Raadsvoorstel - Visie op bewegen in de openbare ruimte 'Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân'

Ons nummer: R22.000139

*R22.000139* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’ 17 november 2022 Boarger en Mienskip 2 november 2022 Bauke Dam, Cultuur en Sport Natasja Lavric

Voorstel: De visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’ vast te stellen. Samenvatting: Met deze nieuwe visie wordt bijgedragen aan gezonde, weerbare en gelukkige inwoners door sporten, spelen, bewegen en ontmoeten lokaal en voor iedereen mogelijk te maken. Steeds meer mensen sporten en bewegen buiten in plaats van in een sporthal of op een sportveld. Denk aan recreatief wandelen en fietsen, bootcamps, hardlopen en wielrennen. Daar is ook sprake van in onze gemeente: naast sporten en bewegen bij verenigingen, zijn mensen buiten aan het bewegen, in de openbare ruimte. Minder mensen worden lid van een vereniging, maar gaan zelf of in kleine groepjes sporten en bewegen. Daarom ontvangt de gemeente vaker verzoeken voor bijvoorbeeld: nieuwe skateplekken, beachvolleybalvelden, een pumptrack, extra speel- en klimtoestellen of een calisthenicspark. Dit onderstreept de noodzaak én kans om als gemeente meer in te spelen op de veranderende behoeften van de gebruikers van de openbare ruimte. Er is ook landelijk steeds meer aandacht voor de vraag: hoe kan de inrichting van de openbare ruimte bijdragen aan gezondheidswinst van de inwoners door iedereen de mogelijkheid te geven om te sporten, spelen bewegen en ontmoeten? Sporten, spelen, bewegen en ontmoeten zijn van onschatbare waarde. Onze inwoners doen het graag.

Een goed gebruik van de openbare ruimte maakt zowel de steden als plattelandse omgeving levendig en vitaal. De openbare ruimte is de grootste sport- en beweegaccommodatie van onze gemeente. Om sporten, spelen, bewegen en ontmoeten vanzelfsprekend te maken, moet de openbare ruimte zo aantrekkelijk mogelijk worden ingericht. Dat kan door het geven van een uitnodigende prikkel en door het toegankelijk te maken voor iedereen om te sporten, spelen, bewegen en ontmoeten. Zo wordt het gezonde met het aangename gecombineerd. Het doel van deze visie is sporten, spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte stimuleren en toegankelijk maken voor al onze inwoners. Zodat uiterlijk in 2030 80% van onze inwoners genoeg beweegt. Alleen samen met inwoners en samenwerkingspartners kan dit doel worden gerealiseerd. De inrichting van de openbare ruimte wordt door groenprofessionals voorbereid, maar ook beheerd en onderhouden. Daarom is deze visie niet alleen van belang voor team Cultuur en Sport, maar ook voor andere teams van de gemeentelijke organisatie. De visie benadrukt noodzaak en tegelijkertijd nodigt de gemeentelijke organisatie uit om zowel integraal als gebiedsgericht werken te bevorderen. Daarnaast wordt deze visie in jaarlijkse uitvoeringsplannen uitgewerkt, vervolgens in 2026 geëvalueerd en waar nodig aangescherpt.

1

Argumenten: Investeren in gezondheid loont, vitale en gezonde inwoners zijn ons grootste kapitaal. Een investering in gezondheid zal leiden tot gezondheidswinst en op termijn een structurele besparing van o.a. zorgkosten. Bovendien is gezondheid en vitaliteit een onderwerp wat terug komt in diverse gemeentelijke ambities zoals in de omgevingsvisie en het coalitieakkoord. In de omgevingsvisie is (positieve) gezondheid als belangrijkste pijler benoemd. Positieve gezondheid is een brede kijk op gezondheid. Het focust op bijdragen aan het vermogen van mensen om zich aan te passen en eigen regie te voeren. Met als doel om te kunnen gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. Zowel sport als bewegen dragen daar positief aan bij. Het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Grutsk en tichtby’ heeft ertoe geleid om de visie op sport en bewegen in de openbare ruimte te ontwikkelen. De visie richt zich op het creëren van een omgeving die voldoende groen is, plek biedt voor ontmoeten, veiligheid en geborgenheid biedt, schoon, opgeruimd en voor iedereen toegankelijk is en die stimuleert tot sporten, spelen, bewegen en ontmoeten. Speerpunten: De speerpunten zijn zowel gebaseerd op de gesprekken met samenwerkingspartners als op gemeentelijke opgaven waar we voor staan.

