Raadsvoorstel - Keuzedocument uitvoering Participatiewet in Fryslân-West

Ons nummer: R21.000021

*R21.000021* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Keuzedocument uitvoering Participatiewet in Fryslân-West 31 maart 2021 Boarger en Mienskip 17 maart 2021 G. Wielinga Beleid Sociaal Domein J.K. de Moel

Voorstel: 1) Het keuzedocument "Voor iedereen een zinvol leven, visie op de Participatie(wet) in Fryslân-West" vast te stellen. 2) De gezamenlijke gemeentelijke visie, missie en ambitie op uitvoering van de Participatiewet in de GR Fryslân West vast te stellen, zoals beschreven in hoofdstuk 4 van bijgaande notitie. 3) De koers van de ontwikkeling van Empatec naar een Werkleerbedrijf te onderschrijven. 4) Te onderschrijven dat tot de doelgroep van het Werkleerbedrijf worden gerekend: a) inwoners behorend tot de categorie Perspectiefrijk en b) inwoners behorend tot de categorie Van Waarde voor zover het de Voorziening Beschut Werken betreft. 5) Te onderschrijven dat de intake voor de doelgroep Perspectiefrijk op uniforme werkwijze door de gemeente wordt georganiseerd in samenwerking met het Werkleerbedrijf. 6) Te onderschrijven dat de bepaling van loonwaarde en beoordeling van competenties voor de doelgroep Perspectiefrijk centraal wordt gefaciliteerd door het Werkleerbedrijf. 7) Te onderschrijven dat de GR, na overleg met de NV, een bedrijfsplan/businesscase maakt op basis van de in hoofdstuk 9 van bijgaande notitie aangegeven kaders en de hiervoor onder 1 t/m 5 genoemde punten. Inleiding: De gemeenten Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Waadhoeke, Harlingen, Terschelling en Vlieland vormen met elkaar de GR Fryslân-West. Als werkbedrijf van deze GR fungeert NV Empatec.

Als gevolg van invoering van de Participatiewet wijzigt de doelgroep en het verdienmodel van de NV. De Rijksvergoeding voor de loonkosten SW bouwt af, terwijl de doelstelling van de Participatiewet is om de doelgroep primair te begeleiden naar werk bij reguliere bedrijven. Het operationeel resultaat komt door de uitstroom van SW-medewerkers steeds meer onder druk te staan terwijl er voor ‘werken bij’ een kleinere doelgroep is dan de komende jaren uitstroomt. Er zijn dus keuzes nodig. Uitvoering van de Participatiewet is de verantwoordelijkheid van elke gemeente afzonderlijk. De principevraag waarop een antwoord moet worden gegeven is, of en zo ja op welke terreinen tussen gemeenten samengewerkt wordt bij uitvoering van deze wet. Op die vraag is in de Position Paper het volgende antwoord gegeven: Een deel van de arbeidsinschakeling voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt in samenwerking uitgevoerd en opgedragen aan een gezamenlijk te vormen publieke organisatie. Het organiseren van vrijwilligerswerk en maatschappelijke participatie is en blijft de verantwoordelijkheid van de individuele gemeente.

1

Iedere individuele gemeente regelt zelf de inkomensvoorzieningen: het verstrekken van uitkeringen en het vaststellen en uitvoeren van het minimabeleid. De regie van de werkgeversdienstverlening en de werknemersdienstverlening ligt bij de gemeenten, de coördinatie hiervan wordt gezamenlijk belegd bij de publieke organisatie. Op basis van deze uitgangspunten is het bij dit voorstel behorende Keuzedocument opgesteld. -

In de Keuzenotitie onderscheiden we drie categorieën: Kansrijk (80-100% verdienvermogen) Perspectiefrijk (40-80% verdienvermogen) en Van Waarde (0-40% verdienvermogen). Specifieke doelgroepen, zoals VSO/PRO, Wajongers enz. kunnen in alle categorieën voor komen. Het Keuzedocument wordt waarschijnlijk bij de gemeenten Terschelling en Vlieland ter kennisname aangeboden aan de raden. Deze gemeenten zijn uitgetreden uit de Gemeenschappelijke Regeling in verband met geen of een laag aantal SW-medewerkers.

