Raadsvoorstel - Meewerken aan een haalbaarheidsonderzoek voor een vestiging van een Regionale Opvanglocatie

Ons nummer: R21.000019

*R21.000019* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Meewerken aan een haalbaarheidsonderzoek voor de vestiging van een Regionale Opvanglocatie 8 maart 2021 Bestjoer en Finânsjes 18 februari 2021 mr. drs. J.A. de Vries, mr. M.W.J.M. de Man Ontwikkelen K. Abma

Voorstel: Mee te werken aan het verzoek van het COA om een haalbaarheidsonderzoek op te starten naar het permanent bestemmen van de huidige locatie in de Noorderhoek in Sneek voor een zogenoemde Regionale Opvanglocatie (ROL). Inleiding: Op 22 september 2020 heeft het COA aan het gemeentebestuur gevraagd om: 1. de huidige bestuursovereenkomst tussen gemeente en het COA voor het AZC in Sneek te verlengen met nogmaals vijf jaar. 2. mee te werken aan een haalbaarheidsonderzoek naar het permanent bestemmen van de huidige locatie in de Noorderhoek in Sneek voor een zogenoemde Regionale Opvanglocatie (ROL). Doel: Instemmen met het verzoek van het COA om mee te werken aan het opstarten van een haalbaarheidsonderzoek naar het permanent bestemmen van de huidige locatie in de Noorderhoek in Sneek voor een zogenoemde Regionale Opvanglocatie (ROL). Argumenten: Historische context In 2015 heeft het college van Súdwest-Fryslân besloten om mee te werken aan de vestiging van een AZC in de Noorderhoek in Sneek. Na een informatiebijeenkomst in de sporthal Het Schuttersveld is in goed overleg tussen COA, buurt en gemeente overeenstemming bereikt over de inrichting van het huidige centrum. Daarnaast zijn ook afspraken gemaakt met de buurt over de communicatie over alles wat met het AZC aangaat. ‘De buurt’ moet in dit kader breed worden opgevat.

Het gaat niet alleen om de wijk Noorderhoek, maar ook om instanties zoals het onderwijs in Sneek, kinderopvang, de winkels en alle verdere instanties die een relatie hebben met het AZC. COA en gemeente hebben de gemaakte afspraken verwoord in een bestuursovereenkomst voor de samenwerking tussen alle partijen en een huurovereenkomst voor het gebruik van de grond die in eigendom is gebleven bij de gemeente. Daarnaast is de normale procedure gevolgd voor het oprichten en instandhouden van het centrum: er zijn een omgevingsvergunning en een gebruiksvergunning verleend waarvoor een bezwaarprocedure is gevolgd.

1

De belangrijkste uitgangspunten van de bestuursovereenkomst gingen uit van maximaal zeshonderd op te vangen asielzoekers in Sneek en een termijn van maximaal tien jaar vanaf 2016, waarbij het COA na vijf jaar wilde bekijken of de noodzaak aan opvang in Sneek er nog steeds was. Om dat mogelijk te maken is in de bestuursovereenkomst opgenomen dat die gold voor vijf jaar die eenmaal verlengd kan worden. Na tien jaar vervalt de vergunning en zou het centrum moeten worden opgeruimd. Verzoek van het COA We zijn nu 2021. Het COA heeft ons mondeling en per brief laten weten in ieder geval nog vijf jaar door te willen gaan met het AZC in Sneek. Daarnaast wil het COA graag met ons in gesprek om te verkennen of een meer permanente opvang in Sneek mogelijk is. De gesprekken daarover zouden in de komende tijd moeten plaatsvinden. In de praktijk houdt permanente opvang in dat de bestaande tijdelijke gebouwen op het centrum worden vervangen door duurzame (stenen) gebouwen waardoor het centrum in onze ogen er ook humaner en vriendelijker gaat uitzien. Bovendien gaat het om een veel langere looptijd in verband met een investering voor dertig jaren. Het COA gaat daarbij uit van een regionale opvanglocatie (ROL). Regionale opvanglocatie Een regionale opvanglocatie (ROL) heeft voordelen ten opzichte van de huidige situatie.

