Raadsvoorstel - Nieuwbouw Kultuerhús Klameare in Workum

Ons nummer: R25.000088

*R25.000088*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Beleid Sociaal Domein Bauke Dam Boarger en Mienskip 25 juni 2025 10 juli 2025

Onderwerp

:

Nieuwbouw Kultuerhús Klameare in Workum

Raadsvoorstel: a. Kennis te nemen van de situatie ten aanzien van nieuwbouw van Kultuerhús de Klameare; b. in te stemmen met het beschikbaar stellen van een extra krediet van € 400.000 voor nieuwbouw van Kultuerhús Klameare in Workum, bovenop het reeds beschikbare krediet van € 6.175.800; c. de jaarlijkse exploitatiebijdrage aan de stichting Kultuerhús Klameare te verhogen van € 198.000 naar € 300.000, en dit bedrag vanaf het jaar 2027 op te nemen in de begroting. Samenvatting: De kosten van de voorgenomen nieuwbouw van Kultuerhús Klameare in Workum vallen hoger uit dan het budget dat de gemeenteraad in 2022 voor dit doel beschikbaar heeft gesteld. Om de kosten te kunnen dekken is er een extra krediet nodig van afgerond € 400.000. Omdat de gemeente de kostprijs moet doorberekenen in de huur, conform de Wet Markt en Overheid, moet de stichting (die nu nog de oude Klameare beheert, en op termijn ook de nieuwe) rekenen met een hoger huurbedrag dan begroot. Ook zijn er andere kostenstijgingen waardoor het verwachte exploitatietekort hoger wordt dan het bedrag waarmee de gemeenteraad in december 2022 heeft ingestemd. In 2022 was een jaarlijks tekort op de exploitatie van € 198.000 voorzien, met daarbij de inspanningsverplichting dit tekort terug te brengen naar € 150.000.

Inmiddels heeft de stichting aangegeven dat bij ingebruikname van het nieuwe gebouw een exploitatietekort wordt voorzien van ten minste € 300.000. Inleiding: In juli 2024 is de gemeenteraad door middel van actieve informatie geïnformeerd over de voortgang van de voorgenomen nieuwbouw van Kultuerhús Klameare, op de plek van de voormalige basisschool De Pipegaal aan de Hearewei/Spoardyk in Workum. De aanleiding van de actieve info was dat de gevolgde aanbestedingsprocedure duidelijk had gemaakt dat de inschrijvingen niet pasten binnen het taakstellende budget (van € 6.175.800) dat de raad beschikbaar heeft gesteld. Er moest toen worden beoordeeld of het ontwerp zodanig kan worden aangepast dat het beschikbare budget wel toereikend is, een en ander in samenspraak met het bestuur van de stichting Kultuerhús Klameare en Bibliotheken Mar & Fean. Dit bleek een lastige en tijdrovende opgave, maar uiteindelijk kon in december 2024 geconcludeerd worden dat – door het ontwerp te versoberen en aanpassingen te doen aan de zogeheten ondersteunende functies (berg- en techniekruimten) - realisatie van een nieuw gebouw ‘mogelijk en haalbaar’ zou zijn binnen het gestelde krediet.

