Raadsvoorstel - Nota openbare ruimte

Ons nummer: R20.000238

*R20.000238* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Nota openbare ruimte 2020-2025. 28 januari 2021 Doarp, Stêd en Omkriten 12 januari 2021 mr. M.W.J.M. de Man Vastgoed T. Pijnacker

Voorstel: de Nota openbare ruimte 2020-2025 vast te stellen; In te stemmen met scenario 2 Verbeteren kwaliteit leefomgeving.

Inleiding: De openbare ruimte is de ruimte die voor iedereen toegankelijk is en waar inwoners van SúdwestFryslân en talloze bezoekers/toeristen en bedrijven dagelijks gebruik van maken. In de gesprekken met bewoners van dorpen en wijken is de openbare ruimte vaak onderwerp van gesprek. De openbare ruimte bepaalt immers voor een groot deel de kwaliteit van de leefomgeving. Beheer en onderhoud is een middel om de kwaliteit van de leefomgeving van onze inwoners te behouden en te verbeteren, brede maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en bij te dragen aan (gemeentelijke) doelen. Dit sluit aan bij de principes van onze werkwijze: assetmanagement. In de Nota openbare ruimte zijn de prestaties, kosten en risico’s van dit moment vastgelegd. Op dit moment staan we (net als vele andere overheden) voor de uitdaging van het vervangen/renoveren van met name bruggen, oevers en kaden vanwege de leeftijd van deze objecten: de zogenoemde vervangingsopgave. In combinatie met achterstallig onderhoud is dit een forse opgave. Daarnaast hebben ontwikkeling zoals intensivering van gebruik en de klimaatopgave effect op de kapitaalgoederen. Doel: Met dit voorstel beogen we te komen tot vaststelling van de Nota openbare ruimte 2020-2025 door de raad.

Het doel van de Nota is richting geven aan een duurzaam en financieel gedegen beheer en onderhoud dat toekomstige ontwikkelingen niet in de weg staat. Argumenten: We stellen voor de Nota openbare ruimte vast te stellen want: • daarmee leggen we de koers vast voor een financieel gedegen beheer en onderhoud dat toekomstige ontwikkelingen niet in de weg staat; • in aansluiting op de programmabegroting 2021 werken we een voorstel uit voor een onderhoudsfonds. Dit biedt kansen om geleidelijk de achterstanden met betrekking tot kapitaalgoederen te reduceren en anderzijds te komen tot een structurele inregeling van vervanging en renovatie van de kapitaalgoederen. De aanvulling met het bedrag van € 300.000 in de programmabegroting is hier een goede aanzet voor. • Evaluatie in 2024 biedt de mogelijkheid om op dat moment bij te sturen.

1

We stellen voor in te stemmen met scenario 2 Verbeteren kwaliteit leefomgeving want:  Scenario 2 is de beste optie als wettelijke eisen, maatschappelijke effecten en de kosten over de gehele levensduur in ogenschouw worden genomen. In scenario 2 zijn de kosten zijn over de gehele levensduur uiteindelijk het laagst.  Binnen dit scenario zetten we in op het structureel inregelen van het kapitaalgoederencomplex door slim samenspel tussen onderhoudsbudget en onderhoudsfonds. Dit betekent dat In 2021 een plan voorgelegd wordt met voorstellen voor het instellen van een onderhoudsfonds kapitaalgoederen. Enerzijds met als doel de achterstanden met betrekking tot kapitaalgoederen te reduceren en anderzijds te komen tot een structurele inregeling van vervanging en renovatie van de kapitaalgoederen. Daarnaast worden de komende begrotingscycli voorstellen ingediend om het onderhoudsbudget in de exploitatiebegroting op orde te brengen.

Alternatieven: In de Nota zijn vier scenario’s uitgewerkt (zie hoofdstuk 4, vanaf bladzijde 35). Alternatieven voor de keuze voor scenario 2 zijn: • Keuze voor scenario 3: Dit scenario gaat uit van het inhalen van achterstallig onderhoud met behulp een tijdelijk onderhoudsfonds. Voor de looptijd van de Nota is dit een goed alternatief want ook bij keuze voor scenario 2 zullen wij vooral inzetten op het inhalen van achterstallig onderhoud om hogere kosten in de toekomst te voorkomen. • Keuze voor scenario 1: Continueren van de huidige situatie en bewust accepteren dat achterstallig onderhoud en risico’s toenemen en dat de kosten op langere termijn hoger voor onze inwoners zijn dan bij scenario 2. Indien hier voor gekozen wordt, verwachten wij dat de kwaliteit van de leefomgeving voor inwoners en bezoekers/toeristen afneemt en is aansluiting op wensen uit de mienskip slechts beperkt mogelijk. Het risico op urgente situaties waarvoor een beroep wordt gedaan op de Algemene Reserve neemt toe. • Keuze voor scenario 4: Dit scenario gaat uit van een hoog onderhoudsniveau waardoor optimale condities ontstaan om slim samen te werken in andere toekomstige opgaven. De benodigde structurele middelen voor de scenario zijn fors hoger en achten wij op dit moment niet haalbaar. De effecten van deze scenario’s zijn hieronder gevisualiseerd:

