Raadsvoorstel - Jaarstukken Gemeente Súdwest-Fryslân 2023

Ons nummer: R24.000082

*R24.000082*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Jaarstukken Gemeente Súdwest-Fryslân 2023 20 juni 2024 Boarger en Mienskip, Doarp Stêd en Omkriten, Bestjoer en Finânsjes 4 juni 2024, 5 juni 2024, 6 juni 2024 Henk de Boer Financiën Mariël Ploeg

Voorstel: a. de jaarstukken 2023 met een nadelig saldo van € 6.581.000 vast te stellen; b. het nadelig resultaat van € 6.581.000 ten laste van de Algemene Reserve te brengen; c. € 4.250.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van de opvang van ontheemde Oekraïners; d. € 1.000.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van beschikbaar gestelde middelen voor een woon-zorg voorziening Wmo; e. € 891.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve vanuit de decembercirculaire 2023; f. € 150.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve m.b.t. beschikbaar gestelde middelen voor de hotel en accommodatie-regeling voor statushouders in Pingjum; g. € 125.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van beschikbaar gestelde middelen voor het carpoolterrein in Bolsward; h. € 91.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve m.b.t. de implementatie van de Wet Open Overheid; i. € 75.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten behoeve van het cultureel programma Arcadia. Samenvatting: Hierbij worden u de jaarstukken 2023 aangeboden. Baker Tilly heeft haar controle afgerond. Aandachtspunten bij deze controle waren onder andere de controle van het sociaal domein, Europese aanbestedingen en de investeringskredieten. De strekking van de verklaring is goedkeurend.

Rechtmatigheid op basis van de interne controle De rechtmatigheid heeft met ingang van 1 januari 2023 een andere invulling gekregen, ten gevolge van wetgeving van het Rijk. Het controle-aspect van de rechtmatigheid valt nu onder de rechtmatigheidsverantwoording van het college en niet meer onder de externe accountantscontrole. Daarnaast heeft de Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) de regels met betrekking tot begrotingsrechtmatigheid aangescherpt. In hoofdlijnen betekent dat: a. Rechtmatigheid gaat over afwijkingen, niet alleen overschrijdingen van begrote lasten. Ook onderschrijdingen van lasten of onder- of overschrijdingen van baten kunnen leiden tot een begrotingsonrechtmatigheid. b. het begrip “acceptabele onrechtmatigheid” wordt geïntroduceerd. Ad a. Rechtmatigheid op basis van afwijkingen Het uitgangspunt is dat alle afwijkingen van de begroting onrechtmatig zijn. Dus niet alleen overschrijdingen, maar ook onderschrijdingen kunnen onrechtmatig zijn. De

1

begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de gemeenteraad is geautoriseerd. Ad b. “acceptabele” onrechtmatigheid Het uitgangspunt is dat alle afwijkingen van de begroting onrechtmatig zijn. Waar vroeger aan de hand van een tabel kon worden beoordeeld of een overschrijding van de lasten gecompenseerd werd door extra baten en daarmee toch sprake was van rechtmatigheid, zijn deze afwijkingen nu: onrechtmatig. Er is wel bepaald dat de volgende afwijkingen als “acceptabele” onrechtmatigheden kunnen worden beschouwd: er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren; er is sprake van een afwijking ten gevolge van een open-einde regeling; de overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage. Begrotingsrechtmatigheid gaat dus over: afwijkingen op programma’s, waarop de gemeenteraad het college heeft geautoriseerd; afwijkingen op investerings- en incidentele kredieten; afwijkingen bij verstrekte subsidies. De rechtmatigheidsverantwoording hanteert een grensbedrag, omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de Raad bepaald en bedraagt 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 11.400.000.

