Raadsvoorstel - Ontwikkelkader Logiesaccomodaties gemeente Súdwest-Fryslân

Ons nummer: R22.000012

*R22.000012* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân 3 maart 2022 Bestjoer en Finânsjes 17 februari 2022 mr. M.W.J.M. de Man, drs. F.J.R. Faber Ontwikkelen T. Schuurmans

Voorstel: a. Kennis te nemen van het overzicht aan reacties op het ter inzage gelegde Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân, december 2021; b. Het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân vast te stellen met inachtneming van enkele tekstuele wijzigingen zoals benoemd in het reactie-overzicht. Inleiding: Sinds 2020 bent u twee maal actief geïnformeerd over het provinciaal Vitaliteitsonderzoek Logiesaccommodaties Fryslân en het vervolg. De logiessector is in Súdwest-Fryslân best vitaal gebleken. Maar niet toekomstbestendig genoeg om in te spelen op marktveranderingen van morgen; 40% zit ‘stuck in the middle’ in Súdwest-Fryslân, provincie breed is dit 33%. Vernieuwing en meer jaarrond capaciteit - en dus ook daaraan gerelateerde productontwikkeling en evenementen – is nodig. Gelet op: - de grote betekenis van de logiessector in onze regio Zuidwest(42% van het provinciale aanbod) - de uitkomsten van dit provinciaal vitaliteitsonderzoek - de hoge ontwikkeldynamiek in de logiessector in onze gemeente is in 2021 samen met provincie, ondernemers, Toerisme Alliantie Fryslân (TAF) en brancheorganisaties daarna het provinciale actieplan vitale logiesaccommodaties( juni 2021) opgesteld.

Essentie van dit actieplan: Met de inzet van welke instrumenten kunnen ondernemers van goede plannen geweldige plannen maken en de markt uitdagen met ambitieuze en innovatieve plannen te komen. Op basis van het provinciaal Vitaliteitsonderzoek Logiesaccommodaties Fryslân en het Actieplan kunnen we nu gefundeerd de juiste perspectieven bieden aan de ondernemers in onze eigen gemeente. Die vertaalslag staat in het ‘Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente SúdwestFryslân’. Als gevolg van de hoge ontwikkeldynamiek hebben we te maken met vele initiatieven van marktpartijen, waarbij van de gemeente gevraagd wordt af te wijken van bestaande bestemmingsplannen. Deze aanvragen betreffen uitbreiding en vernieuwing van bestaande bedrijven en toevoeging van nieuwe logiesaccommodaties. Momenteel ontbreekt het de gemeente aan een actueel afwegingskader voor deze ruimtelijk-economische ontwikkelingen. Het ontwikkelkader is daar nu het antwoord op.

1

Doel: Kennis te nemen van het overzicht aan reacties op het ter inzage gelegde Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân, december 2021; Het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân vast te stellen met inachtneming van enkele tekstuele wijzigingen, zoals benoemd in het reactie-overzicht. Argumenten: Waarom dit Ontwikkelkader: - Markt uitdagen met ambitieuze en innovatieve plannen te komen, die ook in het belang zijn van de samenleving; - Van goede naar geweldige plannen, inhoudelijk richting geven aan initiatiefnemers met plannen die om bestemmingsplanwijziging vragen; - Eenduidige toetsing en proces door kwaliteitscriteria en processtappen, doorlooptijd van aanvragen verkleinen. Hoofdoel Ontwikkelkader: Handvatten bieden voor de sector en samenleving zodat logiesaccommodaties toekomstbestendig worden én bijdragen aan de brede welvaart van SWF. Kwantitatief betekent dit: Regulier aanbod: SWF 55% meer vitale bedrijven in 2028: - Ruim 30 bestaande door- en herontwikkelen. - Circa 3-5 nieuwe bedrijven naast huidige planvoorraad. Kleinschalig aanbod: - 2% groeiambitie voor karaktervol kleinschalig aanbod. Dit zijn circa 40 kleinschalige logiesaccommodaties tot en met 2028. Vier ontwikkelprincipes geven richting aan ondernemersplannen.

