Raadsvoorstel - Voorbereidingskrediet project ‘de Nieuwe Singel’ te Sneek

Ons nummer: R24.000193 *R24.000193*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Projecten Michel Rietman Doarp, Stêd en Omkriten 18 maart 2025 3 april 2025

Onderwerp

:

voorbereidingskrediet project ‘de Nieuwe Singel’ te Sneek

Raadsvoorstel: a. een voorbereidingskrediet van € 280.000 beschikbaar te stellen voor de ontwerpfase van het project ‘de Nieuwe Singel’ (inrichting Hoogend, Singel, Gedempte Poortezijlen en Gedempte Pol te Sneek) en de kapitaalslasten die daaruit voortvloeien te dekken uit de begrotingspost ‘sterke stads- en dorpskernen’; b. voor de daadwerkelijke uitvoering van het project een taakstellend bedrag op te leggen van € 1,9 miljoen. Samenvatting: De binnenstad van Sneek is een plek waar veel samenkomt. We wonen er, doen aankopen, we dompelen ons onder in evenementen en we zijn op zoek naar gezelligheid en sfeer. Breed is er het verlangen om de binnenstad aantrekkelijker en toekomstbestendig maken. Dat blijkt de doelstelling vanuit het op te stellen omgevingsprogramma binnenstad Sneek (met visiekaart) en alle activiteiten die er in de binnenstad van Sneek plaatsvinden. Daarbij wordt rekening gehouden met veranderende behoeften, klimaat, ruimte voor fietsers en voetgangers, wonen, winkelen en beleving. Vanuit de verstedelijkingsstrategie hebben we een sterker Sneek nodig. Daarom willen we investeren in met name de binnenstad van Sneek. Niet voor niets vieren we dit jaar dat Sneek al 500 jaar een vrije koopstad is en daarmee een belangrijke economische motor is.

Tegelijkertijd zien we dat er verschraling ontstaat in ruimtelijke kwaliteit en voorzieningen in de binnenstad en dat willen we voorkomen. Dat vraagt om ingrijpen en investeren. De afgelopen periode laat zien dat, met een doorrijverbod voor autoverkeer tussen 12:00 en 17:00 uur op de Singel-Harinxmakade, het mogelijk is om de prominente positie van de auto op dit gedeelte van de binnenstad terug te dringen. Er is voldoende draagvlak om met de ervaringen die zijn opgedaan nu concreet in dit deel van de binnenstad structurele maatregelen te nemen om dat gebied fiets- en wandelvriendelijker te maken, en daarmee de leefbaarheid en de verblijfskwaliteit hier te vergroten. Dat levert een bijdrage aan de doelstelling voor de binnenstad van Sneek, namelijk het vergroten van de aantrekkelijkheid en leefbaarheid. Het project ‘de Nieuwe Singel’ omvat het gebied Het Hoogend, De Singel, de Gedempte Poortezijlen en de Gedempte Pol. Voor het maken van een ontwerp en een begroting zijn financiële middelen nodig. Na vaststelling van het definitief ontwerp en een definitieve begroting zal de gemeenteraad gevraagd worden om het uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen. Inleiding: Doel Doel van dit voorstel is om een besluit te nemen over de start van het project ‘de Nieuwe Singel’ in Sneek en het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet.

Voor de naam ‘de Nieuwe Singel’ is gekozen om daarmee de ambitie uit te spreken op een frisse, meer groene, manier naar dit gebied willen kijken. Het gebied heeft veel functies gehad. Het

1

gebied zal op een passende manier ingericht moeten worden, afgestemd op de functies en het gebruik van vandaag en morgen.

