Raadsvoorstel - Nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026

Ons nummer: R21.000270

*R21.000270* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 3 februari 2022 Boarger en Mienskip 19 januari 2022 G. Wielinga Beleid Sociaal Domein L. de Jong

Voorstel: De raad besluit de nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 vast te stellen

Inleiding: De gemeente Súdwest-Fryslân is op grond van de Wet publieke gezondheid verplicht om elke vier jaar lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. Het lokale gezondheidsbeleid is gericht op collectieve gezondheidspreventie, gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming. Het beleid heeft veel raakvlakken met de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet, Zorgverzekeringswet, en de Wet langdurige zorg als het gaat om preventie. Het huidige beleid gaat over de periode tot en met 2021. Dit betekent dat er nieuw gezondheidsbeleid moet worden vastgesteld. Bij het opstellen van de nota gezondheid zijn landelijk vastgestelde thema’s leidend. Het gaat om de volgende thema’s:  Gezonde leefomgeving  Terugdringen van gezondheidsachterstanden  Verminderen psychische en mentale druk bij jongeren  Vitaal oud worden

Doel: De nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 vast te stellen. Argumenten: De gemeente Súdwest-Fryslân is op grond van de Wet publieke gezondheid verplicht om elke vier jaar lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. Investeren in gezondheid loont. Vitale en gezonde inwoners is ons grootste kapitaal. Een investering in gezondheid zal leiden tot gezondheidswinst en op termijn een structurele besparing van zorgkosten. Bovendien is gezondheid en vitaliteit een onderwerp wat terug komt in diverse gemeentelijke ambities. Naast een wettelijke verplichting sluit het ook naadloos aan bij de ambities van de transformatie sociaal domein, de koersnota 2022 en omgevingsvisie “Oars tinke in Súdwest – samen werken aan een gezonde leefomgeving”. In de koersnota hebben we onszelf de ambitie gesteld om de gezondste woon- en leef-gemeente van Noord-Nederland te worden. In de omgevingsvisie is gezondheid als belangrijkste pijler benoemd. We staan voor een aantal grote opgaven. Zo vergrijst onze gemeente sterk en snel. Dit betekent dat de totale zorgvraag de komende jaren (sterk) toe zal nemen en daarom is het belangrijk te investeren in gezond ouder worden. De druk op ons dagelijks leven neemt toe. Dit heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid, met name bij jongeren. Sociaaleconomische verschillen leiden tot ongelijke kansen.

De gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoge en een lage sociaaleconomische status zijn groot.

1

De ambities op het terrein van gezondheid en vitaliteit zijn groot. Er is dan ook veel te winnen! Met de recente decentralisaties binnen het sociaal domein hebben we niet alleen een verantwoordelijkheid voor de gezondheid maar ook voor het welzijn en de maatschappelijke participatie van de inwoners van onze gemeente. Sociaal beleid op andere terreinen (denk bijvoorbeeld aan armoede, participatie, laaggeletterdheid) ondersteunt het beleid in de nota Gezondheid. Alternatieven: Als we geen gezondheidsbeleid vast stellen voldoen we niet aan onze wettelijke verplichting. Risico’s: De opbrengst van preventie/gezondheidsbeleid is niet altijd direct zichtbaar. En ook zijn de baten niet altijd voor de investerende partij. Daarom werken we samen met partijen die ook baat hebben bij de gezondheid van onze inwoners. Preventie/gezondheid is een zaak van lange adem en lange termijn ambities. We zullen consistent en langdurig moeten inzetten op preventie, met een structurele financiering, een langetermijnvisie en ‘health in all policies’ (gezondheid op alle beleidsterreinen). Deze voorwaarden zijn belangrijk om optimaal in te kunnen zetten op preventie.

Kaders: De gemeente Súdwest-Fryslân is op grond van de Wet publieke gezondheid verplicht om elke vier jaar lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. Het lokale gezondheidsbeleid is gericht op collectieve gezondheidspreventie, gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming. De gemeente heeft wettelijke taken op het terrein van gezondheid (bijv. vaccinaties en de jeugdgezondheidszorg met het consultatiebureau). Naast deze taken stelt het ministerie elke vier jaar thema's vast waar de gemeente verplicht beleid op maakt. De gemeente heeft keuze hoe zij deze thema's invult. Deze nota gaat over de thema's vastgesteld door het ministerie in hun "Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024" .

Financiële aspecten/gevolgen: De afgelopen jaren hebben we een aantal succesvolle programma’s ontwikkeld, die bekostigd werden uit incidentele middelen. Nu deze basis gelegd is willen we deze programma’s continueren en structureel financieren. Daarnaast willen we investeren in gezondheidsvraagstukken die op ons af komen. Voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid wordt veel samengewerkt met andere beleidsterreinen. Naast het budget voor de taken van het gezondheidsbeleid zijn posten in de begroting opgenomen voor taken die uitgevoerd worden passend bij het gezondheidsbeleid, maar die niet bekostigd worden uit het budget voor het gezondheidsbeleid. Voorbeelden hiervan zijn de schoolmaatschappelijk werkers, buurtsport- en cultuurcoaches, de aanpak laaggeletterdheid. De financiën om dit te bekostigen zijn opgenomen in de begroting Sociaal Domein. Het gezondheidsbeleid in deze nota moet bijdragen aan een verschuiving van zorg naar preventie. De verwachting is dat dit aan het einde van de termijn (2026), (financieel) wordt behaald. In de tussentijd moet er extra worden geïnvesteerd. Hiervoor heeft de raad in de programmabegroting 2022 extra geld beschikbaar gesteld. Daarnaast worden de GIDS-gelden ingezet en voor het benodigde restant zullen de extra jeugdmiddelen worden gebruikt.

