Raadsvoorstel - Gymzaal Simon Havingaschool

Ons nummer: R22.000082

*R22.000082* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Gymzaal Simon Havingaschool 14 juli 2022 Boarger en Mienskip 29 juni 2022 B. Dam Ontwikkelen S.J. la Roi

Voorstel: 1. voor de periode van drie jaar de gymzaal Simon Havingaschool in eigendom en beheer te behouden en de exploitatie als gemeentelijke verantwoordelijkheid te zien; 2. een krediet van € 175.000 beschikbaar te stellen voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en de gymzaal weer gebruiksklaar te maken; 3. een bedrag van € 27.824 beschikbaar te stellen vanuit de algemene reserve voor de aanschaf van beweegtoestellen; 4. voor de periode van drie jaar de inkomsten van de gymzaal Simon Havingaschool te verhogen met € 39.100; 5. voor een periode van drie jaar de uitgaven (inclusief nieuwe kapitaallast genoemd onder punt 3) van de gymzaal Simon Havingaschool te verhogen met € 42.095; 6. voor een periode van drie jaar de inkomsten van de gymzaal Burg. De Hooppark te verlagen met € 23.890; 7. het tekort ad. € 26.885 mee te nemen als onvermijdelijke ontwikkeling in de programmabegroting en meerjarenraming van 2023; 8. samen met de wijk een beweging te organiseren om te komen tot een toekomstbestendige exploitatie. Inleiding: Dit voorstel maakt inzichtelijk wat de financiële gevolgen zijn van de instandhouding van de gymzaal naast de Simon Havingaschool. Uw raad vindt instandhouding belangrijk vanwege een aangenomen motie die brede steun heeft. Een oudergroep, ondersteund door de Medezeggenschapsraad, heeft in een businesscase het belang van behoud aangetoond.

De conclusie is dat instandhouding gevolgen heeft voor de programmabegroting. Aanleiding De Stichting Palludara heeft een aantal jaren geleden laten weten de gymzaal af te willen stoten en te willen slopen. Argumenten daarvoor zijn de hoge exploitatiekosten in relatie tot het gebruik van de gymzaal, de leeftijd en de staat van het gebouw. Met dat verzoek heeft ons college destijds ingestemd. Tegen dat besluit zijn de ouders van de kinderen, verenigd in een oudergroep en met steun van de medezeggenschapsraad van de school, in verzet gekomen. Aan de oudergroep is vervolgens ruimte gegeven met een businesscase (bijlage 1) te komen. Uw raad heeft op 29 april 2021 een motie aangenomen (bijlage 2) “om ook de optie om het beheer en de exploitatie van de gymzaal als gemeente over te nemen uit te werken en mee te nemen in de overwegingen. Dit gelijk aan 5 andere gymzalen binnen de gemeenten die tevens geschikt zijn voor wijk- en buurtactiviteiten, trainingen en onderwijs”.

1

Verder roept uw raad op om “de exploitatiekosten daarvan, i.s.m. de werkgroep, kostendekkend proberen te maken. Hierbij als uitgangspunt het exploitatieoverzicht in de businesscase van de werkgroep te gebruiken”. De sloop is uitgesteld waardoor de oudergroep de kans kreeg een aangepaste businesscase te maken. De kinderen van de Simon Havingaschool en de Oudvaart krijgen sinds 2021 bewegingsonderwijs in de gymzaal aan het Burg. De Hooppark. Dat is een voorlopig alternatief. Op 11 februari jl. hebben we een voorstel naar uw raad gestuurd, waarbij we 2 scenario’s hebben verkend. In afwachting van behandeling van dat voorstel hebben we de afgelopen periode met de oudergroep verder gesproken. De twee onderzochte scenario’s zijn zo goed mogelijk uitgewerkt. Dat leidt nu tot een ander en concreter voorstel. Gesprekken Oudergroep Die gesprekken met de oudergroep hadden met name betrekking op argumenten in de businesscase in relatie tot gemeentelijk beleid en regelgeving. Daar zijn verschillen van inzicht en interpretatie (zie bij ‘argumenten’). Kortgezegd gaat het over welke kosten wel en niet meegenomen worden, de wijze van financiering en de wijze waarop het achterstallig onderhoud in het cijfermateriaal wordt opgenomen.

