Raadsvoorstel - Voorbereidingskrediet onderzoek uitbreiding bedrijventerrein Makkum

Ons nummer: R25.000144

*R25.000144*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Team Projecten Bauke Dam Doarp, Stêd en Omkriten (DSO) 13 januari 2026 29 januari 2026

Onderwerp

:

Voorbereidingskrediet onderzoek uitbreiding bedrijventerrein Makkum

Raadsvoorstel a. Een krediet van € 100.000,- beschikbaar te stellen voor de gemeentelijke kosten t.b.v. de start planontwikkeling uitbreiding bedrijventerrein Makkum. b. Het krediet te dekken uit de toekomstige grondopbrengst in een nog vast te stellen grondexploitatie. Samenvatting Súdwest-Fryslân werkt op diverse plekken in de gemeente aan de ontwikkeling en uitbreiding van bedrijventerreinen. Zo ook nu in Makkum. Het college stelt de raad voor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen om nieuwe ruimte voor bedrijven te ontwikkelen in Makkum. Hiermee wordt onderzocht waar en onder welke voorwaarden er in Makkum een extra bedrijventerrein of uitbreiding gerealiseerd kan worden. Inleiding In 2022 heeft de gemeente Súdwest-Fryslân, samen met De Fryske Marren, nieuwe afspraken met provincie Fryslân gemaakt over extra ruimte voor bedrijventerreinen in Zuidwest Fryslân. Voor Makkum is opgenomen dat er 4 hectare bedrijventerrein ontwikkeld mag worden. Dit kan een uitbreiding zijn van een al bestaand bedrijventerrein, maar ook een geheel nieuw bedrijventerrein. Een voorbereidingskrediet is benodigd voor de ambtelijke uren voor het project ‘ontwikkeling uitbreiding bedrijventerrein Makkum’.

De projectleider gaat met diverse disciplines intern en/of extern onderzoeken welke mogelijkheden er zijn op een nieuw bedrijventerrein of uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein in Makkum. Daarnaast zal de grondexploitatie in kaart gebracht worden en zullen risico’s onderzocht worden. Ook worden er kaders meegegeven voor een volgende fase, zoals landschappelijke inpassing, circulaire economie en duurzaamheid. Naast Makkum zijn we ook in andere kernen bezig met het plannen voor uitbreiding van bedrijventerrein, zoals in Bolsward en Workum. In Sneek wordt er op dit moment gewerkt aan de Hemmen III. Op deze manier willen we op meerdere plekken in de gemeente de ruimte geven aan onze ondernemers. Huidige situatie Makkum Officieel zijn er vier bedrijventerreinen in Makkum. In de praktijk worden sommige als één gezien. 1. Krommesloot; dit bedrijventerrein ligt tussen de Suderseewei en Makkum in en is een kleine drie hectare groot. 2. Rondweg Oost; dit zijn de bedrijven op de Kalkovens en op de Suderseewei. Dit bedrijventerrein is ruim 4,5 hectare groot. 3. It Gruthof ligt tegen de Kalkovens aan. Dit is een apart bedrijventerrein omdat het er later aan vast gebouwd is. Het is vernoemd naar de straat en is ruim 3,5 hectare groot. 4. Zuidwaard. Dit is het grootste bedrijventerrein, ligt grotendeels aan het water en is bijna 27 hectare groot.