1

Een voorwaarde voor aanbesteding is dat er een gezonde exploitatie mogelijk is. Eind 2024 heeft het stichtingsbestuur van de Klameare aangegeven dat de gemeentelijke bijdrage van € 198.000 in het jaarlijkse exploitatietekort bij nader inzien ontoereikend is. In plaats daarvan rekent de stichting nu op een jaarlijks exploitatietekort van ten minste € 300.000, en vraagt aan de gemeente om hiervoor garant te staan. Belangrijke oorzaken voor het hogere exploitatietekort zijn de gestegen personeelslasten als gevolg van de nieuwe cao’s, de relatief hogere inkoopkosten door inflatie maar bovenal de energiekosten. In 2022 was de aanname dat een ‘all electra-gebouw’ zou resulteren in ‘nul op de meter’ en zodoende geen energienota, maar dit is een onjuiste inschatting gebleken. Een en ander ook onder invloed van het gewijzigde beleid van energiebedrijven, met afschaffing van de zogeheten salderingsregeling. Bibliotheken Mar & Fean Naast het verwachte exploitatietekort van Kultuerhús Klameare moet de gemeente bij nieuwbouw rekenen op nog een extra post. In een gesprek tussen gemeente en Bibliotheken Mar & Fean over verhuizing van de bibliotheek naar de nieuwe Klameare is afgesproken dat de bibliotheek in de nieuwe situatie een marktconforme huurprijs zal betalen. De gemeente is verplicht om minimaal de kostprijs in rekening te brengen.

De prijzen tussen markconform en kostprijs liggen ongeveer € 50,00 per m2 uit elkaar, de reden hiervoor is dat de bouwprijzen enorm gestegen zijn. Het oppervlak van de nieuwe bibliotheek is ca. 200m2 waardoor er een tekort van € 10.000 ontstaat, dit zal gecompenseerd moeten worden in de exploitatie. Dit betekent dat vanaf 2027 de gemeentelijke bijdrage aan de gezamenlijke bibliotheken moet worden opgeplust met een bedrag van € 10.000. Gestegen bouwkosten In de eerste maanden van 2025 werd, mede als gevolg van de vertraging, ook duidelijk dat realisatie van een nieuw gebouw niet langer ‘mogelijk en haalbaar’ is binnen het gestelde krediet. Ook hier leiden nieuwe cao-afspraken (van installatiebedrijven) tot flinke kostenverhogingen, terwijl prijsindexatie van de bouwkosten – nu is gerekend met het verwachte prijspeil op 1 januari 2026 – ook een extra investering vraagt. Deze extra investering is becijferd op afgerond € 400.000, waarvoor zodoende een extra krediet noodzakelijk is. Adviezen en kanttekeningen vakafdelingen Vastgoed, Financiën en Sociaal Domein (Ontmoetingsplaatsen) De Klameare De Klameare kampt al sinds de start, in 2016, met de beperkingen van het gebouw. Het stichtingsbestuur heeft van meet af aan een gezonde (en financieel sluitende) exploitatie ‘niet realistisch’ genoemd.

Pas sinds 2022 springt de gemeente financieel bij, nadat de stichting in de jaren daarvoor het hoofd boven water kon houden door ieder jaar in te teren op het eigen vermogen. Ambitie ontmoetingsplaatsen De maatschappelijke functie van ontmoetingsplaatsen is van groot belang voor het versterken van de sociale basis in dorpen en wijken. Het zijn laagdrempelige plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en van waaruit laagdrempelige activiteiten kunnen worden georganiseerd waar iedereen aan mee kan doen. Kultuerhús de Klameare voorziet in een belangrijke behoefte van de inwoners van Workum en omstreken om elkaar te ontmoeten en het gebied van cultuur. Door diverse ontwikkelingen en initiatieven in Workum met elkaar te verbinden en een plek te geven in de nieuwe Klameare, kan er gezamenlijk toegewerkt worden naar één sterke ontmoetingsplaats in Workum waar culturele en sociale activiteiten samengaan. Global Goals: De SGD’ s zijn de 17 wereldwijde doelen van de Verenigde Naties (VN) om van de wereld een betere plek te maken. Een nieuwe Klameare draagt onder meer bij aan de volgende goals: goede gezondheid en welzijn, duurzame steden en gemeenschappen, en partnerschap om doelstellingen te bereiken.