Daarnaast is er bijvoorbeeld verschil van inzicht in het toepassen van het Mulieronderzoek en op welke manier de uitkomsten vertaald kunnen worden in maatwerk voor deze locatie. Doel: Een besluit nemen over de instandhouding van de huidige gymzaal ten behoeve van sport, bewegen en andere sociaal maatschappelijke activiteiten tegen maatschappelijk verantwoorde kosten. Het besluit vraagt om een belangenafweging en antwoord op de vraag wat het ons waard is dat deze voorziening in stand blijft. Er zijn meer collectieve voorzieningen die we met behulp van gemeenschapsgeld in stand houden. Maar dat doen we omdat we daaraan maatschappelijke waarde toekennen. Hoe is dat in deze situatie? Argumenten: Gezien de brede steun aan de motie is er een sterke politieke wil om de gymzaal te behouden, waarbij de wens is om de gymzaal een bredere functie te geven dan voor alleen bewegingsonderwijs. Twee scenario’s. Er zijn 2 scenario’s onderzocht: 1. Eigendom, beheer en exploitatie door derde partij; 2. Exploitatie en beheer door de gemeente. Dit is het voorkeurscenario van de oudergroep. Scenario 1: Eigendom, beheer en exploitatie door een derde partij Bestuurlijk is Stichting Palludara gevraagd of zij de gymzaal toch willen behouden. Ook gezien het feit dat er nu meer partijen zijn die willen huren.

De Stichting blijft bij haar mening dat, ondanks de inspanningen die worden gedaan, er voor haar geen rol is in de exploitatie van de gymzaal. Er is volgens de Stichting geen dringend onderwijsbelang meer voor de instandhouding van de gymzaal. Dat de kinderen van de Simon Havingaschool voor bewegingsonderwijs naar een verder gelegen gymzaal moeten lopen of fietsen is niet optimaal, maar volgens de Stichting niet onoverkomelijk. Onderzocht is of er een partij in de wijk is die een rol kan spelen en de gymzaal meer een wijkfunctie kan geven. We concluderen dat het huidige pand qua oppervlakte, gebruiksmogelijkheden en faciliteiten niet geschikt is, om wijkactiviteiten in de breedste zin van het woord te ontwikkelen. Dat vraagt om een extra investering in het pand, maar dat is niet onderzocht.

2

Het vraagt daarnaast van die nieuwe partij langdurige inzet en breed draagvlak vanuit de wijk en hulp van veel vrijwilligers. Het Wijkplatform Stadsfenne kan hierin een belangrijke rol hebben, maar op dit moment is het Wijkplatform niet actief. Scenario 2: Exploitatie en beheer door gemeente Er is beleidsmatig geen directe aanleiding om voor deze gymzaal het eigendom, onderhoud, exploitatie en beheer aan de gemeente te laten. Dit scenario betekent dat de gemeente ten minste voor een periode van 20 jaar verantwoordelijk is voor het onderhoud, het beheer en de exploitatie. Daarvoor zijn in de gemeentelijke begroting geen bedragen opgenomen. Overname leidt dus tot een extra structurele last. Een variant op dit alternatief is om de verantwoordelijkheid voor het dagelijks beheer (bv. sleutelbeheer en planning van de zaal) bij de huurders neer te leggen. We geven schematisch hieronder de verschillende beleidsmatige opvattingen weer:

1.

Redenen voor behouden gymzaal volgens de Ouderwerkgroep Door sloop van de gymzaal gaat de kwaliteit van het bewegingsonderwijs achteruit. Meerdere scholen in Sneek zijn vanwege de afstand tot de gymlocatie genoodzaakt eens per week een blokuur te gymmen. Daarmee voldoen zij vanaf 2023 niet aan de wettelijke norm om 2 keer per week 45 minuten bewegingsonderwijs te geven.

