Raadsvoorstel - Visie Gastvrijheidseconomie 2035 'Súdwest-Fryslân activeert je'

Ons nummer: R24.000039

*R24.000039*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Visie Gastvrijheidseconomie 2035 'Súdwest-Fryslân activeert je' 18 april 2024 Bestjoer en Finânsjes 4 april 2024 Michel Rietman Ruimtelijke Ontwikkeling Anja Reenders

Voorstel: de Visie Gastvrijheidseconomie 2035 ‘Súdwest-Fryslân activeert je’ vast te stellen. Samenvatting: De missie van de gemeente Súdwest-Fryslân is “een grutske gemeente te zijn, waar het goed wonen, werken en recreëren is. Dat houden we zo door samen met onze iepen mienskip te werken aan betaalbare woningen, goede en bereikbare voorzieningen, een sterk ondernemersklimaat en een toekomstbestendig landschap.” De gemeente Súdwest-Fryslân is een belangrijke gemeente voor de Friese gastvrijheidseconomie. Onze omgeving heeft grote aantrekkingskracht op inwoners en bezoekers. De beleving van en verbinding tussen water, platteland, kernen -waaronder zes van de Friese Elfsteden-en de rijkdom aan cultuur en erfgoed, maken onze gemeente uniek. De gastvrijheidseconomie draagt dan ook in grote mate bij aan de samenleving. Bijvoorbeeld door het bieden van banen, voorzieningen, activiteiten, een aantrekkelijke leefomgeving, herbestemming van (cultureel) erfgoed, zingeving onder inwoners (denk aan de vele vrijwilligers), een gevoel van trots en het genereren van bestedingen. Al met al draagt de gastvrijheidseconomie bij aan het geluk van inwoners en bezoekers. Afgeleid van de gemeentelijke missie en het belang van de gastvrijheidseconomie voor de gemeente en Fryslân als geheel, heeft de gemeente Súdwest-Fryslân een grote ambitie met de gastvrijheidseconomie.

Op dit moment ontbreekt binnen Súdwest-Fryslân een gezamenlijk langetermijnperspectief 2035 op de gastvrijheidseconomie. Met deze visie geven we hier invulling aan. Ook formuleren we routes om dit langetermijnperspectief te bereiken. Door deze visie kunnen we als gemeente beter functioneren, want deze visie stelt ons in staat om: • Gericht en integraal (vanuit diverse beleidsdomeinen samen) te handelen bij het versterken van de gastvrijheidseconomie. Zonder visie raken inspanningen en investeringen versnipperd; • Nauwer samen te werken met ondernemers en belanghebbenden. Vanuit een gemeenschappelijke visie kunnen we kennis bundelen en expertise uitwisselen; • Vertrouwen te wekken bij en duidelijkheid te geven aan bestaande ondernemingen en potentiële samenwerkingspartners; • De regierol op de gastvrijheidseconomie beter te vervullen. We kunnen proactief (i.p.v. reactief) inspelen op ondernemersbehoeften en -verzoeken, veranderende omstandigheden en kansen/uitdagingen die zich voordoen.

1

We hebben zes routes geformuleerd om deze visie te realiseren. Iedere route gaat actielijnen bevatten die we de komende jaren met onze partners in de sector gaan oppakken. Hierbij maken we onderscheid tussen: • Drie inhoudelijke routes: 1) Continu werken aan de basis: de beleving van een Friese omgeving van topkwaliteit 2) Continu werken aan vernieuwing en aanbod vol verhalen: ook in het schouderseizoen gezonde reuring 3) Sociale gastvrijheidseconomie: een gastvrijheidseconomie die ook beschikbaar is voor mensen met een kleine en modale portemonnee • En drie randvoorwaardelijke routes: 4) Vergroten van het organiserend vermogen van de gastvrijheidseconomie: een vruchtbare voedingsbodem waar ideeën tot bloei komen en samen wordt bepaald welke richting de gastvrijheidseconomie van Súdwest-Fryslân op groeit 5) Basis op orde in de gemeente: snelle plantoetsing volgens heldere procedures en regelgeving en integraal samenwerken 6) Belevingskwaliteit in ruimtelijke ontwikkelingen: belevingswaarde weegt altijd mee bij ruimtelijke (gebieds-)ontwikkelingen Voor de inhoud van de Visie Gastvrijheidseconomie verwijzen we graag naar de bijlagen. Argumenten: In de economische visie van de gemeente Súdwest-Fryslân is de gastvrijheidseconomie naast de maritieme en landbouw & agrofood sector, een parelsector.