Overheidsparticipatie De WMO Adviesraad en de Cliëntenraad WWB zijn in de gelegenheid gesteld advies uit te brengen over het Keuzedocument. In bijlagen bij dit raadsvoorstel treft u onze reactienota aan. Communicatie: Als bijlagen zijn toegevoegd de documenten die in deze fase van het proces relevant zijn, te weten een infographic op basis van het keuzedocument en een overzicht van het communicatietraject. In het plan van aanpak voor het vervolgproces wordt een communicatieparagraaf opgenomen. De gemeenteraden worden periodiek (driemaandelijks) geïnformeerd over de voortgang van het proces. Doel: Er is door alle aan de GR Fryslân-West deelnemende gemeenten vastgesteld vanuit welke visie, missie, ambitie en kaders wordt toegewerkt naar het realiseren van een gezamenlijk Werkleerbedrijf. Argumenten: Ad 2: De missie, visie en ambitie geven richting Deze geven aan vanuit welke beginselen de samenwerking in het Werkleerbedrijf vorm krijgt. Dit helpt om de rol- en taakverdeling tussen gemeenten en Werkleerbedrijf af te bakenen. Ze schetsen ook de principes van waaruit ondersteuning van inwoners bij het vinden van werk inhoud krijgt. Ad 3: Een werkleerbedrijf past bij onze missie, visie en ambitie Het model van Werkleerbedrijf gaat uit van het principe, dat daar voor het grootste deel van de doelgroep geen blijvende werkgelegenheid wordt geboden.

Het Werkleerbedrijf is vooral gericht op verbetering van werknemers- en vakvaardigheden en heeft sterke focus op uitstroom naar de arbeidsmarkt. Dat sluit aan bij de doelstelling van de Participatiewet. Ad 4: De categorie/doelgroep moet passen bij de aard van het bedrijf Het bedrijf is, zoals hiervoor aangegeven, gericht op uitstroom naar de reguliere arbeidsmarkt. Voor de categorie inwoners die potentieel plaatsbaar zijn – de categorie Perspectiefrijk - moet het bedrijf ondersteuning en begeleiding bieden. In principe alleen voor de huidige SW-populatie en voor de doelgroep Nieuw Beschut biedt het bedrijf langdurig ‘werken bij’. Ad 5: Samenhang in klantregie bepaald het resultaat Omdat er voor de meeste cliënten samenhang is tussen inkomen en werk vindt voor participatie de intake lokaal via de gemeente plaats. Zo is er verbinding te maken met andere terreinen in het sociale leefdomein (bijvoorbeeld met schuldhulpverlening). Omdat cliënten in de categorie Perspectiefrijk vervolgens via het Werkleerbedrijf begeleid worden, is een afgestemd intakeproces voorwaardelijk. De gemeente is bij de intake en het daarna volgende traject verantwoordelijk voor de klantregie.

2

Ad 6: Dit is een specifieke expertise Als bij de intake blijkt dat nader onderzoek naar mogelijkheden voor arbeidsinschakeling c.q. loonwaarde nodig is, dan vindt dit plaats door de publieke organisatie. We vinden concentratie van kennis en kunde in het Werkleerbedrijf nodig gelet op de voor potentieel beoordeling benodigde expertise. Ad 7: Zo geeft u richting aan het verdere proces Met de Keuzenotitie wordt een volgende stap gezet in het ‘maakproces’ van het Werkleerbedrijf. De uitgangspunten en kaders zijn voor dat verdere proces richtinggevend. Aanvullende opmerkingen: Ad 3: Het takenpakket is smaller dan in het basismodel Kenmerk van het basismodel Werkleerbedrijf is dat daarin de gehele werk/participatiekant van de Participatiewet is georganiseerd. We maken in ons model een afwijkende keuze: activering voor de categorie ‘van waarde’ blijft een verantwoordelijkheid van de gemeenten (met uitzondering van nieuw beschut), evenals bemiddeling van de categorie ‘kansrijk’. Het staat afzonderlijke gemeenten overigens vrij om daarvoor diensten bij het Werkleerbedrijf te beleggen. Ad 4: Eigen gemeentelijk beleid voor andere doelgroepen is nodig Zie ook kanttekening 3.1. Omdat niet alle categorieën via het Werkleerbedrijf begeleid worden, zullen gemeenten voor die groepen inwoners eigen beleid maken en uitvoeren.

