Raadsvoorstel - Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
Ons nummer: R24.000132
*R24.000132*
Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie
: : :
Raadscommissie d.d. : Raadsvergadering :
Financiën Henk de Boer Boarger en Mienskip; Doarp, Stêd en Omkriten; Bestjoer en Finânsjes 29, 30, 31 oktober 2024 14 november 2024
Onderwerp
Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
:
Raadsvoorstel/(concept)besluit(en): a. De Programmabegroting 2025 vast te stellen; b. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026-2028; c. Het minimale niveau van het weerstandsvermogen vast te stellen op € 9,3 miljoen. d. Een bedrag van € 1,7 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit de reserve Klimaatagenda; e. Een bedrag van € 3,0 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit de reserve Opvang Oekraïners; f. Een bedrag van € 1,4 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit het krediet Transformatiemiddelen. Samenvatting: Via de programmabegroting kan een integrale afweging van de inzet van middelen plaatsvinden. Inleiding: We bieden u hierbij de Programmabegroting voor 2025 en de Meerjarenraming voor 2026-2028 aan. Ook in het derde jaar van de bestuursperiode 2022-2026 kunnen we een sluitende begroting laten zien. Centraal in deze begroting staat het vinden van een goede balans tussen financiële uitdagingen en ambities. Zodat we ook na 2026 de huidige voorzieningen voor onze inwoners behouden en een gezonde financiële toekomst waarborgen. Teruglopende rijksbijdrage De sterk dalende rijksbijdragen vanaf 2026 zetten onze begroting flink onder druk. De verwachte bezuinigingen dwingen ons om lastige keuzes te maken. Dit doet ons pijn, want we begrijpen hoe ingrijpend deze keuzes kunnen zijn voor alle betrokkenen.
Wij blijven hoe dan ook met een positieve blik onze taken uitvoeren en onze ambities nastreven, steeds zoekend naar de goede balans. Voor 2025 heeft de gemeente Súdwest-Fryslân een totaalbudget van 369 miljoen euro beschikbaar. Verantwoord vooruitkijken Op Prinsjesdag 2024 presenteerde het nieuwe kabinet haar plannen. Duidelijk is dat de rijksbegroting wisselende financiële gevolgen heeft voor gemeenten en dat wij ons zullen moeten voorbereiden op structurele tekorten. In 2025 verwachten we meer helderheid. Op basis van deze nieuwe inzichten willen we samen met de raad bepalen in hoeverre er tussentijdse begrotingswijzigingen nodig zijn om onze financiën ook voor de daarop volgende jaren gezond te houden. Geen ruimte voor uitstel We kunnen de rekening niet doorschuiven naar de toekomst. Daarom ligt er een urgente opdracht om te zorgen voor een structureel sluitende begroting voor de volgende jaren vanaf 2026, met een
1
solide reservepositie en met belastingen op een aanvaardbaar niveau. Hierbij blijft het doel om het huidige niveau van onze voorzieningen zoveel mogelijk in stand te houden. We zullen hier echter wel iets voor moeten laten, en dat geldt zowel voor onze inwoners als ook voor onze eigen organisatie. We moeten keuzes maken en ons werk anders organiseren, zodat we kunnen besparen. Ondanks deze beperkingen, blijven we ambitieus. We zetten komend jaar nog steeds meer dan 300 miljoen euro in om iedereen binnen onze gemeente vooruit te helpen Samen vooruit We werken samen met onze inwoners, de raad en partners zoals de Vereniging van Friese Gemeenten, het Fries Stedelijk Netwerk (F4), Samenwerkingsverband Noord-Nederland en de Regiogemeenten (R8). Deze samenwerking is van belang om onze ambities te kunnen versterken, zelfs in moeilijke tijden. We blijven ons inzetten voor een toekomst van brede welvaart, met aandacht voor zorg, wonen, jeugdproblematiek, landbouw, leefbaarheid en onderwijs. Dit vraagt soms om lastige keuzes, maar altijd met het belang van onze inwoners, organisaties en ondernemers voorop. ‘Grutsk en tichtby’ bliuwt derom ek de koers foar 2025! Global Goals: In de Programmabegroting 2024 is op diverse plaatsen aandacht voor de Global Goals. Argumenten: Ad.a. Vaststellen van de programmabegroting is een bevoegdheid van de raad. Ad b.