1

Totaal heeft Makkum ongeveer netto 38 hectare aan bedrijventerrein waarvan de laatste uitbreiding in het jaar 2000 was toen It Gruthof erbij kwam. Historie Daarna hebben bedrijven in Makkum alleen kunnen uitbreiden wanneer een ander bedrijf verhuisd is. Dat heeft ervoor gezorgd dat menig bedrijf zich buiten onze gemeente heeft gevestigd, ook omdat er in de rest van de gemeente geen tot weinig lege kavels beschikbaar zijn. Ruim 15 jaar geleden zijn er voor het laatst heel concreet plannen gemaakt voor uitbreiding van een bedrijventerrein, toen ten zuiden van It Gruthof. Aanleiding daarvan was de wens van groothandel Bergsma om uit te breiden. Dat Makkumer bedrijf, opgericht in 1912 en nu bekend als FOOX Bergsma, moest uitbreiden en kon dat niet op de huidige locatie. De uitbreiding van het bedrijventerrein liet echter te lang op zich wachten en Bergsma zag zich genoodzaakt om naar Franeker te verhuizen. Toekomstige vraag In 2021 heeft Bureau Louter het rapport Bedrijventerreinen in Fryslân | vraagprognose tot 2035 opgeleverd. Hieruit blijkt dat er tot 2035 ruimte is om te groeien. Er zijn verschillende scenario’s berekend en daaruit is de afspraak gekomen dat Súdwest-Fryslân nog ruimte heeft voor 61 hectare. Dat is inclusief de Hemmen III. Het onderzoek laat niet zien wat de vraag op kernniveau is.

Over in welke kernen er ruimte is voor uitbreiding en de hoeveelheid hectares zijn afspraken gemaakt met provincie Fryslân en De Fryske Marren. Deze afspraken zijn vastgelegd in het rapport Regionale afspraak bedrijventerrein Zuidwest Fryslân (2022). Als we de vraagprognose van Súdwest-Fryslân bekijken zat dat destijds op 54 hectare tot 2035. We hebben in september 2022 met gemeente De Fryske Marren en provincie Fryslân afgesproken dat er in Súdwest-Fryslân ruimte is voor de ontwikkeling van 61 hectare. Vier hectare daarvan in gereserveerd voor Makkum. “Deze balans vinden wij over deze lange periode passend voor SúdwestFryslân. We kunnen hiermee zowel de meer lokale, regionale en bovenregionale vraag > 1ha bedienen.” Kijken we naar de regio Zuidwest Friesland dan is het aantal beschikbare hectares gelijk met het de vraagprognose tot 2035. De komende periode evalueren wij gezamenlijk met De Fryske Marren en provincie Fryslân of de afspraken nog passend zijn. De energietransitie en circulaire transitie hebben mogelijk meer ruimte nodig. Mogelijk dat een gedeelte van de oplossing van de energietransitie een plek zal vinden op een bedrijventerrein, wat kan leiden tot aanpassen van de afspraken voor bedrijventerreinen. In het rapport Regionale afspraak bedrijventerrein Zuidwest Fryslân (2022) staat: In de gemeente Súdwest-Fryslân moeten vraag en aanbod in een goede balans komen.

Op het moment van schrijven heeft Súdwest-Fryslân vrijwel geen uitgeefbare kavels meer beschikbaar. Niet in de kernen Sneek en Bolsward maar ook niet in de kleinere kernen met bedrijventerreinen zoals Workum, Makkum, Heeg etc. Dit is gezien de vraag, zoals Louter die ook laat zien, ongewenst. Het bedreigt de economische dynamiek en doorstroom in onze regio. Specifiek over Makkum staat in hetzelfde rapport dit beschreven: Makkum heeft al jaren geen nieuw aanbod meer. Eerdere plannen voor uitbreiding van bedrijventerrein Papiermolen zijn destijds niet doorgegaan. De laatste paar jaar krijgen we echter veel vragen om extra ruimte van met name lokale ondernemers. We vinden het voor kernen van deze omvang van belang dat lokale bedrijvigheid een plek kan vinden en dat er ook enige dynamiek blijft bestaan. Belang voor Makkum Deze ondernemers de kans te geven om door te groeien is essentieel voor hen, voor Makkum, haar omgeving en deze gemeente. Ondernemers moeten de ruimte hebben om te groeien, omdat dit hen in staat stelt flexibel te reageren op veranderingen in de markt, nieuwe technologieën toe te passen en in te spelen op de steeds hogere verwachtingen van consumenten. Groei betekent niet alleen meer ruimte voor productie of dienstverlening, maar ook ruimte voor innovatie, verduurzaming en samenwerking met andere partijen.

