Raadsvoorstel - Sport- en beweegvisie 'Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’

Ons nummer: R23.000208

*R23.000208*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Sport- en beweegvisie 'Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ 21 december 2023 Boarger en Mienskip 6 december 2023 Bauke Dam Cultuur en Sport Jildou Oosterhof

Voorstel: De sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vast te stellen. Samenvatting: We staan voor uitdagingen in de sport en de sportcultuur. Steeds meer mensen bewegen minder, ook in onze gemeente. Bewegen maakt te weinig onderdeel uit van onze dagelijkse routine en we zitten te veel. Ook bij onze kinderen is dit het geval waardoor hun motorische vaardigheden achteruit gaan. De kans op overgewicht neemt toe. Verenigingen zien de laatste jaren een daling in het aantal leden; de klassieke vereniging staat onder druk. Sport wordt individueler beoefend, op momenten waarop mensen het beste uitkomt. Sport en bewegen vinden ook steeds meer plaats in de openbare ruimte, zonder lidmaatschap of abonnement. Verenigingen hebben steeds meer moeite om voldoende vrijwilligers te vinden, voor bijvoorbeeld het invullen van bestuursfuncties, of om in te zetten bij evenementen. Verenigen zijn wel belangrijk om inwoners sterker en gezonder te maken en om elkaar te ontmoeten, maar ook om elkaar te helpen als dat nodig is. Verenigingen spelen een rol als het gaat om positieve gezondheid en preventie. Een vraag van een andere orde is hoe we onze sportaccommodaties duurzamer en toegankelijker kunnen maken.

Goede voorzieningen om te sporten, te bewegen en te spelen zorgen voor een aantrekkelijke woon- en leefomgeving waar kinderen gezond kunnen opgroeien, jongeren gezond kunnen leven en ouderen lang vitaal kunnen blijven. Het risico is dat door al deze ontwikkelingen de betaalbaarheid van sport onder druk komt te staan. Maar sport, bewegen en spelen zorgen vooral ook voor veel plezier en reuring! Het is een prachtig middel om onze inwoners, jong en oud, gezonder en vitaler te krijgen. Inwoners ontmoeten elkaar, doen mee en worden veerkrachtiger. Sport en bewegen zorgen voor reuring in de omgeving voor inwoners en bezoekers, bij verenigingen en door evenementen. Deze visie is een herijking van de beleidsnota Sport in beweging, Sport- en Beweegbeleid 2017-2020. De weg die ingezet is met sport en bewegen wordt voortgezet. De huidige vijf beleidslijnen zijn wel aangescherpt naar drie beweegstrategieën, om meer focus aan te kunnen brengen. Er wordt richting gegeven aan het sport- en beweegbeleid voor de komende jaren en sluiten aan op de nieuwste ontwikkelingen in het sportlandschap. Ontwikkelingen zoals transitie naar duurzame en toekomstbestendige accommodaties en verenigingen, bewegen in de openbare ruimte, het belang van gezondheid en een gezonde leefstijl en de waarde van sport en bewegen.

Gezondheid en een gezonde leefstijl zijn van groot belang, ook als het er om gaat sport en bewegen als preventief middel De middenstip op de horizon: Súdwest-Fryslân de sportiefste en gezondste gemeente van Nederland! Er wordt naar gestreefd dat 75% van de inwoners in 2040 de landelijke beweegrichtlijn haalt. Op naar een gezonde generatie in 2040. Een grote ambitie, aangezien we in Súdwest-Fryslân nu qua beweegrichtlijn op 50,83% zitten en de trend niet de goede kant op gaat.