Ze gelden voor zowel regulier als kleinschalig logiesaanbod: - Divers: Ruimte voor (her)ontwikkeling die de diversiteit van de logiesbedrijven vergroot: excellent in je segment. - Landschap: Nieuw logiesaanbod voegt kwaliteit toe en voegt zich naar de aard van het landschap. - Ondernemerschap: Logiesbedrijven renderen langjarig financieel-economisch op basis van een centrale bedrijfsmatige exploitatie door passievolle ondernemers. - Bijdragen: Logiesbedrijven dragen bij aan de maatschappelijke opgaven van de samenleving(o.a. SDG’s). Voor nadere toelichtingen wordt gemakshalve verwezen naar het in de bijlage opgenomen Ontwikkelkader Logiesaccommodaties SWF dec 2021. Reacties na ter inzagelegging: Het college van burgemeester en wethouders heeft van 22 december 2021 tot en met 18 januari 2022 het Ontwikkelkader ter inzage gelegd. In de bijlage staan alle reacties in het kort weergegeven inclusief beantwoording van de gemeente. Ze zijn nagenoeg allemaal positief en ondersteunend van aard. Een combinatie van goed gebruik van recent provinciaal onderzoek, een goede samenwerking tussen opdrachtnemer en opdrachtgever en een stevig overlegtraject met de sector heeft er kennelijk voor gezorgd dat instemming met het Ontwikkelkader breed gedragen wordt.

Eén reactie (nr 4) geeft aanleiding tot twee tekstuele wijzigingen en ambtshalve (nr 10) wordt één voorstel tot tekstuele wijzigingen gedaan.

2

In reactie nr 6 wordt een pleidooi gehouden om een overzicht aan kosten en overzicht van termijnen voor procedures op te nemen. In de beantwoording wordt voorgesteld dit niet in het Ontwikkelkader op te nemen. De kosten en termijnen van een bestemmingsplanwijziging zijn afhankelijk van locatie, schaalniveau, omvang, benodigde vooronderzoeken, MER-procedure etc. Bovendien de Invoering van de nieuwe Omgevingswet zorgt voor wijzigingen bij het heffen van leges. In de eerste helft van 2022 wordt de aanpassing aan de Omgevingswet gedaan. Hierbij wordt dan ook een nieuwe kostendekkendheid berekend. In reactie nr 7 wordt de gemeente gevraagd apart beleid te maken voor toeristische verhuur van tweede woningen in de gehele gemeente. Op dit moment wordt de noodzaak hiertoe niet gevoeld bij de gemeente. In reactie nr 9 formuleert het college van GS van Fryslân een aantal aandachtspunten ten behoeve van de toepassing van dit Ontwikkelkader. Aandachtspunten die komen uit het Ontwerp Omgevingsverordening Fryslân. Voorgesteld wordt om deze aspecten mee te nemen in het nog op te stellen Lokaal Uitvoeringsplan Logiesaccommodaties dat jaarlijks geactualiseerd gaat worden. Dan is wellicht ook bekend wat de provincie met de inhoud van onze gemeentelijke zienswijze tegen de ontwerp Omgevingsverordening heeft gedaan.

Alternatieven: Zonder dit Ontwikkelkader is het gesprek met ondernemers over wenselijke en haalbare plannen in de logiessector niet goed mogelijk. Risico’s: Het blijft mensenwerk. De gemeente dient een professionele gesprekspartner te zijn. Dit vereist op z’n minst kennis van recreatieve project- en gebiedsontwikkeling zodat de gemeente een evenwichtige gesprekspartner is voor initiatiefnemers, dan wel tijdig externe deskundigheid kan inroepen. Het kader sluit op dit moment aan bij de wensen, doelen en benodigdheden van ondernemers, de samenleving en de gemeentelijke organisatie. Omdat de wereld om ons heen continu in verandering is, zullen we wel lenig moeten blijven in het meebewegen. Het ecosysteem is blijvend, de onderdelen hierbinnen levendig. Kaders: In de Koersnota 2022 heeft SWF haar missie neergezet. Brede welvaart: Vitaal Wonen, werken en genieten in balans. In die benadering werken we ook aan een gastvrijer Súdwest-Fryslân. Het ‘Ontwikkelkader Logiesaccommodaties SWF’ staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van een groter concept: toerisme als samengesteld product. Het gehele toeristisch-recreatieve product moet als een ecosysteem werken. Vanuit deze gedachte redenerend zal het Ontwikkelkader goed gaan functioneren. Vanuit deze benadering wordt ook onze nieuwe toeristische visie opgesteld.