Wanneer bedrijven die mogelijkheden niet krijgen, lopen zij

2

het risico stil te blijven staan, marktaandeel te verliezen of zelfs weg te trekken naar andere regio’s waar die ontwikkelkansen wel worden geboden. Daarentegen zorgt het faciliteren van ondernemingsgroei voor een sterke en veerkrachtige lokale economie die beter bestand is tegen schommelingen en crises. Het biedt kansen voor extra werkgelegenheid, stimuleert investeringen in de regio en draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Bovendien gaat het niet alleen om economische kracht, maar ook om maatschappelijke meerwaarde: bedrijven die kunnen meegroeien, hebben meer mogelijkheden om bij te dragen aan duurzaamheid, circulaire oplossingen en leefbare gemeenschappen. Op die manier is ruimte voor groei een essentieel onderdeel van een toekomstbestendig beleid. Het is niet zeker dat wanneer er ontwikkeld gaat worden, er meteen vier hectare verkocht zal worden. Dat is niet erg, want het is gezond om een voorraad te hebben, ook in kleine(re) kernen. Voor deze kernen is het van belang om ruimte te houden voor lokale bedrijvigheid. Ook al is de vraag naar bedrijfsruimte op deze locaties vaak beperkt en versnipperd, een kleine voorraad bedrijventerrein kan toch van grote waarde zijn. Het stelt lokale ondernemers in staat om hun bedrijf te starten, uit te breiden of te verplaatsen binnen de eigen kern.

Hiermee wordt voorkomen dat ze gedwongen zijn om te verhuizen naar grotere kernen of buiten de regio, wat we afgelopen jaren al vaker gezien hebben. Vaak wordt het oude pand wel weer opgevuld, maar het risico is dat het kan leiden tot verlies van werkgelegenheid, voorzieningen en economische activiteit. Juist deze ondernemers zijn sterk verweven met de gemeenschap en leveren een bijdrage aan de leefbaarheid, sponsoring van verenigingen en sociale samenhang. Dat verwaterd heel snel wanneer ze naar een andere kern ‘moeten’ verhuizen. Daarnaast helpt het aanhouden van een voorraad om ruimteclaims te kunnen opvangen. De vraag naar bedrijfsruimte is vaak lastig te voorspellen, zeker in kleine kernen. Een concrete aanvraag van één ondernemer kan ineens een groot effect hebben op de beschikbare ruimte. Door een marge in te bouwen, kunnen gemeenten sneller en flexibeler inspelen op dit soort initiatieven zonder langdurige procedures of ad-hoc maatwerk. Beschikbaarheid van bedrijventerrein voorkomt ook dat bedrijvigheid terechtkomt op minder geschikte locaties, zoals in woonwijken of in het buitengebied, wat kan leiden tot ruimtelijke spanningen of overlast. Een passende voorraad vormt daarmee ook een instrument voor ruimtelijke ordening en kwaliteitsbeheersing.

Het behouden van voorraden bedrijventerrein is geen overmaat, maar een strategische keuze om economische veerkracht, lokale werkgelegenheid en ruimtelijke kwaliteit in kernen te ondersteunen. Global Goals 8. Eerlijk werk en economische groei; Het bevorderen van aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve werkgelegenheid en waardig werk voor iedereen. Uitbreiding bedrijventerrein zorgt ervoor dat bedrijven in Makkum ruimte hebben om uit te breiden of dat bedrijven van buiten Makkum zich hier kunnen vestigen. Extra ruimte voor bedrijven in Makkum zorgt voor economische groei en werkgelegenheid. 9. Industrie, innovatie en infrastructuur; Het opbouwen van veerkrachtige infrastructuur, het bevorderen van inclusieve en duurzame industrialisatie en het stimuleren van innovatie. Bedrijven hebben de ruimte nodig om aan de slag te gaan met de transities. De circulaire economie kost extra ruimte. Door deze ruimte te creëren stimuleer je dat de industrie op een inclusieve en duurzame manier hun bedrijfsvoering kan aanpassen. Argumenten Ad. a1. Een voorbereidingskrediet is noodzakelijk om de gemeentelijke uitgaven gedurende de onderzoeksperiode te kunnen bekostigen. Voor de start is het nog niet mogelijk om onderzoeken uit te voeren naar aspecten als ecologie, netcongestie en klimaatadaptatie.