1928

2024

Belevingsonderzoek In juli en augustus 2024 is door het bureau Goudappel (Deventer) een onderzoek gedaan naar de bereikbaarheid en de beleving van de binnenstad van Sneek. Het onderzoek bestond uit een enquête die langs 12 kanalen on- en offline is uitgezet en zijn op 3 zaterdagen straatinterviews gehouden. Het onderzoek heeft 2 weken geduurd. In die periode hebben 1.942 mensen gereageerd, 5% ondernemers, 19% bezoekers en 76% inwoners. Kort samengevat is het resultaat van het onderzoek dat als het om beleving gaat Sneek een magere voldoende scoort op het onderdeel ‘beleving’. De basis is op orde maar voor een hoog cijfer moet vooral ingezet worden op aantrekkelijkheid. Aantrekkelijkheid bepaalt voor het grootste deel het oordeel over de binnenstad en daar is veel te winnen. Van de geïnterviewden zijn bezoekers zijn het meest positief over Sneek. Ondernemers zijn negatiever dan de bewoners. De proef over het autoluwer maken van de binnenstad wordt negatief beoordeeld, met name door ondernemers. Maar er is geen sterk verband tussen het oordeel over de binnenstad en hoe mensen de proef met betrekking tot het autoluwer maken van de binnenstad beoordelen. De thema’s die zijn onderzocht zijn ‘aantrekkelijk’, ‘voorzieningen’, ‘snelheid’ (vindbaarheid en bereikbaarheid), ‘veiligheid’, ‘beleving’ en een algemeen oordeel.

Als het gaat om de beleving van de binnenstad van Sneek dan heeft het onderdeel ‘aantrekkelijk’ de grootste invloed op de totaalscore van de beleving. ‘Aantrekkelijk’ omvat sfeervol, gezelligheid, levendigheid, kleurrijk, wisselende activiteiten, warme uitstraling en geen hinderlijke geluiden. Dat zijn aspecten die in dit project nadrukkelijk aan de orde komen. Scope De scope van het gebied omvat het Hoogend, De Singel, Gedempte Poortezijlen en de Gedempte Pol. Het Hoogend is toegevoegd, omdat dit beschouwd wordt als toegangspoort naar het centrum. Bij Financiën zijn de effecten van die toevoeging zichtbaar gemaakt. Er is oog voor de effecten van de Nieuwe inrichting op omringende straten (zoals Grootzand, Prinsengracht en Koopmansgracht). Dat wordt betrokken bij het definitieve ontwerp van ‘de Nieuwe Singel’. Beleid en uitgangspunten De inrichting van een straat gaat verder dan alleen kijken naar de verkeerskundige functie van dit gebied. De openbare ruimte heeft meer functies. Nadrukkelijk zullen we het moeten hebben over de koop- en woonfunctie(s) van deze straat, de omvang van het kernwinkelgebied, de wijze waarop de aantrekkelijkheid en het verblijfskarakter vergroot kan worden, (oftewel op welke manier de auto meer te gast is en de voetganger en fietser meer plek krijgen), het thema klimaat (hittestress en afwatering), de mate van vergroening, bereikbaarheid,

2

toegankelijkheid, circulariteit (hergebruik van materialen), etc.. Met betrekking tot klimaatadaptatie merken we op dat er op de Singel een opgave ligt om de huidige wateroverlast tegen te gaan en om meer te vergroenen. Daartoe is ook een subsidie toegekend (zie hierna bij Financiën). Binnen het project ‘de Nieuwe Singel’ zullen doelen en opgaven vanuit de diverse beleidsprogramma’s zichtbaar moeten worden. Daarnaast is er de relatie met het omgevingsprogramma voor de binnenstad. Zonder uitputtend te willen zijn gaat het over bewegen in een gezonde leefomgeving, aandacht voor cultuur en erfgoed, de beleving van het water in de binnenstad, kwaliteit van zowel de openbare ruimte als de bebouwing, een sfeervol en aantrekkelijk winkelgebied en het faciliteren van een uitmuntend toeristisch aanbod. Aanpak Dit vraagstuk organiseren we in de vorm van een project met een daarbij behorende tijdelijke projectorganisatie. Er zijn vier fasen te onderscheiden. Het resultaat van de definitiefase is een projectplan, vast te stellen door de bestuurlijk- en ambtelijk opdrachtgever. Daarin wordt de aanpak beschreven en de aspecten waarop het project beheerst wordt. Belangrijk onderdeel daarin is participatie, waarin we aangeven wie de stakeholders zijn, welk belang ze hebben, het doel van de participatie, de ruimte en invloed die geboden wordt etc..