2.

Door sloop van de gymzaal zijn leerlingen van de Simon Havingaschool, De Oudvaart en de Bonifatiusschool langer onderweg naar hun gymlocatie, wat ten koste gaat van de effectieve onderwijstijd.

3

Reactie gemeente Meer scholen in de gemeente voelen zich genoodzaakt om – vanwege de afstand tot de gymlocatie – eens per week een blokuur gym in te roosteren. De gemeente reserveert voor een school altijd twee uren gymonderwijs per groep per week. Er bestaat een verschil van inzicht in hoe je 2 x 45 minuten bewegingsonderwijs inzet en of het aaneengesloten aanbieden van bewegingsonderwijs is toegestaan. De regelgeving op dit vlak is voor verschillende uitleg vatbaar. Overigens is het lesprogramma een verantwoordelijkheid van de school. De afstanden die de leerlingen van de Simon Havingaschool, De Oudvaart en de Bonifatiusschool nu moeten afleggen vallen binnen de maxima van de gemeentelijke verordening huisvesting onderwijs en de beleidsregel bewegingsonderwijs. Ook elders in de gemeente zijn plekken waar kinderen afstanden moeten lopen voor het volgen van bewegingsonderwijs. De leerlingen van de lagere groepen van de Zwetteschool lopen naar de Julianaschool. De hogere groepen gaan op de fiets naar Hemdyk (Odyssee). De Johannes Post school gaat naar het Schuttersveld. In Bolsward lopen leerlingen van de Opbouw naar sporthal De Middelzee. In bepaalde dorpen liggen school en gymzaal ook niet naast elkaar, zoals bijvoorbeeld Arum en Witmarsum. De Pipegaal in Workum is aangewezen op De Rolpeal.

3.

Het behouden van de gymzaal heeft als voordeel dat het voldoet aan de wens van wijkbewoners, leerlingen en ouders, directie en Medezeggenschapsraad van de SHS. 80% van de respondenten uit de uitgezette enquête in Stadsfenne wil de zaal behouden en inzetbaar maken voor wijk- en buurtactiviteiten.

De Stichting Palludara ziet instandhouding en exploitatie van de gymzaal niet als kerntaak. Middels een enquete hebben de wijkbewoners zich uitgesproken voor het behoud van de gymzaal. Een bredere wijkfunctie kan bijdragen aan de leefbaarheid in de Stadsfenne en (een deel van) de wijken er omheen. Een bredere functie betekent echter wel dat er een grotere inzet vanuit de wijk nodig is. De gymzaal in deze omvang is nog geen wijkgebouw. Vanzelfsprekend kunnen in een gymzaal wijkactiviteiten worden georganiseerd, maar voor veel wijkactiviteiten is meer nodig (zoals een ruimte met tafels en stoelen, keuken, bar) en dat leidt tot investeringen (en dus hogere exploitatiekosten), terwijl onduidelijk is of daar direct inkomsten tegenover staan.

4.

5.

De Ouderwerkgroep stelt dat de kruising Middelzeelaan-Groenendijk deels is aangepast maar nog niet gereed. Ouders maken zich zorgen over de veiligheid van kinderen die hier moeten oversteken, als zij naar gymzaal Burgemeester de Hooppark moeten lopen.

De gemeente past het kruispunt Middelzeelaan/Groenedijk aan. De verwachting is dat het kruispunt dit jaar helemaal gereed is.

Het behouden van de gymzaal heeft als voordeel dat het past in de gemeentelijke visie. Het draagt bij aan instandhouding van lokaal voorzieningenniveau, veilige verbindingen voor schoolgaande jeugd, ondersteuning plaatselijke belangen/initiatieven en noodzaak van ontmoetingsplaatsen.

De gemeente vindt op basis van het mieuwe coalitieakkoord instandhouding van een lokaal voorzieningenniveau belangrijk. Dat geldt ook voor ondersteuning van plaatselijke belangen/initiatieven en de noodzaak van een duurzaam gebruik van ontmoetingsplaatsen. Meer bewegen draagt bij aan het welzijn van onze inwoners.