Dat uitvoeren kan met eigen gemeentelijke projecten of activiteiten, maar ook in samenwerking met het Werkleerbedrijf. Het eigen gemeentelijke beleid valt buiten de scoop van het Keuzedocument. Alternatieven: Geen samenwerking bij uitvoering van de Participatiewet Elke gemeente is zelf verantwoordelijk voor uitvoering van de P-wet. Voor de huidige SW-populatie en Nieuw Beschut is ‘zelf uitvoeren’ geen optie gezien de infrastructuur die daarvoor nodig is. Voor het ‘arbeidsfit’ maken van de categorie Perspectiefrijk is een adequate werk- en leeromgeving nodig. We vinden dat benutting van de al in Empatec (en Pastiel) gebundelde kennis, kunde en infrastructuur voor deze doelgroepen voor de hand ligt. De infrastructuur - de werkbedrijven van Empatec - zal met het oog op veranderende doelgroepen wel (moeten) krimpen. Risico’s: De risico’s staan benoemd in het keuzedocument. Deze zijn inherent aan de in 2012 door het Rijk ingezette ontwikkeling. Deze worden nader duidelijk bij het opstellen van het bedrijfsplan. Er is geen zicht op eventuele wetswijzigingen en dus ook niet op eventuele gevolgen daarvan. Kaders: Gemeentewet, Wet gemeenschappelijke regelingen, Wet Markt en Overheid, Participatiewet, Wet Sociale Werkvoorzieningen (voor huidig bestand Wsw'ers). Financiële aspecten/gevolgen: Hiervoor verwijzen we naar het bijgevoegde keuzedocument.

Voor het hiervoor onder ‘vervolg’ geschetste proces maken wij een projectbegroting. Eventueel benodigd budget voor externe procesbegeleiding of advisering leggen wij met een raadsvoorstel of begrotingswijziging aan u voor. Duurzaamheid: N.v.t.

3

Vervolgproces: Na raadsbehandeling van het Keuzedocument wordt - uitgaande van consensus tussen gemeenten over dit voorstel - een proces ingezet om het bedrijfsplan/de businesscase te maken. Daartoe wordt een projectorganisatie gevormd. Monitoring en evaluatie: Informatie via actieve info Gevolgen voor LTA: Communicatie en afstemming: Communicatie met medeleden van GR, NV Empatec en adviesraden WMO en WWB. Bijlage(n) Meegezonden: - bijlage 1: Keuzedocument ‘Voor iedereen een zinvol leven’, visie op de Participatie(wet) in Fryslân-West - bijlage 2: Infographic Keuzedocument - bijlage 3: Advies WMO Adviesraad Súdwest-Fryslân - bijlage 4: Advies Cliëntenraad WWB Súdwest-Fryslân - bijlage 5: Brief reactienota college aan WMO Adviesraad Súdwest-Fryslân en Cliëntenraad WWB Súdwest-Fryslân - bijlage 6: Overzicht communicatietraject Ter inzage: Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Keuzedocument uitvoering Participatiewet in Fryslân-West Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 februari 2021; besluit de raad: 1) Het keuzedocument "Voor iedereen een zinvol leven, visie op de Participatie(wet) in FryslânWest" vast te stellen. 2) De gezamenlijke gemeentelijke visie, missie en ambitie op uitvoering van de Participatiewet in de GR Fryslân West vast te stellen, zoals beschreven in hoofdstuk 4 van bijgaande notitie. 3) De koers van de ontwikkeling van Empatec naar een Werkleerbedrijf te onderschrijven. 4) Te onderschrijven dat tot de doelgroep van het Werkleerbedrijf worden gerekend: a) inwoners behorend tot de categorie Perspectiefrijk en b) inwoners behorend tot de categorie Van Waarde voor zover het de Voorziening Beschut Werken betreft. 5) Te onderschrijven dat de intake voor de doelgroep Perspectiefrijk op uniforme werkwijze door de gemeente wordt georganiseerd in samenwerking met het Werkleerbedrijf. 6) Te onderschrijven dat de bepaling van loonwaarde en beoordeling van competenties voor de doelgroep Perspectiefrijk centraal wordt gefaciliteerd door het Werkleerbedrijf. 7) Te onderschrijven dat de GR, na overleg met de NV, een bedrijfsplan/businesscase maakt op basis van de in hoofdstuk 9 van bijgaande notitie aangegeven kaders en de hiervoor onder 1 t/m 5 genoemde punten.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 31 maart 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.