2

Argumenten: Ad. B en C Het college van burgemeester en wethouders besluit extra krediet beschikbaar te stellen: - De aanbesteding kan worden voortgezet en hiermee voldoet de gemeente aan het eerder genomen raadsbesluit om een nieuwe Klameare te bouwen; - Het besluit voor een investering in nieuwbouw is in 2022 reeds genomen en heeft logischerwijs geleid tot verwachtingen omtrent een nieuwe voorziening. Terugdraaien van dit besluit zou dan ook tot veel onvrede leiden bij het bestuur en gebruikers van de Klameare in Workum waarbij mogelijk de gemeente weer verantwoordelijk wordt voor het beheer en exploitatie; - Door terug te komen op een eerder genomen raadsbesluit kan de schijn gewekt worden van een onbetrouwbare overheid en zullen de initiatiefnemers van de nieuwe Klameare zich niet serieus genomen voelen; - Een nieuwe Klameare draagt bij aan de ambitie van het college om in te zetten op krachtige en toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Rol en bevoegdheid: De raad heeft eerder besloten tot nieuwbouw van De Klameare en daarvoor een investeringskrediet en middelen voor de exploitatie ter beschikking gesteld. Als het investeringskrediet verhoogd moet worden ten opzichte van het eerdere raadbesluit, evenals de voorziene exploitatiesubsidie, is dat ook een bevoegdheid van de raad. Risico’s: -

-

Er ontstaat mogelijk precedentwerking richting andere ontmoetingsplaatsen die een tekort op de exploitatie hebben. Op dit moment is er geen sprake van vergelijkbare situaties bij andere ontmoetingsplaatsen. De Klameare wordt naast de ontmoetingsplaats ook gezien als culturele voorziening; Een mogelijk risico is dat in de toekomst blijkt dat deze extra vergoeding voor de exploitatie niet afdoende is.

Financiën: Met het huidige prijspeil bedraagt de investering voor een nieuwe Klameare € 6.577.498,94 na indexatie. Voor de nieuwbouw van De Klameare is op dit moment echter een krediet ter hoogte van € 6.175.800 begroot. Dat betekent dat er nog een extra bedrag van € 401.678,94 benodigd is voor de nieuwbouw van De Klameare. Dat zorgt voor extra kapitaallasten à € 11.000,--, die weer in de huur berekend dienen te worden. In het raadsbesluit van december 2022 werd uitgegaan van een exploitatiesubsidie van € 198.000,-aflopend naar € 150.000,-- aan De Klameare in de situatie van het nieuwe gebouw. De Klameare heeft zelf een exploitatieopzet gemaakt voor het nieuwe gebouw, waaruit blijkt dat er bij deze exploitatiesubsidie, het oorspronkelijke investeringsbedrag en de daaruit volgende huur nog een tekort op de exploitatie zou zijn van tenminste € 80.000,--, tot maximaal € 100.000,--. Het lijkt daarom reëel om er vanuit te gaan dat er, op grond van het geïndexeerde investeringsbedrag en de exploitatieopzet van De Klameare zelf, uitgegaan moet worden van een exploitatiesubsidie voor De Klameare na nieuwbouw van € 300.000,-- per jaar (inclusief reeds genoemde € 198.000) om tot een kostendekkende exploitatie te kunnen komen. Hiermee worden de extra kapitaallasten ook gedekt. Dit totaalbedrag zou dan vanaf 2027 in de begroting moeten worden opgenomen.

Voor wat betreft de bibliotheek zit er zoals eerder in dit raadsvoorstel aangegeven een verschil van € 10.000 tussen een marktconforme huurprijs en de kostprijs die de gemeente verplicht is minimaal in rekening te brengen. Dit verschil zal gecompenseerd moeten worden in de exploitatie. Juridisch: Op dit moment kan de aanbestedingsprocedure niet hervat worden, omdat het taakstellende budget van € 6.175.800 niet toereikend is en de begrote exploitatiesubsidie niet hoog genoeg is om het door de Klameare zelf voorziene exploitatietekort te kunnen dekken. Als de raad besluit het investeringskrediet te verhogen met € 401.678,94 van het geïndexeerde investeringsbedrag is het de verwachting dat inschrijvingen zullen passen in een nieuw taakstellend budget van € 6.577.498,94.

