Raadsvoorstel - RES 1.0

Ons nummer: R21.000075

*R21.000075* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

RES 1.0 3 juni 2021 Doarp, Stêd en Omkriten 18 mei 2021 drs. F.J.R. Faber Ontwikkelen P.H. Dijkstra

Voorstel: a. in te stemmen met de RES 1.0; b. het college opdracht te geven deel te nemen aan het vervolg richting RES 2.0. Inleiding: Sinds eind 2018 wordt er door de Friese overheden, netwerkbeheerders en stakeholders gewerkt aan de Regionale Energiestrategie (RES). Met de provincie als regiogebied gaat het om een samenwerking tussen de achttien Friese gemeenten, de provincie Fryslân, het Wetterskip Fryslân en de genoemde maatschappelijke partners. Het doel is om als regio een bijdrage te leveren aan de nationale doelstelling van 35 Terawattuur (TWh) opwek duurzame elektriciteit. UW raad heeft op 28 mei 2020 de concept RES Fryslân (ook wel RES 0.5 genoemd) vastgesteld. Het daarin opgenomen Friese bod was 2,3 TWh. Dat was de optelsom van de bestaande, reeds vergunde duurzame opwekprojecten (die in de meeste gevallen nog gerealiseerd moesten worden). Na een aantal bestuurlijke rondes sinds de zomer van 2020 komt de RES 1.0 dit voorjaar met een verhoogd bod van 3,0 TWh. Het hogere bod heeft voor Súdwest-Fryslân geen gevolgen. Doel: De raad te laten instemmen met de RES 1.0 en vooruit te kijken naar de RES 2.0. Argumenten: De inzet van Súdwest-Fryslân op de RES De deelname van Súdwest-Fryslân aan de RES en haar inzet op de RES is niet vanzelfsprekend geweest.

De maatschappelijke onrust rondom de windparken Fryslân (in het IJsselmeer) en Nij Hiddum Houw (nabij de kop van de Afsluitdijk) heeft geleid tot politiek/bestuurlijke stellingname in het RES-proces. Zo zijn er vier raadsmoties geweest, alsmede een inwonersraadpleging over de rol van de gemeente in de energietransitie en een daaruit voortgekomen burgerforumadvies, dat door de raad is overgenomen. Deze standpunten van Súdwest-Fryslân en haar bevolking heeft het college ingebracht in de RES. De beide windparken in onze gemeente zijn goed voor 1,48 TWh van het totale Friese RES-bod.

1

Een hoger bod: de Friese ambities Het belang van Fryslân voor een hoger bod is evident: de Friese regio stond met haar bod onderaan het landelijke lijstje als het gaat om grootte van de regio en de ruimtelijke mogelijkheden voor de inpassing van duurzame opwek. Daarnaast is er de angst voor een mogelijke toekomstige interventie op rijksniveau die - zeker in Súdwest-Fryslân - wordt gevoed door eerdere ervaringen (bijvoorbeeld met windpark Fryslân). Als onderdeel van de bestuurlijke ronde (zomer 2020) is er een lijst ontstaan van de eigen ambities van deelnemende overheden. Deze zijn weergegeven in het achtergronddocument (bijlage ‘Achtergrond-documenten: H5-Ambitiedocument Friese overheden’). Uit de uitgesproken ambities van de Friese overheden blijkt dat er in Fryslân voldoende extra ambitie is om een hogere Friese bijdrage te realiseren, bovenop hetgeen al eerder in gang in gezet. Zodoende komt de totale Friese RES-bijdrage op 3,0 TWh. Nationale doelstellingen en regionale opwekdoelstellingen De Friese RES 1.0 die op 1 juli 2021 wordt ingediend, zal samen met de RES’en van de andere 29 RES regio’s door het Planbureau van de Leefomgeving (PBL) worden doorgerekend en worden vergeleken met de landelijke opgave om 35 TWh grootschalig duurzame elektriciteit op te wekken in 2030. Na de zomer van 2021 krijgt de RES Fryslân terugkoppeling op deze doorrekening.