Het totaalbedrag aan onrechtmatigheden voor de gemeente Súdwest-Fryslân in 2023 bedraagt: € 6.700.481. Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Dit is tevens opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarstukken 2023. Argumenten: Door Baker Tilly zijn overeenkomstig artikel 213 van de gemeentewet de jaarstukken 2023 gecontroleerd. De jaarstukken zijn opgesteld overeenkomstig de voorschriften vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording voor provincies en gemeenten dat per 1 januari 2004 in werking is getreden. De jaarstukken zijn samengesteld op basis van de bij de gemeente Súdwest-Fryslân gehanteerde programma’s die corresponderen met de opgestelde programmabegroting 2023. Risico’s: De jaarstukken moeten tijdig vastgesteld worden door de Raad. De vastgestelde jaarstukken moeten voor 15 juli 2023 zijn ingediend bij Gedeputeerde Staten. Te late vaststelling en verzending naar Gedeputeerde Staten kan gevolgen hebben voor het provinciale toezicht. Financiën: De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 6,6 miljoen nadelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Overzicht per programma

Voordelig

Nadelig

Programma 1 - Sociaal

0

-2.298

Programma 2 - Ruimte

1.936

0

Programma 3 - Bestuur

192

0

Overzichten

0

-6.411

Totaal

2.128

-8.710

(bedragen x € 1.000)

Totaal gerealiseerd resultaat

-6.581

2

Het resultaat van € 6,6 miljoen nadelig is ontstaan door: Sociaal (€ -2,3 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 4,6 miljoen voordeel bij opvang ontheemde Oekraïners. De bekostigingsregeling bestaat grotendeels uit normbedragen en wordt dus niet uitgekeerd op basis van werkelijk gemaakte kosten. Derhalve komen de uitgaven en inkomsten niet één op één overeen. • € 2,3 miljoen voordeel vanuit de participatiewet, BUIG. De verwachte stijging van het aantal uitkeringen heeft niet plaatsgevonden. In 2023 is sprake met een historisch laag aantal uitkeringen. • € 1,0 miljoen voordeel vanuit WMO begeleiding. Het aantal inwoners dat gebruik maakt ligt lager dan waarmee rekening is gehouden. Tevens is sprake van daling van het aantal uren dat begeleiding wordt gegeven. • € 4,9 miljoen nadeel vanuit de minimaregeling. Dit wordt met name veroorzaak door de energietoeslag 2023 (circa € 4,5 miljoen). Tevens zijn middelen beschikbaar gesteld bij de decembercirculaire ter compensatie. Omdat een begrotingswijziging niet meer mogelijk was, zijn deze middelen verantwoord onder overzichten. • € 3,0 miljoen nadeel vanuit de specialistische jeugdhulp. Dit heeft met name te maken met stijgende lasten op perceel wonen, dit betreffen gezinshuizen, kleinschalige woonvoorzieningen, zelfstandigheidstrainingen en ouder- en kind voorzieningen.

De wettelijke eisen om als zorgaanbieder de zorg voor de jeugd te mogen aanbieden zijn aangescherpt om de kwaliteit te verbeteren. Hierdoor hebben zorgaanbieders aanpassingen moeten doorvoeren om in aanmerking te blijven komen om verblijf aan jeugd aan te bieden. Dit leidt tot hogere lasten. • € 1,1 miljoen nadeel vanuit maatwerkcontracten jeugdzorg. Het aantal maatwerkcontracten neemt toe, dit komt onder andere doordat in Friesland onvoldoende aanbod is en moet worden uitgeweken naar andere regio’s. Tevens is sprake van lange wachtlijsten, waardoor moet worden uitgeweken naar niet gecontracteerde zorgaanbieders. • € 0,6 miljoen nadeel vanuit WMO vervoersvoorzieningen. Dit nadeel wordt veroorzaakt door indexatie van de tarieven van 13,7% met betrekking tot vervoersvoorzieningen WMO. • € 0,6 miljoen nadeel vanuit jeugdbescherming en reclassering. Dit nadeel wordt veroorzaakt door indexatie van de tarieven van 11,9% met betrekking tot jeugdbescherming en reclassering. Ruimte (€ 1,9 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,5 miljoen voordeel vanuit een aanvullende inkomst voor stijgende energieprijzen. Deze geeft dekking voor de gemeentebrede overschrijding (€ 0,6 miljoen) als dekking dient. In dit programma pakt dit uit als een voordeel. • € 1,1 miljoen voordeel vanuit hogere inkomsten vanuit de verwerking van afval. • € 0,9 miljoen voordeel vanuit riolering.