3

Afb 1. Toeristisch samengesteld product Toerisme en recreatie vormen een samengesteld product dat bestaat uit de elementen omgeving, accommodatie en organisatie (zie afbeelding 1). Omgeving: het landschap, dorpen en steden, natuur, cultureel erfgoed en identiteit van het gebied; Accommodaties: de diversiteit aan van de omgeving afgeleide logiesaccommodaties. Organisatie: het samenspel van dagtoeristische aanbieders, horeca, evenementen en andere dienstverlening die de gastvrijheid en onderlinge verbindingen bevordert. Bijvoorbeeld routes, infra, informatievoorzieningen en marketing. De werkingssfeer van het ‘Ontwikkelkader Logiesaccommodaties SWF’ beperkt zich tot de accommodatie-ring. De drie ringen samen vormen het totale ecosysteem dat waarde biedt aan de bezoeker en bewoner. De kwaliteit van dit samengestelde product ten opzichte van de prijs bepaalt of gasten willen boeken bij een logiesaanbieder. Hoe een gast zijn of haar verblijf in SWF ervaart hangt af van meerdere elementen zoals de kwaliteit van de accommodatie, de toeristische infrastructuur, de kwaliteit van activiteiten, de gastvrije bejegening en het landschap. De meeste gasten blijven tijdens hun verblijf immers niet alleen maar binnen de bedrijfsgrenzen van de logiesaanbieder maar ondernemen activiteiten in de regio.

Het is dan ook belangrijk te beseffen dat de gastvrije organisatiekant van toerisme en recreatie eveneens op topniveau moet presteren om de ervaringen van bezoekers en bewoners in SWF te versterken. Financiële aspecten/gevolgen: Op basis van het Actieplan Vitale Logiesaccommodaties heeft de provincie de komende twee jaar anderhalf miljoen euro beschikbaar. Het geld is bedoeld voor vragen en ondersteuning in planvorming van gemeenten en toeristische ondernemers ( niet voor investeringen in bedrijven). Het loket is vanaf 1 november 2021 open via de projectleider die bij IPF innovatiepact Fryslân/ Ynbusiness gestationeerd is. Binnen de begrotingspost ’Overige Openluchtrecreatie’ wordt vanaf 2021 in Súdwest-Fryslân rekening gehouden met jaarlijkse cofinanciering van € 20.000,- voor instrumenten waar gemeenten - op basis van het provinciale cafetariamodel - een beroep op kunnen doen. Het instrument ‘Ontwikkelkader Logiesaccommodaties SWF’ is hier deels vanuit betaald en deels door de provincie. Duurzaamheid: Duurzaamheid maakt integraal onderdeel uit van dit Ontwikkelkader. Hoofddoel is namelijk handvatten bieden voor de sector en samenleving, zodat logiesaccommodaties toekomstbestendig worden én bijdragen aan de brede welvaart van SúdwestFryslân. Het vierde ontwikkelprincipe dat richting geeft aan ondernemersplannen heet: ..

Zo zal er tijdens de ontwikkel- en exploitatiefase aandacht zijn voor circulariteit en duurzaamheid. Hiermee wordt niet alleen bedoeld dat de belasting op de natuur minimaal is, maar wordt ook ingezet op lange termijn denken en continuïteit in plaats van korte termijn winstmaximalisatie. Omdat de ruimte waarin geopereerd wordt schaars is, moeten nieuwe logiesaccommodaties aansluiten bij de maatschappelijke opgaven van de samenleving. Initiatiefnemers maken dit praktisch door aan te geven hoe de samenleving slim bij de planvorming te betrekken. De wijze waarop dit gebeurt is maatwerk en moet realistisch blijven.