We zeggen hier toe dat we de manier waarop we de participatie vorm geven middels actieve info met uw raad te delen. Het resultaat van de ontwerpfase is een definitief ontwerp met een begroting. Aan de hand hiervan wordt de gemeenteraad om een uitvoeringskrediet gevraagd. Als dat krediet beschikbaar gesteld wordt start de realisatiefase. Het resultaat van de realisatiefase is een overeenkomst met een aannemer, benodigde vergunningen en de daadwerkelijke Nieuwe inrichting. De nazorgfase heeft als resultaat een evaluatiedocument met leerpunten en een overdrachtsdocument. De werkwijze is dat na elke fase bepaald wordt of het project doorgang vindt. Binnen onze organisatie is voor dit project op dit moment onvoldoende capaciteit voorhanden. Overeenkomstig ons inkoop- en aanbestedingsbeleid zullen we een externe partij benaderen voor het ontwerp, het participatieproces, de begroting, het bestek en het toezicht op de uitvoering. Global Goals: 3. Goede gezondheid en welzijn: een groene, prettige en aantrekkelijke leefomgeving draagt bij aan het welzijn van menden die daar wonen en verblijven 11. Duurzame steden en gemeenschappen: werken aan dit project samen met ondernemers en bewoners versterkt de sociale samenhang. De uitkomst en het uiteindelijke resultaat levert een bijdrage aan de vitale en duurzame stad. 17.

Partnerschap om doelstellingen te bereiken: de openbare ruimte is het domein van de overheid. Woningen, winkels en andere panden zijn privaat eigendom. Beide domeinen hebben effect op elkaar en versterken elkaar. Alleen door partnerschap ontstaat er een mooie en aantrekkelijke binnenruimte. Argumenten: 1. met deze herinrichting kan zichtbaar gemaakt worden hoe het aantrekkelijker en leefbaarder maken van de binnenstad van Sneek er uit kan zien, in het licht van de opgaven die geformuleerd zijn. Daarmee wordt het op te stellen omgevingsprogramma en de daarbij behorende visiekaart meteen tastbaar en krijgt het ‘een gezicht’; 2. vanuit de Mienskip is gevraagd om perspectief te bieden als het gaat het definitief en structureel autoluw(er) maken van de Singel, wat dit betekent en hoe dit eruit kan zien; 3. De wijze waarop het participatieproces is ingericht heeft tot doel om optimaal gebruik te maken van de medezeggenschap van de mensen en ondernemers wiens leefomgeving het betreft, maar daarnaast ook om duidelijke verwachtingen te scheppen. Samenwerken aan doelen en resultaten met betrekking tot de eigen leefomgeving is de kern van gemeenschap zijn. Een goed participatieproces kan zorgen voor (herstel van) vertrouwen en maakt dat mensen trots zijn op hun leefomgeving en wat ze daarin gezamenlijk bereiken; 4.

Met deze herinrichting wordt ook (beter) zichtbaar hoe een aantrekkelijker en leefbaarder binnenstad er uit kan zien en dat kan weer inspiratie bieden voor andere delen van de binnenstad. In die zin is het een voorbeeldproject en trendsetter voor andere inrichtingen;