In de eerste plaats gaat het om normale woningen in plaats van de huidige flexibele units wat een forse kwaliteitsverbetering is. Dat geldt zowel voor de wijk als voor het centrum zelf. Daarnaast is permanente bouw ook humaner. In de tweede plaats biedt een ROL in combinatie met de Wet Inburgering ook mogelijkheden om van het begin af aan met de inburgering te beginnen: de asielzoekers zullen na de procedure om statushouder te worden in Friesland worden gehuisvest. Verder zal het centrum kleinschaliger van opzet zijn: het gaat om ca. 350 – 450 plekken waarvan 100 flexibel. Dat is minder dan de huidige situatie met 600 plekken. Met de flexibele plekken beoogt het COA veranderingen op te vangen in het aantal te huisvesten vluchtelingen. Deze plekken kunnen dan eventueel ook worden ingezet voor andere woningzoekenden, zoals studenten, spoedzoekers of arbeidsmigranten. Een zelfde vraag heeft het COA ook gesteld aan het gemeentebestuur van Leeuwarden. Dat verzoek is in Leeuwarden besproken in de gemeenteraad in december 2020. Bevoegdheidsverdeling De verlenging van de overeenkomsten uit 2016 is een bevoegdheid van B&W De basis hiervoor is artikel 160 lid 1 sub d van de Gemeentewet. Hierin is geregeld dat het college bevoegd is om tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten. Ons college heeft hiermee inmiddels ingestemd.

De ondertekening van het aanvullende stuk vindt in april of mei plaats. De bestaande situatie, voorwaarden en afspraken blijven onveranderd. Voor een permanente opvanglocatie is in de toekomst een raadsbesluit nodig om dit mogelijk te maken. Het gaat dan immers om een definitieve situatie waarvoor de gemeenteraad de bestaande planologische kaders moet aanpassen. Het college vindt het daarom wenselijk voor aanvang van het eventuele haalbaarheidsonderzoek hiervoor instemming van uw raad te vragen. Verdere toelichting Asielzoekers beginnen de asielprocedure op een Gemeenschappelijke Vreemdelingen Locatie (GVL). In Ter Apel is een GVL gevestigd voor de gehele regio Noord-Nederland. Na de aanmeldfase wordt onderscheid gemaakt in drie groepen asielzoekers: 1. Evident kansrijke asielzoekers; 2. Evident kansarme asielzoekers; 3. Restgroep De eerstgenoemde groep wordt zo spoedig mogelijk geplaatst in een regionale opvanglocatie in de nabijheid van de (beoogde) gemeente / regio voor huisvesting. Daar krijgt de overgang van opvang

naar huisvesting vorm, met activiteiten gericht op inburgering, integratie en vestiging in de gemeente. Bij uitzondering kunnen ook andere groepen asielzoekers en bevolkingsgroepen worden opgevangen. In het geval van de vestiging in de Noorderhoek gaat het zoals aangegeven om de vestiging van een ROL. Voor de tweede groep wordt zo spoedig mogelijk gestart met terugkeer. Zogenoemde satellietlocaties voorzien in aanvullende opvangcapaciteit voor de GVL’s, met name voor de categorie asielzoekers uit groep 2 en 3. Het COA ziet als belangrijkste criterium voor een ROL dat het in de gemeente(n) wordt gevestigd die de grootste taakstelling heeft/hebben binnen de betreffende provincie en waar de beste mogelijkheden zijn tot integratie, doorlopende leerlijnen en participatie. Daarmee geeft het COA aan dat het de wens is om binnen Fryslân in Leeuwarden en Súdwest-Fryslân tot een ROL te komen. Het COA denkt ook dat flexibiliteit is in te bouwen voor de beide locaties. Flexibele inzet van vastgoed voor het tijdelijk inzetten van deze opvangplekken voor andere woningzoekenden, zoals studenten, spoedzoekers en arbeidsmigranten. In Leeuwarden en Súdwest-Fryslân dienen volgens het COA deze doelgroepen zich aan. Er bestaat enige krapte op de woningmarkt.

