Raadsvoorstel - Rekenkamer I onderzoeksrapport 'Sturen op jeugdhulp'

Ons nummer: R23.000137

*R23.000137*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Rekenkamer I onderzoeksrapport 'Sturen op jeugdhulp' 28 september 2023 Boarger en Mienskip 13 september 2023 Petra van den Akker Griffie Scholte Hobma

Voorstel: 1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport 'Sturen op jeugdhulp'; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbeveling aan het college in het rapport 'Sturen op jeugdhulp' uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om voor 28 september 2024 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Samenvatting: Met ingang van 1 januari 2015 zijn er door de komst van de Jeugdwet grote veranderingen doorgevoerd in de hulpverlening aan jeugdigen en hun gezinnen. Als gevolg hiervan hebben gemeenten een grotere bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid gekregen in het jeugddomein. Ook is er gekozen voor een transformatie in de aanpak van de problemen. Er moet meer regie op de ingezette jeugdhulp komen, problemen moeten integraal worden aangepakt en er moet een verschuiving plaatsvinden van dure specialistische hulpverlening naar de preventieve en vrij toegankelijke zorg. De jeugdhulp legt hierbij een steeds groter beslag op de gemeentelijke begroting. Oplopende tekorten op het gebied van jeugdhulp hebben ook gevolgen voor andere taken van de gemeente. Het onderwerp staat hoog op de agenda bij veel gemeenten, waaronder de gemeente SúdwestFryslân.

Daarbij gaat het over inzicht in de ontwikkelingen in de kosten, maar ook over de vraag hoe deze in de hand gehouden kunnen worden, met andere woorden, welke mogelijkheden tot sturing gemeenten hebben in het jeugddomein. De rekenkamer heeft op basis van deze ontwikkelingen en op basis van signalen vanuit de raad dat er naar meer grip op de jeugdhulp wordt gezocht, besloten een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden van de gemeente om te sturen op de jeugdhulp. Doel van dit rekenkameronderzoek is om inzichtelijk te maken op welke wijze de jeugdhulp in de gemeente Súdwest-Fryslân zich heeft ontwikkeld en op welke wijze de gemeente, en in het bijzonder de gemeenteraad, invulling geeft aan de sturingsmogelijkheden met betrekking tot (de kostenontwikkeling in) de jeugdhulp. Vervolgens zijn er aanbevelingen geformuleerd ten aanzien van de wijze waarop in de toekomst invulling gegeven kan worden aan die sturingsruimte. Hiervoor zijn de volgende onderzoeksvragen beantwoord: 1. Hoe hebben de kosten voor de jeugdhulp zich de afgelopen vijf jaar ontwikkeld en welke oorzaken liggen ten grondslag aan deze ontwikkeling? 2. Welke mogelijkheden heeft de gemeente Súdwest-Fryslân om te sturen op de ontwikkelingen in (de kosten van) de jeugdhulp en in hoeverre wordt hiervan gebruik gemaakt? 3.

Op welke wijze geeft de raad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol voor wat betreft de jeugdhulp? En hoe zijn het bestuurlijk proces, de bestuurscultuur en de bestuurlijke context hierop van invloed?

1

4. In hoeverre en op welke wijze kan de gemeente beter in staat worden gesteld zijn sturingsruimte voor wat betreft de jeugdhulp in te vullen? Op basis van het uitgevoerde onderzoek worden de volgende conclusies (beknopte weergave) getrokken: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Beperkte invloed op een complex probleem Sturen op verwijzers en aanbieders blijft een uitdaging Door complexiteit van de problematiek blijven transformatiedoelen moeilijk te realiseren Meer datagedreven werken is wenselijk De aard van het bestuurlijk proces, de bestuurscultuur en de bestuurlijke context zijn van invloed op rolinvulling van de raad