3

5. in de meerjarenraming die onderdeel uitmaakt van de Programmabegroting is budget gereserveerd voor de herinrichting. Ten behoeve van de voorbereiding moet dat budget geactiveerd worden en dat vraagt om een raadsbesluit. Na vaststelling van ontwerp en begroting zal het uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld moeten worden. Rol en bevoegdheid: Het beschikbaar te stellen uitvoeringskrediet is een bevoegdheid van de gemeenteraad dat ontleend is aan de Gemeentewet. Risico’s: 1. Met deze gewenste herinrichting lopen we vooruit op het omgevingsprogramma binnenstad Sneek (met visiekaart). We starten al met de uitvoering terwijl de richting nog niet bepaald is. Dat risico moet beheerst worden door op bestuurlijk en ambtelijk niveau beide projecten goed op elkaar af te stemmen. 2. Vanwege de verschillende belangen is acceptatie van het inrichtingsplan belangrijk. In de wetenschap dat er diverse en ook tegenstrijdige belangen zijn, zal vooral het algemeen belang de doorslag moeten geven. Dat kan anders zijn dan de individuele belangen. Dat kan de nodige discussies opleveren en dat is ook de bedoeling, als dat op een constructieve manier plaatsvindt. Dat risico kan beheerst worden door vooraf helderheid te bieden over de manier waarop we participeren en de verwachtingen die we daarbij scheppen. Vandaar dat we daar bij het onderdeel participatie wat uitgebreider bij stil staan. 3.

De voorlopige raming van de kosten laat zien dat er nog niet voldoende middelen beschikbaar zijn, voor met name de interne uren en het de participatieproces. Het risico kan beheerst worden door een sobere inrichting, hergebruik van bestaande materialen, uitvoering in fasen of een combinatie daarvan. Bij het voorstel voor de vaststelling van het definitieve ontwerp en de definitieve begroting zal zichtbaar gemaakt worden hoe uitvoering plaats kan vinden binnen het beschikbare budget. 4. We hebben geen invloed op de planning van nutsbedrijven. Op dit moment duurt het minimaal een jaar voordat aangemelde werkzaamheden daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. Dat risico kan beheerst worden door de ingrepen in de ondergrond tot een minimum te beperken. 5. De recente rechterlijke uitspraak over de stikstofproblematiek met betrekking tot het naleven van de wettelijke doelstelling door de overheid zal gevolgen hebben voor de daadwerkelijke uitvoering. Op welke manier dit risico beheerst kan worden is nog onderwerp van studie. Financiën: Op basis van kengetallen gaan we voorlopig uit van een investering van € 1,9 miljoen. Vanwege de financiële positie van de gemeente stellen wij voor dit krediet als taakstellend te beschouwen. Binnen de financiële mogelijkheden die er zijn kan dan bepaald worden op welke manier uitvoering plaats kan vinden.

raming de nieuwe Singel directe kosten obv herinrichting binnenstad Bolsward ds. Touwenlaan Makkum

bedrag lengte prijs per m1 € 868.000 375 € 2.315 € 733.000 385 € 1.904

uitvoeringskosten 'de nieuwe Singel'

aanname aanname incl. Hoogend bedrag lengte prijs per m1 bedrag lengte prijs p m € 1.248.000 520 € 2.400 € 1.560.000 650 € 2.400

directe kosten (incl. groen) indir. Kosten 24% (o.a. voorbereiding, onderzoeken, vergunningen, bouwplaatsinrichting, winst en risico etc) subtotaal ontwerp 10% directievoering 11% Totaal ureninzet voorlopig ontwerp ( 6 maanden) interne projectorganisatie

€ 299.520 € 1.547.520 € 154.752 € 170.227 € 1.872.499 ex BTW bedrag uren € 107.080 1.090