De meerjarenraming is niet ter vaststelling, maar alleen ter kennisname. Ad c. In de paragraaf Weerstandsvermogen is het minimale niveau van het weerstandsvermogen berekend. Gezien de hogere risico’s dien het minimale niveau te worden verhoogd. Ad d. t/m f. Met de toevoeging van deze bedragen versterken we de algemene reserve. Rol en bevoegdheid: Wettelijk is vereist dat de gemeenteraad de begroting goedkeurt. Risico’s: In de begroting zitten enkele risico’s. De paragraaf weerstandsvermogen geeft een overzicht van mogelijke risico’s. Hiermee wordt rekening gehouden in het weerstandsvermogen. Financiën: De Programmabegroting 2025 heeft de volgende uitkomst: Financieel overzicht op hoofdlijnen (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Eindpositie structureel Eindpositie incidenteel
8.164 -5.487
-6.388 -1.382
-4.991 -1.382
-2.014 -1.013
Begroot jaarsaldo (in samenhang) Onttrekking/toevoeging aan de algemene reserve
2.677 -2.677
-7.770 7.770
-6.373 6.373
-3.027 3.027
0
0
0
0
Totaal
Voorgaande tabel geeft aan dat de jaarschijf 2025 structureel sluitend is, maar de meerjarenraming is niet sluitend. Daarnaast is er een aantal zaken die we (nog) niet hebben opgenomen: • •
De komende jaren voorzien we investeringen in onze onderwijshuisvesting. Dit hebben we nog niet voldoende opgenomen in de begroting. Onze BUIG-uitkering is aangepast. Zoals toegelicht in de Bestuursrapportage april, mei, juni 2024 tonen onze prognoses over 2024 een tekort van € 1,7 miljoen. We weten nog niet hoe dit zich ontwikkelt in latere jaren. We hebben dit nu nog niet opgenomen in de begroting. Dit vraagt een nadere verkenning en aanpak.
2
•
• •
• •
De komende jaren voorzien we ook investeringen in de huisvesting van het bewegingsonderwijs. De onderhoudslasten van de binnen- en buitensportaccommodaties zijn vanwege hun leeftijd de afgelopen jaren gestegen (het overgrote deel van onze accommodaties is in de jaren zestig, zeventig en tachtig gebouwd. Ook buitensportvoorzieningen vragen om renovatie en vervanging om ze te kunnen blijven gebruiken/bespelen). Bovendien is er sprake van een verduurzamingsopgave (reductie Co2 van 49% in 2030). Deze voorziene investeringen hebben we deels, maar nog niet voldoende opgenomen in de begroting. We hebben minder geïndexeerd in de begroting dan waar we in werkelijkheid mee worden geconfronteerd. Dit heeft negatieve gevolgen, de risico’s nemen toe. We verwachten ook in komende jaren dat we vanuit de algemene uitkering te weinig middelen zullen ontvangen voor een volledige prijspeilcompensatie. In de ‘Notitie meicirculaire 2024’ hadden we rekening gehouden met een reservering oplopend naar € 5,3 miljoen in 2028. Deze reservering is nu niet opgenomen, terwijl dat wel landelijk geadviseerd wordt. We hebben beperkt nieuwe wensen opgenomen in de begroting. Wij verwachten een opbrengst vanuit de kansrijke sporen/ombuigingen. De omvang daarvan moeten we nog vaststellen. We hebben voorlopig alleen de uitwerking van de kansrijke sporen 2025 opgenomen in de meerjarenraming.
Met de opbrengst vanuit de kansrijke sporen/ombuigingen moeten we invulling geven aan de zaken die nu nog niet in de begroting zijn opgenomen. Een integrale afgewogen voorstel daarover kunt u verwachten in het eerste kwartaal van 2025. Juridisch: Gemeentewet. Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. Alternatieven: De Programmabegroting bestaat uit veel keuzes. Dit is het geheel aan voorstellen zoals door het college wordt voorgesteld aan de raad. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om de voorstellen in de begroting te amenderen. Participatie en communicatie: Via een persbericht is gecommuniceerd over de begroting. Planning en vervolgproces: Planning van de Programmabegroting 2025 is conform de Lange Termijn Agenda. Rapportage over de uitvoering van de programmabegroting vindt plaats via bestuursrapportages en de jaarstukken. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: N.v.t. Bijlage(n): 1. Programmabegroting 2025 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.
mr. drs. J.A. de Vries
drs. E.K. Strijker
3
, burgemeester.
, gemeentesecretaris.
Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 1 oktober 2024;
besluit:
a. b. c. d.
De Programmabegroting 2025 vast te stellen; Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026-2028; Het minimale niveau van het weerstandsvermogen vast te stellen op € 9,3 miljoen. Een bedrag van € 1,7 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit de reserve Klimaatagenda; e. Een bedrag van € 3,0 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit de reserve Opvang Oekraïners; f. Een bedrag van € 1,4 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve vanuit het krediet Transformatiemiddelen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 14 november 2024
mr. drs. J.A. de Vries
G.W. Stegenga
4
, voorzitter.
, griffier.