Naar aanleiding van de bovenstaande conclusies, komt de rekenkamer tot de volgende aanbevelingen (beknopte weergave): Aanbeveling college Wij bevelen aan de gemeenteraad actief te betrekken bij het inrichten van het proces van informatievoorziening, zodat raadsleden mee kunnen bepalen hoe en wanneer ze worden ingelicht over zowel de inhoudelijke taakuitvoering als over de voortgang op de doelstellingen en de indicatoren. Daarbij moet ook gezorgd worden voor afstemming met de informatie die via de P&Ccyclus met de raad wordt gedeeld zodat er samenhang en overzicht in de informatievoorziening aan de raad ontstaat. Aanbeveling raad Neem als raad zelf initiatieven om meer en betere informatie over de werking en effecten van de jeugdhulp te verzamelen, bijvoorbeeld door werkbezoeken, gesprekken met cliëntenraden en gesprekken met andere (Friese) gemeenten/gemeenteraden. Dring bij het college aan op een sterkere inhoudelijke verantwoording over de jeugdhulp. Neem een actieve rol in waar het gaat om de beoogde vertaling van (onder meer) de regiovisie naar lokale doelen. Zorg ervoor dat er meer concrete handvatten voor sturing en controle komen door het opnemen van duidelijke en concrete doelstellingen en indicatoren in beleid en P&C documenten en voer hierover het gesprek met het college.

Geef als raad aan hoe de informatievoorziening eruit zou moeten zien; welke informatie wil de raad op welke manier ontvangen? Denk daarbij aan informatie over de toegankelijkheid en beschikbaarheid van jeugdhulp (en in dat verband de inzet van maatwerk en wachtlijsten), de kwaliteit van jeugdhulp, de tevredenheid van jeugdigen en ouders, de effectiviteit van de geleverde zorg en ondersteuning en trends in aard, omvang en kosten van de jeugdhulp. De raad wordt geadviseerd om het college te verzoeken eens per jaar of twee jaar de informatie van SDF over de resultaten van de jeugdzorg (afweging kosten en baten, monitoring en evaluatie, en zeker ook zicht op de effecten van de zorg vanuit het perspectief van de zorgontvangers) naar de raden te sturen. Aanleiding hiervoor kan het jaarverslag of de voorjaarsbrief van het SDF zijn.

Daarnaast wordt de raad in dat verband aanbevolen om contact met andere raden in Fryslân te zoeken om tot een soort rapportageformat te komen voor de SDF-taken, zodat de raden zich ook gezamenlijk een oordeel kunnen vormen over de prestaties van SDF binnen de centrumregeling Bestuurlijke wederhoor college In de bestuurlijke reactie van het college, zoals weergegeven op pagina 46 en 47 van het rapport, wordt aangegeven dat het college, vooruitlopend op de inhoudelijke behandeling in de raad van het nieuwe jeugdbeleid, de raad via actieve informatie op de hoogte zal houden over het proces van de herijking . Daarnaast zal de raad periodiek geïnformeerd worden via de P&C-cyclus (berap) en actieve informatie.

2

Nawoord rekenkamer De rekenkamer geeft in haar nawoord aan dat zij met genoegen kennis genomen heeft van de reactie van het college op het rekenkameronderzoek. Zij is verheugd te lezen dat het college de aanbeveling overneemt en voornemens is de raad actief te informeren over en betrekken bij de ontwikkelingen die gaande zijn met betrekking tot de jeugdhulpverlening. Verder adviseert zij het college om de cliëntervaringsonderzoeken actief te delen en inhoudelijk te bespreken met de raad. Alternatieven In dit voorstel wordt voorgesteld om kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport. Daarnaast wordt het college de opdracht gegeven om de aanbeveling gericht aan het college uit te voeren. Mocht, op basis van de aanbevelingen in het rapport, de bestuurlijke wederhoor van het college en het nawoord van de rekenkamer, er aanleiding zijn om aanvullende opdrachten aan het college te geven dan wordt geadviseerd dit door middel van een motie en/of amendement plaats te laten vinden. Wettelijke basis: Hoofdstuk IVa en Xla van de Gemeentewet Planning vervolg in de raad/LTA: Uiterlijk 28 september 2024 komt het college met een rapportage over de uitvoering van de genoemde aanbeveling. Bijlage(n): 1. onderzoeksrapport 'Sturen op jeugdhulp' G.W. Stegenga, griffier.

3

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Rekenkamer I onderzoeksrapport 'Sturen op jeugdhulp' Naar aanleiding van het voorstel van de griffier d.d. 20 juli 2023; besluit:

1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport 'Sturen op jeugdhulp'; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbeveling in het rapport 'Sturen op jeugdhulp' uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om voor 28 september 2024 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 28 september 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

4

, voorzitter.

, griffier.