Raadsvoorstel - Regioplan 'Fryske oanpak Beschermd wonen'

Ons nummer: R23.000203

*R23.000203*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Regioplan 'Fryske oanpak Beschermd wonen' 21 december 2023 Boarger en Mienskip 6 december 2023 Marianne Poelman Beleid Sociaal Domein Gerbrig Ykema

Voorstel: Het regioplan 'Fryske oanpak Beschermd wonen' vast te stellen. Inleiding: Beschermd Wonen (BW) is bedoeld voor inwoners die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een aanbieder voor beschermd wonen de kwetsbare inwoner (enige tijd) in een veilige en beschermde omgeving opvangt. Het gaat om inwoners met psychische, psychosociale en/of verslavingsproblematiek. In 2015 is Beschermd Wonen als product binnen de Wet Maatschappelijk Opvang (WMO) een taak geworden van de centrumgemeente Leeuwarden met uitvoering via Sociaal Domein Fryslân (SDF). De Friese gemeenten hebben afspraken gemaakt over het inrichten van BW in Fryslân. Vanuit de Rijksoverheid wordt aangenomen dat regiogemeenten beter in staat zijn om aan te sluiten bij de situatie van de inwoner en beter de overgang kunnen maken van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in de eigen omgeving. Om dit te ondersteunen is er landelijk gewerkt aan een woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen cliënten en aan een financieel verdeelmodel met als doel om Beschermd Wonen door te decentraliseren naar alle individuele gemeenten. De doordecentralisatie was oorspronkelijk voorzien per 1 januari 2021. In juli 2019 heeft het Rijk besloten de doordecentralisatie van taken naar de individuele gemeenten door te schuiven van 2021 naar 2022.

Sindsdien is deze doordecentralisatie nog een paar keer uitgesteld (zie ook tijdlijn bijlage 2). In de verwachting dat de doordecentralisatie per 1 januari 2024 zou gaan plaatsvinden heeft SDF in maart 2023 Webinars georganiseerd om de Friese wethouders, gemeenteraden en adviesraden te informeren over de laatste stap: het vaststellen van het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ (bijlage 1). Kort na deze Webinars werd echter duidelijke dat het woonplaatbeginsel en het daarmee samenhangende verdeelmodel voor de vierde keer uitgesteld zijn en nu een beoogde ingangsdatum hebben van 1 januari 2025. Ondanks landelijke onduidelijkheid rondom de doordecentralisatie hebben alle Friese gemeenten afgesproken om het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ nu definitief te laten vaststellen door de lokale gemeenteraden, met als streven eind 2023. Reden hiervoor is dat het Rijk heeft aangegeven dat de inhoudelijke doordecentralisatie Beschermd wonen wel moet doorgaan. Het plan dat wordt vastgesteld is de geactualiseerde versie dat de basis is geweest voor de Webinars in maart 2023. Samenvatting: Het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ moet door de raad worden vastgesteld.

Dit plan gaat over visie, inhoudelijke ontwikkelingen, de vorm van regionaal samenwerken en over het verdelen van middelen en risico’s ten aanzien van Beschermd wonen binnen alle 18 gemeenten van de provincie Fryslân.

1

Met het vaststellen van het regioplan wordt een soepele overgang bewerkstelligd van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in de eigen omgeving. Hiermee kunnen mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving blijven wonen en de kans krijgen om goed mee te doen in de samenleving. Argumenten: Hierdoor wordt voldaan aan de verplichting van het Ministerie van VWS om een regionaal plan op te stellen en deze vast te laten stellen door alle raden. -

Er hierdoor een goed plan ligt voor de doorontwikkeling van de huidige samenwerking met alle gemeenten in Fryslân.

-

Hierdoor er een goed plan ligt voor de toekomstige samenwerking in verband met de doordecentralisatie van BW met alle gemeenten in Fryslân.

-

Hierdoor kunnen mensen zo lang als mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving blijven wonen en de kans krijgen om goed mee te doen in de samenleving.

