Raadsvoorstel onderzoek Empatec

Ons nummer: R21.000027

*R21.000027* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Onderzoek Empatec 8 maart 2021 n.v.t. mr. drs. J.A. de Vries Griffie S. Hobma

Voorstel: I. de rekenkamer te verzoeken een onderzoek in te stellen naar Empatec; II. te bepalen dat er een actieve rol voor de raad is weggelegd bij het onderzoek; III. het FVO opdracht te geven om uiterlijk 11 maart 2021 een afvaardiging van de raad in te stellen die de onder besluitpunt II genoemde actieve rol gaat uitoefenen en de raad hiervan in kennis te stellen. Inleiding: De gemeente Súdwest-Fryslân vormt samen met de gemeenten Waadhoeke, De Fryske Marren, Terschelling, Vlieland en Harlingen de Gemeenschappelijke Regeling werkvoorzieningsschap FryslânWest. Zij zijn 100% aandeelhouder van de NV Empatec die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek biedt. Naar aanleiding van een fout in de financiële verantwoording en een verwacht negatief resultaat over 2019 zijn er een tweetal onderzoeken ingesteld. Een onderzoek door de Raad van Commissarissen van de NV Empatec over de financiën en de financiële control bij de NV Empatec (rapport Intobest) en een onafhankelijk onderzoek ingesteld door de GR Werkvoorziening FryslânWest naar de te verwachten verliezen 2019 van de NV Empatec en de GR Werkvoorziening FryslânWest (rapport KokxdeVoogd). De inhoud van beide rapporten vormen voor de raad uiteindelijk onvoldoende inzicht in hetgeen er heeft plaatsgevonden en geeft aanleiding om nader onderzoek in te stellen. Op 17 december 2020 neemt de raad een motie aan.

Hierin vraagt de raad aan de griffie om met een raadsvoorstel te komen om een onderzoek (enquête) als bedoeld in artikel 155a Gemeentewet in te stellen naar Empatec, inclusief de relatie tussen Empatec en de gemeente. Het onderzoek moet de gemeenteraad inzicht geven in gemaakte afspraken, verantwoordelijkheden en het proces, zodat daaruit lering kan worden getrokken voor de toekomst. Het fractievoorzittersoverleg (hierna: FVO) bespreekt in zijn vergadering van 14 januari 2021 het door de griffie opgestelde voorstel. Het FVO concludeert dat er een tussenstap gemaakt dient te worden waarbij een werkgroep van de raad de opdracht krijgt om in overleg met de rekenkamer de onderzoeksvraag en tijdlijn helder te krijgen. Op 17 februari 2021 bespreekt het FVO een door de werkgroep overlegde opzet voor een raadsenquête. Deze opzet is niet in overleg met de rekenkamer tot stand gekomen en roept de nodige vragen op. Het FVO vraagt de griffie om ten behoeve van de eerstvolgende raadsvergadering met een voorstel te maken waarbij de rekenkamer wordt verzocht een onderzoek in te stellen naar Empatec waarbij er een actieve rol voor de raad is weggelegd. Deze actieve rol zal in overleg met de rekenkamer nader worden bepaald maar behelst in ieder geval betrokkenheid bij het opstellen

1

van het plan van aanpak waaronder het formuleren van de doelstelling, de onderzoeksvragen en onderzoeksmethoden. Het resultaat van dit onderzoek moet voor het zomerreces beschikbaar zijn. Met dit voorstel wordt hieraan uitvoering gegeven. Doel: Het doel van dit voorstel is een gewijzigde uitvoering te geven aan de aangenomen motie en de rekenkamer te verzoeken een onderzoek in te stellen naar de GR Fryslân-West en NV Empatec waarbij er een actieve rol voor de raad is weggelegd. Argumenten: De (onafhankelijke) rekenkamer van Súdwest-Fryslân heeft aangegeven bereid te zijn om op korte termijn een onderzoek in te stellen naar Empatec en met de raad in gesprek in gesprek te willen gaan over de actieve inbreng van de raad. De rekenkamer gaat ervan uit dat zij vlak voor of vlak na het zomerreces het onderzoeksrapport kan opleveren. Onderzoeken door of namens de raad moeten van goede kwaliteit zijn en professioneel worden aangepakt. Een argument dat veelvuldig terugkwam bij het bespreken van dit onderwerp in het FVO. De rekenkamer van Súdwest-Fryslân beschikt over deskundige onderzoekers en levert kwalitatief uitstekende rapporten op. Verder is de rekenkamer bekend met het onderwerp en kent zij de gemeentelijke organisatie goed. De leden van de rekenkamer van Súdwest-Fryslân vervullen deze functie tegelijkertijd bij de gemeente Waadhoeke.

