en geen maatregelen kunnen worden getroffen om de onveiligheid op te heffen.

Actie Ontwikkelen en uitvoeren klimaattoets.

Wie Provincie Zeeland, Rijkswaterstaat, Veiligheidsregio, Waterschap Scheldestromen, Zeeuwse gemeenten

Wanneer 2021

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) Bij nieuwbouw of aanleg van deze specifieke soort van assets en objecten wordt altijd een klimaattoets uitgevoerd. De uitkomst valt in één van de volgende drie categorieën: 1. Nieuwbouw is mogelijk; 2. Nieuwbouw is onder voorwaarden mogelijk omdat klimaatadaptieve bouw c.q. aanleg de risico’s van veranderende klimaatomstandigheden wegnemen. 3. Nieuwbouw is niet mogelijk op de beoogde locatie. Er zijn dan twee opties: a. Er zijn andere maatschappelijke opgaven waarom de nieuwbouw niet elders kan of specifieke vestigingsfactoren. Hiervoor wordt een afwegingskader geformuleerd waarbij financiën in beginsel geen reden zijn bij de locatiekeuze. Tevens worden risico’s zoveel mogelijk weggenomen en wordt inzichtelijk gemaakt wat het risico inhoudt. De uitkomst van de klimaattoets en de risico’s worden aan de betreffende gemeenteraad voorgelegd met

Vitale en kwetsbare infrastructuur Afspraak

Actie

Wie

Wanneer

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) de keuze om al dan niet toch nieuwbouw toe te staan; b. Er zijn geen andere maatschappelijke opgaven of specifieke vestigingsfactoren en nieuwbouw vindt dus op een alternatieve locatie plaats.

Klimaatopgave specifieker in beeld brengen.

Uitvoeren Klimaatstresstest havens en industrie.

North Seaports, Overheden (incl. gemeenten met Brzo-inrichtingen), Veiligheidsregio. Nutsbedrijven, overheden, Veiligheidsregio Overheden, Veiligheidsregio

Najaar 2020

De havens en industrie (Zeeuwse bedrijven van Vlissingen-oost, Kanaalzone en Brzo-inrichtingen) zijn zich bewust van hun kwetsbaarheden.

Eigenaren V&K functies, Zeeuwse overheden. Eigenaren V&K functies, OZOthemaoverleggen, Zeeuwse overheden.

2022- e.v.

Uitvoeren klimaatstresstest netwerken

Meekoppelen klimaatadaptatie bij beheer en onderhoud bestaande V&K functies Opstellen en uitvoeren gezamenlijk uitvoeringsprogramma V&K functies

Uitvoeren klimaatstresstest voor overige Vitaal en Kwetsbare functies Opstellen uitvoeringsprogramma beheer en onderhoud Opstellen uitvoeringsprogramma

2021

20212022

2022- e.v.

Voor de kwetsbaarheden is een risicodialoog uitgevoerd. Bij regulier beheer en onderhoud wordt klimaatadaptatie nadrukkelijk meegenomen. Aanbevelingen die gelet op ernst en urgentie om dringende uitvoering van maatregelen vragen zijn zoveel mogelijk uitgevoerd. Indien dit

Vitale en kwetsbare infrastructuur Afspraak

Actie

Wie

Wanneer

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) door kosten/technisch niet kan, is hier een bestuurlijke afweging voor gemaakt waarbij inzichtelijk is gemaakt wat de consequenties zijn op het moment van voorkomen.

Natuur Afspraak De Zeeuwse Klimaatadaptatiestrategie ondersteunt of vult lopende programma’s aan die bijdragen leveren aan een klimaatrobuuste Zeeuwse natuur.

Actie Klimaatadaptatie integreren in bestaande (beleids)plannen

We zetten een plus op het versneld afronden van het provinciale Natuurnetwerk inclusief grootschalig herstel van het water- en bodemsysteem binnen en buiten het Natuurnetwerk.

Optimaliseren van bestaande en nieuwe natuurgebieden

We versterken natuur buiten het provinciale natuurnetwerk, inclusief het verbinden van noodzakelijke bestaande natuurgebieden binnen Zeeland.

Overzicht van alle natuurgebieden en mogelijke verbindingsmogelijkheden

Realiseren van overgangszones rondom bestaande en nieuwe natuur.