Het voorbereidingskrediet is juist bedoeld om deze onderzoeken mogelijk te maken en de planontwikkeling verder te brengen. Na verstrekking van het krediet krijgen deze thema’s nadrukkelijk aandacht, zodat in de volgende fase een zorgvuldig en integraal plan kan worden opgesteld waarin niet alleen de economische haalbaarheid, maar ook de ruimtelijke, ecologische en maatschappelijke kwaliteit wordt meegenomen. Het is aannemelijk dat er wordt gezocht naar een uitbreidingslocatie dat aansluit bij het huidige aanbod van de bedrijvigheid. Ad. a2. De uitbreiding sluit aan bij de regionale en gemeentelijke economische agenda Er is vraag naar ruimte voor bedrijvigheid in Makkum, zoals in de inleiding is beschreven.

3

Ad. B. Het krediet is een investering die bij doorgang verhaalbaar is. Bij realisatie worden de voorbereidingskosten opgenomen in de grondexploitatie. Rol en bevoegdheid Het beschikbaar stellen van een krediet van € 100.000,- is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Risico’s Er blijkt geen haalbare optie voor uitbreiding of nieuw bedrijventerrein. De gevolgen daarvan zijn: Ad. 1. Het voorbereidingskrediet wordt dan niet gedekt door de grondopbrengsten, maar komen ten laste van de algemene middelen. Ad. 2 Er komt geen ruimte voor bedrijven binnen Makkum te verhuizen en te groeien of zich in Makkum te vestigen. Bedrijven die moeten groeien om toekomstbestendig te blijven zullen zich elders vestigen, mogelijk buiten de gemeente met verlies van werkgelegenheid tot gevolg. Financiën Voor de ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein is het noodzakelijk om in de voorbereidingsfase diverse onderzoeken en planwerkzaamheden uit te voeren. Het gaat onder meer om kosten voor interne en externe adviseurs, participatie, onderzoeken naar milieu en bodem, verkeers- en mobiliteitsanalyses, stedenbouwkundige (schets)uitwerking en juridische begeleiding. Om deze werkzaamheden mogelijk te maken wordt een voorbereidingskrediet van € 100.000,gevraagd. Deze kosten worden gedekt uit toekomstige grondopbrengsten in een toekomstig vast te stellen grondexploitatie.

Als het project onverhoopt niet doorgaat, komen de gemaakte kosten ten laste van de algemene middelen. Dit overzicht geeft een raming van de advies- en onderzoekskosten voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein van circa 5 hectare. Het betreft uitsluitend vakspecialisten, onderzoeken en bijbehorende leges. Grondkosten, aanleg infrastructuur en bouwkosten zijn niet inbegrepen. Categorie Vakspecialisten(advies, ontwerp, coördinatie) Aanvullende onderzoeken

Omschrijving Projectmanagement, stedenbouw, civiel, milieu, verkeer, landschap, juridisch. Bodemonderzoek, verkeerstellingen, ecologie, archeologie.