Om de doelen te bereiken: • Wordt ruimte gegeven aan burgerinitiatieven. • Wordt er samen gewerkt met de initiatiefnemers of op eigen initiatief. • Wordt een subsidieregeling ingericht voor initiatieven die het sporten, spelen en bewegen in de openbare ruimte stimuleren. • Wordt ruimte gereserveerd door openbare sport-, speel- en beweegvoorzieningen al vroeg mee te nemen in nieuwbouwplannen, herinrichtingsplannen en inbreidingsprojecten. Indien mogelijk, wordt dit afgestemd met (toekomstige) inwoners en gebruikers. • Worden bij het ontwikkelen of opnieuw inrichten van een gebied, op een laagdrempelige manier, mensen uitgenodigd om te sporten, spelen, bewegen of elkaar te ontmoeten.

2

Risico’s: De opbrengst van sporten, bewegen en spelen is meetbaar. Als iedereen sport en beweegt, bespaar je als samenleving geld. Het landelijke rapport ‘De sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen’ laat zien hoeveel dit is. Kenniscentrum Sport & Bewegen en Ecorys deden in 2017 een eerste aanzet voor een waardering van sporten en bewegen. Uit onderzoek blijkt: als 10% van de mensen die de beweegrichtlijnen niet haalt dat wél gaat doen, bespaart dit de gemeente Súdwest-Fryslân jaarlijks meer dan vier miljoen euro. Financiën: Sporten en bewegen is een zaak van lange adem en lange termijn ambities. We zullen consistent en langdurig moeten inzetten op sport, spelen en bewegen, met een structurele financiering en een langetermijnvisie. Deze voorwaarden zijn belangrijk om optimaal in te kunnen zetten op vitale en gezonde inwoners. Er zijn veel ontwikkelingen bij het sporten, spelen en bewegen in de openbare ruimte. Het zijn veelal initiatieven die vanuit de Mienskip tot ons komen. Hoewel wij vinden dat de initiatiefnemer(s) zelf (deels) voor financiering moeten zorgen, kunnen veel initiatieven niet zonder gemeentelijke steun. Daarom is het plan ontstaan om ook een subsidieregeling voor de realisatie van projecten in het leven te roepen (€140.000 per jaar, voor 2023 t/m 2026). Dat is breed besproken in de gemeentelijke organisatie (o.a. teams Groen en Onderhoud).

Daarmee hopen wij jaarlijks 2 grotere en 3 kleinere initiatieven te steunen. De dekking hiervan maakt onderdeel uit van de integrale afweging van de komende Actualisatie van de Programmabegroting 2023 (2 februari 2023). Andere opties: Visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’ niet vaststellen. Het risico hiervan is dat minder goed kan worden ingespeeld op maatschappelijke ontwikkelingen en er geen kader is voor de afweging van initiatieven. Wettelijke basis: Duurzaamheid: Het bevorderen van gezondheid vraagt een langdurige en duurzame aanpak gebaseerd op een lange termijn visie. Jarenlang lag de focus in zowel het sociale als het medische domein op problemen en ziekte. De focus is verschoven van ziekte naar gezondheid. Dat betekent investeren in gezondheid en preventie om zorg in de toekomst (deels) te voorkomen. Sport en bewegen dragen daar positief aan bij. Daarom is investeren in sport, spelen, bewegen en ontmoeten niet alleen essentieel maar ook noodzakelijk. Kortom, investeren in sport, spelen, bewegen en ontmoeten is investeren in een gezonde, energieke en duurzame gemeente. Global Goals: Deze visie draagt bij aan verschillende Global Goals, zoals ‘Goede gezondheid en welzijn’, maar ook aan diverse andere Goals. De betreffende Global Goals zijn opgenomen in de bijlage 1 waarin staat aan welke subgoals gewerkt wordt.

Wie zijn betrokken: Inwoners en samenwerkingspartners (sportverenigingen, ondernemers, initiatiefnemers etc). Wijze van participatie: Raadplegen, co-creatie (inwoners en samenwerkingspartners). Digitale links naar informatiebronnen: -

3

In welke fase: Inventarisatie/verkenning, realisatie en uitvoering. Planning vervolg in de raad/LTA: Eind 2026 moet de visie herzien en aangescherpt of verlengd worden. Bijlage(n): Visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’ Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 oktober 2022; besluit: De visie op bewegen in de openbare ruimte ‘Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân’ vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 17 november 2022

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.