Wie Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) Provincie Zeeland, 2021Veel van de opgaven ten aanzien van natuurorganisaties, 2022 natuur en klimaatadaptatie staan op de Zeeuwse gemeenten agenda van reeds lopende programma’s. Vertrekpunt van de Zeeuwse Klimaatadaptatie Strategie is dan ook dat de strategie lopende programma’s ondersteunt en/of aanvult door (breed) agenderen van het belang, gezamenlijke inspanningen en het stimuleren en ondersteunen (onderzoek, innovatie, kennisbundeling, inzet extra middelen). Natuurorganisaties, 2021Inzet extra inspanningen en (financiële) rijk, provincie e.v. middelen ten behoeve van lopende programma’s. Aanpak gaat in goed overleg met de samenleving, Gebiedsagenda 2050 Natuurorganisaties, 2021Klimaatadaptieve, gebiedsgerichte agrariërs, provincie, e.v. aanpak, ontwikkelen alternatieve gemeenten, verdienmodellen, inzet extra waterschap inspanningen en (financiële) middelen, onderzoek, innovatie en inspiratie Natuurorganisaties, 2023Inzet klimaatadaptieve gebiedsgerichte agrariërs, provincie, e.v. aanpak, inzet extra inspanningen en gemeenten, (financiële) middelen, ontwikkelen waterschap alternatieve verdienmodellen, verwerving onderzoek innovatie en inspiratie (ontwikkelen pilots en goede voorbeelden).

Natuur Afspraak We kiezen voor natuurinclusieve benadering in alle aandachtsvelden

Actie Meekoppelkansen benutten

Realiseren robuust wateren bodemsysteem

Behouden buitendijkse natuur en ontwikkelen alternatieven

Wie Gemeenten, ontwikkelaars, agrariërs, provincie, waterschap

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) 2021Inzet op behouden en vergroten e.v. natuurwaarden vast onderdeel van ons doen en laten. Natuurwaarden opnemen in ruimtelijke-, bouw-, beheers- en inrichtingsplannen et cetera, in het landelijk en ook het stedelijk gebied. Onderzoek innovatie en inspiratie (ontwikkelen pilots en goede voorbeelden). Rijk, provincie, 2021Het robuuster inrichten van een waterschap, e.v. regionaal water- en bodemsysteem gemeenten, in goed helpt bij het opvangen van extremen. overleg met de Maatregelen met betrekking tot het samenleving (o.a. regionaal bodemwatersysteem vragen ZLTO en om een brede samenwerking. Natuurmonumenten, Uitvoering Zeeuws Deltaplan Zoetwater, Zeeuws Landschap, Gebiedsagenda 2050 ZMF) Rijk, provincie, 2021Behoud van buitendijkse natuurwaarden waterschap, e.v. vraagt om nieuwe innovatieve gemeenten, in goed oplossingen. overleg met de samenleving. Kennisprogramma Zeespiegelstijging

Landbouw Afspraak We richten watersystemen robuust in door het opstarten van een integrale gebiedsgerichte aanpak

Actie Integreer opgaven van de landbouw met andere opgaven en doelen

Benut de uitkomsten van het Zeeuws Deltaplan Zoet water

We concretiseren en operationaliseren Verbeteren en intensiveren (van de handhaving) het ten minste toezicht en handhaving behouden van zoetwaterbellen Automatische registratie onttrekkingen (tijd, plaats, hoeveelheid) Monitoren zoetwaterbellen In gebieden waar specifieke vormen van bedrijfsvoering of teelten niet ondersteund kunnen worden is een transitie naar een andere innovatieve

Nieuwe teelten introduceren teeltveredeling, herintroductie van ‘vergeten teelten’ Inzetten op teelten met een hogere zouttolerantie

Wie Wanneer Ondernemers, 2021 e.v. provincie Zeeland, waterschap, Zeeuwse gemeenten, natuurorganisaties Ondernemers, 2021 e.v. provincie Zeeland, waterschap, Zeeuwse gemeenten, natuurorganisaties Provincie Zeeland, 2021 e.v. waterschap Waterschap, natuurorganisaties

2021 e.v.

Waterschap, provincie Zeeland Ondernemers, provincie Zeeland

2020 e.v.

Ondernemers, provincie Zeeland

2020 e.v.

2020 e.v.

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

Landbouw Afspraak bedrijfsvoering of andere functie onvermijdelijk.

Actie Functieverandering: - teeltvrije zones, - natuurvriendelijke oevers, - bergingsgebieden

Wie Ondernemers, provincie Zeeland, waterschap

We blijven inzetten op het maatregelenpakket Kaderrichtlijn Water.

Teelt- en spuitvrije zones langs waterlopen, regelbare drainage,

We zetten in op het verbeteren van de bodemstructuur t.b.v. het opvangen van weersextremen.