Indicatieve kosten (excl. Btw) € 45.000,-

Subtotaal Onvoorzien (ca. 25%) Totaal geraamd

€ 35.000,€ 80.000,€ 20.000,€ 100.000,-

Conclusie: Voor een ontwikkeling van circa 5 hectare dient rekening gehouden te worden met een totaalbudget van circa € 100.000,- voor vakspecialisten, onderzoeken en procedures. Het advies is om aanvullend een onvoorzien van 10-25% te reserveren voor onverwachte kosten. Juridisch Gemeentewet en de Financiële verordening 2023 gemeente Súdwest-Fryslân. Alternatieven Geen voorbereidingskrediet verstrekken. Dit betekent dat de planontwikkeling voor uitbreiding in Makkum niet opgestart kan worden. Door geen ruimte te creëren in Makkum worden bedrijven de mogelijkheid ontnomen om in hun eigen omgeving verder te groeien. Wanneer bedrijven dan voor hun toekomstbestendigheid moeten groeien zullen ze daarin geremd worden of moeten verhuizen naar een bedrijventerrein, mogelijk buiten de gemeente. Participatie en communicatie Bij de planvorming en realisatie van het nieuwe bedrijventerrein hecht het college grote waarde aan een zorgvuldig participatieproces. In dit project is er sprake van verschillende stakeholders met

4

tegenstrijdige belangen. Dit vraagt om een goed plan rondom participatie en communicatie. Waar ligt in dit project de ruimte voor invloed voor inwoners en ondernemers? Welke randvoorwaarden spelen mee en op welke manier gaan we samenwerken? Na vaststelling van het voorbereidingskrediet zal een start worden gemaakt met een projectgroep en daarmee ook met de verkenning van de mogelijkheden van participatie. De participatie richt zich op verschillende doelgroepen: • Omwonenden en bewonersorganisaties: aandacht voor leefbaarheid, verkeer, geluid en groeninpassing • Ondernemers en vastgoedeigenaren: afstemming over de gewenste functies, bereikbaarheid en voorzieningen. • Maatschappelijke organisaties: zoals natuur- en milieuorganisaties, en belangenverenigingen. • Regionale partners: waaronder de provincie Friesland vanwege de samenhang met de regionale economie en mobiliteit. De participatie wordt ingericht in meerdere fasen: 1. Verkenningsfase: ophalen van wensen, zorgen en kansen. 2. Ontwerpfase: gezamenlijk toetsen en verder uitwerken van ruimtelijke varianten en inrichtingskeuzes. 3. Besluitvormingsfase: motiveren hoe de inbreng van bovenstaande doelgroepen wel of niet is meegenomen in de uiteindelijke besluitvorming. 4. Evaluatie: tijdens het project controleren we regelmatig of we nog op de juiste weg zijn en iedereen aan boord is van het plan.

Ten tijde van het gehele project zorgen we ook voor regelmatige terugkoppeling naar bovenstaande doelgroepen over de fases waarin het project zich bevindt en op welke manier de doelgroepen mee kunnen denken en doen. Planning en vervolgproces Q1-Q2-2026 Participatietraject met ondernemers en omwonenden. Q3-2026 Q1-2027 Start onderzoeken en opstellen schetsontwerp. Q2-Q4-2027 Voorleggen concept stedenbouwkundigplan en financiële onderbouwing. Q1-2028 Definitieve besluitvorming uitbreiding bedrijventerrein. Het eindproduct van deze fase is dat er een plangebied in kaart is gebracht met daarin de mogelijkheden voor een bedrijventerrein, welke kaders er meegegeven kunnen worden, de uitdagingen die dit plangebied en de (directe) omgeving heeft, de financiële onderbouwing en een advies over de vervolgfase. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie Niet van toepassing Bijlage(n) 1. 2. 3.

Regionale Afspraak Bedrijventerrein Zuidwest Fryslân Bedrijventerreinen in Fryslân | vraagprognose tot 2035 Verwachte tijdspad en besluitvorming Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. C. Smits

5

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Voorbereidingskrediet onderzoek uitbreiding bedrijventerrein Makkum Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 november 2025; besluit: a. Een krediet van € 100.000,- beschikbaar te stellen voor de gemeentelijke kosten t.b.v. de start planontwikkeling uitbreiding bedrijventerrein Makkum. b. Het krediet te dekken uit de toekomstige grondopbrengst in een nog vast te stellen grondexploitatie. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 29 januari 2026

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.