Raadsvoorstel - Zienswijze op concept Friese Energievisie
Tekst van het document
Ons nummer: R24.000103 *R24.000103*
Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur
Zienswijze op concept Friese Energievisie 18 juli 2024 Doarp, Stêd en Omkriten 2 juli 2024 Henk de Boer Programma Energietransitie Amelie Veenstra
Voorstel: a. Kennis te nemen van het concept Friese Energievisie; b. In te stemmen met het indienen van de opgestelde zienswijze. Samenvatting: De Friese Energievisie is in concept opgesteld door de Friese Energietafel (FET), het samenwerkingsverband van Provincie Fryslân, de Friese gemeenten, netbeheerders Liander, TenneT en Stedin en maatschappelijke partners verenigd in de Friese Energie Alliantie (FEA). De FET is begeleid door adviesbureau Berenschot, die ook het Kennisdocument Friese Energievisie met de Friese Energietafel heeft opgesteld. Mogelijk bent u aanwezig geweest op de informatiebijeenkomst van 18 maart 2024 of het webinar op 26 maart 2024. Het webinar kunt u op de website van de FET bekijken. Eind april is de conceptversie naar de besturen gestuurd ter consultatie met een verzoek een zienswijze in te sturen. Op 14 mei is de publieksversie gedeeld met de media. De deelnemende organisaties van de FET kunnen in deze komende consultatieronde reageren. Als college zijn we voornemens om gebruik te maken van de mogelijkheid om een reactie te geven op deze conceptversie van de Friese Energievisie middels een zienswijze. In dit raadsvoorstel worden toelichtingen gegeven op totstandkoming en context van de visie en een samenvatting van de zienswijze.
De FET adviseert om de volksvertegenwoordiging de mogelijkheid te geven om wensen mee te geven over de conceptversie van de Friese Energievisie. In onze gemeente willen wij de zienswijze echter graag ook ter instemming aanbieden aan de raad, om de raad in gelegenheid te stellen hier iets van te vinden en haar input te geven. In de reactie van het college, alsook in de totstandkoming van de concept Friese Energievisie, is uitgegaan van het eigen energiebeleid en de omgevingsvisie, met name: •
Transitievisie warmte
•
Energieagenda 2023
•
Concept Energieagenda 2024
•
Omgevingsvisie
•
Coalitieakkoord 2022
1
Na behandeling in zal bij het afronden van eindversie Zienswijze de reacties van raadsleden beschouwd worden, en de raad zal geïnformeerd worden over de eindversie - inclusief toelichtingen. De reacties uit de raad kunnen ook als input dienen via de FET voor de totstandkoming van het uitvoeringsprogramma dat op de energievisie volgt. Ook kunnen reacties betrokken worden bij komende beleidsstukken zoals de provinciale omgevingsvisie, bij de opvolger van de transitievisie warmte (het warmteprogramma) en de contourennota energiebronnen in wording. Aanleiding energievisie Vier jaar geleden hebben alle overheden in Fryslân ingestemd met het Klimaatakkoord en daarmee met de noodzaak om tot een CO2-neutraal energiesysteem te komen. Naar aanleiding daarvan én omdat het huidige energiesysteem tegen zijn grenzen aanloopt, is besloten om in FET-verband te starten met de aanpak van de energie-infrastructuur. Onder deze aanpak is het proces van Integraal Programmeren energie-infrastructuur opgestart. Het Rijk vraagt alle provincies om een Energievisie. Dit is een onderdeel van het Nationale Plan Energiesysteem. De provinciale energievisie dient als basis voor de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de provinciale meerjaren investeringsprogramma klimaat (pMIEK). Op deze manier worden prioriteiten op lokaal manier afgewogen en worden ruimtelijke keuzen gemaakt.
Integraal programmeren Integraal programmeren betekent dat de investeringen in het energienetwerk om de ontwikkelingen van bedrijven, woningbouw, mobiliteit en de plannen van energieproductie, - opslag en energieinfrastructuur mogelijk te maken, nauwer op elkaar afgestemd worden qua plaats, planning, etc. Dit is noodzakelijk om de huidige en de verwachte toename van de netcongestie aan te pakken. Het vastlopen van het energiesysteem heeft schadelijke gevolgen voor de economie en de samenleving. Dit ziet SWF ook ontstaan op de Hemmen 3. Het proces van integraal programmeren gaat de komende jaren verschillende (tussen)producten opleveren. Het eerste product was het Kennisdocument, welke als basis dient voor de concept Friese energievisie. Het volgende product zal de Friese Energievisie zelf zijn, waarvan nu dus de conceptversie ter inzage ligt. Deze Friese Energievisie speelt een belangrijke rol in het integraal programmeren: het geeft een doorkijk naar het energiesysteem tot 2050. Op basis hiervan kunnen de netbeheerder en andere partijen gerichte investeringen gaan doen in het energiesysteem. Ook zal de visie input leveren voor onze activiteiten op het gebied van besparing, warmte, en opwekplannen Proces Friese Energievisie De ontwikkeling van de Friese Energievisie is inmiddels op streek, de Friese Energietafel heeft een concept-Energievisie opgesteld.