Nu deze gemeente ook deelneemt in de GR Fryslân-West heeft de rekenkamer een goede mogelijkheid om het onderzoek breder te trekken. Onderzoeken zijn kostbaar en vergen veel tijd en inspanning. Een gemiddelde raadsenquête kost ongeveer € 150.000,-. Bijkomend nadeel hierbij is dat er al snel een meervoudige onderhandse aanbestedingsprocedure moet plaatsvinden voor het inschakelen van een deskundig onderzoeksbureau. Een dergelijke aanbesteding neemt vanaf het versturen van de offerteaanvraag tot aan de gunning al snel 7 á 8 weken in beslag. De rekenkamer van Súdwest-Fryslân beschikt daarentegen over een eigen budget en heeft aangegeven per direct met het onderzoek te kunnen starten. Ter voorbereiding van een mogelijk onderzoek heeft de rekenkamer de belangrijkste documenten (jaarrekeningen, managementletters en onderzoeksrapporten) reeds ontvangen. Alternatieven: Als alternatief kan de raad besluiten een raadsonderzoek als bedoeld in artikel 155a Gemeentewet in te stellen. Initiatiefnemende raadsleden hebben hiervoor een voorstel gemaakt die als bijlage is toegevoegd. Het middels een raadsenquête onderzoeken van samenwerkingsverbanden, zoals de GR FryslânWest, blijkt lastig te zijn. Slechts het handelen van de eigen bestuurders kan worden onderzocht voor zover zij namens het college of de burgemeester handelen.

Dat is een omissie in het controlestelsel ten aanzien van dit soort samenwerkingsverbanden. Het positieve is dat er op dit moment een wetsvoorstel tot wijziging van de Wgr ligt die een oplossing zou kunnen bieden. Het wetsvoorstel voorziet namelijk in de introductie van een gemeenschappelijk enquêterecht, de mogelijkheid van het instellen van een gemeenschappelijke onderzoekscommissie en een verduidelijking van de onderzoeksbevoegdheden van de lokale rekenkamer richting het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Het is echter onduidelijk wanneer deze wetswijziging wordt ingevoerd. Risico’s: Onderzoeken zijn in zijn algemeenheid kostbaar en vergen veel tijd en inspanning. De kans bestaat dat, ondanks de kosten en de inzet, het onderzoek uiteindelijk niet het gewenste resultaat

2

oplevert. Kaders: Gemeentewet, artikelen 81a-81k en 182-185 Financiële aspecten/gevolgen: De rekenkamer beschikt over een eigen, door de raad vastgestelde, budget. Er wordt vanuit gegaan dat dit budget toereikend is voor het onderzoek. Duurzaamheid: n.v.t. Vervolgproces: - Rekenkamer wordt in kennis gesteld van besluitvorming en start, in samenspraak met een afvaardiging van de raad, met het opstellen van een onderzoeksplan; - FVO stelt een afvaardiging van de raad samen die een actieve rol vervult bij het onderzoek; - Onderzoeksrapport wordt overlegd voor bestuurlijke reactie; - Bestuurlijke reactie wordt verwerkt; - Presentatie van onderzoeksrapport; - Behandeling in commissie BF en vervolgens de raad. Monitoring en evaluatie: Rekenkamer en afvaardiging raad houden de raad op de hoogte van de voortgang van het onderzoek Gevolgen voor LTA: Onderzoeksrapport dient behandeld te worden in commissie BF en raad Communicatie en afstemming: Informeren van de rekenkamer over besluitvorming Bijlage(n) Motie recht van onderzoek (enquête) d.d. 17 december 2020 Alternatief voorstel initiatiefnemende raadsleden Meegezonden: Ter inzage: De griffier,

G.W. Stegenga.

3

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Onderzoek Empatec Naar aanleiding van het voorstel van FVO d.d. 17 februari 2021; besluit de raad: I. de rekenkamer te verzoeken een onderzoek in te stellen naar Empatec; II. te bepalen dat er een actieve rol voor de raad is weggelegd bij het onderzoek; III. het FVO opdracht te geven om uiterlijk 11 maart 2021 een afvaardiging van de raad in te stellen die de onder besluitpunt II genoemde actieve rol gaat uitoefenen en de raad hiervan in kennis te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 8 maart 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

4

, voorzitter.

, griffier.