4

€ 374.400 € 1.934.400 € 193.440 € 212.784 € 2.340.624

Op basis van deze voorlopige raming is het voorbereidingskrediet bepaald om tot een ontwerp te komen. Dat is 10% van de voorlopige uitvoeringskosten (€ 154.752), een budget ten behoeve van participatie (€ 15.000) én de uren voor de interne projectorganisatie (€ 107.080). Dat maakt in totaal € 276.832 afgerond € 280.000. Binnen de programmabegroting 2025 is rekening gehouden met een investering voor dit project van € 750.000. Binnen dezelfde begroting is ook € 750.000 gereserveerd voor een aanpassing van de Prins Hendrikkade. Omdat uit de proef ‘autoluwe binnenstad’ de conclusie getrokken is dat er voorlopig geen maatregelen op de Prins Hendrikkade nodig zijn, wordt voorgesteld om die voorgenomen investering te betrekken bij ‘de Nieuwe Singel’. Daarnaast is er voor de Singel in 2022 een krediet beschikbaar gesteld van € 160.000 vanuit de voorziening riolering. Dit krediet was bedoeld voor de aanpak van een wateroverlast situatie ter plaatse van de hoek Singel – Hoogend – Kleine Palen. Tevens is er op 17 november 2023 door de provincie Fryslân een projectsubsidie toegekend in het kader van de ‘tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027’ (een Speciale uitkering) van € 246.870 excl. BTW. Bovenstaande leidt tot de conclusie dat er dan € 1.906.870 beschikbaar is. Daadwerkelijke besluitvorming hierover vindt pas plaats als er een Definitief Ontwerp ligt.

Als blijkt het project ‘de Nieuwe Singel’ een grotere scope heeft qua rioleringswerkzaamheden dan in 2022 was voorzien dan kan er een grotere bijdrage vanuit de ‘voorziening riolering’ komen. Dit kan dan worden meegenomen in de besluitvorming van het project ‘de Nieuwe Singel’. Voorgesteld wordt om een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen voor de ontwerpfase van (afgerond) € 280.000. Dekking vindt plaats vanuit de begrotingspost ‘sterke stads- en dorpskernen’. Bij het voornemen om een proef uit te voeren voor de autoluwe binnenstad in Sneek zijn bij de actualisatie van de begroting van 2023 al vast middelen gereserveerd voor uit voeren werkzaamheden aan straten in de binnenstad van Sneek. Dit met de idee dat na de proef maatregelen genomen zouden moeten worden aan het anders profileren/inrichten van de wegen (Singel, Prins Hendrikkade). Op de begrotingspost “Sterke aantrekkelijke stads- en dorpskernen” (64306) is voor deze straten rekening gehouden met kapitaallasten ter dekking van een investering van 1,5 miljoen euro. Er wordt hiermee dus nog geen besluit genomen over het investeringskrediet. Het definitieve ontwerp en de daarbij behorend begroting wordt voorgelegd aan de gemeenteraad, die vervolgens een uitvoeringskrediet beschikbaar stelt. Daar zit, zoals te doen gebruikelijk, een solide dekkingsvoorstel bij.

Bij aanvang van dit project en de daarbij behorende participatie zal vooraf duidelijk aangegeven worden dat er nog geen middelen beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering. Of daadwerkelijke realisatie plaatsvindt en op welke manier dat gebeurt is uiteindelijk aan de gemeenteraad. Het beschikbaar stellen van dit voorbereidingskrediet betekent dat er voor de uitvoeringsfase nog een bedrag ter hoogte van € 1.906.870 minus € 280.000 = € 1.626.870 beschikbaar is. Juridisch: Nvt. Alternatieven: 1. niks doen: het huidige doorrijverbod en het daar aan gekoppelde cameratoezicht in stand laten. De verwachtingen die de afgelopen periode zijn gedaan passen niet bij dit alternatief. 2. andere scope: de inrichting beperken tot alleen de Gedempte Pol en de Gedempte Poorterzijlen, omdat dit stuk van de binnenstad behoort tot het kernwinkelgebied en de meeste aandacht vraagt. 3. De start van dit project opschorten en afhankelijk stellen van (interne) beleidscapaciteit die beschikbaar komt als andere vraagstukken uitgevoerd zijn.

