Raadsvoorstel - Planologische instemming Energieopslagsysteem windpark Beabuorren Tjerkwerd

Ons nummer: R25.000213

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Ruimtelijke Ontwikkeling Bauke Dam Doarp, Stêd en Omkriten 17 februari 2026 5 maart 2026

Onderwerp

:

planologische instemming Energieopslagsysteem windpark Beabuorren Tjerkwerd

Raadsvoorstel: Planologisch in te stemmen met het plan om een energieopslagsysteem te realiseren bij windpark Beabuorren bij Tjerkwerd Samenvatting: Windpark BeaBuorren B.V. wil bij het windpark nabij Tjerkwerd een energieopslagsysteem realiseren. Dit is een lokaal initiatief: de eigenaren zijn agrariërs uit de directe omgeving en een deel van de opbrengst komt ten goede aan het dorp en omliggende boeren. Het systeem slaat windenergie op, zodat stroom op gunstige momenten geleverd kan worden geleverd en netcongestie wordt voorkomen of verminderd. Dit draagt bij aan een stabiele energievoorziening en betere benutting van duurzame opwek. De exploitatietermijn is 15 tot 20 jaar. Het is belangrijk om ruimte te bieden voor batterijsystemen, mits deze veilig zijn en goed landschappelijk worden ingepast. Daarom zijn randvoorwaarden opgesteld, zoals kleurstelling, groeninpassing en afstanden tot erven en wegen. Het systeem mag zo min mogelijk impact hebben op de open omgeving en waar mogelijk zelfs zorgen voor een versterking van het landschap. De exacte locatie wordt nog bepaald binnen een zoekgebied. Het plan past niet binnen het huidige omgevingsplan. Medewerking kan via een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA). Daarvoor is instemming van de raad nodig. Dit raadsvoorstel vraagt om die instemming, zodat het initiatief verder kan worden uitgewerkt.

Inleiding: Er is een vooroverlegplan ingediend om bij het windpark ‘Beabuorren’ bij Tjerkwerd een energieopslagsysteem (hierna EOS) te plaatsen. Dit systeem bestaat uit batterijen, omvormers en transformatoren. De batterij kan maximaal 10 MW vermogen en 40 MWh opslag hebben, maar de exacte grootte wordt later bepaald. Dat hangt onder andere af of het een 2- of 4 uurs systeem wordt. Een uurs systeem geeft aan hoe lang de batterij op vol vermogen stroom kan leveren. Hoe meer uren, hoe groter de opslagcapaciteit. Bijvoorbeeld: een 10 MW batterij die 4 uur stroom levert, heeft een capaciteit van 40 MWh. Voor de batterijen gelden veiligheidsafstanden, zodat hulpdiensten bij brand een waterscherm kunnen plaatsen. Het hele systeem komt op een terrein van ongeveer 1.200 m2. Niet alles wordt bebouwd of verhard, maar deze ruimte is nodig voor veiligheid en onderhoud. Daarnaast is ruimte nodig om het EOS landschappelijk in te passen. Voor meer informatie over het systeem verwijzen wij naar bijlage 1. De locatie voor het EOS wordt samen met de initiatiefnemer en de gemeente bepaald. Dit hangt vooral af van de eisen voor externe veiligheid en de voorwaarden voor landschappelijke inpassing.

1

Daarvoor is een zoekgebied aangewezen. Dit gebied ligt tussen het inkoopstation van het windpark (Exmorraweg 8A, Bolsward) en de derde windturbine vanaf het inkoopstation. Op onderstaande afbeelding is het zoekgebied aangegeven. Op deze manier kan gebruik worden gemaakt van de aanwezige infrastructuur en netaansluiting.

