Raadsvoorstel - Haalbaarheidsonderzoek spooronderdoorgang Harinxmaland - QuickScan

Ons nummer: R25.000005

*R25.000005*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Projecten Bauke Dam Doarp, Stêd en Omkriten 18 maart 2025 3 april 2025

Onderwerp

:

Haalbaarheidsonderzoek spooronderdoorgang Harinxmaland - QuickScan

Raadsvoorstel: a. Kennis te nemen van de QuickScan voor een spooronderdoorgang in de wijk SneekHarinxmaland; b. Geen verkennend vervolgonderzoek te doen naar een doorvaarbare waterverbinding en hier geen budget van € 475.000, - voor beschikbaar te stellen; c. Te kiezen voor een waterverbinding door middel van een duiker en hier een budget van € 420.000,-- voor beschikbaar te stellen en deze te dekken uit de reserve grondcomplexen. Samenvatting: Op 13 april 2023 heeft de gemeenteraad een amendement aangenomen: “een quickscan uit te voeren naar de haalbaarheid van de in het raadsvoorstel genoemde opties plus de optie te onderzoeken waarbij sprake is van een duiker met een fietstunnel”. Gezien de complexiteit van de vraagstelling is ProRail gevraagd te ondersteunen met de onderbouwing van deze Quickscan om te komen tot een goed onderbouwd advies. ProRail is eigenaar van het spoornetwerk en de daar bijhorende gronden en is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Doordat alleen ProRail werkzaamheden aan het spoor verricht, is gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de oplossingen voor een spoorwegkruising ter hoogte van Harinxmaland te Sneek. Dit onderzoek resulteert in een globaal technisch, financieel en realistisch onderbouwd advies zoals gevraagd in het aangenomen amendement.

Uit de studie blijkt dat het verhogen van de spoorlijn ten behoeve van het aanleggen van een onderdoorgang leidt tot aanzienlijk hogere investeringskosten. De kosten voor de noodzakelijke infrastructurele aanpassingen, zoals het verhogen van het spoor, het aanpassen van omliggende voorzieningen en het tijdelijk niet kunnen gebruiken van het spoor, wat resulteert in de zogenaamde 'verbussingskosten', blijken substantieel te zijn (bijlage 2: Notitie VE studie Harinxmaland en 3: Memo Kosten(verschillen)). Dit roept de vraag op of de beoogde voordelen van deze aanpak opwegen tegen de hoge kosten, vooral gezien de beschikbare budgetten. Het college kiest ervoor om geen nader onderzoek te verrichten naar de mogelijkheid van een doorvaarbare spoorwegonderdoorgang en te kiezen voor een duiker onder het spoor door voor de waterverbinding. Inleiding: Op 13 april 2023 is er een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd om een krediet van €442.000,beschikbaar te stellen voor het onderzoek naar de haalbaarheid van een vrije doorvaart onder spoorlijn Sneek-Leeuwarden bij de bouwplannen in Harinxmaland te Sneek. In deze raadsvergadering besloot de raad via amendement af te wijking van het advies: -

een QuickScan uit te voeren naar de haalbaarheid van de in het raadsvoorstel genoemde opties plus de optie te onderzoeken waarbij sprake is van een duiker met een fietstunnel;

1

-

op grond van de uitkomsten van de QuickScan een principebesluit te nemen over de uitvoering; voor de QuickScan een krediet beschikbaar te stellen van maximaal € 100.000 en de kosten ten laste te brengen van de reserve grondcomplexen; daarbij de mogelijkheden voor subsidies e.d. te onderzoeken bij o.a. de provincie Fryslân, het Rijk en Europa.

Met het amendement wordt er een haalbaarheidsonderzoek naar de 5 gevraagde opties voor een spoorweg(onder)doorgang onderzocht. Deze opties zijn: 1. een duiker 2. een duiker met fietstunnel 3. een doorvaarthoogte van 1,5 meter, de F-klasse 4. een doorvaarthoogte van 1,5 meter, de F-klasse incl. een fietstunnel 5. een doorvaarthoogte van 2,5 meter, de DM-klasse incl. een fietstunnel Begin 2024 is ProRail benaderd voor input voor een haalbaarheidsonderzoek naar deze gevraagde opties. Middels Value engineering-sessies is deze input door een multidisciplinair team waaronder ProRail, de Provincie Fryslân en de gemeente vormgegeven in een Memo. In januari 2025 is de definitieve versie van deze Memo door ProRail opgeleverd. Resultaat Memo ProRail: 1. Situatieanalyse: De huidige en gewenste situatie zijn in kaart gebracht, met zes kernfuncties: een vaarverbinding (bij voorkeur DM-klasse), bevordering van langzaam verkeer, behoud van spoorrobuustheid, toekomstige capaciteitsuitbreiding, goede ruimtelijke inpassing en minimale hinder tijdens de uitvoering. De spooroversteek moet hierbij voldoen aan alle gestelde normen en randvoorwaarden. 2. Kansrijke varianten: Uit de analyse blijkt dat een vaste lage brug de meest kansrijke optie is voor de vaarverbinding. Voor het langzaam verkeer biedt een separate fietstunnel de beste oplossing.