De dotatie aan de voorziening riolering is lager dan begroot, omdat meer werkzaamheden zijn uitgevoerd in 2023. Dit leidt tot een voordeel. • € 0,5 miljoen nadeel met betrekking tot wegen. Vanwege het natte najaar is sprake geweest van meer ongepland onderhoud, hierdoor zijn lasten hoger dan verwacht. • € 0,3 miljoen nadeel vanuit de grondexploitaties. Dit bestaat uit € 0,5 miljoen winst op diverse grondexploitaties, € 0,3 miljoen verlies op diverse grondexploitaties en 0,5 miljoen dotatie aan de voorziening. • € 0,3 miljoen nadeel vanuit bedrijfsmiddelen openbaar groen als gevolg van stijgende onderhouds-, brandstofkosten en belastingen. • € 0,3 miljoen nadeel met betrekking tot bedrijfsmiddelen openbaar groen. Dit nadeel ontstaat vanwege stijgende onderhouds-, brandstofkosten en belastingen. • € 0,1 miljoen nadeel vanwege herstel van oevers en kaden in Kimswerd. In 2023 is sprake geweest van een spoedklus (vervanging) van een stuk kade in Kimswerd, dit heeft geleid tot hogere lasten.

3

Bestuur (€ 0,2 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 0,1 miljoen voordeel op burgerzaken. Lasten vallen lager uit vanwege latere implementatie van e-diensten. • € 0,1 miljoen voordeel vanuit leges. Kosten vallen lager uit vanwege minder aanvragen van reisdocumenten. Overzichten (€ 6,4 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 7,3 miljoen voordeel vanwege een hogere algemene uitkering (decembercirculaire 2023). • € 2,8 miljoen voordeel vanuit personele lasten bij overzichten. Gemeentebreed is een voordeel van circa € 1,1 miljoen op personele lasten. Een toelichting hieromtrent is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. • € 12,6 miljoen nadelig vanuit het primitief geraamde begrotingssaldo 2023, welke is vastgesteld door de raad. In de programmabegroting 2023 zijn veel incidentele middelen opgenomen voor uitvoering van het coalitieakkoord. • € 3,0 miljoen nadeel vanuit het saldo van de begrotingswijzigingen uit alle bestuursrapportages en de actualisatie programmabegroting 2023. • € 1,1 miljoen nadelig vanuit dotaties aan de voorziening verlofsparen, welke is ingesteld vanuit de CAO, en knelpunten personeel. Kortom: We hielden rekening met een tekort van € 12,6 miljoen (conform vastgestelde primitieve begroting).

Door diverse begrotingswijzigingen over 2023 (in totaal € 6,3 miljoen voordelig) is het begrotingssaldo aangepast in € 6,3 miljoen nadelig. Dit is het begrote saldo zoals vermeld in de bestuursrapportage Oktober – November – December 2023. Het uiteindelijke saldo van de jaarrekening komt uit op € 6,6 miljoen nadelig. Dit is dus € 0,3 miljoen lager dan we hadden verwacht vanuit de bestuursrapportage. Dit bestaat uit diverse kleine verschillen. Bestemming resultaat Het nadelig resultaat van € 6.581.000 ten laste te brengen van de Algemene Reserve. Wij stellen voor om onderstaande budgetten via resultaatbestemming over te hevelen naar 2024 en te onttrekken aan de Algemene Reserve. Omdat de uitvoering in 2024 en volgende jaren plaatsvindt, hebben deze budgetten het resultaat van 2023 positief beïnvloed. Het gaat hier om de volgende budgetten: Opvang ontheemde Oekraïners: € 4.250.000 Op basis van de bekostigingsregeling voor de opvang van ontheemde Oekraïners ontvangen we in 2023 - ter bekostiging van de particuliere- en gemeentelijke opvanglocaties - in totaal € 17.974.000. In 2023 is er € 15.317.000 uitgegeven en dit betekent dat er een positief saldo, inclusief resultaatbestemming 2022 van € 1.593.000, is van € 4.250.000 is. De bekostigingsregeling bestaat grotendeels uit normbedragen en wordt dus niet uitgekeerd op basis van werkelijk gemaakte kosten.