Er is momenteel een groep van inwoners in gesprek met de gemeente voor verdere verbetering van het kruispunt.

Belangrijke gemeentelijke doelstelling is om meer inwoners (vaker) in beweging te laten komen. Dit kan onder dak, in een gymzaal, maar ook in de buitenlucht, in de openbare ruimte. In het coalitieakkoord wordt daartoe een visie aangekondigd. Dit geldt ook voor het bewegingsonderwijs. 6. 7.

De gymzaal is van toegevoegde waarde voor de scholen, wijkbewoners en de maatschappij. Het behouden van de gymzaal voldoet aan de behoefte van diverse partijen, zoals een sportvereniging, muziekvereniging en BSO, om hun activiteiten in Stadsfenne uit te voeren.

4

Zie onderbouwing bij argument 3 Zie onderbouwing bij argument 3

8.

De voorgenomen sloop van de gymzaal S. Havingaschool heeft in 2017 geleid tot een project waarbij nieuwbouw van een gymzaal geïntegreerd werd in de vernieuwing van de kleedaccommodatie van LSC 1890. Daaruit blijkt dat toen compensatie nodig was.

Het ontwerp van de nieuwe accommodatie leverde een negatief advies op van welstandscommissie Hûs en Hiem. De gymzaal is uit het ontwerp gehaald. Op basis van de dalende leerlingenaantallen is toen geconstateerd dan een nieuwe gymzaal niet meer nodig was.

Alternatieven: 1. De gymzaal verkopen: de verwachting dat de gymzaal in de huidige staat verkocht kan worden is laag. Daarnaast levert de nabijheid van de school op dezelfde kavel belemmeringen op voor een nieuwe partij; 2. De gymzaal slopen, zoals oorspronkelijk de bedoeling was. Risico’s: •

•

• • •

• •

•

Bij een overdracht aan een stichting zal sprake zijn van overdracht om niet of voor een symbolisch bedrag (populair gezegd ‘een bruidsschat’). De Wet Markt en Overheid staat overdracht van de gymzaal door de gemeente aan een rechtspersoon om niet of voor een symbolisch bedrag niet toe. De verwachting is dat overdracht voor een marktprijs betekent dat de ontvangende partij de vraagprijs van de gemeente in de vorm van een (aanvullende) subsidie gecompenseerd wil zien. Overdracht aan een andere partij (bv. een stichting) vereist een langdurige commitment vanuit de wijk om de gymzaal draaiende en exploitabel te houden. Dat zal de nodige inspanning vergen en dat lijkt op dit moment niet haalbaar, vanwege het ontbreken van een partij, dan wel het niet actief zijn van het wijkplatform Stadsfenne; De stijgende energie, bouw- en materiaalprijzen zorgen– in elk scenario – voor onzekerheid; Onzeker is of de ingeschatte huuropbrengsten daadwerkelijk gerealiseerd worden over een langere periode; De klokurenvergoeding (opbrengst in de exploitatie) kan fluctueren en heeft invloed op de verwachte opbrengsten. Dit komt omdat het normbedrag ieder jaar ander is en de vergoeding kan wijzigen door fluctuatie in leerlingenaantallen. De tendens is nu dat het leerlingenaantal terugloopt; De conditie van de gymzaal gaat achteruit door langere buiten gebruikstelling.

Herstelwerk brengt steeds hogere kosten met zich mee; Er is bij deze uitwerking en bij het inlopen van onderhoudsachterstand geen rekening gehouden met verduurzaming. Dat vraagt enerzijds een extra investering, anderzijds kan het in de exploitatie meevallers in kosten opleveren. Gelet op de verwachte levensduur van ca. 20 jaar is in beide scenario’s uitgegaan van niet verduurzamen; In Sneek zijn meer gymzalen die eigendom zijn van andere partijen en die ook gedateerd zijn. Het is goed denkbaar dat behoud van deze gymzaal navolging krijgt in verzoeken van andere partijen aan de gemeente om ook hun gymzaal over te nemen. Dat leidt tot een structurele toename in kosten.