Duurzaam bodembeheer en verbeteren bodemstructuur: - Tegengaan van verdichting - Andere grondbewerkingstechnieken - Organisch stofgehalte verhogen - Bodemleven en doorworteling optimaliseren Kennis op het gebied van bodem, water, teelten

Provincie Zeeland, 2020 e.v. waterschap, Zeeuwse gemeenten, natuurorganisaties Provincie Zeeland, 2020 e.v. waterschap, Zeeuwse gemeenten, natuurorganisaties, ondernemers

We zetten een kennisplatform op voor bodemkwaliteit en volhoudbare landbouw.

Klimaatadaptatie en systeemdiensten verankeren we in agrarisch stimulerings- en subsidiebeleid.

Ontwikkelen van KPI’s voor stimuleren tot het nemen van maatregelen.

Waterschap, ondernemers, provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, onderwijs, Rijk Provincie Zeeland, waterschap,

Wanneer 2020 e.v.

2021

2021-2022

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

Landbouw Afspraak

Actie

Ondersteuning agrarische bedrijfsvoering bij uitvoering systeemdiensten Verkennen mogelijkheden klimaatadaptatieve aanpak Zeeuwse grondbank;

Herijking Zeeuwse nota grondbeleid

Wie Zeeuwse gemeenten Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen Provincie Zeeland

Wanneer

2021-2022

2021-2022

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

Bebouwd gebied Afspraak We brengen de Stedelijke Wateropgave in beeld en zetten in op een inspanningsverplichting voor het oplossen van wateroverlast We brengen de opgave voor grondwateroverlast in beeld

We brengen de opgave voor droogte in beeld

We brengen de hitteopgave in beeld en ontwikkelen een Zeeuwse richtlijn voor het hittebestendig inrichten van het stedelijk gebied.

Actie Uitvoeren herijkte Strategie SAZ+

Wie Zeeuwse gemeenten en SAZ+

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) 2021Zie SAZ+ 2025

Als onderdeel van de gemeentelijke zorgplicht voor grondwater in het stedelijk gebied wordt binnen de in de SWO-systematiek grondwateroverlast verder geïmplementeerd. Onderzoeksprogramma Grondwater. In samenhang met de maatregel voor het in beeld brengen van de opgave voor grondwater een onderzoeksprogramma opzetten om meer inzicht te verkrijgen in de risico’s van droogte in relatie tot stedelijk groen en zettingen in het stedelijk gebied. In regio-verband wordt de klimaatopgave hitte in het stedelijk gebied in beeld gebracht en een richtlijn ontwikkeld. De gemeenten zorgen voor de lokale detailuitwerking en het

SAZ+

20212025

Dit geldt zowel grondwateroverlast als grondwater tekorten (droogte).

Provincie, waterschap en Zeeuwse gemeenten

20212025

Vanuit de thematiek en de wettelijke verantwoordelijkheden, ligt er een verantwoordelijkheid voor het in beeld brengen van de opgave met name bij de gemeente. Aangezien het voor de hele werkregio speelt, wordt dit gezamenlijk opgepakt.

20212023

Hierin werken provincie, waterschap en gemeenten nauw samen en dragen ook allen in personele en financiële zin bij. Provincie en waterschap zorgen zoveel mogelijk voor een regionale basis.

(SAZ+)

Provincie, waterschap en Zeeuwse gemeenten

Bebouwd gebied Afspraak

We voeren alle ingrepen in het bebouwd gebied klimaatbestendig uit en er wordt invulling gegeven aan de bestaande klimaatopgave. Bij het oplossen van de klimaatopgave haken we zoveel mogelijk aan bij natuurlijke momenten. We leveren maatwerk bij ingrepen in de openbare ruimte voor het invullen van de opgave, wanneer de volledige klimaatopgave voor dat gebied in beeld is gebracht. Voor de situaties waar de opgave nog niet volledig in beeld is gebracht, wordt een pakket aan ‘altijd goed’ maatregelen en uitgangspunten ontwikkeld en toegepast.

Actie uitvoeren van oplossingsmaatregelen. Lokaal wordt, op basis van de in beeld gebrachte klimaatopgave, de prioritering en planning ingevuld op basis van urgentie, projectplanningen en (financiële) haalbaarheid.

Wie

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

Individuele gemeente, waterschap en provincie

20212023

Regionaal geldt de afspraak dat alle ingrepen in het bebouwd gebied klimaatbestendig worden uitgevoerd en invulling geven aan de bestaande klimaatopgave. Waar nodig wordt eerder ingegrepen.

Ontwikkelen Zeeuws toetsingsinstrumentarium Klimaatadaptatie voor alle ingrepen in de openbare ruimte.

