Raadsvoorstel - Kaderbrief 2027-2030 en gemeenschappelijke regeling VRF

Ons nummer: R25.000205

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Juridische en Veiligheidszaken Jannewietske de Vries Boarger en Mienskip 14 januari 2025 29 januari 2025

Onderwerp

:

Kaderbrief 2027-2030 en gemeenschappelijke regeling VRF

Raadsvoorstel: a. De Kaderbrief Veiligheidsregio Fryslân 2027-2030 ter kennisgeving aan te nemen; b. geen zienswijze in te dienen op de Kaderbrief 2027-2030 van Veiligheidsregio Fryslân; c. geen zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit tot wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân; d. in te stemmen met verzending van de bijgevoegde brief aan Veiligheidsregio Fryslân.

Samenvatting en inleiding: De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om haar zienswijze te geven op de nu voorliggende stukken: - Kaderbrief 2027-2030 - het ontwerp-wijzigingsbesluit gemeenschappelijke regeling VRF De voorgelegde kaderbrief is de basis voor de meerjarenbegroting 2027-2030. Naast de Kaderbrief 2027-2030 vraagt de VRF eventuele wensen en bedenkingen te uitten op de wijziging binnen de organisatiestructuur. Op 1 januari 2025 is de topstructuur binnen VRF gewijzigd. Naar aanleiding van deze wijziging moet de Gemeenschappelijke Regeling VRF worden aangepast. De raad wordt verzocht al dan niet een zienswijze op het ontwerp te geven. Kaderbrief 2027-2030 Jaarlijks wordt de Kaderbrief van VRF geactualiseerd en aangeboden aan de Friese gemeenteraden. In deze Kaderbrief staan de ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de begroting 2027 en verder. De Kaderbrief 2027-2030 ligt nu voor. Een eventuele zienswijze op de Kaderbrief kan leiden tot aanpassingen in het financieel kader. Deze worden vervolgens meegenomen in de begroting. Naast de Kaderbrief 2027-2030 vraagt de VRF eventuele wensen en bedenkingen te uitten op de wijziging binnen de organisatiestructuur. Op 1 januari 2025 is de topstructuur binnen VRF gewijzigd. Naar aanleiding van deze wijziging moet de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân worden aangepast.

Het college wordt gevraagd om de raad te verzoeken al dan niet een zienswijze op het ontwerp te geven. De kaderbrief kan niet los worden gezien van de financiële uitdagingen die op ons als gemeenten afkomen. De VRF opereert tevens in een omgeving die sterk in beweging is: een mogelijk nieuw landelijk beleid, blijvende financiële druk op gemeenten en toenemende uitdagingen binnen de publieke uitvoering, zoals personeelstekorten en stijgende kosten. Daarnaast hebben brede maatschappelijke trends, waaronder digitalisering, klimaatverandering en vergrijzing, een merkbare impact op de taken van de VRF. Binnen de organisatie kent elk onderdeel eigen aandachtspunten:

1

• •

•

GGD Fryslân richt zich op versterking van de publieke gezondheid, met nadruk op mentale weerbaarheid, forensische geneeskunde, behoud van deskundigheid en samenwerking binnen een krappe arbeidsmarkt. Brandweer Fryslân werkt verder aan het huisvestingsprogramma met focus op duurzaamheid, veiligheid en toekomstbestendigheid, en blijft aandacht houden voor personeel en vakbekwaamheid. Nieuwe risico’s door energietransitie, waterveiligheid en klimaatverandering vragen om aanpassing van de paraatheid. Crisisbeheersing vertaalt de landelijke agenda naar de regio en richt zich op het versterken van een weerbare samenleving, onder andere bij hybride dreigingen, militaire conflicten en crises zoals overstromingen, pandemieën en uitval van vitale processen.

De centrale ambitie blijft: een veilig en gezond Fryslân, waarin brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheid elkaar versterken. De kaderbrief biedt een realistisch beeld van ontwikkelingen, risico’s en financiële kaders. Daarbij blijft de organisatie streven naar een zorgvuldige, doelmatige dienstverlening die aansluit bij de veranderende behoeften van inwoners Met dit voorstel wordt het college geïnformeerd over de inhoud van de kaderbrief, de bijbehorende ontwikkelingen en de financiële consequenties voor de komende jaren, zodat een zorgvuldig gemeentelijk standpunt kan worden bepaald.