Deze varianten combineren relatief lage kosten met een efficiënte invulling van de gewenste functies. Tegelijkertijd spelen uiteenlopende belangen een rol, zoals de eisen voor de vaarweg, de behoeften van het langzaam verkeer en de functionele eisen van het spoor. Dit maakt de afweging complex en vraagt om een zorgvuldige benadering. 3. Om de varianten beter te vergelijken, zijn specifieke keuzes vereist: Om de verschillende varianten goed te kunnen beoordelen, moeten specifieke keuzes worden gemaakt. Er moet worden besloten of er überhaupt een vaarweg moet worden gerealiseerd en, zo ja, welke klasse geschikt is. Ook moet worden vastgesteld of de oversteek geschikt moet zijn voor langzaam verkeer, zoals fietsers en voetgangers. 4. Conclusie: De uiteindelijke varianten en keuzes moeten verder worden afgestemd op de functies en de bijbehorende kosten. Alleen door deze aspecten zorgvuldig tegen elkaar af te wegen, kan er een weloverwogen en toekomstbestendige beslissing worden genomen. Subsidiemogelijkheden: Met de uitgangspunten voor de ontwikkeling van het Harinxmaland zoals opgenomen, blijkt dat er geen aanknopingspunten zijn voor financieringsmogelijkheden. De haalbaarheid van de realisatie van de vaarverbinding in Harinxmaland hangt sterk af van de inrichting van het plangebied.

Er liggen voornamelijk kansen in het linken van de vaarverbinding aan opgaven rondom klimaatadaptatie, ecologie en energie opwek en experimenten met woningbouw (zoals wonen op water). Global Goals: 1. SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen Relevantie: Het verbeteren van de leefbaarheid en bereikbaarheid van woonwijken draagt bij aan duurzame stedelijke ontwikkeling. Een doorvaart kan bijdragen aan beter vervoer over water, recreatiemogelijkheden, en een aantrekkelijkere woonomgeving. Toepassing: Dit ondersteunt het creëren van inclusieve, veilige en duurzame leefruimtes. 2. SDG 9: Industrie, innovatie en infrastructuur

2

Relevantie: Het aanleggen van een doorvaart versterkt de lokale infrastructuur en kan economische activiteiten in de regio bevorderen, zoals watergebonden recreatie en toerisme. Toepassing: Dit sluit aan bij de doelstelling om veerkrachtige infrastructuur te bouwen en innovatie te stimuleren. Argumenten: Ad. a. Oplevering memo ProRail – Januari 2025; In samenwerking met ProRail is een haalbaarheidsstudie gestart. In januari 2025 heeft ProRail de memo voor de QuickScan opgeleverd, waarin belangrijke bevindingen en aanbevelingen voor de onderdoorgang zijn opgenomen (zie bijlage 2: Notitie VE studie Harinxmaland en 3: Memo Kosten(verschillen) Sneek). Deze memo vormt een belangrijke basis voor de verdere besluitvorming en planning. Ad. b. Het niet in zetten van een verkennend vervolgonderzoek; Niet in te stemmen met een verkennend vervolgonderzoek voor een doorvaarbare waterverbinding op basis van een /vaarduiker/ vaste brug. Hierbij dient er wel een heroverweging plaats te vinden over de verdere ontwikkeling van het plangebied Harinxmaland aangezien een belangrijke drager binnen de planvorming, het realiseren van een vaarverbinding tussen de Swette en de Frentsjerterfeart, niet wordt gerealiseerd. Het totale gebied tussen spoorlijn en Frentsjerterfeart vraagt daarom om een Omgevingsprogramma (zie punt 3 alternatieven). Ad. c.1.