1

De missie is om alle inwoners van Súdwest-Fryslân een leven lang in beweging te brengen en houden. Met als visie sport en bewegen in te zetten om een bijdrage te leveren aan een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving: • iedereen gelijke kansen geven om te gaan sporten en bewegen; • de bewustwording vergroten en bewegen onderdeel te laten uitmaken van de dagelijkse routine; • met sport en bewegen bijdragen aan maatschappelijke thema’s zoals eenzaamheid en armoede en • zorgen voor een veilige, gezonde en duurzame sportomgeving. Argumenten: Sport en bewegen leveren een belangrijke bijdrage aan de gezondheid van onze inwoners, de filosofie met betrekking tot positieve gezondheid vormt daarbij de basis. Gezondere inwoners zijn ook gelukkigere inwoners. Veel inwoners vinden wekelijks de weg naar onze sport- en beweegvoorzieningen. Toch liggen er maatschappelijke uitdagingen op het gebied van gezondheid, meedoen en mentaal welbevinden. Sport en bewegen kunnen een belangrijk middel zijn om deze groepen inwoners meer mee te laten doen. Samenwerking en verbinding met andere beleidsterreinen en partners is noodzakelijk, om stappen te kunnen zetten. Uitgangspunt is om iedereen in beweging te brengen en houden, waarbij iedereen gelijke kansen heeft om te kunnen sporten en bewegen.

Er wordt ingezet op het vergroten van de beweegdeelname van alle inwoners, jong en oud, omdat er over de hele linie steeds minder wordt bewogen. Hiervoor zijn (sociaal) veilige, gezonde, toegankelijke en duurzame accommodaties en vitale verenigingen nodig en een tot beweging uitnodigende openbare ruimte. Daarnaast wordt extra ingezet op een aantal kwetsbare doelgroepen. Bij deze groepen is het niet vanzelfsprekend om te gaan bewegen. Het gaat dan om mensen met weinig leefgeld, mensen met een beperking, mensen met (een verhoogd risico) gezondheidsklachten en mensen met een kwetsbare mentale gezondheid. De visie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ bestaat uit drie beweegstrategieën. De vijf oude beleidslijnen zijn aangescherpt in deze beweegstrategieën. Per strategie wordt een aantal accenten gelegd. De sport- en beweegvisie is op hoofdlijnen, in een jaarlijks uitvoeringsprogramma ‘het sportprogramma’ vindt een nadere uitwerking plaats. De drie beweegstrategieën zijn: 1. Alle bewoners in beweging Vergroten sport- en beweegdeelname bij alle leeftijdscategorieën Inzetten op kwetsbare groepen Inzetten op een sociaal veilige, gezonde en inclusieve sportomgeving Inzetten beweegteam Súdwest-Fryslân 2.

Veilige, toekomstbestendige en duurzame sportaccommodaties Inzetten op veilige en toegankelijke sportomgeving Inzetten op kwalitatief hoogwaardige accommodaties en multifunctioneel gebruik Versterken van sporten, bewegen, spelen en ontmoeten in de openbare ruimte 3. De waarde van sport en bewegen vergroten Inzetten op sportevenementen Inzetten op topsport en talentontwikkeling Inzetten op vitale verenigingen Een toekomstbestendige, duurzame en functionele sportinfrastructuur is noodzakelijk om iedereen in beweging te brengen (beweegstrategie 2). Voor de verduurzaming van onze sportaccommodaties moeten nog grote stappen worden gezet om te voldoen aan de landelijke klimaatafspraken (CO2 arm in 2050). Onderzoeksbureau HEVO onderzoekt de bouwkundige staat van de binnensportaccommodaties en de zwembaden en wordt gekeken welke stappen nodig zijn voor verduurzaming van de sportaccommodaties. De uitkomsten van dit onderzoek zullen in 2024 de basis vormen voor een te ontwikkelen visie op toekomstbestendige en duurzame binnen- en buitensportaccommodaties. Dit kan een toekomstige (financiële) uitdaging worden.

