Raadsvoorstel - Subsidie Woningbouwimpuls toegekend

Ons nummer: R23.000210

*R23.000210*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Subsidie Woningbouwimpuls toegekend 8 februari 2024 Doarp, Stêd en Omkriten 23 januari 2024 Michel Rietman Ruimtelijke Ontwikkeling Piet De Jongh

Voorstel: a. kennis te nemen van de toekenning van de subsidie van circa € 2,6 miljoen vanuit de 5e tranche van de Woningbouwimpuls (WBI) en van het Projectplan en de Businesscase die voorwaardelijk zijn voor deze subsidie; b. om sneller en meer betaalbare woningen mogelijk te maken, door het Projectplan en de Businesscase vast te stellen en zich daarmee te committeren aan het woningbouwprogramma en de planning uit de WBI-aanvraag; c. om de gemeentelijke cofinanciering van € 2,6 miljoen, die voortkomt uit de Businesscase “Woonregio Súdwest-Fryslân”, te dekken met de overwaarde van het huidige grondbezit onder de deelgebieden; d. om bij elk ruimtelijk besluit over de deelgebieden ook het effect op de businesscase Woonregio Súdwest-Fryslân vast te laten stellen; e. op grond van artikel 87 Gemeentewet geheimhouding op te leggen op de bijlage 2, 3, 4 en 5 bij dit voorstel. De motivering hiervoor is op grond van artikel 5.1 lid 2 sub b Woo; f. de geheimhouding op te leggen tot 1-1-2029.

Samenvatting: Súdwest-Fryslân ontwikkelt zich snel en heeft de komende jaren een grote woningbouwopgave. Daarbij komt steeds meer de nadruk te liggen op betaalbaar kunnen wonen. We hebben zes deelgebieden aangewezen onder de noemer “Woonregio Súdwest-Fryslân”, die een uitgelezen kans bieden om de bouw van deze nieuwe betaalbare woningen mogelijk te maken en te versnellen. Het gaat om Workum Zuid, Woudsend It Skar, Scharnegoutum Noord, Boazum Boazumerfeart, Sneek Harinxmaland en Bolsward Oost. We hebben hiervoor een versnellingsplan gemaakt, in de vorm van een aanvraag voor een speciale regeling bij het Rijk, de Woningbouwimpuls. In dit plan staat het versnellen van betaalbaar wonen centraal. Op basis van zes bestaande woningbouwplannen is een subsidieaanvraag gedaan voor het realiseren van 858 woningen in de komende tien jaar. De aanvraag voor de Woningbouwimpuls (WBI) is in 2023 ingediend en toegekend. Op 20 juni 2023 heeft het Rijk een bijdrage van € 2,6 miljoen gehonoreerd. Met deze bijdrage kan Súdwest-Fryslân de bouw van meer betaalbare woningen bekostigen en versnellen. Een vereiste voor het ontvangen van deze bijdrage is dat er cofinanciering beschikbaar is vanuit de gemeente.

Met deze subsidie en de gemeentelijke cofinanciering gaan we in de komende 10 jaar het 858 woningen realiseren, waarvan 50% sociale huur en koop, 21% betaalbare koop en 28% dure koop: Met dit voorstel wordt duidelijk welke koers we gaan varen voor de zes deelgebieden én welke financiële consequenties dit heeft. Voor de planvorming en de grondexploitaties van de deelgebieden, worden de uitgangspunten van het WBI hiermee lijdend. Er wordt vastgelegd hoeveel betaalbare woningen we gaan realiseren in de zes deelgebieden. Bij een aantal plannen betekent dit een aanpassing naar meer sociale en betaalbare woningen (+114 woningen) en minder dure koopwoningen. Voor andere plannen wordt hiermee een expliciete keuze gemaakt voor deze

1

invulling. Daarnaast wordt vastgelegd dat deze kavels binnen 10 jaar gerealiseerd moeten worden. Het woningbouwprogramma komt er als volgt uit te zien:

Er bestaat ruimte om binnen de plannen te schuiven, zo lang de totalen van sociaal, betaalbaar en duur maar gelijk blijven. In een deelgebied kan bijvoorbeeld blijken dat er geen vraag is naar de hoeveelheid sociaal zoals hierboven aangegeven. In dat geval kan dit aantal omlaag, mits dit in een ander deelgebied wordt verrekend. De businesscase wordt jaarlijks besproken met de subsidieverstrekker en aan de raad gepresenteerd via de jaarstukken (sisa-regeling). Daarnaast worden voor de deelgebieden separate omgevingsplannen en grondexploitaties voorgesteld aan de raad. Bij deze voorstellen wordt ook telkens de Businesscase Woonregio Súdwest-Fryslân voorgesteld.

