Raadsvoorstel - Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek

Ons nummer: R25.000098

*R25.000098*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Projecten Michel Rietman Doarp, Stêd en Omkriten 30 september 2025 16 oktober 2025

Onderwerp

:

Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek

Raadsvoorstel: a. Kennis te nemen van het rapport ‘Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek’; b. In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen in het rapport ‘Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek’. Inleiding In de raadsvergadering van 14 november 2024 dienden de fracties van VVD en PVV een amendement in bij de Programmabegroting 2025. Zij stelden voor de proef Autoluwe Binnenstad Sneek uiterlijk 1 januari 2025 te beëindigen en een evaluatie uit te voeren, zodat de raad samen met ondernemers (waaronder het MKB Sneek) de verkeerssituatie binnen de stad kon bespreken en eventueel aanpassen binnen de gebiedsvisie binnenstad. Het amendement is ingetrokken, nadat het college toezegde de evaluatie tijdig met de raad te delen en hierover in dialoog te gaan. Daarom ligt de evaluatie nu voor, zodat de raad op basis van feiten, ervaringen en lessen kan meedenken over eventuele vervolgstappen. Samenvatting: De binnenstad van Sneek is het kloppend hart van de stad: een plek om te wonen, te werken, te winkelen en te genieten van terrassen, cultuur en evenementen. Juist die aantrekkelijkheid en leefbaarheid kwamen de laatste jaren steeds meer onder druk te staan door het vele autoverkeer. Eerdere maatregelen zoals het verlagen van de snelheid hadden onvoldoende effect. Daarom is in januari 2024 een proef gestart met tijdsgebonden afsluitingen voor doorgaand verkeer.

De proef was ingericht als leertraject: tijdelijk en flexibel met de mogelijkheid om bijsturing of de proef te stoppen. Doel Deze evaluatie is bedoeld om in beeld te brengen welke effecten de maatregelen hebben gehad, hoe inwoners, ondernemers, bezoekers en andere belanghebbenden de proef hebben ervaren, en/of er voldoende basis is om door te bouwen aan een leefbare binnenstad. Wat bewoners en ondernemers merkten De proef (januari tot december 2024) had vier doelen: minder doorgaand verkeer, behoud van bezoekersaantallen, geborgde bereikbaarheid en een betere beleving. Cijfers laten zien dat het doorgaand verkeer op de Singel bijna halveerde, bezoekersaantallen stabiel bleven en de binnenstad goed bereikbaar bleef. Toch was de ervaring wisselend. Sommige bewoners genoten van meer rust en veiligheid, terwijl omliggende straten juist meer drukte ervoeren. Ook ondernemers waren verdeeld: waar de één betere verblijfkwaliteit waardeerde, voelde de ander zich beperkt in bereikbaarheid. Zo botsten cijfers en beleving geregeld. Luisteren en bijsturen De proef was flexibelingericht, zodat kon worden bijgestuurd op basis van signalen uit gesprekken, enquêtes (2.200 reacties), bijeenkomsten en de werkgroep autoluwe binnenstad. Dit leidde oa.

tot aanpassing van het tijdsvenster, vervanging van bebording, uitbreiding van de ontheffingsregeling en opheffing van het verbod op de Prins Hendrikkade. Voor sommigen voelde dit als herstel van fouten, voor anderen als erkenning van hun inbreng.

Emoties en beeldvorming De proef liet zien dat verkeersmaatregelen sterk ingrijpen in het dagelijks leven en emoties oproepen. Op sociale media klonk bijvoorbeeld dat “de stad gaat op slot”, terwijl Sneek bereikbaar bleef. Daarmee werd duidelijk dat communicatie en beeldvorming minstens zo belangrijk zijn als de maatregel zelf. Geleerde lessen De proef bewees dat het mogelijk is verkeer terug te dringen en de binnenstad aantrekkelijk te houden. De grootste les is echter dat luisteren, bijsturen en zichtbaar reageren op zorgen zijn cruciaal zijn voor vertrouwen en draagvlak. Succes hangt niet alleen af van beleid en minder auto’s, maar vooral van hoe bewoners en ondernemers veranderingen ervaren. Methode Voor deze evaluatie is onderzocht welke plannen, besluiten, verkeerstellingen, onderzoeken en participatiemomenten tijdens de proef hebben plaatsgevonden. Dit onderzoek is uitgevoerd door de ambtelijke projectgroep en gericht op de centrale vraag: biedt de proef voldoende basis om verder te bouwen aan een aantrekkelijker en leefbaarder binnenstad? Om die vraag te beantwoorden is gekeken of de doelstellingen uit het plan van aanpak zijn behaald, welke besluiten daarbij zijn genomen en hoe inwoners en andere betrokkenen konden participeren.