Risico’s: Er zijn weinig of geen risico’s aan het vaststellen van dit verplichte plan. Eventuele risico’s volgen mogelijk later bij de uitvoering. Het is nog niet duidelijk hoe de nieuwe werkwijze er na de doordecentralisatie eruit zal gaan zien en daardoor is er nog onvoldoende inzicht op de impact die het zal hebben op de doelgroep en de financiën. Financiën: Het vaststellen van het plan heeft geen financiële gevolgen voor de gemeente, de gelden zijn in 2015 overgedragen naar de Centrumgemeente en onder de voorgestelde aanpak wordt de nieuwe situatie gemonitord tot 2026. Het uitstellen van de doordecentralisaties heeft daarnaast geen directe gevolgen voor de uitvoering van Beschermd Wonen in Fryslân. Op basis van de regiovisie en het concept regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ is voor de periode 2022-2026 Beschermd wonen gezamenlijk ingekocht door de Friese gemeenten. Daarnaast zijn in Fryslân in het Portefeuillehoudersoverleg SDF van 2 december 2022 (financiële) solidariteitsafspraken gemaakt voor de jaren 2024 en 2025, waarbij de middelen centraal bij de centrumgemeente belegd blijven/worden. Dat betekent dat we in de komende twee jaar monitoren wat de doordecentralisatie voor gemeenten betekent op inhoudelijk en financieel gebied. In deze periode zullen bestuurlijke keuzes gemaakt worden over de verdeling van financiële middelen in 2026.

Andere opties: Het niet vaststellen van het Regioplan. Echter, het vaststellen van een aanpak is een wettelijke verplichting en gezien de aard van de opdracht is het niet verstandig om dit als individuele gemeente te willen doen. Wettelijke basis: Gemeenten zijn op basis van de WMO verantwoordelijk voor inwoners die nu gebruik maken voor de voorziening BW. Onder Beschermd Wonen wordt verstaan (artikel 1.1.1 Wmo 2015): “wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving”. Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben in 2015 afgesproken dat de taak van beschermd wonen en maatschappelijke opvang uiteindelijk een taak van alle gemeenten moet worden, in plaats van een taak van alleen de centrumgemeenten. Daarom is het een wettelijke verplichting om een regionaal plan op te stellen.

2

Global Goals: De inhoud draagt bij aan goede gezondheid en welzijn. Wie zijn betrokken: Friese Gemeenten, Sociaal Domein Fryslân, Team BSD, Team JVZ, Team IBSD, Team Financiën, Contractmanagement. Wijze van participatie: In 2020 hebben de 18 Friese gemeenten een concept Regioplan Beschermd wonen geschreven. In deze ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ is beschreven hoe het werkveld Beschermd wonen vanaf 1 april 2022 is vormgegeven. In de huidige inkoop en aanbesteding van de nieuwe producten BW is de ambulantisering en ‘ondersteuning dichter bij huis’ zoals omschreven in het concept regioplan al meegenomen. De Friese gemeenten hebben via het Portefeuillehouders overleg SDF besloten om geen definitief regioplan in te dienen bij het ministerie zolang er nog geen inhoudelijke en financiële duidelijkheid was over de doordecentralisatie. Het regioplan is destijds wel door alle colleges in concept vastgesteld, er is een informerende raadsbrief gestuurd en een brief naar het Ministerie van VWS gestuurd waarin dit besluit is toegelicht. De lokale adviesraad is betrokken en gevraagd om te adviseren, een eerste reactie is in principe positief, een schriftelijke reactie volgt. Digitale links naar informatiebronnen: In maart 2023 zijn Webinars georganiseerd voor bestuursleden, raadsleden en adviesraden waarin het regioplan in zijn definitieve vorm is besproken.

Deze Webinars zijn terug te kijken via een digitale link via SDF. In welke fase: Raadsvoorstel, afrondend Planning vervolg in de raad/LTA: n.v.t. Bijlage(n): 1. Regioplan Beschermd Wonen ‘Fryske oanpak Beschermd Wonen’. 2. Tijdlijn doordecentralisatie Beschermd wonen in regio Fryslân.

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

3

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Regioplan 'Fryske oanpak Beschermd wonen' Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023; besluit:

Het regioplan 'Fryske oanpak Beschermd wonen' vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

4

, voorzitter.

, griffier.