We kiezen bewust voor de term gastvrijheidseconomie omdat die meeromvattend is dan toerisme & recreatie of vrijetijdseconomie. De gastvrijheidseconomie draagt op verschillende manieren fors bij aan de maatschappij, omgeving en economie (people, planet, profit). Samengevat geldt: People: de gastvrijheidseconomie biedt mensen zingeving, verbinding, levenskwaliteit en welzijn. Het voorzieningenniveau draagt bij aan de leefbaarheid voor inwoners en diverse activiteiten verbinden mensen en geven glans aan het leven. En daarmee ook de brede welvaart. Planet: de gastvrijheidseconomie is afhankelijk van de natuurlijke omgeving en wil bijdragen aan de kwaliteit ervan. De gastvrijheidseconomie kan niet zonder robuuste en veerkrachtige natuurgebieden. De beleving hiervan voor mensen zorgt voor geluk en gezondheid. Profit: de gastvrijheidseconomie zorgt voor welvaart. Het is een stuwende sector met een omvang van 189 miljoen euro, bijna 4.000 banen en draagt sterk bij aan het voorzieningenniveau. Risico’s: Aan het vaststellen van de visie zijn geen risico’s verbonden. De risico’s van het niet vaststellen van de visie zijn beschreven onder ‘andere opties’. Financiën: De visie met bijbehorende bijlagen wordt eerst ter vaststelling aan de raad aangeboden. Vervolgens wordt de visie uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma waarin de actielijnen worden opgenomen.

Voorstellen over het tijdpad en financieringsmogelijkheden worden in een later stadium aan de raad voorgelegd, door middel van integrale afweging bij de programmabegroting. Andere opties: De gemeenteraad kan besluiten de visie Gastvrijheidseconomie niet vast te stellen. Hieraan zijn de volgende risico’s verbonden: 1. De forse ambitie die Súdwest-Fryslân heeft voor de gastvrijheidseconomie als één van de parelsectoren die versterkt dient te worden, kan niet gehaald worden op basis van de huidige visie die in 2013 is vastgesteld. De grote (ruimtelijke) opgaven van deze tijd vragen om een langetermijnperspectief op de gastvrijheidseconomie. Ook de sector heeft aangegeven hier behoefte aan te hebben. 2. Zonder een gezamenlijk langetermijnperspectief 2035 op de gastvrijheidseconomie zijn we niet in staat een bedreiging die er voor Súdwest-Fryslân is het hoofd te bieden: In het tijdsgewricht van de afgelopen decennia is in onze westerse wereld sprake van

2

doorgeschoten schaalvergroting, internationalisering en standaardisering. Dit geldt ook voor de gastvrijheidseconomie en specifiek voor kapitaalsintensieve mkb-logiesbedrijven. Internationale investeringsfondsen hebben hun oog op deze sector laten vallen. Het gevolg is zichtbaar: gestandaardiseerde (beleving)formules die zijn losgezongen van het landschap en zelfs ten koste gaan van het landschap. Deze formules (goede voorbeelden daargelaten) dreigen de identiteit en kwaliteit van toeristische topregio’s zoals Súdwest-Fryslân te ondermijnen. De gastvrijheidseconomie van Súdwest-Fryslân zal moeten vernieuwen door verbreding van waarden van eenzijdig economie naar omgeving (zowel natuurwaarde als cultuurhistorische waarde) én maatschappij. Wettelijke basis: Gemeentewet, het provinciale beleid Gastvrij Fryslân 2028 en het provinciale ruimtelijke beleid (Omgevingsvisie en -verordening). Gastvrijheidseconomie is een autonome taak van de gemeente. Met het vaststellen van de visie op gastvrijheidseconomie nemen wij de regie. Dit doen wij omdat gastvrijheidseconomie één van onze parelsectoren is. De economische en maatschappelijke belangen van deze sector zijn verbonden met onze andere taken rondom economie (werkgelegenheid en vestigingsklimaat), de kwaliteit van de (openbare) ruimte, de maatschappij (voorzieningenniveau) en de openbare orde.