De externe werkgroep Autoluwe Binnenstad Sneek heeft hiervoor waardevolle input geleverd, en ook Concern Control heeft op het rapport gereflecteerd. We hebben gekozen voor deze aanpak omdat college en raad gedurende het hele traject intensief hebben samengewerkt en de voortgang regelmatig hebben besproken. Daarbij stond een objectieve beoordeling van feiten en gebeurtenissen centraal. Conclusie De proef Autoluwe Binnenstad Sneek heeft geleid tot minder doorgaand verkeer en een stabiel bezoekersaantal. Daarmee is bewezen dat de leefbaarheid kan worden vergroot zonder verlies aan toegankelijkheid. Het experimentele karakter bood ruimte om te leren, bij te sturen en samen te werken, wat waardevolle inzichten heeft opgeleverd over verkeersmaatregelen, communicatie en participatie. De proef laat zien dat draagvlak voor een autoluwe binnenstad aanwezig is, maar dat een gedeelde visie op de gewenste leefbaarheid en aantrekkelijkheid noodzakelijk is. Dit vormt de basis voor vervolgstappen, waarin ondernemers, bewoners en bezoekers samen werken aan een toekomstbestendig en aantrekkelijk centrum. Global goals 3. Goede gezondheid en welzijn: een groene, prettige en aantrekkelijke leefomgeving draagt bij aan het welzijn van menden die daar wonen en verblijven. 11.

Duurzame steden en gemeenschappen: werken aan je eigen leefomgeving samen met ondernemers en bewoners versterkt de sociale samenhang. De resultaten van die samenwerking leveren een bijdrage aan de vitale en duurzame stad. 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken: de openbare ruimte is het domein van de overheid. Woningen, winkels en andere panden zijn privaat eigendom. Beide domeinen hebben effect op elkaar en versterken elkaar. Alleen door partnerschap ontstaat er een mooie en aantrekkelijke buitenruimte. Argumenten: Ad.a.1. Met het evaluatierapport wordt invulling gegeven aan de toezegging om de proef autoluwe binnenstad Sneek met de gemeenteraad te evalueren; Ad.b.1. De vooraf gestelde doelen zijn grotendeels behaald: • Doorgaand verkeer op de PH-kade is afgenomen, maar dat had een té grote impact op de Worp Tjaardastraat. Alhoewel cijfermatig de doelstelling is behaald is een zwaarder gewicht toegekend aan het belang van beleving en leefbaarheid van de Worp Tjaardastraat. Daarom is het doorrijverbod op de PH-kade ingetrokken. • Doorgaand verkeer op de Singel is afgenomen en de effecten op het omliggende gebied zijn cijfermatig beperkt. Verkeerskundig was dat aanvaardbaar, maar de bewoners in het

•

•

omliggende gebied waren ontevreden over de toenemende drukte en meldden veel ongewenst verkeersgedrag; De binnenstad bleef op basis van de metingen goed bezocht en functioneerde als verblijfsgebied. Een aantal ondernemers gaven echter terug dat er sprake was van een substantiële omzetdaling en dat er veel minder mensen naar de stad toe kwamen. Ondanks het aanbod om te ondersteunen bij een verzoek om nadeelcompensatie is daarvan geen gebruik gemaakt; De bereikbaarheid is formeel geborgd, omdat elk pand in de binnenstad per auto bereikt kon worden, maar dat werd niet zo beleefd. Bereikbaarheid is dus meer dan alleen ergens kunnen komen. Het heeft ook te maken met goede, duidelijke en logische verwijzingen en het bieden van goede aanvullende alternatieven en faciliteiten.

Ad.b.2. De gekozen opzet bood ruimte om te leren en waar nodig bij te sturen. Besluiten zijn genomen op basis van een combinatie van metingen, participatie en een bestuurlijke afweging. Dit maakte de aanpak wendbaar, maar dat werd beleefd als het herstellen van fouten of een overheid die experimenteert over de ruggen van ondernemers en bewoners, dan wel een zwalkende gemeentebestuur. Dat kan de geloofwaardigheid van maatregelen aantasten. Duidelijk is dat er in de binnenstad verschillende belangen zijn. De proef heeft laten zien dat er spanning is tussen oa ondernemersbelangen en belangen als leefbaarheid, die niet altijd op te lossen zijn. Het vraagt in een vervolg om helderheid in spelregels over besluitvorming, welke afwegingen er worden gemaakt, het gewicht dat aan de afzonderlijke belangen wordt gegeven, communicatie en timing van aanpassingen. Ad.b.3. Er is gedurende het gehele traject ingezet op actieve participatie. Deze heeft geleid tot bijsturing van maatregelen en een breed inzicht in ervaringen. Tegelijkertijd laat de evaluatie zien dat belangen niet zorgvuldig genoeg gewogen kunnen worden. Dat is een proces van enerzijds koersvast zijn en anderzijds erkennen dat een gewenste gedragsverandering tijd kost en geduld vraagt. Structurele en tijdige terugkoppeling is van cruciaal belang voor draagvlak.