Samenwerking KasZ

2021

Het klimaatadaptief inrichten van het stedelijk gebied is geen eenvoudige klus. De opgave moet eerst duidelijk in beeld worden gebracht. Daarna volgt het bedenken en uitvoeren van maatregelen.

Klimaatadaptatie maatregelen uitvoeren

Zeeuwse gemeenten, provincie Zeeland, waterschap, ondernemers, inwoners

20212025

Opstellen en vaststellen altijd goed maatregelenpakket.

Samenwerking KasZ

2021

Pakket bestaat bijv. uit: - Meer ruimte creëren voor groen - Openbaar groen niet meer verkopen aan particulieren tenzij compensatie mogelijk is Herplantplicht uitvoeren

Bebouwd gebied Afspraak

We ontwikkelen een afwegingskader klimaatadaptatie en voeren deze uit bij alle ruimtelijke ordeningsprojecten zoals ruimtelijke ontwikkelingsplannen, bestemmingsplanwijzigingen en herstructureringsprojecten.

Gemeenten gaan particulieren stimuleren maatregelen op eigen terrein te nemen.

Gemeenten en woningbouwcorporaties maken regionale afspraken over het invullen van de klimaatopgave vanuit de woningbouwcorporaties.

Actie Bij kleine onderhoudsmaatregelen vindt er een klimaatcheck plaats en worden werkzaamheden klimaatadaptief uitgevoerd. Ontwikkelen Zeeuws afwegingskader klimaatadaptatie – Bij alle maatregelen die worden uitgevoerd in het kader van klimaatadaptatie wordt nagegaan of er meekoppelkansen zijn vanuit andere opgaven. Zeeuws stimuleringsprogramma particuliere perceeleigenaren ontwikkelen. Regionaal vindt hierover afstemming plaats.

Wie Samenwerking KasZ, Zeeuwse gemeenten

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) De klimaatcheck is bedoeld om te bepalen of (kleine) aanpassingen bij kunnen dragen aan het oplossen van de klimaatopgave.

Samenwerking KasZ, pilotgemeenten (mogelijk wordt dit Sluis)

2021 e.v.

Samenwerking KasZ, Zeeuwse gemeenten, IVN en NME

2021 e.v.

Toepassen regionale en/of lokale stimuleringsmaatregelen.

Zeeuwse gemeenten, samenwerking KasZ

Klimaatadaptatie wordt meegenomen in de regionale prestatieafspraken

Zeeuwse gemeenten

20212022

Voorbeeld: Het project ‘De Groene Revolutie Zeeuwse Schoolpleinen’ waar Zeeuwse overheden aan deelnemen. Voor herontwikkeling van sociale woningbouw kunnen hierover afspraken worden gemaakt met de woningbouwcorporaties, eventueel als onderdeel van de prestatieafspraken

Bebouwd gebied Afspraak

Actie

Wie

De campagne ‘Zeelandverandertmee’ wordt voortgezet (bekostigd door alle Zeeuwse overheden) Vanuit de VZG wordt in samenwerking met de GGD onderzocht of lokale hitteplannen ontwikkeld moeten worden en hoe deze er voor Zeeland uit moeten komen te zien.

Uitvoeren bewustwordingscampagne

Samenwerking KasZ

Zeeuwse hitteplannen: a. Onderzoeken b. Ontwikkelen c. Uitvoeren

Bij evenementenvergunning worden door de gemeenten verplicht voorschriften opgenomen over hoe te handelen bij extreem weer.

In voorschriften hitte en extreme neerslag meenemen. Buiten de scoop van de klimaatadaptatiestrategie kan hier ook ‘storm’ in mee worden genomen.

a. GGD en Zeeuwse gemeenten b. GGD en Zeeuwse gemeenten c. Desbetreffende organisaties Veiligheidsregio Zeeland, Zeeuwse gemeenten, GGD

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) die gemeenten met de corporaties maken. 2021 e.v. kostenverdeling: 25% provincie, 25% waterschap en 50% gemeenten. Jaarlijks budget €50.000 20212022

2021 e.v.

Standaard vergunningsvoorschriften voor evenementen ontwikkelen op het gebied van hitte. Daarin moet aandacht worden besteed aan het verschil tussen verschillende evenementen (omvang, locatie, publieksamenstelling, e.d.), Hittegevoeligheid van de locatie, borging van afstemming met KNMI, normen voor beschikbaarheid drinkwater, mate van schaduw, bescherming tegen plotselinge neerslag, e.d. Dit naast al bestaande normen over bereikbaarheid voor hulpdiensten, calamiteiten. Verder dienen ook normen vastgelegd te worden wanneer een evenement

Bebouwd gebied Afspraak

Actie

Wie

Uitvoeringsprogramma’s op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie stemmen we op elkaar af.