Global Goals: De VRF streeft naar een veilig en gezond Fryslân, waarin brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheid elkaar versterken. De kaderbrief 2027-2030 sluit aan bij brede maatschappelijke trends zoals klimaatadaptatie, digitalisering en vergrijzing. Dit draagt bij aan de SDG’s op het gebied van gezondheid, veiligheid en duurzame infrastructuur. De kaderbrief VRF 2027-2030 draagt bij aan de volgende SDG’s: 1. SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn Door versterking van publieke gezondheid (GGD), mentale weerbaarheid en preventie. 2. SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen Door continuïteit van vitale processen (brandweerzorg, crisisbeheersing) en voorbereiding op klimaatrisico’s. 3. SDG 13 – Klimaatactie Door aandacht voor waterveiligheid, energietransitie en weerbaarheid tegen klimaat gerelateerde crises. 4. SDG 16 – Vrede, justitie en sterke publieke diensten Door versterking van crisisbeheersing en samenwerking binnen de Veiligheidsregio.

Argumenten: • Ad a. De kaderbrief vormt de basis voor de meerjarenbegroting en geeft inzicht in beleidsmatige en financiële ontwikkelingen. Beleidskeuzes zijn gericht op preventie en weerbaarheid, wat op lange termijn kosten bespaart. De inhoud sluit aan bij bestuurlijke afspraken en roept geen beleidsmatige bezwaren op. • Ad b/c. De wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling is noodzakelijk om de nieuwe directiestructuur juridisch te verankeren en heeft geen beleidsmatige consequenties. Dit betreft een formeel-juridische wijziging. • Ad d. Zorgt voor tijdige terugkoppeling richting VRF en is belangrijk voor naleving van wettelijke termijnen.

Rol en bevoegdheid: De grondslag voor het voorleggen van de stukken aan de gemeenteraad is gelegen in de GR. Risico’s: • Ad a/b1. Financieel risico: Structurele extra lasten (GGD-tekort, brandweercontinuïteit, OKO-monitoring) moeten worden opgevangen in de gemeentelijke begroting.

2

• • • •

Ad a/b2. Financiële risico’s door loon- en prijsontwikkelingen, cao-resultaten en onzekerheid over BDuR-compensatie. Ad a/b3. Mogelijke vertraging in investeringsplanning brandweer kan leiden tot afwijkingen in kapitaallasten. Ad c. Juridisch risico: Niet reageren op het ontwerp-wijzigingsbesluit kan leiden tot gemiste kans op inspraak, maar gezien de aard van de wijziging is dit risico minimaal. Ad d. Procesrisico: Te late verzending van de brief kan leiden tot niet-tijdige verwerking door VRF.

Financiën: Financieel kader tot nu toe De basis voor deze kaderbrief is de vastgestelde meerjarenbegroting van de VRF 2026-2029. Die meerjarenbegroting, tegen lopende prijzen, was als volgt:

Huidige ontwikkelingen De kaderbrief is een momentopname van de huidige stand van zaken. De Veiligheidsregio loopt tegen veel dezelfde onzekerheden aan als wij als gemeente. Er moet landelijk een nieuwe coalitie gevormd worden die de vele uitdagingen waar wij als bestuurlijk Nederland voor staan het hoofd moet bieden. Wat voor regering er ook komt, de uitdagingen zijn groot en oplossingen gaan geld kosten. Daarmee lopen gemeenten en ook de VRF financiële risico’s die op voorhand moeilijk in bedragen te vertalen zijn. Ook personeelstekorten, cao-onderhandelingen en een snel veranderde omgeving zorgen voor onzekerheden. Binnen al deze onzekerheden heeft de VRF haar nieuw financieel kader 2027-2030 opgesteld. Nieuw financieel kader De meerjarenbegroting laat over het algemeen een positief beeld zien. De begroting is voor de jaren 2027, 2028 en 2030 naar beneden bijgesteld. Voor het jaar 2027 gaat het om een bijstelling naar beneden van € 721.000. Het voordeel wordt met name veroorzaakt door een lagere inschatting van de loon- en prijsstijgingen. Daarnaast is er sprake van incidentele voordelen op de kapitaallasten. Beleidsmatige ontwikkelingen Incidentele vrijval kapitaallasten brandweer De afgelopen jaren was er sprake van een voordelig resultaat dat grotendeels is ontstaan door een vrijval van kapitaallasten.