2

Sportevenementen hebben een economische en maatschappelijke waarde (beweegstrategie 3). Er wordt ingezet op sportevenementen die daadwerkelijk mensen in beweging brengen. Waarbij niet alleen oog is voor de sporters maar ook voor de beginners en niet-sporters en kwetsbare doelgroepen. Breedtesportevenementen kunnen ervoor zorgen dat er meer mensen meedoen en dat ze vaker gaan sporten, ze kunnen het belang van een gezonde leefstijl onder de aandacht brengen en bevorderen dat deelnemers zich aansluiten bij een sportvereniging. Topsport en breedtesport zijn met elkaar verbonden (beweegstrategie 3). Door de breedtesport kunnen kinderen verschillende sporten uitproberen en hun talenten ontdekken en verder ontwikkelen. Grote talenten kunnen doorstromen naar de topsport. De gemeente heeft een faciliterende rol bij de ontwikkeling van talenten en het faciliteren topsporters. Om de waarde van topsport en talentontwikkeling te versterken wordt ingezet op de verbinding tussen de topsport en de breedtesport. Door de inzet van topsporters als ambassadeurs, maar ook door samenwerkingen te stimuleren tussen topsport en regionale verenigingen en de zichtbaarheid te vergroten. Het oude beleid is niet volledig achterhaald. De ingezette weg wordt voortgezet. Maar de focus ligt meer op iedereen in beweging brengen, gezondheid en gezonde leefstijl.

Iedereen doet mee en moet mee kunnen doen aan sporten en bewegen. Goede accommodaties en een tot beweging uitnodigende leefomgeving is dan een vanzelfsprekendheid. Op basis van deze herijking wordt minder ingezet op de kwaliteit van het bewegingsonderwijs. Voorheen werd de buurtsportcoach ingezet voor het bewegingsonderwijs, nu worden daarvoor vakleerkrachten ingezet. Het beweegteam heeft uiteraard wel verbinding met het onderwijs als het gaat om stimuleren van bewegen en bevorderen van een gezonde leefstijl. Risico’s: Deze visie is een herijking van het oude sportbeleid. Er zijn geen risico’s aan verbonden, ook gelet op het feit dat de visie beleidsneutraal is opgesteld. Wel is het zo dat voor de uitvoering van deze visie en de uitwerking in een uitvoeringsprogramma samenwerking en verbinding nodig is met samenwerkingspartners, sportaanbieders en andere beleidsdomeinen. Door het inzetten van sport en bewegen kunnen doelstellingen in het sociaal domein worden behaald, bijvoorbeeld op het gebied van preventie, jongeren, ouderen, armoede, gezondheid en eenzaamheid. Financiën: De herijkte visie op sport en bewegen is opgesteld binnen de huidige financiële kaders. De herijkte visie krijgt een doorvertaling naar de uitvoering in een jaarlijks uitvoeringsprogramma, het sportprogramma. De financiële basis wordt geborgd in de begroting.

Er wordt ingezet op het slimmer besteden van middelen aan de sportieve doelstellingen. Als middelen al zijn gereserveerd voor bijvoorbeeld gezondheid of armoedebeleid, stadsontwikkeling of onderhoud openbaar groen, wordt ingezet op verstandig inzetten en daar waar mogelijk worden verbindingen gemaakt tussen de verschillende domeinen. Gezamenlijk kunnen meerdere (overkoepelende) doelen tegelijk worden bereikt. Gebiedsgericht werken en een programmatische uitvoeringsaanpak spelen hierin een rol. Gezamenlijk kunnen we inzetten op de bestuurlijke ambitie. Corona, de inflatie en de verhoging van de energielasten door de oorlog in Oekraïne, hebben aangetoond dat we, financieel gezien, niet altijd invloed hebben op externe factoren. Zo zijn bouwmaterialen veel duurder geworden maar ook de rekening voor gas en elektriciteit. De verwachting is dan ook dat de verhoging van de energielasten lang zal doorwerken in de sportbegroting. Als we extra willen inzetten op gelukkige en gezonde inwoners, is dekking vanuit bestaande middelen wellicht niet toereikend.