3

Met een exploitatiesubsidie van € 300.000,-- moet De Klameare in staat worden geacht om een kostendekkende exploitatie te kunnen realiseren. Een en ander betekent dat onder deze financiële randvoorwaarden de aanbestedingsprocedure voor een nieuwe Klameare gestart kan worden. Alternatieven: College en raad hebben in december 2022 gekozen voor nieuwbouw van Kultuerhús Klameare. Als het hiervoor genoemde exploitatietekort echter niet oplosbaar blijkt, is het een overweging waard om andere opties te verkennen. Een alternatief is verbouw/aanbouw van/bij sportcomplex De Rolpeal, zodat De Klameare bij De Rolpeal in kan. De Rolpeal kampt ook met een jaarlijks exploitatietekort, dat dit jaar oploopt naar € 150.000 tot € 200.000 euro. De inschatting is dat voor dit alternatief slechts een deel van het benodigde nieuwbouwbudget ingezet hoeft te worden. Bij deze variant zou het budget gebruikt kunnen worden om De Rolpeal alsnog volledig van het gas af te krijgen, zodat de energiekosten aanmerkelijk omlaag kunnen. Een combinatie van beide voorzieningen en middelen zou wellicht tot een betere financiële uitgangspositie en gezonde exploitatie voor beide (gecombineerde) voorzieningen kunnen leiden. Hiermee zou een synergie kunnen plaatsvinden waar het gaat om de bedrijfsvoering en de inzet van vrijwilligers.

Een ander alternatief is om af te zien van nieuwbouw en de huidige locatie van De Klameare behouden en vervolgens te renoveren en te verduurzamen, en daarvoor het beschikbare budget (deels) in te zetten. Daarmee worden echter niet de praktische en logistieke beperkingen van de bestaande huisvesting (volledig) opgeheven. Deze variant heeft nadrukkelijk niet de voorkeur van het Klamearebestuur en de bibliotheek. Dit alternatief zou bovendien ook nog veel tijd kosten qua onderzoek en planvorming. Om die reden wordt dit alternatief dan ook afgeraden. Participatie en communicatie: Er is op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau regelmatig overleg tussen de gemeente en de Klameare (bestuur en gebruikers) over het proces en de vervolgstappen rondom nieuwbouw. Het raadsbesluit zal met het bestuur van de Klameare worden besproken. Planning en vervolgproces: Planning is conform Lange termijn agenda. Als de gemeenteraad instemt met het beschikbaar stellen van het extra krediet kan de verdere uitwerking van het plan starten. De aannemer zou naar verwachting na aanbesteding in 2026 opdracht voor de bouw kunnen krijgen. De verwachting is dat de bouw dan 1 mei 2026 kan starten. De oplevering is dan een jaar later, in mei 2027. Als er wordt gekozen voor een onderzoek naar een combinatie van voorzieningen in Workum ontstaat er een nieuw tijdpad. Hierover zal de raad t.z.t.

opnieuw worden geïnformeerd. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: Actieve informatie 2024 Bijlage(n): - Raadsbesluit 2022 - Actieve informatie 2024 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. W.J. Sikkes

4

, burgemeester.

, wnd. gemeentesecretaris

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Nieuwbouw Kultuerhús Klameare in Workum Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 27 mei 2025; besluit: a. Kennis te nemen van de situatie ten aanzien van nieuwbouw van Kultuerhús de Klameare; b. in te stemmen met het beschikbaar stellen van een extra krediet van € 400.000 voor nieuwbouw van Kultuerhús Klameare in Workum, bovenop het reeds beschikbare krediet van € 6.175.800; c. de jaarlijkse exploitatiebijdrage aan de stichting Kultuerhús Klameare te verhogen van € 198.000 naar € 300.000, en dit bedrag vanaf het jaar 2027 op te nemen in de begroting.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 10 juli 2025

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.