Derhalve komen de uitgaven en inkomsten niet één op één overeen. De oorlog duurt nog voort en de verwachting is dat het opvangen van ontheemden Oekraïners voorlopig zal aanhouden. In 2024 verwachten we de volgende activiteiten uit te voeren: uitbreiding in opvangplekken en de inrichting daarvan, taakstelling staat nu op een te kort van 138 opvangplekken Oekraïne. Te denken aan een koopsom voor een pand, of een tijdelijke verhoogde huurprijs tot aan de aankoop. Aanschaf en plaatsten van keukens in de bestaande locaties om de zelfredzaamheid te vergroten voor de ontheemden, het vorm geven van de vluchtelingen portefeuille binnen de bestaande organisatie, en daarbij het nodige personeel op de uitvoeringslocaties laten indalen in het functiehuis, waarvoor we deze resultaatbestemming als krediet willen inzetten voor 2024 en latere jaren. Woon-zorgvoorziening Wmo: € 1.000.000 Wettelijke taak voor Súdwest-Fryslân is om een structurele aanpak voor dakloosheid te organiseren. Ter uitvoering van het vastgestelde Omgevingsprogramma Wonen en Zorg zetten we in op het ontwikkelen en realiseren van woon- zorgvoorzieningen voor onze inwoners, waaronder onze jongeren. Er is onvoldoende en ontoereikend woon-en zorgaanbod en dit probleem wordt groter en

4

urgenter. In 2024 zullen deze middelen worden ingezet om deze woon-zorgvoorzieningen te ontwikkelen en realiseren. In de afrekening 2023 van de centrumregeling Beschermd wonen, ontvangen in april 2024, hebben wij 1 miljoen meer ontvangen van het SDF dan verwacht. Deze middelen zullen in 2024 worden ingezet om deze woon-zorgvoorzieningen te ontwikkelen en realiseren. Decembercirculaire: € 891.000 Via de decembercirculaire 2023 zijn er door het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor taken die nog uitgevoerd moeten worden in 2024. De niet bestede gelden dienen daarom beschikbaar te blijven voor 2024. Dit betreft de volgende bedragen: Vogelgriep € 30.000, omgevingswet € 766.000, uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak € 80.000, basisregistratie personen € 15.000. HAR locatie Pingjum statushouders: € 150.000 We willen het restbedrag van de Rijksmiddelen uit 2023 voor dit doel in een krediet beschikbaar houden in 2024. Er is een onverminderde behoefte aan opvangplekken voor vluchtelingen. Elke gemeente wordt door het Rijk opgeroepen hierin bij te dragen. We zullen ook in 2024 gehoor geven aan deze oproep van het Rijk. Hiervoor zal wederom de HAR-regeling worden ingezet. De kosten die gemaakt zullen worden voor accommodatiehuur, overige faciliteiten en begeleiding zijn voor een deel van 2024 nog onbekend.