Afbeelding: zoekgebied locatie EOS

De ontwikkeling past niet binnen het omgevingsplan Súdwest-Fryslân (onderdelen bestemmingsplannen buitengebied I en II), omdat de gronden een agrarische bestemming hebben en een batterij niet wordt gezien als ondergeschikte nutsvoorziening. Om dit toch mogelijk te maken is een BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) nodig. Daarbij moet worden aangetoond dat de functie goed past op deze locatie (evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL)). Ook mag het plan niet in strijd zijn met beleid van het Rijk, de provincie en de gemeente. Voor duurzame energieprojecten als een EOS heeft de raad aangegeven gebruik te willen maken van het adviesrecht. Omdat het om een vooroverlegplan gaat, wordt het plan nu aan de raad voorgelegd voor planologische instemming. Global Goals: SDG 7 (Betaalbare en duurzame energie): een EOS maakt het mogelijk om opgewekte windenergie op te slaan en later te gebruiken, waardoor het aandeel hernieuwbare energie in de energiemix toeneemt. SDG 11 (Duurzame steden en gemeenschappen): lokale initiatieven versterken de regionale economie en vergroten draagvlak voor de energietransitie. SDG 13 (Klimaatactie): door energieopslag kan meer duurzame energie worden benut en minder fossiele energie worden ingezet. Argumenten: Ad.

a.1 ontwikkeling staat op lijst categorieën van gevallen waarvoor raad adviesrecht heeft De raad heeft op 21 december 2023 een lijst vastgesteld met situaties waarin zij advies wil geven voordat het college een omgevingsvergunning verleent voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Het huidige initiatief valt onder categorie 6: Duurzame energie. Dat betekent dat alle plannen voor duurzame energievoorzieningen aan de raad worden voorgelegd, behalve: a. initiatieven die voldoen aan de notitie ‘Ruimte voor de Zon’; b. zonnepanelen op eigen terrein voor eigen gebruik (max 0,25 ha); c. laadstations voor elektrische voertuigen. Het initiatief gaat om een energieopslagsysteem, dus het adviesrecht van de raad geldt. Het plan zit nog in de vooroverlegfase, vóór de officiële aanvraag. In deze fase is het gebruikelijk om de raad om instemming op hoofdlijnen te vragen. Zo weet de initiatiefnemer of er politieke steun is en worden onnodige kosten voorkomen.

2

Met dit besluit geeft de raad principiële instemming. Dat betekent dat de raad niet opnieuw advies geeft bij de latere vergunningaanvraag. Op de lijst staat namelijk dat het adviesrecht vervalt als de raad al eerder instemming heeft gegeven. Het college kan daarna de verdere procedure en vergunningverlening zelfstandig afronden. a.2. het EOS voldoet aan beleidskaders op rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau Het initiatief is bekeken in het licht van het geldende beleid van het Rijk, de provincie en gemeente. Het past binnen de provinciale Omgevingsverordening Fryslân 2022 en voldoet aan de Richtlijn batterijen. Voor het gemeentelijk beleid is gekeken naar de Omgevingsvisie en de Kadernota Energiebronnen. Het plan is niet in strijd met de Omgevingsvisie en sluit aan bij de uitgangspunten van de Kadernota. Hieronder lichten we per criterium toe hoe het initiatief voldoet: Criterium 1: Netcongestie verzachtend of niet verergerend Het EOS slaat windstroom op en maakt het mogelijk om stroom te leveren op gunstige momenten. Het kan ook werken als een ‘volumeknop’ voor het windpark, zodat de invoeding kan worden beperkt als dat nodig is. Dit helpt om netcongestie te voorkomen of te verminderen. Er is een contract met Liander voor invoeding en afname van stroom; de maximale vermogens zijn vastgelegd en Liander ziet geen problemen.

Er zijn nog geen harde afspraken over netondersteuning, maar wel intenties om dit in de toekomst te realiseren. Op termijn kan het EOS bijdragen aan het oplossen van netcongestie en ruimte bieden voor andere projecten. Criterium 2: Ten minste 50% lokaal eigendom Het project is volledig (100%) in lokaal eigendom. Daarnaast krijgt de omgeving, waaronder boeren en het dorp, een deel van de eventuele winst. Criterium 3: Opslag dichtbij vraag en opwek heeft de voorkeur Het EOS wordt direct gekoppeld aan de windturbines. a.3 het EOS moet voldoen aan beleidskaders en ETFAL Het huidige plan gaat over het realiseren van een energieopslagsysteem (EOS) in de vorm van een batterij. Het project zit nog in de ontwikkelfase. Daardoor kan nu nog niet volledig worden beoordeeld of er sprake is van een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties (ETFAL), zoals de Omgevingswet vereist bij een officiële aanvraag. Op basis van het zoekgebied is een eerste verkenning gedaan om mogelijke aandachtspunten in beeld te brengen. Deze gaan vooral over: •