Ontwikkeling Op landelijke schaal zien we dat in de loop der jaren het AZC zich ontwikkeld heeft en steeds meer een open karakter krijgt naar haar omgeving, de bewoners en instellingen in de wijk of het dorp waar het AZC is gelegen. Daar waar jaren geleden alles zich afspeelde op het terrein van het AZC, zijn er steeds meer locaties die zich openstellen voor de wijk en haar bewoners enerzijds en activiteiten ontplooien in de wijk anderzijds. Het AZC in Sneek is een goed voorbeeld van deze vernieuwing. In het AZC kunnen taallessen gevolgd worden, is een repaircafé gestart en zijn er diverse activiteiten in de werkplaats. Zo speelt een AZC-voetbalteam tegen clubs uit Sneek, helpen de AZC-bewoners met schoonmaakacties in de wijk en doen ze vrijwilligerswerk in het verzorgingshuis. Het COA en de locatiemanagers investeren in deze ontwikkeling en zo leren de bewoners van een AZC en de wijk elkaar kennen en leren ze ook van elkaar. Maatschappelijke verantwoordelijkheid In de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen hebben gemeenten, provincie en rijk afspraken opgesteld over het toekomstbeeld van de opvangportefeuille. De totale opvangcapaciteit van het COA verandert doorlopend. Deze verandering is het gevolg van het afsluiten, verlengen en beëindigen van bestuursovereenkomsten met gemeenten, en het uitbreiden en krimpen van locaties.

Komend jaar loopt de huidige bestuursovereenkomst met de provincie Fryslân af. De behoefte aan opvangcapaciteit wordt gedreven door de instroom, doorstroom en uitstroom. Met de Meerjarige Productie Prognose (MPP) maakt de Directie Regie Migratieketen twee keer per jaar een inschatting van de verwachte bezetting in de komende vijf jaar. Op grond van de bestaande afspraken hebben wij een verantwoordelijkheid om mee te werken aan een verzoek voor het bieden van opvangcapaciteit. Los van die afspraken voelen wij ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid om specifieke doelgroepen te blijven ondersteunen. Dat geeft ons voldoende reden om in beginsel positief te staan tegen het huidige verzoek van het COA om van het huidige AZC een permanente opvanglocatie te maken. Alternatieven: Niet meewerken aan het verzoek van het COA om een haalbaarheidsonderzoek op te starten. Dat betekent dat er geen permanente bestemming aan de huidige locatie van het COA in de Noorderhoek in Sneek wordt gegeven. Het blijft dan bij een verlenging van de huidige overeenkomsten met vijf jaar tot en met 2026. Risico’s: Op voorhand niet. Eventuele risico’s zullen worden benoemd op basis van de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek.

Kaders: Bestaande overeenkomsten tussen COA en gemeente. Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen. Financiële aspecten/gevolgen: Kosten haalbaarheidsonderzoek voor rekening COA. Duurzaamheid: Nu nog niet van toepassing. Uiteraard zal een nieuw centrum moeten voldoen aan de dan geldende voorschriften waaronder die over duurzaamheid. Vervolgproces: Het haalbaarheidsonderzoek opstarten. De buurt wordt nadrukkelijk betrokken bij dit haalbaarheidsonderzoek. De uitkomsten daarvan zullen op z’n vroegst in 2022/2023 aan de raad worden voorgelegd. Op basis van een besluit van de raad daarover zal dan een planologische procedure moeten worden gevolgd Monitoring en evaluatie: De planning van het haalbaarheidsonderzoek zal via actieve info aan de raad worden verstrekt. Gevolgen voor LTA: nvt Communicatie en afstemming: De buurt is inmiddels geinformeerd over het voorstel om mee te werken aan het haalbaarheidsonderzoek. Bijlage(n) Verzoek COA d.d. 22 september 2020. Meegezonden: Ter inzage: Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Meewerken aan een haalbaarheidsonderzoek voor de vestiging van een Regionale Opvanglocatie Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 januari 2021; besluit de raad: Mee te werken aan het verzoek van het COA om een haalbaarheidsonderzoek op te starten naar het permanent bestemmen van de huidige locatie in de Noorderhoek in Sneek voor een zogenoemde Regionale Opvanglocatie (ROL). Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 8 maart 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

, voorzitter.

, griffier.