Raadsvoorstel - Financiële systematiek kapitaalgoederen

Ons nummer: R21.000219

*R21.000219* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Financiële systematiek kapitaalgoederen 23 december 2021 Bestjoer en Finânsjes 9 december 2021 mr. M.W.J.M. de Man Vastgoed T. Pijnacker

Voorstel: a. in te stemmen met de voorgestelde financiële systematiek; b. in te stemmen met het instellen - met ingang van 1 januari 2022 - van een egalisatievoorziening Wegen en Water; c. de kapitaalslasten van investeringen in kapitaalgoederen te laten vrijvallen in het kapitaalgoederencomplex; d. de beheerplannen Wegen, Waterbouwkundige kunstwerken, Waterbodems en Openbaar Groen vast te stellen. Inleiding: De openbare ruimte is de ruimte die voor iedereen toegankelijk is en waar inwoners van SúdwestFryslân en talloze bezoekers/toeristen en bedrijven dagelijks gebruik van maken. De gemeente is verantwoordelijk voor beheer van de gemeentelijke eigendommen in de openbare ruimte: de zogenoemde kapitaalgoederen of assets. Uit de Nota openbare ruimte 2020-2025 volgt de opdracht om in een periode van 10-15 jaren de kapitaalgoederen toekomstbestendig in te regelen. In de Programmabegroting 2021 is vastgelegd dat in 2021 een plan aan de raad voorgelegd wordt met een voorstel over het verbeteren van de huidige financiële systematiek. In week 26 bent u via actieve info geïnformeerd over het voorstel. Het voorstel bestaat uit drie onderdelen: a. Instellen egalisatievoorziening: de gemeente kan een voorziening vormen om lasten van groot onderhoud gelijkmatig te verdelen (egaliseren) over meerdere begrotingsjaren. Hiervoor is een recent beheerplan vereist.

Het college kan de voorziening instellen mits de raad hier mee instemt. Hierbij leggen we de eerste vier beheerplannen aan u voor. b. Inregelen investeringen: voor vervanging en renovatie zijn middelen opgenomen in het investeringsprogramma van de PB2022. Normaliter vallen de kapitaalslasten na afloop van de afschrijvingstermijn vrij op de AR. In afwijking daarvan stellen we voor de kapitaalslasten binnen het kapitaalgoederencomplex te houden zodat een min of meer gesloten systeem ontstaat (ideaalcomplex). c. Toekomstbestendige systematiek: Om te voorkomen dat het budget uitholt, is in de PB2022 een bedrag opgenomen voor indexatie en onderhoud van areaaluitbreiding. Voor de begrotingsjaren 2023 en verder blijft dit een aandachtspunt. Doel: Met dit voorstel beogen we de financiële systematiek van de kapitaalgoederen in te regelen met als uiteindelijk doel om bij te dragen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

1

Argumenten: Instellen egalisatievoorziening Het voorstel is om een egalisatievoorziening Wegen en - Water (bruggen, oevers en kaden, waterbodems) in te stellen voor onderhoudsmaatregelen van Wegen en Water omdat: - een voorziening niet gebonden is aan de jaarschijf. Onderhoud is evenmin gebonden aan de jaarschijf, met name voor Wegen en Water (bijv. werkzaamheden aan een brug vindt bij voorkeur buiten het watersportseizoen plaats). Met een voorziening ontstaat meer flexibiliteit. Dit sluit goed aan bij de uitgangspunten van de Nota openbare ruimte 2020-2025. Als aan het einde van een jaar onderhoudsgeld overblijft, komt dit terecht in de voorziening. Het geld kan een jaar later via het college van B&W beschikbaar worden gesteld voor onderhoudswerk (indien nodig). Deze systematiek wordt bij het onderdeel Gebouwen al toegepast. - bij Wegen en Water is de noodzaak het grootst om dit als eerste inregelen vanwege o.a. de leeftijd van objecten en intensievere en zwaardere belasting; - De voorziening wordt in 2023 geëvalueerd en op basis van deze evaluatie kan de systematiek verder uitgerold worden over de andere groepen. Vrijval kapitaalslasten Door de leeftijd van de assets of kapitaalgoederen, veranderend gebruik van de openbare ruimte en de effecten van klimaatverandering staat Súdwest-Fryslân de komende jaren voor een grote vervangings- en renovatieopgave.