Daarnaast is de vergoeding, die hier vanuit het Rijk tegenover staat, mede afhankelijk van de snelheid van doorstroom van de statushouder naar een huurwoning. Het is van belang dat er voldoende middelen beschikbaar blijven om snel te kunnen handelen, tegenvallende resultaten te kunnen opvangen en te allen tijde goede begeleiding te kunnen bieden. Het streven van gemeente SWF blijft daarbij om niet meer dan marktconforme uitgaven te doen voor de huisvesting van deze doelgroep. In 2024 is tweemaal gestart met een kleine HARvoorziening. Eén van deze voorzieningen betrof een landelijke spoedoperatie waarbij statushouders voor enkele weken zijn opgevangen in het Van der Valk Hotel in Sneek. Deze operatie is inmiddels afgesloten. Tevens maakt de gemeente momenteel gebruik van een kleine HAR-voorziening voor één jaar, waarbij per half jaar één gezin wordt gehuisvest. Daarnaast is van dit restbedrag gebruik gemaakt voor de vervolghuisvesting vanuit de HAR in Pingjum. Mogelijke nieuwe landelijke spoedacties zijn gezien de actuele opvangcrisis nog dit jaar te verwachten. Voor zover vergoedingen vanuit het Rijk de kosten niet dekken, wordt aanspraak gemaakt op het restbedrag. Carpoolterrein Bolsward: € 125.000 Via actieve info (week 42 van 2023) bent u geïnformeerd over de verplaatsing van het carpoolterrein Bolsward-West naar de rotonde nabij de nieuwe aansluiting Exmorraweg op de N359.

De verplaatsing wordt voor een bedrag van € 125.000 gedekt vanuit het budget ‘Sterke, aantrekkelijke stads- en dorpskernen’. In 2023 zat in dit budget de benodigde incidentele ruimte. Het verplaatsen van het carpoolterrein bij Bolsward heeft vertraging opgelopen en zal verder uitgevoerd worden in 2024. Via resultaatbestemming wordt daarom gevraagd om € 125.000 mee te nemen naar 2024. Wet Open Overheid (WOO): € 91.000 De Wet Open Overheid wordt gefaseerd ingevoerd. Dit betreffen nog niet bestede middelen welke bestemd zijn voor de uitvoering van deze wet. Deze middelen zijn nog nodig in 2024 (en eventueel in de jaren hieropvolgend) voor uitvoering van deze wet. Arcadia: € 75.000 Arcadia keert iedere drie jaar terug met een cultureel programma. Hiervoor is een bedrag beschikbaar gesteld van € 225.000. In de begroting is deze verdeeld over de jaren 2023, 2024 en 2025 voor een bedrag van € 75.000 per jaar. Arcadia vindt plaats in 2025 en om deze reden zijn in 2023 geen uitgaven gedaan. Aangezien de uitvoering in 2025 wel gaat plaatsvinden, nemen we dit bedrag mee naar volgend jaar zoals reeds in de begroting is aangegeven. Andere opties: Geen andere opties. Wettelijk moeten de Jaarstukken voor 15 juli worden vastgesteld. Wettelijke basis: De Gemeentewet en het Besluit Begroten en Verantwoorden provincies en gemeenten.

5

Global Goals: n.v.t. Wie zijn betrokken: n.v.t. Wijze van participatie: n.v.t. Digitale links naar informatiebronnen: n.v.t. In welke fase: n.v.t. Planning vervolg in de raad/LTA: Planning van de jaarstukken 2023 is conform de LTA. Bijlage(n): 1. Jaarstukken Gemeente Súdwest-Fryslân 2023 2. Accountantsverslag Gemeente Súdwest-Fryslân 2023

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

6

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Jaarstukken Gemeente Súdwest-Fryslân 2023 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 mei 2024;

besluit:

a. b. c. d. e. f. g. h. i.

de jaarstukken 2023 met een nadelig saldo van € 6.581.000 vast te stellen; het nadelig resultaat van € 6.581.000 ten laste van de Algemene Reserve te brengen; € 4.250.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van de opvang van ontheemde Oekraïners; € 1.000.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van beschikbaar gestelde middelen voor een woon-zorg voorziening Wmo; € 891.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve vanuit de decembercirculaire 2023; € 150.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve m.b.t. beschikbaar gestelde middelen voor de hotel en accommodatie-regeling voor statushouders in Pingjum; € 125.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten aanzien van beschikbaar gestelde middelen voor het carpoolterrein in Bolsward; € 91.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve m.b.t. de implementatie van de Wet Open Overheid; € 75.000 te onttrekken aan de Algemene Reserve ten behoeve van het cultureel programma Arcadia.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 20 juni 2024

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

7

, voorzitter.

, griffier.