Onlangs bent u als volksvertegenwoordiger geïnformeerd door de organisatie van de FET in een tweetal sessies, over het proces van de Energievisie. U krijgt nu als raad ook de mogelijkheid om wensen te geven op de inhoud van de conceptversie van de Friese Energievisie en op de concept zienswijze van Súdwest-Fryslân. Nadat ook Provinciale Staten de mogelijkheid hebben gehad wensen en bedenkingen mee te geven, zullen Gedeputeerde Staten in december de (eventueel aangepaste versie van) Energievisie vaststellen. GS gebruiken deze Energievisie vervolgens als bouwsteen voor de herijking van de Provinciale Omgevingsvisie (POVI). De POVI zal vervolgens een eigen traject volgen en uiteindelijk worden vastgesteld door Provinciale Staten. Kerninhoud concept Friese energievisie De conceptversie van de Friese energievisie formuleert een gezamenlijke ambitie en een vijftal leidende principes voor de inrichting van een nieuw toekomstbestendig Fries energiesysteem.
2
De gezamenlijke ambitie is dat: 1.
We voor 2050 volledig overgestapt zijn op schone energie en niet meer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen.
2.
Fryslân in 2050 evenveel duurzame energie opwekt als er gebruikt wordt.
3.
We een goed werkend systeem hebben, zonder netcongestie.
De vijf leidende principes voor de bouw van het energiesysteem van de toekomst in Fryslân zijn: 1.
Fryslân stimuleert energie voor en door de gemeenschap;
2.
Fryslân zet maximaal in op energiebesparing;
3.
Alle bronnen zijn nodig, naast kleinschalige is ook grootschalige productie nodig;
4.
Fryslân past de energie-infrastructuur goed in, zowel in het landschap als in het energiesysteem;
5.
Fryslân versterkt de flexibiliteit van het energiesysteem.
De Friese Energievisie maakt alleen keuzes over de energietransitie en de koers die we daarin varen. Ruimtelijke keuzes maakt de Energievisie niet. Die ruimtelijke keuzes zullen straks in de Provinciale Omgevingsvisie worden gemaakt. Samenvatting Zienswijze op concept Friese Energievisie Voor volledige zienswijze: zie bijlage “Zienswijze Friese energievisie” NB: De totstandkoming heeft een korte doorlooptijd gehad door de deadlines van het Rijk. Dit had als gevolg dat het concept pas in consultatiefase met college en raad besproken konden worden. Deelnemers aan FET en BOFET (Bestuurlijk Overleg van de FET) hebben hun uiterste best gedaan om input te leveren die past binnen de context en ambities van de eigen gemeenten. Zo ook SúdwestFryslân. Dat zal niet perfect zijn gegaan dus er is ruimte bedongen voor het houden van eigen standpunten ten op zichte van het concept dat voorligt. In de concept zienswijze zijn dit de belangrijkste onderdelen in onze optiek: A. De gemeente Súdwest-Fryslân ziet voorlopig geen reden om grootschalige opwek met wind en zon te faciliteren gezien de mate van opwek die Súdwest-Fryslân al herbergt, en wil daarop de visie aangepast zien. Sneek is – samen met andere F4 gemeenten- genoemd als clustergebied: dit betekent dat hier in de toekomst clusters voorzien worden van windmolens, zonneparken, industrie en opslag/infrastructuur.
We geven aan wel in gesprek te blijven, op basis van geactualiseerde toekomstscenario’s en op basis van afspraken over het beleidsmatig “inboeken” van productie van Windpark Friesland. B. Intussen moet het verzwaren van de netten wel doorgaan vanwege de urgentie en noodzaak daartoe vanuit de afnamekant (m.n. bedrijven). Ook moet in de visie helder zijn dat prioriteiten in netverzwaring provincie-breed – dat wil zeggen dat ze op basis van alle ontwikkelingen en wensen moeten worden gemaakt, en niet op basis van de genoemde ontwikkelpaden in de visie. C. Kleine warmtenetten verdienen een grotere plek in de visie. Dit vindt Súdwest-Fryslân erg belangrijk omdat je hiermee de groei van de elektriciteitsvraag kan beperken en daarmee minder landschappelijke pijn in de toekomst genomen hoeft te worden voor de opwek ervan. Ook andere maatschappelijke kosten pakken mogelijk lager uit, zoals netcongestie. In de concept visie is een restopgave genoemd van 4,4 TWh in 2050 (Ter vergelijking: dit is 4 maal Windpark Friesland). Graag zien hierop een beschouwing in de energievisie, in samenhang met
3
principe van “zo laag mogelijke maatschappelijke kosten” en met het benoemen van de potentie van warmtebronnen rondom de woonkernen. Nota bene: Súdwest-Fryslân schat in dat minstens de helft van de woningen aangesloten kunnen gaan worden op een klein warmtenet, naar Deens voorbeeld. In veel dorpen in onze gemeente leeft inmiddels toenemende interesse om warmtenetten te ontwikkelen op basis van lokaal eigendom. Op Rijksniveau wordt gewerkt aan in kaart krijgen van de potenties van lokale warmtebronnen. D. We vragen om meer visie, ambitie en heldere uitspraken over energietransitie mèt de Mienskip – dat zijn onze inwoners èn het bedrijfsleven - op basis van burgerforum advies en de uitgangspunten van onze aanpak warmtetransitie (bronnenstrategie en governance). Wij doen hiervoor een aantal concrete suggesties in de zienswijze. E. Wij roepen op tot een ambitieus en vooral samenhangende aanpak op energiebesparing bij bedrijven en inwoners. Dat wil zeggen: op zo’n manier dat gemeenten ermee geholpen worden om continuïteit en actuele kennis te bieden en waarbij bedrijven en inwoners goed snappen hoe het allemaal werkt en niet in de war raken. F. De vraag om centrale regie is een terechte vraag. Súdwest-Fryslân geeft aan te hechten aan eigen beleidsvrijheid in doelen en aanpak en stelt voor om hierover expliciet gesprek te hebben en te houden.
