Raadsvoorstel - Rapport rekenkamer Woonbeleid in Súdwest-Fryslân

Ons nummer: R21.000261

*R21.000261* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Rapport rekenkamer Woonbeleid in Sudwest-Fryslan 23 december 2021 Doarp, Stêd en Omkriten 7 december 2021 mr. M.W.J.M. de Man Griffie B.J. Speerstra

Voorstel: 1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport Woonbeleid in Súdwest-Fryslân; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbevelingen in het rapport Woonbeleid Súdwest-Fryslân uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om voor 23 december 2022 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Inleiding: Gemeenten hebben een belangrijke rol als het gaat om het woonbeleid. Zij kunnen sturen op het aantal en soort nieuw te bouwen woningen en maken de bouw van nieuwbouwwoningen ruimtelijk mogelijk. Ook kunnen gemeenten indirect invloed uitoefenen op de prijs en bewoning van bestaande woningen. Hiertoe heeft de gemeente verschillende instrumenten tot haar beschikking. Met het opstellen van een Woonvisie wordt richting gegeven aan het instrumentarium. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft voor 2017-2022 een Woonvisie opgesteld. Hierin spreekt zij het voornemen uit (2017, p.4): “Wij willen dat ál onze inwoners kunnen beschikken over een woning die past bij hun specifieke situatie en behoeftes; we willen dat ze goed in staat zijn om in onze gemeente hun persoonlijke ‘wooncarrière te doorlopen’”. Daarbij wordt aangegeven dat de gemeente zich extra inzet voor de groepen die, tijdelijk of permanent, ondersteuning van de gemeente nodig hebben om zo zelfstandig mogelijk te kunnen wonen.

De woningvoorraad moet niet alleen passend zijn voor de huidige, maar ook voor de toekomstige generatie waarbij duurzaamheid een belangrijk streven is. In diezelfde Woonvisie geeft de wethouder aan door de vergrijzing en de scheiding van wonen en zorg voor de gemeente en haar partners een grote uitdaging te zien op het gebied van wonen en zorg. Daarnaast wordt de betaalbaarheid van sociale huurwoningen voor de groep inwoners met de laagste inkomens genoemd als aandachtspunt (2017, p.8-9): “Deze groep heeft geen tot weinig alternatieven qua zelfstandige huisvesting. Daarom willen we zeker zijn dat voor die groep voldoende, werkelijk betaalbare woningen, beschikbaar zijn”. Ook in een gesprek van de rekenkamer met de fractievoorzitters wordt in het bijzonder aandacht gevraagd voor de beschikbaarheid van woningen voor deze doelgroep. Doel van het rekenkameronderzoek is om inzichtelijk te maken op welke wijze de gemeente Súdwest-Fryslân in de woonbehoefte van haar inwoners voorziet en in hoeverre en op welke wijze zij daarmee inspeelt op de (toekomstige) ontwikkelingen daarin.

1

Doel: Het doel van dit voorstel is: 1. de raad, middels het rapport van de rekenkamer, inzicht te geven in de wijze waarop binnen de gemeente in de woonbehoefte van de inwoners (sociale huur en wonen&zorg) wordt voorzien en in hoeverre en op welke wijze er wordt ingespeeld op de (toekomstige) ontwikkelingen daarin; 2. de raad kennis te laten nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport van de rekenkamer; 3. het college opdracht te geven om de aanbevelingen zoals genoemd in het rapport van de rekenkamer uit te voeren; 4. het college opdracht te geven om na één jaar te rapporteren over de uitvoering van de uit te voeren aanbevelingen. Conclusies rekenkamer: Conclusie 1 In dit onderzoek is gekeken naar het woonbeleid voor zover dat betrekking heeft op inwoners met de laagste inkomens (i.c. sociale huur) en inwoners met een zorgvraag; beide onderwerpen staan in de gemeente Súdwest-Fryslân hoog op de (woon)agenda, zijn volop in ontwikkeling en worden deels in samenhang opgepakt. Conclusie 2 De gemeente heeft zich met diverse onderzoeken een beeld gevormd van de huidige en, voor zover mogelijk, toekomstige ontwikkelingen voor wat betreft de behoefte aan sociale huurwoningen en de woonzorgbehoefte in de gemeente Súdwest-Fryslân. De afstemming van vraag en aanbod is en blijft een uitdaging.