Argumenten: a/b. Het toekennen van de subsidie komt met verplichtingen op het woningbouwprogramma. Het is van belang om kennis te nemen van de aanvraag. In het projectplan en de businesscase staan een aantal voorwaarden welke wij moeten volgen. Wij committeren ons hiermee onder andere aan de verhouding van sociale, betaalbare en dure woningen zoals opgenomen in het projectplan. Daar kunnen we niet van afwijken zonder dat dit consequenties heeft voor de toegekende subsidie. Het is mooi dat deze verplichting vooral een concretisering is van onze eigen ambities. a/b. Een ander verplichting is de planning van kavelverkoop. De aanvraag geeft als voorwaarde dat binnen drie jaar gestart wordt met de bouw van de eerste woningen. Deze is zeker haalbaar omdat in Harinxmaland Fase 2A volgend jaar al kavels verkocht kunnen worden. Daarnaast moeten alle 858 gerealiseerd zijn binnen 10 jaar. Daar kunnen we niet van afwijken zonder dat dit consequenties heeft voor de toegekende subsidie. Ook hier kunnen we alleen maar concluderen dat dit onze ambities versterkt. a/b/c. De WBI vereist cofinanciering. Uit de businesscase volgt een tekort van € 5,2 miljoen. De subsidie dekt hiervan de helft, namelijk € 2,6 miljoen. Dit betekent dat de gemeente ook € 2,6 miljoen moet dekken. Dit is een vereiste voor het toekennen van de subsidie. Elke ambitie heeft een prijs.

In dit geval is onze ambitie een gedeelde met het Rijk. Daarom is zij ook bereid om te delen in de kosten. c. De cofinanciering wordt gedekt met de overwaarde op de percelen in ons eigendom. De WBI hanteert een getaxeerde grondwaarde. Deze waarde verschilt met de waarde die wij op dit moment in de boeken hebben staan. Omdat deze taxatiewaarde hoger ligt ontstaat een overwaarde die gebruikt kan worden om de cofinanciering te dekken. Door Overwater Grondbeleid B.V. zijn in het taxatierapport “Woonregio Súdwest-Fryslân” de inbrengwaarden van de gronden in de zes deelgebieden bepaald. De totale getaxeerde grondwaarde, van ons grondbezit binnen het project Woonregio Súdwest-Fryslân, is hoger dan de boekwaarde. In bijlage 4 Overwaarde gronden is een overzicht gegeven van dit verschil. Door deze overwaarde is het niet nodig om een voorziening te treffen of geld te reserveren voor de cofinanciering. d.

Er is geen voorbereidingskrediet nodig voor dit voorstel

2

De zes deelgebieden zijn al bestaande woningbouwplannen. Hiervoor zijn grotendeels al voorbereidings- en uitvoeringskredieten vastgesteld. Deze en nog vast te stellen kredieten worden gedekt vanuit de toekomstige grondopbrengsten en grondexploitaties. Hieronder volgt een overzicht van de fase waarin de deelgebieden zich bevinden. Deelgebieden 1 Workum 2 Woudsend 3 Scharnegoutum 4 Boazum 5 Sneek, HL2A Sneek, HL Overig 6 Bolsward

Projectfase, vastgesteld Plan van Aanpak Plan van Aanpak Plan van Aanpak Plan van Aanpak Bestemmingsplan, Grex Bestemmingsplan Plan van Aanpak

Documentnr. R21.000217 R21.000152 R21.000230 R22.000069 R23.000062 Ruimtelijkeplannen.nl R21.000028

Datum Krediet 7-dec-21 Voorbereidingskrediet 30-sep-21 Voorbereidingskrediet 23-dec-21 Voorbereidingskrediet 14-jul-22 Voorbereidingskrediet 18-apr-23 Uitvoeringskrediet 28-feb-06 geen krediet 29-apr-21 Voorbereidingskrediet

Op dit moment is voor Harinxmaland Fase 2A een grondexploitatie vastgesteld. Deze grondexploitatie sluit al aan bij de subsidievoorwaarden. Op het vervolg in Harinxmaland ligt een bestemmingsplan dat nog verder uitgewerkt moet worden. Voor alle andere plannen is een Plan van Aanpak vastgesteld. d.

Als een grondexploitatie voor een deelgebied vastgesteld wordt dan kan dit invloed hebben op de voorwaarden van de subsidie. Per deelgebied is of wordt een grondexploitatie vastgesteld. In deze grondexploitaties wordt vastgelegd welke woningen worden gebouwd en wanneer. Dit moet aansluiten bij de Businesscase “Woonregio Súdwest-Fryslân”. Daarom hoort bij elk raadsvoorstel voor een grondexploitatie ook het effect op de businesscase. Dit dient als check of voldaan wordt aan de subsidievoorwaarden. Het kan ook dat een deelgebied bijvoorbeeld afwijkt van de aantal woningen of planning. Dan moet ook aangegeven worden hoe dit gecompenseerd wordt in een ander deelgebied. e/f. Geheimhouding dient de economische belangen van de gemeente Er zijn inschattingen gemaakt van kosten en opbrengsten. Als bekend is hoeveel wij geraamd hebben kan dit invloed hebben op aanbestedingen en tenders. Risico’s: De realisatie van woningbouwontwikkelingen hebben een lange doorlooptijd waardoor er meer kans is dat (markt)omstandigheden leiden tot vertraging of wijziging van de plannen. Voor een groot deel van de ontwikkelingen is een eerste begroting gemaakt op basis van schetsplannen. De realisatie van het woningbontwikkeling is voorwaardelijk voor het ontvangen van de WBI-subsidie. Als de planning of de aantal woningen niet worden gehaald kan de gemeente gekort worden op de subsidie.