Als blijkt dat de 30 RES-regio’s samen geen 35 TWh opleveren, dan zal er onderling tussen de regio’s overleg plaatsvinden over een herverdeling of een restopgave. Echter, op basis van de beoordeling van de concept RES’en eerder dit voorjaar is het niet de verwachting dat een herverdeling nodig zal zijn. Vooruitblik op het proces naar de RES 2.0 Met het aanleveren van de RES 1.0 is een belangrijke stap geleverd in het RES proces. Maar daarmee is de regio niet klaar, want over twee jaar moet de RES 2.0 worden opgeleverd. Hoewel het nog onduidelijk is hoe het zal gaan met toekomstige – voor de uitvoering zeer nodige - middelen van het Rijk naar (en voor) de regio’s, is er vanuit de RES Fryslân alvast vooruitgekeken naar de periode tot en met 2022. Vervolg van de RES samenwerking: intentieverklaring In een (separate) brief van de regiegroep RES wordt aan de colleges van de overheden en maatschappelijke partners die deelnemen aan de Friese Energie Alliantie (FEA) gevraagd om via een intentieverklaring hun intenties uit te spreken en verder te bouwen aan een duurzame samenwerking. Voorgesteld wordt om de intentieverklaring te ondertekenen. Het is echter wel van belang dat de samenwerking meerwaarde oplevert. Daarom zal Súdwest-Fryslân kritisch zijn op de resultaten van de toekomstige samenwerking.

De komende periode vinden gesprekken plaats over voortzetting van de regionale samenwerking. Onderwerpen die in dit kader nader uitgewerkt zullen worden zijn onder andere de verkenning van het toekomstige Friese elektriciteitsnetwerk, de kennisuitwisseling ten aanzien van de warmtetransitie gebouwde omgeving, en de participatie van de mienskip bij de ontwikkeling van duurzame opwek in het landschap. Alternatieven: Súdwest-Fryslân zou kunnen nalaten om de RES 1.0 vast te stellen. Onenigheid over het bod en het gemeentelijk aandeel daarin had daarvoor de aanleiding kunnen zijn. Er zijn meerdere RES regio’s waar een dergelijk scenario speelt. De uiteindelijke gevolgen van een dergelijke opstelling zijn onduidelijk. Súdwest-Fryslân kan tot dusver echter tevreden zijn met de behaalde resultaten in het RES proces.

2

Risico’s: De politiek/bestuurlijke inzet op het RES proces tot nu toe, lijkt er toe te leiden dat onze gemeente en de inwoners zelf meer kunnen beschikken over de realisatie van energieprojecten binnen de gemeentegrenzen. Zolang ook de uitvoering van de landelijke doelstelling door realisatie van de ambities van én de projecten in de andere regio’s niet in gevaar komen, dan blijft die zelfbeschikking van kracht. Ook het provinciale krachtenveld is van invloed daarop. De toekomst zal leren hoe deze landelijke en provinciale invloeden zich ontwikkelen. Kaders: - Klimaatakkoord van Parijs; - Nationaal Klimaatakkoord; - Klimaatagenda Súdwest-Fryslân. Financiële aspecten/gevolgen: In de bijlage is de begroting van de RES Fryslân van 2019 tot en met 2022 opgenomen. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de uitgaven tot nu toe, en geld gereserveerd voor een vervolg tot en met 2022. De komende tijd vinden er bestuurlijke gesprekken plaats over de invulling van het vervolg en ambtelijk/bestuurlijke inzet daarop. De financiële kaders voor de nog te komen RES’en is – in verband met de nog lopende kabinetsformatie - momenteel onduidelijk.

Vanuit de lobby’s van de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en de Unie van Waterschappen is de noodzaak van rijks financiering voor de uitvoering van de RES en daaraan gerelateerd de Warmtetransitie in de gebouwde omgeving, zwaar aangezet. In een brandbrief is gewezen op ‘Geen budget, geen uitvoering’. Deze argumenten worden meegegeven in een pakket van te onderhandelen maatschappelijke ontwikkelingen voor het nieuwe kabinet. De uitkomst daarvan is ongewis. Duurzaamheid: Het proces van de RES 1.0 was/is ondergebracht bij de gemeentelijke Klimaatagenda en het vervolg naar de RES 2.0 zal daar ook worden ondergebracht. Vervolgproces: Met het indienen van de RES 1.0 is de regio niet klaar. Er moet vooruitgewerkt worden naar de RES 2.0 over twee jaar. Zie kopje ‘Vooruitblik op het proces naar de RES 2.0’. Monitoring en evaluatie: N.v.t. Gevolgen voor LTA: De RES 2.0 dient opgeleverd te worden op 1 juli 2023. Deze zal ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. Communicatie en afstemming: Wie:

Wat:

Welke:

RES Fryslân.

Dat Súdwest-Fryslân de intentieverklaring heeft ondertekend.

Per brief.

3

Bijlage(n)

Meegezonden: - RES 1.0 RES Fryslân - NL - RES 1.0 RES Fryslân – FRIES - RES Fryslân – achtergronddocumenten - RES Fryslân – Regionale Structuur Warmte Ter inzage: - Geen. Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp RES 1.0 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 april 2021; besluit de raad: a. b.

in te stemmen met de RES 1.0; het college opdracht te geven deel te nemen aan het vervolg richting RES 2.0. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 3 juni 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.