Deze vrijval kwam voort uit een achterstand in de investeringsplanning ten opzichte van het budget. De VRF denkt deze achterstand de komende jaren in te lopen en heeft zo ook de kaderbrief opgesteld. Wij vragen ons af of deze achterstand wel volledig zal worden ingelopen. Wij verwachten een aanvullende vertraging van de huidige verwachte investeringsplanning. Hierdoor kunnen de kapitaallasten de komende jaren lager uitvallen dan nu begroot. Wij gaan ervan uit dat een eventuele extra vertraging van de investeringsplanning door de VRF, net als bij de nu voorliggende (2027) en de vorige begroting (2026), in een volgende begroting wordt bijgesteld. Bestuurlijke opdracht GGD In deze kaderbrief zijn de uitkomsten van de bestuurlijke opdracht GGD verwerkt. GGD Fryslân staat voor complexe opgaven op het gebied van preventie en jeugdgezondheidszorg, terwijl er een structureel begrotingstekort is van € 925.000 is. Dit tekort komt onder andere door stijgende kosten voor personeel en huisvesting. In juni 2025 heeft de VRF besloten dat zij de huidige inzet vanuit het basistakenpakket op preventie en jeugdgezondheidszorg wil handhaven. De VRF is ervan overtuigd dat deze taken bijdragen aan het voorkomen van zwaardere zorg en hogere maatschappelijke kosten.

3

GGD Fryslân vangt een deel van de financiële opgave intern op door efficiencymaatregelen en taakherschikking. Ook op het gebied van huisvesting wordt gefaseerd bespaard door locaties doelmatiger te gebruiken en waar mogelijk synergie te creëren met andere publieke partners. De nabijheid van consultatiebureaus voor inwoners blijft het uitgangspunt. Het resterende tekort wordt gedekt door een aanvullende gemeentelijke bijdrage van € 594.000 in 2027 aflopend naar € 529.000 in 2030. Voor onze gemeente betekent dit een extra structurele uitgave van ongeveer € 75.000. Lokaal herijken we ook het aanvullend pakket met de GGD. OKO-monitor Eind 2024 heeft de VRF ingestemd met het voorstel voor OKO-monitoring. OKO staat voor opgroeien in een kansrijke omgeving. Binnen SWF beter bekend als Cool Súdwest. Omdat steeds meer Friese gemeenten zich hebben aangesloten bij (het gedachtengoed van) OKO, is de VRF gevraagd de jeugdmonitor en schoolmonitor in het basispakket van de GGD uit te breiden met een OKO-module voor alle scholen. De planning van de monitoren wordt aangepast aan het 2-jaarlijks monitoren binnen de OKO Trimbos voorwaarden. De extra kosten bedragen € 20.000. Voor onze gemeente betekent dit een extra structurele uitgave van ongeveer € 3.000.

Continuïteit brandweerorganisatie De repressieve inzet van de brandweer is door de minister van Justitie en Veiligheid aangemerkt als vitaal proces. De eisen die aan dit proces zijn gesteld, zijn op dit moment nog niet door de minister kenbaar gemaakt. Brandweer Fryslân is momenteel onvoldoende toegerust op langdurige verstoringen die horen bij de risico's van het huidige tijdsbeeld. Brandweer Fryslân verwacht dat er forse investeringen noodzakelijk zijn om voldoende weerbaar te zijn om deze uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Om inzicht te krijgen in de financiële consequenties is nader onderzoek vereist. Daarnaast gaat er gewerkt worden aan een continuïteitsplan voor alle (brandweer)regio's. Dit zal wellicht leiden tot een normstelling waaraan Brandweer Fryslân moet voldoen. Vooruitlopend op de verdere uitwerking van dit landelijke continuïteitsplan en het verdere onderzoek, wil de VRF een aantal gerichte maatregelen treffen om de grootste kwetsbaarheden op de lossen. Daarvoor vraagt de VRF structureel € 100.000 van de gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit een extra structurele uitgave van ongeveer € 14.000. Ontwikkeling Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (Bdur) De Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (Bdur) is een specifieke uitkering die de VRF jaarlijks ontvangt van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