Financiën: Dit voorstel heeft nog geen consequenties voor de begroting of jaarrekening. Er wordt wel voorgesteld om de uitgangspunten zoals opgenomen in de WBI-aanvraag te gaan implementeren. Dit betekent dat er voorwaarden worden opgelegd aan de zes deelgebieden die vallen onder het project “Woonregio Súdwest-Fryslân”. Omdat het gaat om meer betaalbare woningen, kan dit negatieve gevolgen hebben voor de financiële resultaten van de toekomstige grondexploitaties. Deze gevolgen worden echter gedekt door de WBI en de gemeentelijke cofinanciering. Het beschikte bedrag vanuit de WBI moet jaarlijks in de jaarrekening van Súdwest-Fryslân worden verantwoord via het systeem van single information, single audit (sisa-bijlage). Indien de realisatie van het aantal woningen, de samenstelling van het woningbouwprogramma of de fasering van de realisatie afwijkt van de projectaanvraag kan de minister op basis van de wijzigingen besluiten om de uitkering aan te passen.

Andere opties:

3

Er zijn geen andere opties waarmee ook voldaan wordt aan de voorwaarden vanuit de WBI. De optie blijft natuurlijk om los van de WBI te sturen op betaalbare woningen. Hierbij houden we zelf regie op het programma, snelheid en het resultaat, maar moeten we het zonder deze subsidie doen. Deze regie houdt bijvoorbeeld in dat we niet meegaan met de verhouding in sociaal, betaalbaar en duur uit de WBI-aanvraag. Als we onze eigen doelgroepenverordening en de regionale woondeal volgen zetten we nog steeds in op betaalbare woningen, hetzij iets minder. Deze optie betekend dat we geen gebruik maken van de subsidie en ons niet committeren aan de WBI-voorwaarden. Het voordeel is dat we autonomer kunnen sturen naar de behoefte per deelgebied. Ook is er meer vrijheid in tussentijdse aanpassingen van de exploitaties. Dit kan in een veranderende markt soms belangrijk zijn. Praktisch gezien betekend dit nog steeds dat er grondexploitaties vastgesteld moeten worden per deelgebied. Er is alleen is geen jaarlijkse verantwoording nodig van de businesscase en is er geen verplichte financiële en organisatorische connectie tussen de zes deelgebieden.

Wettelijke basis: - Besluit Woningbouwimpuls 2020 - Regeling informatieverstrekking sisa

Global Goals: Meer betaalbare woningen voorkomt armoede, ongelijkheid en zorgt voor een duurzame gemeenschap. Doelen 1, 10 en 11 zijn hiermee versterkt. In de deelgebieden kunnen in de verdere planvorming nog meer ambitie worden waargemaakt.

Wie zijn betrokken: - Ministerie van BzK - Accountant via SiSa

Wijze van participatie: Nvt

Digitale links naar informatiebronnen: Website Woningbouwimpuls Nieuwsbericht toekenning Woningbouwimpuls

In welke fase: Implementatiefase

Planning vervolg in de raad/LTA: Voor elk deelgebied worden separaat omgevingsplannen en grondexploitaties voorgesteld. Deze worden voorgelegd als de planvorming gereed is. Daarnaast wordt de verantwoording van het beschikte bedrag jaarlijks voorgelegd aan het college en via de jaarrekening aan de raad.

Bijlage(n): 1. Brief BZK toekenningsbeschikking Woningbouwimpuls 5e tranche Gemeente Súdwest-Fryslân. 2. Projectplan Woonregio Súdwest-Fryslân. 3. Businesscase Woonregio Súdwest-Fryslân. 4. Toelichting Businesscase Woonregio Súdwest-Fryslân. 5. Overwaarde gemeentelijk grondbezit.

4

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

5

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Subsidie Woningbouwimpuls toegekend Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023;

besluit:

a. kennis te nemen van de toekenning van de subsidie van circa € 2,6 miljoen vanuit de 5e tranche van de Woningbouwimpuls (WBI) en van het Projectplan en de Businesscase die voorwaardelijk zijn voor deze subsidie; b. om sneller en meer betaalbare woningen mogelijk te maken, door het Projectplan en de Businesscase vast te stellen en zich daarmee te committeren aan het woningbouwprogramma en de planning uit de WBI-aanvraag; c. om de gemeentelijke cofinanciering van € 2,6 miljoen, die voortkomt uit de Businesscase “Woonregio Súdwest-Fryslân”, te dekken met de overwaarde van het huidige grondbezit onder de deelgebieden; d. om bij elk ruimtelijk besluit over de deelgebieden ook het effect op de businesscase Woonregio Súdwest-Fryslân vast te laten stellen; e. op grond van artikel 87 Gemeentewet geheimhouding op te leggen op de bijlage 2, 3, 4 en 5 bij dit voorstel. De motivering hiervoor is op grond van artikel 5.1 lid 2 sub b Woo; f. de geheimhouding op te leggen tot 1-1-2029.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.