De investeringen moeten op basis van het BBV worden geactiveerd. Een eerste start is gemaakt met de aanvulling van € 300.000 structurele ruimte voor kapitaalgoederen die met ingang van 2021 is toegevoegd. Hiermee starten in 2021 investeringen met een totaalbedrag van € 3,6 miljoen. In de Programmabegroting 2022 is vanaf 2022 een investeringsbedrag van € 3,0 miljoen opgenomen op het investeringsprogramma voor renovatie kapitaalgoederen in de categorie Wegen en Water. De kapitaallast van deze investering komt ten laste van de begroting. Hiermee kan met een relatief klein bedrag aan kapitaalslasten in de begroting, de lijn van vervangingen en renovaties voortgezet kan worden en kunnen gerichte stappen naar toekomstbestendig beheer en onderhoud gezet worden. Hiermee ontstaat een continue stroom aan werk voor de markt en een behapbare werkwijze voor de organisatie. Met het investeringsprogramma ontstaat een nieuw systeem waar op grond van levenscycluskosten gestuurd wordt en daarmee op de laagste kosten over de levenscyclus. Het inregelen van investering in vervanging en renovatie voorkomt oneigenlijke inzet van onderhoudsbudget. Het gaat hier om het creëren van financiële ruimte voor investeringen in bruggen, oevers en wegen. Het college is bevoegd de middelen beschikbaar te stellen en zal de raad hier actief over informeren.

Deze werkwijze bent u al gewend met het vrijmaken van middelen uit het rioleringsfonds. Met dit voorstel verbeteren we de financiële systematiek van de kapitaalgoederen met als uiteindelijk doel om bij te dragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. In de huidige begrotingssystematiek vallen de kapitaalslasten na afloop van de afschrijvingstermijn in de Algemene Reserve vrij. Nu stellen we voor de kapitaalslasten binnen het kapitaalgoederencomplex te houden zodat een min of meer gesloten systeem ontstaat (ideaalcomplex). De meeste kapitaalgoederen blijven “eeuwig” in stand en worden in bepaalde cycli vervangen. Door uitbreiding van woonwijken en bedrijventerreinen wordt het areaal uitgebreid en ook deze “nieuwe kapitaalgoederen” moeten op een gegeven moment worden vervangen of gerenoveerd. Beheerplannen In de Nota openbare ruimte 2020-2025 is de aanpak voor alle groepen kapitaalgoederen op hoofdlijnen vastgelegd. In de beheerplannen wordt per categorie inzicht gegeven hoe deze in goede staat wordt gehouden en welke financiële middelen hiervoor nodig zijn. De beheerplannen zijn gebaseerd op de beheersystematiek van het CROW.

2

De beheerplannen Wegen, Waterbouwkundige kunstwerken, Waterbodems en Openbaar Groen worden ter vaststelling voorgelegd. Met de plannen wordt invulling gegeven aan het door de raad vastgestelde beleid in de Nota openbare ruimte 2020-2025. In 2022 gaan we aan de slag met het beleids- en beheerplan Gebouwen en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Deze worden in 2022 aan de raad voorgelegd. Alternatieven: De voorgestelde systematiek is gebaseerd op de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Behalve het continueren van vrijval van kapitaalslasten in de Algemene Reserve zijn er geen alternatieven. Risico’s: De provincie heeft in haar rol als toezichthouder op de gemeentelijke financiën specifieke aandacht voor de kapitaalgoederen. Dit heeft aan de ene kant te maken met de financiële risico’s die met de achterstallig onderhoud verbonden zijn en aan de andere kant heeft de provincie ook belang bij veilige voorzieningen en infrastructuur. De inzet is om de komende 10-15 jaren de kapitaalgoederen toekomstbestendig in te regelen. Dit vloeit voort uit de Nota openbare ruimte 2020-2025. Het voorstel betreft het inregelen van de financiële systematiek. Voor het uitvoeren van werken is ook inzet van mensen nodig. Op dit moment is de technische arbeidsmarkt krap en ervaren we een spanning tussen opdrachten en beschikbaarheid van technische mensen.