De afgelopen jaren is er veel discussie geweest over de Bdur. Zo zijn er extra middelen verkregen om de crisisorganisatie duurzaam te versterken. Ook hebben er voordelige loon prijscompensaties plaatsgevonden. Daar staat tegenover dat er een generieke korting is doorgevoerd van 10% vanaf 2026. De loonprijscompensatie over de jaren 2024 en 2025 was fors en heft de korting grotendeels op. Het effect op de gemeentelijke bijdrage is daarom zeer beperkt. De loonprijscompensatie heeft geen vaste basis en varieerde de afgelopen jaren van nihil tot € 600K. Het ontvangen van loonprijscompensatie is dus onzeker. Daarom is hier in de voorliggende meerjarenbegroting geen rekening mee gehouden. De ontwikkelingen rond de Bdur bieden mogelijk wel financiële kansen voor de toekomst. Allereerst kan het Ministerie van Justitie en Veiligheid in de komende jaren besluiten om weer loonprijscompensatie toe te kennen. Daarnaast is de discussie over de korting van 10% op de Bdur nog niet volledig afgerond. Een nieuw kabinet zou kunnen besluiten om deze korting terug te draaien. De huidige demissionaire minister van Justitie en Veiligheid heeft namelijk aangegeven de korting onwenselijk te vinden, maar heeft geen budget kunnen vinden om de korting terug te draaien. Autonome ontwikkelingen Ontwikkeling loonkosten De huidige cao loopt tot 1 augustus 2025.

De onderhandelingen voor een nieuwe cao zijn gestart, maar de inzet van de werkgevers en de vakbonden ligt nog ver uit elkaar. De VRF heeft een inschatting gemaakt van de indexatie van de loonkosten vanaf 1 augustus 2025.

4

In de financiële verordening van de VRF is opgenomen dat voor de verwachte loonontwikkeling voorlopig uitgaan wordt van de loonvoet sector overheid. Hiervoor is de verkenning van het CPB van de middellange termijn tot en met 2030 bij de concept-Macro Economische Verkenning 2026 (MEV 2026) gebruikt. Daarin staat als loonvoet sector overheid voor 2026 een ontwikkeling van 2,8%. Voor de jaren daarna gelden de volgende indexaties: 3,5% voor 2027, 4,3% voor 2028, 5,1% voor 2029 en 3,8% voor 2030. De percentages zijn daarmee iets lager dan de voorgaande begroting, waardoor er een bijstelling plaatsvindt van deze autonome ontwikkeling. Conform de financiële verordening zal er een verrekening met gemeenten plaatsvinden op basis van de definitieve cao. Wij lopen hier dus een financieel risico. Dit alles resulteert, net als vorig jaar, in een bijstelling van de verwachte loonkosten. De bijstelling naar beneden in de kaderbrief betreft een aanpassing op de oorspronkelijke inschatting bij de meerjarenbegroting 2026-2029. Dit betekent dat de schatting in de meerjarenbegroting 2026-2029 te hoog blijkt te zijn geweest. Indexering materiële kosten De materiële kosten in de begroting van VRF worden op dezelfde wijze geïndexeerd als de indexatie zoals opgenomen in het gemeentefonds. Deze indexatie is nog niet bekend bij het opstellen van deze kaderbrief. Daarom is een inschatting gemaakt.

Voor de materiële kosten hebben wij afgesproken deze op basis van de consumentenprijsindex (CPI) te indexeren. Net als voor de loonkosten, gebruikt de VRF hiervoor de gepresenteerde cijfers in de verkenning van het CPB. De opgenomen consumentprijsindex voor 2026 is 2,6%. Voor de jaren daarna gelden de volgende percentages: 2,5% voor 2027 en 2,1% voor de jaren 2028, 2029 en 2030. De percentages zijn daarmee iets hoger dan de voorgaande begroting, waardoor er een bijstelling plaatsvindt van deze autonome ontwikkeling. De hiervoor geschetste beleidsmatige en autonome financiële ontwikkelingen leiden tot het volgende nieuwe financiële kader:

Financiële gevolgen voor Súdwest-Fryslân

5

Bovenstaand kader heeft de volgende financiële gevolgen voor onze bijdrage aan de VRF: Financiele gevolgen voor SWF lopende prijzen VRF Kadernota 2027-2030 VRF Begroting 2026-2029 VRF Bijstelling lasten aan VRF