Er worden plannen gemaakt voor het samenbrengen van gezamenlijke communicatie- en uitvoeringsprojecten

Zeeuwse overheden, nutsbedrijven, woningcorporaties, etc.

Wanneer Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.) wordt afgelast of stilgelegd door het bevoegd gezag. 20212025

Recreatie Afspraak We maken een overzicht van maatregelen voor een klimaatadaptieve inrichting en bedrijfsvoering

Ondernemers spelen in op het nieuwe klimaat

Actie Klimaatstresstest om de klimaatbestendige inrichting van de Zeeuwse verblijfsrecreatie en de toeristische infrastructuur specifieker in kaart te brengen. Pilotprojecten klimaatadaptief inrichten Analyse huidige opgave klimaatadaptatie binnen de recreatieve sector Opzetten samenwerkingsstructuur. Treffen maatregelen voor een klimaatadaptieve inrichting en bedrijfsvoering Opstellen programma voor kennisdeling en-ontwikkeling voor klimaatadaptief handelen

Uitbreiden aanjaagprogramma met onderdeel klimaatadaptatie

Wie Recreatieonderneme rs, Zeeuwse overheden, Kenniscentrum Kusttoerisme, Recron. Via Impuls Zeeland: Collega-ondernemers Recreatieonderneme rs, Zeeuwse overheden, Kenniscentrum Kusttoerisme, Recron. Recreatieonderneme rs

Wanneer 2021

Zeeuwse overheden is samenwerking met recreatieondernemer s en recreatieve sector. Impuls Zeeland in samenwerking met Recreatieonderneme rs, de Provincie, gemeenten TUA

20212022

20212023 2021

20212022

2021

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

Recreatie Afspraak We waarborgen kwaliteit van zwemen drinkwater

Actie

We werken aan het opstellen en uitvoeren van een toeristische bewustwordings- en communicatiestrategie

(Zwem)Waterkwaliteit, gevaren, gezondheidsrisico’s worden hierin meegenomen evenals nieuwe ziekteverwekkers. Opstellen gezamenlijk fonds recreatieve zandsuppleties

We zetten ons in voor de beschikbaarheid van droogstrandzand. Dit is cruciaal voor het toeristische sector en het imago van Zeeland.

Wie Provincie Zeeland, Drinkwaterbedrijf Evides, waterschap Zeeuwse overheden is samenwerking met recreatieondernemer s en recreatieve sector.

Wanneer 2020 e.v.

Recreatieve sector, Zeeuwse kustgemeenten en de provincie Zeeland.

20212023

Hoe (kosten, inzet, uitleg, aandachtpunt, etc.)

20212022

Dit vraagt om een gezamenlijke (financiële) inspanning. Concrete afspraken worden gemaakt in het kader van de Stuurgroep Zeeuwse Kustvisie.

Communicatie en bewustwording Afspraak

Actie

Wie

Wanneer

De komende 6 jaar zijn communicatie en het creëren van draagvlak een belangrijk speerpunt binnen de KASZ.

Actief uitdragen gezamenlijke communicatiestrategie

Samenwerking KasZ

2021-2027

We continueren de goede regionale samenwerking op het gebied van communicatie en klimaatadaptatie

Uitwerken gezamenlijke communicatiestrategie. De strategie is zowel intern (eigen organisaties) als extern (inwoners, bedrijven, instellingen en organisaties) gericht

Samenwerking KasZ

2021

Uitvoering en organisatie Afspraak

Actie

Wie

Wanneer

We stellen een gezamenlijke uitvoeringsagenda vast en onderhouden deze

Onderzoeksprogramma opstellen.

Samenwerking KasZ

2021-2022

Evalueren uitvoeringsagenda Opstellen jaarverslag Evalueren KasZ Opstellen KasZ 2.0 2027-2033

Samenwerking KaSZ Samenwerking KaSZ Samenwerking KasZ Samenwerking KasZ

Jaarlijks Jaarlijks 2026 2026

Benodigde capaciteit beschikbaar stellen We delen onderling actief kennis.

Samenwerking KasZ

2021 e.v.

Samenwerking KasZ

2021 e.v.

Samenwerking KasZ

2021 e.v.

We evalueren de strategie elke 6 jaar We continueren de samenwerking bij de uitvoering

We verbreden de samenwerking op het gebied van klimaatverandering met samenleving en maatschappelijke organisaties.

Invulling geven aan de kennisvragen die er zijn op het gebied van Klimaatadaptatie en het oplossen van de klimaatopgave.