Kaders: Wet op Primair Onderwijs: het faciliteren van beweegonderwijs financiële kaders gemeentebegroting 2022 De raad heeft beleid(svrijheid) als het gaat om ondersteuning en faciliteren van sportaccommodaties en ontmoetingsruimtes.

5

Financiële aspecten/gevolgen: Hieronder geven wij inzicht in de financiële consequenties.

6

Toelichting Opbrengsten: In het overzicht zijn de geraamde opbrengsten bij beide scenario’s hetzelfde. Diverse partijen hebben aan de oudergroep aangegeven de zaal te willen huren. Dit zou circa € 39.100 per jaar aan huuropbrengsten op kunnen leveren, inclusief de klokurenvergoeding. Kosten: De oudergroep gaat uit van gemiddelde kosten per jaar van circa € 30.167 inclusief onderhoudsen exploitatiekosten. Wanneer de gemeente de exploitatie en het beheer op zich neemt zijn de kosten circa € 27.824 (eenmalig, vervanging gymmateriaal) plus circa € 42.095 (structureel per jaar). Dat laatste bedrag is inclusief de kapitaalslasten van de eenmalige investering die nodig is om achterstallig onderhoud weg te werken. Samenvattend: Bij beheer en exploitatie door de gemeente ontstaat een negatief saldo van ongeveer € 2.995 op jaarbasis. Bij beheer en exploitatie van een stichting (derde partij) is sprake van een positief saldo van € 8.933. Gevolgen voor de programmabegroting: - Het in stand laten van de gymzaal vraagt om eenmalige investering om achterstallig onderhoud weg te werken en de zaal weer gebruiksklaar te maken van ca. € 175.000. De waarde van dit pand is getaxeerd op € 125.000. Omdat de gymzaal te verhandelen is en er inkomsten te verwachten zijn, valt het onder de definitie ‘economisch nut’ en niet ‘onder maatschappelijk nut’.

In dat geval is sprake van rente en afschrijving, ook om de boekwaarde na de levensduur te kunnen bepalen. Dat betekent een kapitaalslast van € 9.608 structureel voor een periode van minimaal 20 jaar en is terug te vinden in het exploitatieoverzicht; - Er is sprake van een eenmalige investering van de gymmaterialen € 27.824. Dat is inclusief een extra investering omdat de Stichting Palludara het losse gymmateriaal meeneemt naar de Julianaschool ter vervanging van materiaal daar. De vervanging van het afgeschreven gymmateriaal is direct noodzakelijk om de gymzaal in gebruik te nemen. Daarnaast is er sprake van een structurele last van € 4.000 per jaar bij de gemeente voor het onderhoud van gymmaterialen. Dit is nu niet structureel in de begroting opgenomen. - Klokurenvergoeding: De gemeente krijgt € 17.650 aan klokurenvergoeding voor het gymmen van de leerlingen van de S. Havingaschool en de Oudvaart in de gymzaal aan het Burgemeester de Hooppark (it Rak). Daarnaast oefent Advendo nu in het B. de Hooppark (huursom € 6.249). Deze opbrengsten raakt de gemeente kwijt als de gymzaal van de S. Havingaschool ten behoeve van beide scholen weer in gebruik genomen wordt. Dat levert in de exploitatie van de gymzaal aan de B. de Hooppark een (extra) nadeel op van € 23.890. In de programmabegroting moet daarvoor dus (extra) ruimte gevonden worden.

- Daarnaast is de verwachting dat leerlingen van de Bonifatiusschool van het BOS-lokaal teruggaan naar het B. de Hooppark (it Rak). Dat heeft weer een positief effect op de exploitatie van de gymzaal van het B. de Hooppark en hetzelfde negatieve effect op de exploitatie van het BOSlokaal.