•

Landschappelijke inpassing De definitieve locatie van het EOS wordt samen met de gemeente bepaald. Daarbij wordt gekeken hoe het systeem zo goed mogelijk in het landschap kan worden ingepast, met zo min mogelijk impact op de open omgeving en waar mogelijk zelfs een versterking van het landschap. Hiertoe zijn een aantal randvoorwaarden meegegeven. Dit zijn: o containers en hekwerken in een dekkende kleur; o inpassen in groen: vergoten biodiversiteit en verbergen containers; o opgaand groen beperken tot minimum in verband met weidevogelgebied en beschutting voor predatoren; o niet te dicht op de bestaande erven; o niet te dicht op de Bolswarderweg en de N359. Externe veiligheid Samen met de Veiligheidsregio Fryslân worden afspraken gemaakt over bereikbaarheid en blusvoorzieningen voor het EOS.

Voor andere aspecten verwachten we geen grote knelpunten. De definitieve beoordeling van ETFAL gebeurt later, bij de verdere uitwerking van het plan en na afronding van onderzoeken zoals archeologie, bodem en milieu. Rol en bevoegdheid: In het huidige geval gaat het om een plan dat valt binnen de lijst met categorieën van gevallen, waarvoor de gemeenteraad adviesrecht heeft.

3

Risico’s: Belanghebbenden kunnen bezwaar maken tegen het verlenen van de vergunning bij de gemeente en daarna in beroep gaan bij de rechtbank. Dit kan betekenen dat het plan wordt aangepast.

Financiën: Het initiatief valt onder een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) en daarmee onder afdeling 13.6 van de Omgevingswet. Normaal gesproken is kostenverhaal verplicht bij dit soort activiteiten. In dit geval hoeft dat niet, omdat de gemeente geen kosten maakt voor openbare voorzieningen, planwijzigingen of andere gebiedsontwikkelingskosten. De kosten die de gemeente wél maakt, worden gedekt via de legesverordening. Er is dus geen exploitatieplan nodig en ook geen anterieure overeenkomst. Juridisch: Besluit tot vaststelling lijst met categorieën van gevallen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor de gemeenteraad adviesrecht heeft (d.d. 21 december 2023). Het initiatief betreft een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) en valt daarmee onder de reikwijdte van afdeling 16.3 Omgevingswet. Alternatieven: Geen planologische instemming verlenen. In dat geval kan geen medewerking worden verleend aan het EOS. Participatie en communicatie: Het initiatief valt onder de lijst met BOPA-categorieën waarvoor de raad op 21 december 2023 participatie verplicht heeft gesteld. Hoe omwonenden en belanghebbenden worden betrokken, verschilt per plan en hangt af van de aard, omvang en effecten op de omgeving. Om vooraf duidelijkheid te geven over het juiste participatieniveau, kan de initiatiefnemer gebruikmaken van de Belutsenheidswizer van de gemeente.

Er zijn beleidsregels opgesteld om te beoordelen of aan de participatie is voldaan; het college toetst hieraan. De initiatiefnemer heeft aangegeven het volgende te doen: In het zoekgebied is geen bebouwing aanwezig. De batterij komt in de nabijheid van de bestaande infrastructuur van het windpark en wordt landschappelijk ingepast. De impact op de omgeving is dus klein. Toch zal de initiatiefnemer de direct omwonenden informeren en gesprekken voeren. Bij de officiële aanvraag worden verslagen van deze gesprekken of contactmomenten toegevoegd. Planning en vervolgproces: Na instemming van de raad zal het plan worden uitgewerkt, inclusief alle benodigde onderzoeken. Daarna kan een reguliere aanvraag worden ingediend. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR713375/1 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR713376/1 Bijlage(n): 1. Toelichting Windunie Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

4

, burgemeester.

drs. C. Smits

5

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp planologische instemming Energieopslagsysteem windpark Beabuorren bij Tjerkwerd. Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 13 januari 2026;

besluit:

Planologisch in te stemmen met het plan om een energieopslagsysteem te realiseren bij windpark Beabuorren bij Tjerkwerd Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 5 maart 2026

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.