Hoog

Scenario 4: Optimaal

Scenario 2: Verbeteren leefomgeving in 10 of 20 jaar

Basis

Scenario 3: Focus op achterstallig onderhoud

Laag Scenario 1: Continueren huidige situatie

Zeer laag 2011

2015

2020

2025

2030

2035

2040

Risico’s: In hoofdstuk 2.3 van de Nota gaan we in op de risico’s en kansen waar we mee te maken hebben. In haar rol als toezichthouder op de begroting heeft de provincie in haar brief over Financieel toezicht op de begroting 2020 haar zorgen geuit over het achterstallig onderhoud bij civiele kunstwerken, baggeren en elementenverharding. Eén van de risico’s is dat de provincie ingrijpt als we hier geen actie op ondernemen. Bij keuze voor scenario 2 en het beschikbaar stellen van de benodigde middelen, werken we actief aan het beperken van risico’s. Dit geldt ook voor scenario 3 met dien verstande dat op termijn de risico’s toenemen. Dit kan ondervangen worden door evaluatie en bijsturen in 2024/2025.

2

Kaders: Op het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen zijn diverse regels van toepassing. In onder meer de Wegenverkeerswet is de verplichting om wegen en kunstwerken veilig en bereikbaar te houden. Het Burgerlijk wetboek regelt de aansprakelijkheid en het Besluit Begroting en Verantwoording is van toepassing op de financiële inregeling. Financiële aspecten/gevolgen: Uitgangspunt van de Nota is het streven naar de laagste kosten voor de inwoners van onze gemeente door te sturen op de kosten over de gehele levenscyclus. Conform de afspraken in de Programmabegroting 2021 leggen we in 2021 een plan voor met voorstellen voor een onderhoudsfonds kapitaalgoederen met als doel het inhalen van achterstallig onderhoud om hogere (structurele) kosten in de toekomst te voorkomen. Hierbij betrekken we tevens de mogelijkheid van het naar voren halen van werkzaamheden. Ook blijven we in de komende begrotingscyclus inzetten op structureel inregelen van middelen voor beleidsuitvoering zoals o.a. het beheer van het insectennetwerk en het kunnen voldoen aan de afspraken voor het baggeren in kader van Overdracht Stedelijk Water. Binnen de begrotingscyclus vindt hier integrale afweging plaats. Duurzaamheid: Met het beheer van onze kapitaalgoederen heeft de gemeente de kans om haar voorbeeldfunctie op gebied van duurzaamheid in te vullen.

Hierbij zijn de uitgangspunten in de Nota om te werken op basis van levensduur en slim werk met werk maken van belang. Een lange levensduur is duurzaam omdat hiermee het gebruik van nieuwe materialen worden voorkomen. Daar waar mogelijk combineren we werken met het treffen van duurzame maatregelen. In de Nota conformeren we ons aan de landelijke ambities. Dit betekent dat we streven dat onze gebouwen en verlichting in 2050 energieneutraal zijn, de openbare ruimte in 2050 klimaatrobuust is, we bijdragen aan een circulaire economie en ons inzetten voor behoud en herstel van biodiversiteit in het openbare groen. Vervolgproces: Na vaststelling van de Nota geven we hier uitvoering aan. Monitoring en evaluatie: In 2024 vindt evaluatie plaats en sturen we bij in de Nota openbare ruimte 2025-2030. Jaarlijkse monitoring koppelen we aan de paragraaf kapitaalgoederen in de begrotingscyclus.

Gevolgen voor LTA: nvt Communicatie en afstemming: Ter voorbereiding op de Nota is een enquete uitgezet onder inwoners van onze gemeente. Bijlage(n) Meegezonden: - - Nota openbare ruimte 2020-2025 - - Bijlagen bij Nota openbare ruimte 2020-2025 Ter inzage: - Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

3

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Nota openbare ruimte 2020-2025. Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 10 november 2020;

besluit de raad: de Nota openbare ruimte 2020-2025 vast te stellen; In te stemmen met scenario 2 Verbeteren kwaliteit leefomgeving. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 28 januari 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.