Global Goals: De gastvrijheidseconomie levert een bijdrage aan de SDG’s: 3: goede gezondheid en welzijn. 8: eerlijk werk, economische groei. 9: industrie, innovatie, infrastructuur. 10: ongelijkheid verminderen 13: klimaatactie. 14: leven in het water. 15: leven op het land. 17: partnerschappen om doelstellingen te bereiken. Súdwest-Fryslân is het hele jaar een aantrekkelijke bestemming, voor bezoekers én inwoners. Onze inspanningen zijn gericht op het realiseren van een zo groot mogelijke positieve impact van de gastvrijheidseconomie voor Súdwest-Fryslân. De positieve impact bestaat uit sociale (SDG 3), ecologische (SDG 13, 14 en 15), en economische waarde (SDG 8 en 9). De gastvrijheidseconomie draagt op deze manier bij aan kwaliteit van leven voor inwoners (SDG 10, iedereen heeft toegang tot kwalitatieve en betaalbare vrijetijdsactiviteiten), de optimalisatie van bezoekerservaringen en een toekomstbestendige sector voor ondernemers en werknemers. We zetten in op de organisatiekracht van de sector (SDG 17) om het ecosysteem (samenspel omgeving, accommodatie en organisatie) te versterken.

Wie zijn betrokken: - Ondernemers en ondernemersverenigingen (waaronder Ondernemersfederatie) - Maatschappelijke organisaties (waaronder musea, culturele instellingen, evenementencoördinatoren) - Marrekrite - Toerisme Alliantie Fryslân (TAF)/Ynbusiness - VVV Waterland van Friesland - Merk Fryslân - Staatsbosbeheer - Bezoekerscentrum Mar & Klif - Hiswa-RECRON - De Fryske Marren - Provincie - Friesland Convention Partners - Collega’s uit diverse domeinen Wijze van participatie: Voor de totstandkoming van deze visie is een intensief participatietraject doorlopen. Vooraf zijn verschillende analyses uitgevoerd: ambtelijk is een position paper opgesteld, er werd een impactanalyse gastvrijheidseconomie (kwalitatief en kwantitatief) en een beleidsanalyse verricht.

3

Circa 1.000 inwoners werkten mee aan een inwonersonderzoek welke verdiept is met een inwonersbijeenkomst en een jongerenpanel. Gedurende het proces is mét betrokkenen (zowel ondernemers, inwoners, maatschappelijke organisaties en collega’s uit verschillende domeinen) bepaald waar deze visie Gastvrijheidseconomie zich op moest richten. Dit werd inhoudelijk en procesmatig ondersteund door Ginder Adviesbureau en een publiek-private begeleidingsgroep met een vertegenwoordiging uit alle deelsectoren van de gastvrijheidseconomie. De input, wensen, behoeften en opgaven van betrokkenen vormden daarbij het belangrijkste onderdeel in de gemaakte keuzes.

Participatieproces - 1ste bijeenkomst begeleidingsgroep – verwachtingen en ambities - Opiniërende raadsbijeenkomst (en vooraf informeren via video) - Interviews 5x (Provincie Fryslân, Fries Sociaal Planbureau, VVV Waterland van Friesland, Merk Fryslân, HISWA-RECRON) - Groepsinterviews sector 7x (logies, dagrecreatie, cultuur, horeca, detailhandel, evenementen, zakelijk, natuur) - Groepsinterviews deelgebieden 3x (Heeg en Woudsend, Bolsward, Makkum) - Inwonersenquête gastvrijheidseconomie - Ambtelijke cross-over-sessie - Publiek-private inspiratiesessie ruimtelijke verdieping - 2de bijeenkomst begeleidingsgroep - visievorming - Bestuurlijke Verkenning - Brede bijeenkomst ecosysteempartners - Verdiepend jongerenpanel met studenten van ROC Firda - Verdiepende inwonersbijeenkomst - Strategische bestuurlijke afstemming met De Fryske Marren - Gemeentelijke correctieronde - 3de afsluitende bijeenkomst begeleidingsgroep – aanscherping, prioritering en vervolgstappen - Publiek-private correctieronde Digitale links naar informatiebronnen: n.v.t. In welke fase: Afronding planvormingsfase. Start uitvoeringsfase Q4 2024. Planning vervolg in de raad/LTA: Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de visie uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma waarin de actielijnen worden opgenomen.

Voorstellen over het tijdpad en financieringsmogelijkheden worden in een later stadium aan de raad voorgelegd, door middel van integrale afweging bij de programmabegroting. Bijlage(n): 1. Visie Gastvrijheidseconomie 2035 ‘Súdwest-Fryslân activeert je’. 2. Bijlagen bij de Visie Gastvrijheidseconomie 2035 'Súdwest-Fryslân activeert je'.

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Visie Gastvrijheidseconomie 2035 'Súdwest-Fryslân activeert je' Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 12 maart 2024;

besluit:

de Visie Gastvrijheidseconomie 2035 ‘Súdwest-Fryslân activeert je’ vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 18 april 2024

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.