De verschillende woonopgaven zijn uitgewerkt; er is een beeld van de kwantitatieve en de kwalitatieve opgaven die er in de verschillende kernen/deelgebieden van de gemeente en voor verschillende doelgroepen bestaan. De vertaalslag van deze opgaven naar concrete beleidsdoelen is een aandachtspunt, zowel voor wat betreft sociale huur als voor wonen door inwoners met een zorgvraag, en ook de relatie tussen beleidsdoelen, ingezette maatregelen en de resultaten die daarmee worden behaald verdient verdere uitwerking. Conclusie 3 Over het algemeen wordt de samenwerking tussen gemeente en de woningcorporaties, adviesraden en zorgaanbieders als prettig ervaren. Wel is een deel van de samenwerkingspartners kritisch over de eigen bijdrage van de gemeente aan de realisatie van het woonbeleid, de wijze waarop de gemeente invulling geeft aan haar regierol en de mate waarin de gemeente op constructieve en creatieve wijze zoekt naar mogelijkheden om samen met woningcorporaties, huurdersorganisaties, zorgaanbieders en het zorgkantoor de voorliggende woonopgaven te realiseren. De wederzijdse verwachtingen van de gemeente en de samenwerkingspartners over wie welke rol heeft lijken hier uiteen te lopen. Conclusie 4 De raad toont zich betrokken bij zowel sociale huur als wonen en zorg en wordt hierover actief geïnformeerd.

Het ontbreken van concrete beleidsdoelen en de beperkte uitwerking van maatregelen naar te verwachte effecten en een tijdspad maakt dat de informatievoorziening een wat fragmentarisch karakter heeft.

2

Aanbevelingen rekenkamer: Aanbeveling 1 De gemeente staat nu voor de uitdaging de opgaven die er zijn op het gebied van sociale huur en wonen en zorg te vertalen naar concrete doelen. De (sociale) woningmarkt is sterk in beweging en vraagt om adequate reactie wanneer zich veranderingen voordoen. Bij het vaststellen van de doelen moet daarom oog zijn voor haalbare en meetbare doelen, maar ook voor voldoende flexibiliteit. En ook voor integraliteit; de in dit onderzoek beschreven onderwerpen zijn tenslotte slechts twee uitdagingen binnen het woonbeleid van de gemeente Súdwest-Fryslân. Aanbeveling 2 De rekenkamer adviseert om, naast de bestaande monitoring, bij toekomstige evaluaties ook de ontwikkeling van deze onderliggende doelen inzichtelijk te maken, zodat voor de raad helder wordt in hoeverre de doelen zijn behaald. Aanbeveling 3 De rekenkamer adviseert het college de doelen van het woonbeleid expliciet te maken in te verwachte effecten, een tijdspad en een verdeling van rollen, taken en middelen.

Aanbeveling 4 Wanneer in de toekomstige prestatieafspraken meer aandacht wordt besteed aan de rol, inspanningen en de middelen die de gemeente inzet, dan wordt er meer duidelijkheid gecreëerd richting de samenwerkingspartners (woningcorporaties, zorgaanbieders, huurdersorganisaties en het Wmo-platform) en wordt daarnaast de raad beter in staat gesteld invulling te geven aan zijn controlerende taak. Aanbeveling 5 De rekenkamer doet de aanbeveling om het gesprek te (blijven) voeren over rollen, taken en verantwoordelijkheden met de samenwerkingspartners. De verwachtingen die de samenwerkingspartners van de gemeente hebben blijken niet geheel overeen te komen met het beeld dat er binnen de gemeente bestaat van de rollen, taken en verantwoordelijkheden die zij heeft in het kader van (de uitvoering van) het woonbeleid en de wijze waarop hier invulling aan wordt gegeven. Bestuurlijke reactie Het college geeft in de bestuurlijke reactie, welke is opgenomen in het rapport, aan de rekenkamer te bedanken voor de aanbevelingen en de inhoud daarvan blijvend aandacht te zullen geven. Kaders: Hoofdstuk IVa en XIa van de Gemeentewet. Duurzaamheid: . Monitoring en evaluatie: Monitoring door rapportage na 1 jaar. Gevolgen voor LTA: Voor 23 december 2022 komt het college met een rapportage over de uitvoering van de aanbeveling middels een actieve info.

3

Communicatie en afstemming: Het rapport is vooraf afgestemd met college en raad. Er heeft vervolgens op 1 december 2021 een presentatie plaatsgevonden over de inhoud en uitkomsten van het rapport. Het rapport is reeds vóór besluitvorming gepubliceerd op de gemeentelijke website.

Bijlage(n)

Meegezonden: - rapport rekenkamer 'Woonbeleid in Súdwest-Fryslân' Ter inzage: De voorzitter van de commissie Doarp Stêd en Omkriten, mevrouw C.J. Bergstra-Veldhuis.

4

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Rapport rekenkamer Woonbeleid in Sudwest-Fryslan Naar aanleiding van het voorstel van de voorzitter van de commissie Doarp, Stêd en Omkriten d.d. ; besluit de raad: 1. kennis te nemen van de conclusies en aanbevelingen zoals verwoord in het rapport Woonbeleid in Súdwest-Fryslân; 2. het college opdracht te geven om de genoemde aanbevelingen in het rapport Woonbeleid Súdwest-Fryslân uit te voeren; 3. het college opdracht te geven om voor 23 december 2022 te rapporteren over de uitvoering van het onder besluitpunt 2 gestelde. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 december 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.