Raadsvoorstel - Rekenkamer I onderzoeksrapport Bestaanszekerheid def

Ons nummer: R25.000124

*R25.000124*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Griffie Marianne Poelman Boarger en Mienskip 1 oktober 2025 16 oktober 2025

Onderwerp

:

Rekenkamer I onderzoeksrapport Bestaanszekerheid

Raadsvoorstel: 1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport ‘Bestaanszekerheid’; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbevelingen aan het college in het rapport ‘Bestaanszekerheid’ uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om vóór 16 oktober 2026 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Samenvatting: Het Rijk is primair verantwoordelijk voor minimabeleid, gemeenten voeren aanvullend beleid. Landelijk kennen we de diverse toeslagen, die door verschillende uitvoeringsinstanties worden uitgevoerd, bijvoorbeeld de Belastingdienst, de SVB en het UWV. Gemeenten zoeken naar manieren om hun inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen en bestaanszekerheid te bieden. Binnen de kaders van de Participatiewet kan de gemeenteraad invulling geven aan het lokale minimabeleid, onder andere door maatwerk te bieden. Gemeentelijke regelingen verschillen van gemeente tot gemeente waar het gaat om vorm, voorwaarden, toegankelijkheid, hoogte etc. Voor inwoners kan dit betekenen dat zij in een zelfde situatie in de ene gemeente meer ondersteuning krijgen en meer geld beschikbaar hebben dan in een andere gemeente. Tijdens het jaarlijkse overleg tussen rekenkamer en de fractievoorzitters, werd de wens geuit om onderzoek te doen naar (de effectiviteit van) het gemeentelijk bestaanszekerheidsbeleid.

Deze wens in combinatie met de maatschappelijke relevantie van het onderwerp, is de aanleiding geweest voor dit onderzoek. Met dit onderzoek wil de rekenkamer onderzoeken in hoeverre het gemeentelijk beleid ten aanzien van bestaanszekerheid doeltreffend is. Hierbij is de volgende hoofdvraag geformuleerd: “Hoe doeltreffend wordt het bestaanszekerheidsbeleid van de gemeente Súdwest-Fryslân uitgevoerd en welke factoren verklaren de mate van deze doeltreffendheid?” In het rekenkameronderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord: 1. Wat is de aard en omvang van de doelgroepen waarop het bestaanszekerheidsbeleid zich richt? 2. Welk beleid voert de gemeente ten aanzien van bestaanszekerheid? 3. Hoe is de uitvoering van het beleid georganiseerd? 4. Op welke wijze verloopt de uitvoering van het beleid? 5. Op welke wijze vinden monitoring en evaluatie van het beleid en effecten plaats? 6. In hoeverre worden de inwoners die tot de doelgroepen behoren, bereikt? 7. Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd over het bestaanszekerheidsbeleid? 8. Hoe heeft de raad invulling gegeven aan zijn kaderstellende en controlerende rol?

1

Op basis van de bevindingen en de analyse daarvan worden een aantal conclusies getrokken (zie hiervoor pagina 27 en 28 van het rapport). Vervolgens worden de volgende aanbevelingen gedaan (beknopte weergave) (zie pagina 29-31 rapport voor de uitgebreide versie): Aanbevelingen aan de raad 1. Versterk de controlerende rol van de raad door gerichte informatievoorziening; 2. Stimuleer een integrale aanpak; 3. Blijf de stem van de inwoner borgen; Aanbevelingen aan het college en de ambtelijke organisatie 1. Optimaliseer de toegankelijkheid en het bereik van regelingen; 2. Versterk interne en externe samenwerking; 3. Versterk monitoring en evaluatie; 4. Borg de lange termijn duurzaamheid van middelen; 5. Gerichte aanpak kwetsbare groepen

Bestuurlijke wederhoor college Samengevat geeft het college in de bestuurlijke reactie, zoals weergegeven op pagina 32-34 van het rapport, aan dat zij de urgentie van de onderwerpen armoede, minima en schulden onderschrijft en het belang van een stevige en structurele aanpak. Het college neemt de aanbevelingen ter harte bij de verdere ontwikkelingen van het beleid rondom armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Nawoord rekenkamer De Rekenkamer van Súdwest-Fryslân heeft kennisgenomen van de bestuurlijke reactie van het college op het onderzoek naar bestaanszekerheidsbeleid. De rekenkamer waardeert dat het college de urgentie van het thema onderschrijft en zich inzet voor een sterke en structurele aanpak. Het voornemen om de aanbevelingen te verwerken in de herijking van de visie op het Sociaal Domein en het nieuwe beleidskader voor 2027-2030, waarin bestaanszekerheid integraal wordt verankerd, is een belangrijke en positieve ontwikkeling. De reactie van het college op de genoemde verbeterpunten (o.a. onderbenutting regelingen, inconsistentie in beleidsdoelen, onvoldoende monitoring en onzekerheden lange termijn financiële middelen) laat zien dat het deze punten erkent en bereid is om hierin te investeren. De initiatieven om de toegankelijkheid te verbeteren en de samenwerking met interne en externe partners te versterken zijn hoopgevend.

Daarnaast kijkt de rekenkamer ernaar uit om te zien hoe de aanbevelingen voor de monitoring en evaluatie in de

2

praktijk worden gebracht. De implementatie van heldere KPI’s en de inrichting van dashboards zijn van groot belang om de daadwerkelijke impact van het beleid te kunnen vaststellen. Dit stelt de gemeenteraad in staat om haar kaderstellende en controlerende rol effectiever uit te oefenen. Juridisch: Wettelijke basis: Hoofdstuk IVa en Xla van de Gemeentewet Planning en vervolgproces: -uiterlijk 16 oktober 2026 komt het college met een rapportage over de uitvoering van de genoemde aanbevelingen. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: - https://pdc.sudwestfryslan.nl/wp-content/uploads/2023/11/onderzoeksopzetarmoedebeleid.pdf Bijlage(n): 1. -Onderzoeksrapport Bestaanszekerheid

G.W. Stegenga, griffier.

3

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Rekenkamer I onderzoeksrapport Bestaanszekerheid Naar aanleiding van het voorstel van de griffier d.d. 10 september 2025; besluit:

1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport ‘Bestaanszekerheid’; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbevelingen aan het college in het rapport ‘Bestaanszekerheid’ uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om vóór 16 oktober 2026 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 16 oktober 2025

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

4

, voorzitter.

, griffier.