Daarbij is het nodig om in te gaan op de aangedragen argumenten, deze zorgvuldig te wegen en te komen tot een haalbare oplossing. Participatie is echt luisteren op een gelijkwaardig niveau en zichtbaar en adequaat handelen en communiceren. Rol en bevoegdheid: De openbare ruimte is het domein van de gemeente. Het aantrekkelijker maken van die openbare ruimte en het vergroten van de leefbaarheid zijn gemeentelijke taken. De regulering van het verkeer in het kader van de verkeersveiligheid is een taak van de (gemeentelijke) overheid. Risico’s: • De uitkomsten van de evaluatie kunnen anders worden ervaren door bewoners en ondernemers. Er is een risico dat objectieve resultaten niet goed aansluiten bij de subjectieve beleving; • Met deze evaluatie kiest het college voor transparantie door zowel successen als aandachtspunten te benoemen. Dit kan leiden tot het beeld dat koerswijzigingen zijn gemaakt, maar draagt juist bij aan een lerende en open bestuursstijl. Financiën: Niet van toepassing, omdat de evaluatie niet ingaat op de financiën. Juridisch: Wegenverkeerswet 1994, Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens, Besluit Administratieve Bepalingen inzake het Wegverkeer. Alternatieven: Een brede, door een onafhankelijke partij uit te voeren evaluatie. Dit alternatief wordt niet voorgesteld, omdat het gaat om een beoordeling van de feiten en omstandigheden.

Het intensieve participatietraject dat ten tijde van de proef is gevoerd, heeft ervoor gezorgd dat alle betrokken partijen een duidelijk beeld hebben van wat er is gebeurd. De feiten en omstandigheden die in het evaluatierapport zijn beschreven geven verder kleur aan dat beeld. Nog afgezien van de (niet begrootte) kosten die dit met zich meebrengt moeten college en raad hierdoor in staat zijn een goed debat te voeren en tot een oordeel kunnen komen over de conclusies en aanbevelingen.

Participatie en communicatie: De werkgroep autoluwe binnenstad heeft input gegeven op het evaluatierapport en deze input is verwerkt. Het besluit wordt via openbaarmaking van de besluitenlijst bekend gemaakt. Er wordt na het vaststellen van het collegebesluit een persbericht verstuurd. Planning en vervolgproces: De proef heeft waardevolle inzichten opgeleverd en vormt een stevig fundament voor de volgende stap: samen verder bouwen aan een aantrekkelijke, veilige en leefbare binnenstad. Met deze inzichten wordt nu concreet gewerkt aan het project ‘De Nieuwe Singel’, waarin bewoners, ondernemers en bezoekers samen de inrichting van het gebied vormgeven. Op 3 april 2025 is door de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld, bedoeld voor het opstellen van een definitief ontwerp voor de Gedempte Pol, Gedempte Poortezijlen, Singel en Hoogend. Binnen dat project is een participatieproces voorzien, waarvan de aanpak middels actieve info ter kennis is gebracht. Verder wordt gewerkt aan een omgevingsprogramma voor de binnenstad van Sneek, gebaseerd op een visiekaart. Binnen dat omgevingsprogramma zullen activiteiten, maatregelen, projecten en processen geformuleerd worden die bijdragen aan het aantrekkelijker en leefbaarder maken van de binnenstad van Sneek.

Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: • Plan van aanpak autoluwe binnenstad Sneek • Actieve info 15 oktober 2024 • Stand van zaken proef autoluwe binnenstad Sneek • Belevingsonderzoek binnenstad van Sneek Bijlage(n): 1. Evaluatierapport proef Autoluwe Binnenstad Sneek

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. C. Smits

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 2 september 2025;

besluit:

a. b.

Kennis te nemen van het rapport ‘Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek’; In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen in het rapport ‘Evaluatie proef autoluwe binnenstad Sneek’. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 16 oktober 2025

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

, voorzitter.

, griffier.