4

Global Goals: In dit Ontwikkelkader is met name sprake van: SDG 3 Gezondheid en welzijn Voor Súdwest-Fryslân is de belangrijkste opgave te sturen op een gebalanceerde groei van toerisme, waarbij de economie, samenleving en leefomgeving met elkaar in samenhang worden bekeken. Immers iedereen maakt onderdeel uit van de bestemming Súdwest-Fryslân. SDG 8 Waardig werk en economische groei Toekomstbestendige banen in deze sector stimuleren door slimme economische groei. Vitale logiesbedrijven kunnen daarvoor mede zorgen. Bijv. meer toeristische bestedingen jaarrond (minder pieken) schept jaarrond werkgelegenheid en professionaliteit in de sector. SDG 13 Klimaatactie We willen elkaar bewust maken van het veranderende klimaat. We proberen dat zichtbaar te maken in de plannen van ondernemers. NB: Er wordt van de initiatiefnemers gevraagd aan te geven op welk duurzame ontwikkeldoel hun plan wordt ingespeeld. Vervolgproces: Na vaststelling van het Ontwikkelkader door de gemeenteraad kan het college van burgemeester en wethouders starten met het opstellen van het lokaal uitvoeringsplan logiesaccommodaties, zoals ook in de begroting 2022 staat vermeld. Dit plan wordt jaarlijks opgesteld en geëvalueerd. Ingrediënten: - overzicht ingediende initiatieven ondernemers; - (extra) inzet t.b.v.

het behalen van de kwalitatieve en kwantitatieve doelen; - ervaringen die zijn opgedaan binnen de pilot van SWF (2021-2022) met drie logiesbedrijven om twee instrumenten te ‘testen nl: Nije Logies/ Recreatie expertteam; - welke andere instrumenten in te zetten; - de organisatorische kant van de zaak. De ervaringen die er vanaf dat moment mee opgedaan worden kunnen geïntegreerd worden in de processen rond het opstellen van de omgevingsprogramma’s in 2022. Voor de hand ligt dan opname in het programma ‘Omgevingskwaliteit’, als één van de uitwerkingen van de omgevingsvisie. Monitoring en evaluatie: Zie hierboven onder 'vervolgproces' Gevolgen voor LTA: Het vitaliteitsonderzoek logiesaccommodaties Fryslân(2020) en het actieplan vitale logiesaccommodaties Fryslân(2021) staan aan de basis van het gemeentelijk ontwikkelkader dat nu ter vaststelling voorligt. Deze route stond de afgelopen twee jaar in de begroting en op de LTA benoemd. Communicatie en afstemming: Proces Het proces dat doorlopen is om tot het Ontwikkelkader te komen bestond uit vier stappen: 1. opstellen startdocument 2. startdocument toetsen: keuzes creeren; 3. bijstellen en uitwerken; 4. aanscherpen: keuzes maken.

5

Bij elke stap hebben we diverse gesprekspartners betrokken. In Bijlage G van het document staat dit per stap uitgebreid beschreven. In stap 4 zijn we met uw raad op 13 oktober 2021 in gesprek geweest. Ter inzage Het ter inzage liggende Ontwikkelkader is actief bekendgemaakt via: - toezending naar alle betrokkenen in het proces; - de gemeentelijke website; - de nieuwsbrief van de gemeente; - de nieuwsbrief van VVV Waterland van Friesland; - toezending naar alle bij ons bekende adressen van logiesondernemers ( in totaal 619, kleinschalig en regulier). Bijlage(n)

Meegezonden: - Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân - Overzicht reacties in het kort en antwoorden gemeente/ voorstel tekstuele aanpassingen Ter inzage: - De ingediende reacties met NAW gegevens (alleen beschikbaar voor raads- (commissie)leden) Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

6

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 januari 2022; besluit de raad: a. Kennis te nemen van het overzicht aan reacties op het ter inzage gelegde Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân, december 2021; b. Het Ontwikkelkader Logiesaccommodaties gemeente Súdwest-Fryslân vast te stellen met inachtneming van enkele tekstuele wijzigingen zoals benoemd in het reactie-overzicht. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 3 maart 2022

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

7

, voorzitter.

, griffier.