Gezondheid in de fysieke- en sociale leefomgeving; Visie ontwikkelen op sport en bewegen in de openbare ruimte, inclusief speelvoorzieningen en deze in uitvoering brengen.

2

€50.000,-

Gezondheidsachterstanden verkleinen; Basisvoorwaarden integraal versterken bij inwoners in kwetsbare situaties door het starten van gezonde wijk/dorp aanpakken. (hiervoor is per gebied maximaal 1,5 fte extra inzet nodig verdeeld over sociaal werk, jongerenwerk, sport, cultuur en aanjagers/coördinatie plus nog middelen om de activiteiten/initiatieven te kunnen starten nodig) Sneek-Noord Sneek Zuid Bolsward Buitengebied Kansrijke start Rookvrije generatie Voedsel educatie Gezonde en gelukkige jongeren Cool SWF, versterken van beschermende factoren voor jongeren en verminderen van risicofactoren Ouders blij (ven), wat inzet op het voorkomen van problematische scheidingen, wat veel stress en druk geeft bij jongeren. Vitaal ouder worden; Programma Gezond Oud Worden dmv Sociaal werkers met mogelijke inzet van buurtsportcoaches en cultuurcoaches

€125.000 €125.000 €125.000 €125.000 € 75.000,€12.000,€1.500,-

€125.000,€60.000,-

€125.000,-

Duurzaamheid: Het bevorderen van gezondheid vraagt een langdurige en duurzame aanpak gebaseerd op een lange termijn visie. Jarenlang lag de focus in zowel het sociale als het medische domein op problemen en ziekte. De focus moet verschuiven van ziekte naar gezondheid. Dat betekent investeren in gezondheid en preventie om zorg in de toekomst (deels) te voorkomen. Geen tijdelijke projecten die stoppen zodra het (incidentele) budget op is, maar door-ontwikkelen van bestaande interventies. Daarnaast duurzame aanpakken ontwikkelen voor actuele vraagstukken. Bijvoorbeeld het terugdringen van gezondheidsverschillen, dit is complex. De gezondheidskloof tussen arm en rijk is niet eenvoudig op te lossen en vraagt een langdurige en duurzame aanpak vanuit verschillende domeinen (Health in all policies) , zoals bijvoorbeeld het gemeentelijke (sociale) en medische domein.

Global Goals: De nota Gezondheid Súdwest-Fryslân draagt bij aan verschillende global goals, zoals "Een goede gezondheid voor iedereen", maar ook aan diverse andere goals. De betreffende global goals zijn opgenomen in de nota. Daarnaast is een bijlage toegevoegd waarin staat aan welke subgoals gewerkt wordt. Vervolgproces: De afgelopen jaren hebben we, samen met partners, een aantal succesvolle programma’s ontwikkeld, bijvoorbeeld Coolsudwest. Nu deze basis gelegd is willen we deze programma’s continueren en door-ontwikkelen. Daarnaast gaan we aan de slag met een aantal uitdagingen die op ons afkomen zoals de dubbele vergrijzing en het terug dringen van gezondheidsverschillen. Voor deze uitdagingen gaan we, samen met partners, uitvoeringsplannen maken en uitvoeren.

3

Monitoring en evaluatie: In de nota zijn de ambities opgenomen waar we aan werken. Bij de diverse projecten en programma’s die in deze nota genoemd worden horen uitvoeringsplannen. In deze plannen is opgenomen hoe de monitoring uitgevoerd wordt en hoe we meten of we de gestelde doelen realiseren. We werken zoveel mogelijk data-gedreven en de indicatoren uit de monitor gezondheid worden vaak als basis gebruikt. Uiteindelijke effecten van deze ambities zullen pas goed merkbaar zijn na enkele decennia. Via de berap wordt u geinformeerd over de voortgang van de uitvoering. Als er aanleiding is, krijgt u extra infomatie. Bijvoorbeeld actieve informatie of een informerende bijeenkomst.

Gevolgen voor LTA: Eind 2026 moet het beleid herzien of verlengd worden. Communicatie en afstemming: Bij het tot stand komen van deze nota hebben diverse partijen (zowel intern als extern) meegedacht, zoals: de GGD, collega's van sport en cultuur, ruimtelijke ordening, klimaat. De cliëntenraden zijn gevraagd om advies uit te brengen over deze nota. Zij adviseren positief over de nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026. Bijlage(n)

Meegezonden: - nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 Ter inzage: Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 december 2021;

besluit de raad: De raad besluit de nota Gezondheid Súdwest-Fryslân 2022-2026 vast te stellen Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 3 februari 2022

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.