Dit is een actuele uitdaging waar ook onze leveranciers en aannemers mee te maken hebben. Tevens is het een uitdaging om investeringen zo slim mogelijk in te zetten gelet op de all inclusive aanpak. Door de prijsstijgingen (en schaarste in materialen) is het een reëel risico dat er minder uitgevoerd kan worden dan vooraf gedacht. Als indexatie en compensatie voor uitbreiding areaal dan ook nog uitblijft voor de jaren 2023 en daarna, gaat het dubbelop. Kaders: Zowel in de Programmabegroting 2021 als de Nota openbare ruimte 2020-2025 is vastgelegd dat een voorstel over de financiële systematiek aan de raad wordt voorgelegd. De raad heeft bij het vaststellen van de Nota openbare ruimte 2020-2025 gekozen voor het scenario om de kapitaalgoederen toekomstbestendig in te regelen via een egalisatievoorziening. In de “Notitie materiele vaste activa” van de commissie BBV uit 2020 staan de richtlijnen voor de financiële systematiek. De taakvelden zoals vastgelegd in de Regeling vaststelling taakvelden en verstrekking informatie van derden staan vast. In de financiële verordening 2020 van de gemeente Súdwest-Fryslân zijn de regels betreffende activeren vastgelegd. Financiële aspecten/gevolgen: De financiële aspecten zijn in de Programmabegroting 2022 ingeregeld. Met de beheerplannen wordt niet om extra geld gevraagd.

In de volgende begrotingscyclus voor 2023 en verder zullen voorstellen voor het structureel inregelen van areaaluitbreiding en indexering ingediend worden. Duurzaamheid: Uitgangspunt van de Nota openbare ruimte 2020-2025 is dat enerzijds een negatieve invloed op het milieu geminimaliseerd wordt door de openbare ruimte zodanig in te richten, te gebruiken en te onderhouden dat deze lang meegaat. Anderzijds passen we beheer en onderhoud aan op klimaatverandering (bijv. zout strooien om schade aan asfalt te voorkomen in de zomer). Vanuit de Global Goals, Omgevingswet en Programmabegroting ligt de komende jaren de focus in de openbare ruimte op een bijdrage aan: • Een energie-neutrale gemeente in 2050; • Klimaatrobuuste openbare ruimte in 2050;

3

• •

Sluiten van kringlopen om bij te dragen aan een circulaire economie in 2050; Behoud en herstel van de biodiversiteit.

Global Goals: In de beheerplannen is specifieke aandacht voor: SDG 7 - Betaalbare en duurzame energie door indien van toepassing energie efficiënte systemen te gebruiken en te sturen op duurzaam ontwerp en beheer; SDG 12 - Sluiten van kringlopen door vrijkomende materialen her te gebruiken (bijv. klinkers) en het uitvoeren van pilots met duurzame materialen; SDG 13 - Aanpassen aan klimaatverandering door onder meer het in kaart brengen van de opgaven van wateroverlast en het vaststellen van passen maatregelen. SDG 15 - Versterken biodiversiteit door onder meer het vergroenen van de omgeving. Vervolgproces: Na vaststelling geven we uitvoering aan de beheerplannen en regelen de financiële systematiek in. Elk jaar wordt een uitvoeringsplan gemaakt. In 2022 stellen we het beleids- en beheerplan Gebouwen en het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan op. In 2023 informeren we u over de evaluatie van de beheerplannen. Monitoring en evaluatie: Evaluatie van de beheerplannen vindt in 2023 plaats. Gevolgen voor LTA: Conform LTA. Communicatie en afstemming: Bij werkzaamheden in de openbare ruimte is het belangrijk om op tijd te communiceren. Hiertoe is in de beheerplannen een communicatierichtlijn opgenomen. Bijlage(n) Meegezonden: - Beheerplan Wegen; - Beheerplan Waterbouwkundige kunstwerken; - Beheerplan Waterbodems; - Beheerplan Openbaar groen.

Ter inzage: - Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Financiële systematiek kapitaalgoederen Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 november 2021; besluit de raad: a. in te stemmen met de voorgestelde financiële systematiek; b. in te stemmen met het instellen - met ingang van 1 januari 2022 - van een egalisatievoorziening Wegen en Water; c. de kapitaalslasten van investeringen in kapitaalgoederen te laten vrijvallen in het kapitaalgoederencomplex; d. de beheerplannen Wegen, Waterbouwkundige kunstwerken, Waterbodems en Openbaar Groen vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 december 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.