2027 12.723.484 12.832.666 -109.182

2028 13.277.006 13.326.236 -49.230

2029 13.895.877 13.830.508 65.369

Omdat de VRF raamt tegen lopende prijzen en wij tegen constante prijzen zien we deze bedragen niet op dezelfde manier terug in onze eigen begroting. Omdat wij ramen tegen constante prijzen, weten wij pas bij de meicirculaire 2026 hoeveel compensatie wij krijgen van het Rijk voor loon- en prijscompensatie 2027. Van die loon- en prijscompensatie betalen wij ook de loon- en prijsstijgingen van de VRF. Aan beleidsontwikkelingen zijn we ook meer geld kwijt en die stijging van kosten moeten wij voor alle jaren opnemen in onze meerjarenbegroting. De kostenstijging van de beleidsontwikkelingen worden voor veruit het grootste deel veroorzaakt door de niet gehaalde besparing op de GGD van structureel € 1 miljoen. Structureel blijft er een tekort van € 529.000 op de GGD-taakstelling over. Ons aandeel is ongeveer 14%. Voor ons is dat ongeveer € 75.000. De totale extra kosten van de beleidsontwikkelingen (zie Kader 2027-2030) moeten wij uit onze eigen begroting betalen: Beleidsontwikkelingen VRF 2027 2028 2029 2030 Bedrag SWF 60.000 100.000 115.000 30.000 Deze bedragen zullen we als onvermijdelijke ontwikkeling in onze eigen meerjarenraming moeten opnemen.

Vergelijken wij de totale voorliggende kaderbrief van de VRF tegen constante prijzen met onze eigen begroting tegen constante prijzen dan geeft dat het volgende beeld: Financiele gevolgen voor SWF constante prijzen VRF 2027 2028 2029 2030 Kadernota 2027-2030 VRF 12.723.484 12.777.073 12.746.988 12.707.007 Begroting 2026-2029 VRF 12.279.288 12.291.324 12.302.023 12.302.023 Extra te betalen aan VRF 444.196 485.749 444.965 404.984 De dekking van deze extra uitgaven is voor ons als volgt: Extra te betalen aan VRF 444.196 Dekking: Uit meicirculaire 2026 nog te ontvangen LPO 384.196 Onvermijdelijke ontwikkelingen begroting 2027 60.000

485.749

444.965

404.984

385.749 100.000

329.965 115.000

374.984 30.000

Vervolgtraject De exacte financiële gevolgen worden duidelijk bij het opstellen van de meerjarenbegroting 20272030 van de VRF. Deze conceptbegroting wordt naar verwachting in mei 2026 aan college en raad aangeboden. Op dat moment stellen wij voor om de exacte bedragen in onze meerjarenraming 2027 te verwerken.

Juridisch: - Wet op de Veiligheidsregio’s; - Wet op de gemeenschappelijke regelingen; - Gemeenschappelijke regeling VRF

Alternatieven: • Indienen van een zienswijze: Mogelijk bij bezwaren tegen financiële kaders of beleidskeuzes, maar op dit moment niet nodig. De stukken geven een stabiel beeld geven en geen beleidsmatige bezwaren oproepen.

6

•

Uitstel van besluitvorming: Niet wenselijk gezien de deadline van 30 januari 2026 en het belang van tijdige terugkoppeling aan VRF.

Participatie en communicatie: De grondslag voor het voorleggen van de stukken aan de gemeenteraad is gelegen in de GR. Deze GR ligt ten grondslag aan de samenwerking van alle Friese gemeenten binnen de VRF. Op dit moment krijgen alle Friese gemeenteraden de gelegenheid om een zienswijze in te dienen. Planning en vervolgproces: Middels bijgaand raadsvoorstel wordt de gemeenteraad geïnformeerd en geadviseerd om wel/geen zienswijze in te dienen op concept kaderbrief 2027-2030 en het Ontwerp-wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke Regeling VRF. Na de gemeenteraadsvergadering van 29 januari 2026 volgt direct een schriftelijke reactie richting VRF, zodat deze voor de deadline van 30 januari 2026 binnen is.

Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: www.veiligheidsregiofryslan.nl

Bijlage(n): 1. Conceptbrief Zienswijze op de kaderbrief 2027-2030 en gemeenschappelijke regeling; 2. Concept Kaderbrief 2027-2030; 3. Aanbiedingsbrief kaderbrief 2027-2030 gemeenteraden; 4. Bijlage a – Ontwerp wijzigingsbesluit gemeenschappelijke regeling; 5. Bijlage c – Tekst gemeenschappelijke regeling VRF 2024; 6. Bijlage d – Geconsolideerde tekst Gemeenschappelijke Regeling; 7. Aanbiedingsbrief wijziging GR colleges zienswijze raden. Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. C. Smits

7

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Kaderbrief 2027-2030 en gemeenschappelijke regeling VRF Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 december 2025;

besluit:

a. b. c. d.

De Kaderbrief Veiligheidsregio Fryslân 2027-2030 ter kennisgeving aan te nemen; geen zienswijze in te dienen op de Kaderbrief 2027-2030 van Veiligheidsregio Fryslân; geen zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit tot wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân; in te stemmen met verzending van de bijgevoegde brief aan Veiligheidsregio Fryslân.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 29 januari 2026

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

8

, voorzitter.

, griffier.