5

Participatie: Vooraf geven we hier aan dat de bestaande werkgroep binnenstad Sneek (met externe vertegenwoordigers VOS, ondernemers, het Bewonersplatform en Cumela) heeft gevraagd om een actieve rol bij de planvorming. Daar maken we graag gebruik van. Participatie omvat de mate van medezeggenschap in het ontwerp en de uitvoering van de plannen. Van belang is om vooraf het niveau van medezeggenschap in dit project te bepalen. Daarover valt het volgende te zeggen: 1. Het doel van de participatie is het verrijken en verbeteren van het plan, gericht op inzicht krijgen in belangen die er zijn en de wensen die er leven. Bijkomend doel is dat daarmee gewerkt wordt aan acceptatie van het plan oftewel draagvlak; 2. Doelgroepen zijn de inwoners in het gebied, vastgoedeigenaren in het gebied, ondernemers in het gebied, de VOS, het Bewonersplatform, Q-buzz en Cumela. 3. Als het gaat om de mate van invloed onderscheiden we ‘informeren’, ‘raadplegen’, ‘adviseren’, ‘co-productie’, ‘meebeslissen’ en ‘faciliteren’. Het onderwerp leent zich het beste voor ‘adviseren’ en ‘co-produceren’. Het gaat om de directe leef- en werkomgeving van bewoners en ondernemers en dat vraagt om een directe vorm van beïnvloeding. De vormen ‘informeren’ en ‘raadplegen’ doen geen recht aan het feit dat het om de directe leefomgeving van mensen gaat.

Bij ‘faciliteren’ laten we het initiatief over aan een andere partij en gezien het onderwerp (openbare ruimte) lijkt ons dat niet passend. Bij ‘meebeslissen’ wordt de beslissingsbevoegdheid (deels) uit handen gegeven. Dat is niet wenselijk omdat het gaat om een brede en algemene belangenafweging en een investering die met gemeenschapsgeld gedaan wordt. 4. Omdat het onderwerp de openbare ruimte is, is het college de eigenaar van het participatietraject en voert ook de regie op het participatieproces. 5. De manier waarop de participatie vorm gegeven wordt is afhankelijk van het onderwerp dat besproken wordt. Het heeft de voorkeur om met kleinere groepen te werken aan de spreekwoordelijke keukentafel. Een ongedwongen sfeer en het goede gesprek zijn bepalend, omdat dan iedereen aan het woord kan komen. Voor het ontwerp zijn ontwerp-ateliers passend. Communicatie: De externe werkgroep binnenstad en de intern projectgroep zijn belangrijke stakeholders, die ook inhoudelijk betrokken zijn bij de totstandkoming van de inrichting. Zij bepalen de inhoud. De gemeente neemt het initiatief in de communicatie omtrent dit proces. Er wordt een projectpagina ingericht welke gelinkt is aan de visie binnenstad Sneek. Verder wordt gewerkt met een nieuwsbrief. Hierin wordt de gezamenlijkheid gezocht met overige projecten in de binnenstad.

Een nieuwsbrief dus met informatie over het visietraject, over de herinrichting van de Singel, en ook over de ontwikkeling weekmarkt, evenementen en andere projecten. Verder informeren we inwoners die direct aan het projectgebied wonen via brieven over bijeenkomsten. Planning en vervolgproces: De planning omvat globaal het volgende tijdpad.

6

Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: nvt Bijlage(n): 1. belevingsonderzoek Goudappel, augustus 2024 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. W.J. Sikkes

7

, burgemeester.

, wnd. gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân

Onderwerp voorbereidingskrediet project inrichting Singel ca Sneek Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 februari 2024;

besluit: a.

b.

een voorbereidingskrediet van € 280.000 beschikbaar te stellen voor de ontwerpfase van het project ‘de Nieuwe Singel’ (inrichting Hoogend, Singel, Gedempte Poorterzijlen en Gedepte Pol te Sneek) en de kapitaalslasten die daaruit voortvloeien te dekken uit de begrotingspost ‘sterke stads- en dorpskernen’; voor de daadwerkelijke uitvoering van het project een taakstellend bedrag op te leggen van € 1,9 miljoen.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 3 april 2025

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

8

, voorzitter.

, griffier.