De (water)verbinding Het vastgestelde visiedocument Plan Croonen beschouwt water als de leidende structuur voor het woningbouwplan in Harinxmaland. Aangezien de verdere ontwikkelingen aan de westzijde van het spoor van start gaan, waaronder de voortzetting van de waterverbinding tussen de Swette en de Frentsjerterfeart, worden deze plannen in eerste instantie gerealiseerd langs een nog niet ontsloten watergang. Een duiker zal deze nieuw te ontwikkelen watergang verbinden met het water in fase 1 van Harinxmaland, dat reeds is ontwikkeld waarbij er wordt voldaan aan de afgegeven watervergunning voor het plandeel De Wending (Harinxmaland 2A). Ad. c.2. Realiseren van een duiker-onderdoorgang ten behoeve van het watermanagement; It Wetterskip stelt als voorwaarde voor de geplande ontwikkelingen in Harinxmaland dat de watergangen worden aangesloten op het boezempeil. Door het realiseren van een waterverbinding wordt tegemoetgekomen aan de verdere ontwikkeling in Harinxmaland als bedoeld in het oorspronkelijke plan Croonen (bijlage 4: Plan Croonen). Conform de Notitie VE studie Harinxmaland (bijlage 2) is de kostenraming volgens ProRail voor een dergelijke duiker max. € 420.000, -. Deze kosten zouden uit de reserve grondcomplexen van Harinxmaland gedekt kunnen worden.

Rol en bevoegdheid: De raad neemt op grond van de QuickScan een principebesluit over het vervolg naar aanleiding van het amendement van 13 april 2023. Risico’s: Ad. b. Het uitstellen van een keuze uit de studie kan negatieve gevolgen hebben voor de gemeentelijke reserves. Tijdens de raadsvergadering van 13 april 2023 werd aangegeven dat de kosten voor de onderdoorgang uit de GREX moeten worden gedekt. Omdat de kavels in eerdere fasen van de nieuwbouwwijk Harinxmaland reeds verkocht zijn, kunnen de kosten voor een onderdoorgang niet volledig door alle bouwfasen worden gedekt. Het uitstellen van een beslissing hierover kan negatieve gevolgen hebben voor de gemeentelijke reserves. Door nu geen keuze te maken voor een eventueel toekomstige doorvaarbare variant, kan hiervoor ook geen geld gereserveerd worden. Ad. c. Eventueel belemmering toekomstige doorvaarbare variant; Voor de realisatie van een onderdoorgang in de vorm van een duiker dient een realisatietraject met ProRail te worden doorlopen. Deze keuze kan de mogelijkheid van een toekomstige doorvaarbare variant beperken. Indien in de toekomst alsnog voor een doorvaarbare variant wordt gekozen, zal opnieuw een realisatietraject met ProRail moeten worden opgestart, wat wederom gepaard gaat met de bijbehorende kosten. Daarnaast zal het spoortraject wederom tijdelijk buiten dienst moeten worden gesteld.

3

Financiën: De kosten van een duiker van ca. € 300.000, - +/- 40% (Kosten conform bijlage 2: Notitie VE studie) kunnen gedekt worden uit de reserve grondcomplexen. De provincie heeft aangegeven voor een spoorwegonderdoorgang geen geld beschikbaar te hebben. Ook subsidies vanuit het Rijk lijken in eerste instantie niet geschikt voor dit project. Juridisch: Uitvoering geven aan het amendement van de raad. In het bestemmingsplan van 2006 is water als essentiële pijler aangewezen. Nu fase 1 van het bestemmingsplan Harinxmaland is gerealiseerd conform de voorwaarden van het onderliggende bestemmingsplan, zijn verwachtingen gewekt bij de nieuwe bewoners van Harinxmaland. Alternatieven: 1.a. Het uitvoeren van een verkennend vervolgonderzoek Een verkennend vervolgonderzoek in te zetten naar een doorvaarbare waterverbinding op basis van een vaarduiker/ vaste brug en voor dit vervolgonderzoek een budget van € 475.000, - uit de reserve grondcomplexen beschikbaar voor te stellen. Het beperkt doorvaarbaar maken van het spoor creëert een koppeling met de reeds aangelegde vaarweg in Harinxmaland fase 1, evenals met de planfasen 2A en 2B. Harinxmaland fase 1 is inmiddels volledig aangelegd. De andere twee planfasen zijn momenteel in uitvoering of zullen op korte termijn verder worden ontwikkeld. 1.b.

Onderzoek naar de hoogst haalbare doorvaarthoogte Door een vervolgonderzoek kunnen voor een vaste lage brug kan o.a. de optimalisatie van het ontwerp van een vaste brug (constructiedikte en/of materiaalsoorten) nader worden onderzocht. In deze Value Engineering haalbaarheidsstudie is robuust als ontwerpuitgangspunt gekozen. Bij optimalisatie is o.a. aandacht benodigd voor draagkracht, constructiemateriaal en fundering constructie, B&O kosten en geluid. Mocht de brugconstructie door nader onderzoek in staal kunnen worden uitgevoerd dan is er waarschijnlijk een vrij doorvaart mogelijk van ca. 1,3 m. De variant vaarduiker, par. 7.1 b (Value Engineering 13 januari 2025) zal hierbij als basis dienen. 1.c. Verhoging van de opbrengsten uit kavelverkopen Een belangrijk positief effect van het realiseren van een doorvaarbare onderdoorgang is de mogelijkheid om hogere opbrengsten uit toekomstige kavelverkopen te genereren. Door de aanleg van de onderdoorgang kan vanaf de spoorzijde worden gewerkt aan plannen die de gebiedsontwikkeling ondersteunen. De kosten van deze onderdoorgang kunnen gedeeltelijk worden gedekt uit de toekomstige grondexploitaties Daarnaast maakt de bevaarbaarheid van de onderdoorgang het mogelijk om de aansluitende woningbouwplannen in De Wending en de nog te ontwikkelen plandelen in Harinxmaland 2B te voorzien van bevaarbaar water vanaf De Swette.