7

Gemeentelijke kosten van beheer bij vijf andere gymzalen (zie bijlage 2) In de motie wordt verzocht om een vergelijking te maken met “vijf andere gymzalen binnen de gemeente die tevens geschikt zijn voor wijk- en buurtactiviteiten, trainingen en onderwijs”. Opgemerkt wordt dat elk gebouw anders is en een vergelijking niet meer dan een indicatie oplevert. Inclusief de klokurenvergoeding kost de exploitatie van bovengenoemde gymzalen de gemeente tussen de € 3.300 (Witmarsum) en € 22.000 (gymzaal bij it Rak). We constateren o.a. dat de verhuur aan derden door de oudergroep hoger wordt ingeschat dan dat we bij de gymzalen zien waar we een vergelijking mee maken. Duurzaamheid: De investering die gedaan moet worden om de gymzaal weer veilig en gebruiksklaar te maken, draagt wat ons betreft niet bij aan de doelstellingen van duurzaamheid en circulariteit. Voor verduurzamingsmaatregelen zijn extra middelen nodig. Er is een wettelijke verplichting om gebouwen voor 2050 energieneutraal te maken. Verlenging van de levensduur van deze gymzaal met 20 jaar valt nog binnen die termijn. Het verduurzamen van dit gebouw vergt een aanvullende investering van ca € 120.000 (kapitaalslast € 6.588 per jaar) en aanvullende onderhoudslasten van ca 1.000 per jaar. Het kan duurzamer zijn om anders aan te kijken tegen een plek om te bewegen.

Meer bewegen kan op verschillende manieren gefaciliteerd en gestimuleerd worden. Bewegen in de Openbare Ruimte is een goed alternatief en dat kan door bv. te investeren in een beweegplek op het schoolplein. Global Goals: Het collegevoorstel kan aansluiten bij SDG - 03 Goede Gezondheid en Welzijn SDG - 04 Kwaliteitsonderwijs SDG - 11 Duurzame steden en gemeenschappen SDG - 17 Partnerschap om doelstellingen te bereiken Vervolgproces: nvt Monitoring en evaluatie: nvt Gevolgen voor LTA: Dit voorstel komt in de plaats van een eerder voorstel voor de raadsvergadering van 16 juni over het bepalen van een richting. Dat voorstel is in februari 2022 via een actieve info naar de raad gegaan. Communicatie en afstemming: het voorstel is tot stand gekomen na overleg met een ouderwerkgroep van de Simon Havingaschool. Er is een gesprek gevoerd met de Stichting Palludara. Er zijn gesprekken gevoerd met de potentiele huurders.

8

Bijlage(n) Meegezonden: - 1. businesscase 2.0 Gymzaal Stadsfenne - 2. vergelijking andere gymzalen Ter inzage: - nvt Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

G. Heeg

9

, burgemeester.

, wnd. gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Gymzaal Simon Havingaschool Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 24 mei 2022; besluit de raad: 1. voor de periode van drie jaar de gymzaal Simon Havingaschool in eigendom en beheer te behouden en de exploitatie als gemeentelijke verantwoordelijkheid te zien; 2. een krediet van € 175.000 beschikbaar te stellen voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en de gymzaal weer gebruiksklaar te maken; 3. een bedrag van € 27.824 beschikbaar te stellen vanuit de algemene reserve voor de aanschaf van beweegtoestellen; 4. voor de periode van drie jaar de inkomsten van de gymzaal Simon Havingaschool te verhogen met € 39.100; 5. voor een periode van drie jaar de uitgaven (inclusief nieuwe kapitaallast genoemd onder punt 3) van de gymzaal Simon Havingaschool te verhogen met € 42.095; 6. voor een periode van drie jaar de inkomsten van de gymzaal Burg. De Hooppark te verlagen met € 23.890; 7. het tekort ad. € 26.885 mee te nemen als onvermijdelijke ontwikkeling in de programmabegroting en meerjarenraming van 2023; 8. samen met de wijk een beweging te organiseren om te komen tot een toekomstbestendige exploitatie. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 14 juli 2022

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

10

, voorzitter.

, griffier.