De gemeente Súdwest-Fryslân denkt graag mee over hoe balans te brengen in centrale regie. Hierover kunnen we afspraken maken. Argumenten: Om de eigen ambities op energietransitie mogelijk te maken heeft Sudwest-Fryslan de andere Friese overheden nodig. Input op de energievisie en daarna op het uitvoeringsprogramma, de PMIEK en de POVI is daarom cruciaal. De Friese Energievisie wordt een belangrijke visie voor de toekomst van de energietransitie, en zal input zijn voor o.a. de provinciale omgevingsvisie en de investeringsagenda van netbeheerders. Volksvertegewoordigers zijn nog niet betrokken door het strakke tijdspad. Daarom is het voorstel een extra mogelijkheid te bieden wensen en bedenkingen mee te geven. Risico’s: De Friese Energievisie geeft een toekomstvisie op het energiesysteem van Fryslân in 2050. De ruimtelijke consequenties die dat heeft, zullen moeten landen in de Provinciale Omgevingsvisie. Die zal het komende jaar worden herijkt en in 2026 worden vastgesteld door Provinciale Staten. Het kan zijn dat in die afweging niet de benodigde ruimte wordt geboden om de Energievisie goed ten uitvoering te kunnen brengen. Het is daarom zaak om ook in het traject van de Provinciale Omgevingsvisie als gemeente goed aan te haken en waar mogelijk input te leveren. Financiën: N.v.t. Andere opties: Geen zienswijze indienen.
Hiermee verspeelt Súdwest-Fryslân haar positie richting de provincie op cruciale punten. Op later moment een zienswijze indienen. Dit is hoogst ongebruikelijk, maar gezien de opgelegde tijdsdruk en gezien de impact en complexiteit is het wel te bepleiten. Risico: afwijzing van de eventueel gevraagde coulance. Wettelijke basis: • Klimaatakkoord 2019 • Wet Collectieve Warmte (in september in Tweede Kamer) als opvolger van de Warmtewet. • Wet Gemeentelijk Instrumentarium Warmtetransitie (bij Eerste Kamer) • Energiewet 1.0 • Nationaal Plan Energiesysteem
4
Global Goals: Duurzame en betaalbare energie, Fatsoenlijke banen en economische groei, Innovatie en Duurzame infrastructuur, Veilige en duurzame steden, Duurzame consumptie en productie, Klimaatverandering aanpakken, Partnerschappen voor de doelen Wie zijn betrokken: Partijen aan de Friese Energietafel Verschillende maatschappelijke organisaties Wijze van participatie: Concept via Friese Energietafel Consultatieronde naar lokale besturen en maatschappelijke organisaties via uitvraag naar zienswijze Digitale links naar informatiebronnen: Kennisdocument Friese Energievisie Webinar over de Friese Energievisie In welke fase: De conceptversie wordt na 1 augustus op basis van de zienswijzen aangepast tot definitieve versie met een reactiedocument. Deze zal via de FET en de BOFET op 11 november aangeboden ter vaststelling door Gedeputeerde Staten. Planning vervolg in de raad/LTA: nvt Bijlage(n): 1.Zienswijze op concept Friese Energievisie 2.Concept Friese Energievisie - NL 3.Concept Friese Energievisie - FR Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.
mr. drs. J.A. de Vries
drs. E.K. Strijker
5
, burgemeester.
, gemeentesecretaris.
Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân
Onderwerp Zienswijze op concept Friese Energievisie Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 juni 2024; besluit: a. b.
Kennis te nemen van het concept Friese Energievisie; In te stemmen met het indienen van de opgestelde zienswijze.
Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 18 juli 2024
mr. drs. J.A. de Vries
G.W. Stegenga
6
, voorzitter.
, griffier.