De komende jaren worden wel een aantal uitdagingen voorzien, waarvoor mogelijk extra budget voor nodig is: - verduurzaming, renovatie en onderhoud van de binnen- en buitensportaccommodaties waaronder kunstgrasvelden, renovatie atletiekbaan en skeelerbanen; - de beoogde verandering van financiering van de Brede Regeling Combinatiefuncties in 2026; - de regeling Topsportfonds die eindigt in 2025; - herijking van de sportsubsidies, daaronder sportevenementen. Andere opties:

3

Deze visie is een herijking van de beleidsnota Sport in beweging, Sport- en Beweegbeleid 2017-2020. De huidige vijf beleidslijnen zijn aangescherpt naar drie beweegstrategieën, om meer focus aan te kunnen brengen. Er wordt richting gegeven aan het sport- en beweegbeleid voor de komende jaren en sluiten aan op de nieuwste ontwikkelingen in het sportlandschap. Ontwikkelingen zoals transitie naar duurzame en toekomstbestendige accommodaties en verenigingen, bewegen in de openbare ruimte, het belang van gezondheid en een gezonde leefstijl en de waarde van sport en bewegen. Gezondheid en een gezonde leefstijl zijn van groot belang, ook als het er om gaat sport en bewegen als preventief middel in te zetten. Als er geen nieuwe sport- en beweegvisie wordt vastgesteld, dan vallen we terug op het oude sporten beweegbeleid waarin focus ontbreekt. Het is dan lastig om in te spelen op kansen en ontwikkelingen en om goede keuzes te maken. Wettelijke basis: De raad heeft de bevoegdheid om beleid vast te stellen. Gemeenten hebben veel beleidsvrijheid als het om sport en bewegen gaat. Alleen voor het bewegingsonderwijs zijn er wettelijke eisen, gericht op de beschikbaarheid van voldoende gymzalen en gymmateriaal. In die zin is het sport- en beweegbeleid altijd in ontwikkeling en gaat het hier dus om een visie 2024+.

Deze beleidsnota voor sport wordt niet beperkt door een vastgestelde einddatum, maar wordt beschouwd als een dynamisch document, dat zich kan aanpassen om aan de veranderende behoeften en doelstellingen met betrekking tot sport en bewegen in onze gemeente te kunnen blijven voldoen. Zo zorgen we ervoor dat ons beleid actueel blijft en niet statisch wordt. Global Goals: Súdwest-Fryslân is een Global Goals gemeente. Dat betekent dat we een wereldwijde ambitie ondersteunen om een einde te maken aan extreme armoede, (gender)ongelijkheid, onrecht en klimaatverandering. We zetten in op het versterken van de eigen kracht en het individu in relatie tot zijn omgeving. Sport en bewegen dragen bij aan verschillende duurzame ontwikkelingsdoelen; zoals bij het bestrijden van armoede en ongelijkheid, bij gezondheid en onderwijs en bij duurzaamheid en economie. Wie zijn betrokken: Stakeholders, samenwerkingspartners, (commerciële) sportaanbieders, inwoners en diverse adviseurs van verschillende beleidsdomeinen. Wijze van participatie: Op verschillende manieren zijn stakeholders, samenwerkingspartners, (commerciële) sportaanbieders en inwoners betrokken bij de totstandkoming van deze herijking van het sportbeleid.

Er is input opgehaald bij jonge en oudere mensen op verschillende locaties: bij sportverenigingen, commerciële sportaanbieders, maatschappelijke organisaties, zorginstellingen, onderwijsinstellingen, tijdens de kinderconferentie en bij de buurtcampings van Simmer yn Súdwest. Er is een enquête uitgezet onder inwoners en verenigingen en daarnaast hebben we diepte-interviews gehouden met de belangrijkste samenwerkingspartners en stakeholders, en intern met de verschillende beleidsdomeinen. Digitale links naar informatiebronnen: n.v.t. In welke fase: Vaststelling van de beleidsnotitie. Bij vaststelling door de gemeenteraad wordt in de volgende fase uitvoering gegeven aan de visie door middel van het opstellen van een uitvoeringsprogramma, het sportprogramma. Planning vervolg in de raad/LTA: De raad ontvangt driejaarlijkse een rapportage, zodat raadsleden op de hoogte blijven van de voortgang en resultaten van het sport- en beweegbeleid. Bijlage(n): 1. Sport- en beweegvisie 'Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+'.

4

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

5

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Sport- en beweegvisie 'Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+" Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023;

besluit:

de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.