Dit versterkt de economische haalbaarheid van het project en stimuleert de verdere ontwikkeling van het gebied. 2. Schort het maken van een besluit op Door het huidige financiële klimaat is het aantrekkelijk om geen keus te maken. Hierbij dient nog wel aan de eis van It Wetterskip voldaan te worden. Door de huidige financiële situatie van de Gemeente Súdwest-Fryslân kan het een afweging zijn om op korte termijn geen financiële middelen beschikbaar te stellen voor een vaarverbinding. Hierdoor wordt er vooreerst geen financiële verwachtingen naar de begroting gedaan. De besluitvorming voor het realiseren van een vaarverbinding onder het spoor kan naar de toekomst worden doorgeschoven. De risico’s hiervan zijn dat er geen geld gereserveerd wordt voor de verdere ontwikkelingen in Harinxmaland. Daarnaast wordt niet aan de verwachtingen van het oorspronkelijk plan voldaan en ontstaan er consequenties aan de actuele opgaven in het gebied. 3. Geef de opdracht voor een omgevingsprogramma voor de verdere ontwikkeling van Harinxmaland; Indien er niet voor een bevaarbare onderdoorgang wordt gekozen, zoals beschreven in de studie van Croonen, is het een logisch vervolg om de verdere planontwikkeling binnen het plangebied Harinxmaland te herzien.

Ten behoeve hiervan kan er voor gekozen worden om een omgevingsprogramma voor Harinxmaland te realiseren, waarin de verdere ontwikkeling van het gebied een helder en inzichtelijk vervolg krijgt. Dit programma dient de actuele opgaven, zoals

4

woningbouw, Klimaatadaptatie, waterbuffering, bedrijvigheid en de afstemming met de opvanglocatie voor vluchtelingen, te verwerken. Het omgevingsprogramma kan fungeren als leidraad voor toekomstige beleidskeuzes en helpt bij het structureren van de integrale aanpak van de gebiedsontwikkeling. Hierbij dient tevens aan de eis van It Wetterskip voldaan te worden. Participatie: Op advies van ProRail is deze haalbaarheidsstudie door middel van Value engineer-sessies tot stand gekomen. Value Engineering is een systematische methode om samen met stakeholders de waarde van projecten en processen goed in kaart te brengen in een relatief korte periode om te kunnen komen tot goed onderbouwde besluitvorming. In januari 2025 is de studie naar de oplossingen voor een spoorwegkruising door ProRail opgeleverd en gebruikt als input voor de QuickScan. Communicatie: Contact met ProRail, ingenieursbureaus, provincie Fryslân, It Wetterskip en interne deskundigen van afdelingen civiele techniek, wegen en ruimtelijke ordening. Planning en vervolgproces: De QuickScan inclusief de toevoeging van ProRail staat april 2025 op de LTA van de gemeenteraad. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: 1. Raadsbesluit 13 april 2023: https://sudwestfryslan.raadsinformatie.nl/document/12622879/1/11_+amendement+PvdA%2C+NS+I +Quickscan+haalbaarheid?connection_type=1&connection_id=7537296 2.

Informatie voor ‘value engineer’ sessies: https://www.youtube.com/watch?v=Gld--s6KABA 3. Informatie over doorvaarthoogten: https://waterkaart.net/ Bijlage(n): 1. Quickscan 2. Notitie VE studie Harinxmaland (ProRail) 3. Memo Kosten(verschillen) Sneek (ProRail) 4. Plan Croonen Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. W.J. Sikkes

5

, burgemeester.

, wnd. gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân

Onderwerp Haalbaarheidsonderzoek spooronderdoorgang Harinxmaland - QuickScan Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 februari 2025;

besluit: a. b. c.

Kennis te nemen van de QuickScan voor een spooronderdoorgang in de wijk SneekHarinxmaland; Geen verkennend vervolgonderzoek te doen naar een doorvaarbare waterverbinding en hier geen budget van € 475.000, - voor beschikbaar te stellen; Te kiezen voor een waterverbinding door middel van een duiker en hier € 420.000, - voor beschikbaar te stellen uit de reserve grondcomplexen.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 3 april 2025

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.