Raadsvoorstel - Eerste begroting 2027 gemeenschappelijke regeling Fryslân-West

Ons nummer: R26.000043

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Behandelend team Portefeuillehouder Raadscommissie Raadscommissie Raadsvergadering

: : : : :

Beleid Sociaal Domein Marianne Poelman Mienskip, Bestjoer en Finânsjes 18 juni 2026 2 juli 2026

Onderwerp

:

Eerste begroting 2027 gemeenschappelijke regeling Fryslân-West

Raadsvoorstel/(concept)besluit(en): a. kennis te nemen van de ontwerpbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West; b. geen zienswijze in te dienen op deze stukken en dit kenbaar te maken via bijgevoegde brief. Samenvatting: De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West (GR F-W) voert voor de gemeenten Harlingen, De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West (GR F-W) voert voor de gemeenten Harlingen, Súdwest-Fryslân, Waadhoeke en De Fryske Marren taken uit op het gebied van gesubsidieerde arbeid. De uitvoering vindt plaats via NV Empatec, waarvan de GR enig aandeelhouder is. De belangrijkste taken zijn de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en het werkgeverschap voor Beschut Werk. Kernpunten begroting 2027 • Structureel sluitende begroting De eerste begroting 2027 is financieel sluitend en voldoet aan de provinciale toezichtcriteria. • Geen wijziging in kosten- en opbrengstenverdeling De bestaande verdeling tussen GR Fryslân-West en NV Empatec blijft ongewijzigd. De GR draagt de directe kosten voor de doelgroepen; NV Empatec verwerkt de omzet en bedrijfskosten van haar activiteiten. • Doorstroombanen: stabilisatie op niveau 2026 Voor 2027 is uitgegaan van het niveau ultimo 2026. Er is geen nieuwe instroom begroot, in afwachting van een strategisch overleg in 2026.

Impulsmiddelen zijn niet meer opgenomen, maar blijven relevant binnen de bredere sociale infrastructuur. • Gemeentelijke bijdrage nihil Op basis van de geactualiseerde businesscase is de gemeentelijke bijdrage per structurele eenheid vanaf 2026 € 0. Ook voor 2027 is geen gemeentelijke bijdrage opgenomen. • Rijksmiddelen voor sociale infrastructuur Gemeenten ontvangen de komende tien jaar extra rijksmiddelen voor de transitie naar een duurzame sociale infrastructuur. Deze middelen worden via een decentralisatie-uitkering verstrekt en zijn gebaseerd op het doelgroepenregister. Daarnaast ontvangen gemeenten afzonderlijke rijksbijdragen voor de sociale infrastructuur, bedoeld voor kwetsbare werkzoekenden buiten Beschut Werk en Wsw. De inzet van deze middelen wordt meegenomen in een gezamenlijk visietraject. Zienswijzen en bestuurlijke procedure • Gemeenteraden kunnen op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen een zienswijze indienen op de begroting.

1

• • •

De radenadviescommissie ziet geen aanleiding om een gezamenlijk advies of zienswijze te formuleren, maar uit wel haar zorgen hebben over de omvang van de doelgroepen en de gevolgen hiervan op de langere termijn. Raden kunnen tot en met 27 juni 2026 een zienswijze indienen; behandeling in Súdwest-Fryslân uiterlijk op 2 juli 2026. Het algemeen bestuur van de GR betrekt eventuele zienswijzen bij de definitieve vaststelling van de begroting.

Risico’s • Rijksbeleid: mogelijke wijzigingen in rijksbijdragen vormen een risico, maar er zijn momenteel geen signalen voor neerwaartse bijstelling. • Weerstandsvermogen: risico’s en benodigde weerstandscapaciteit zijn opgenomen en gekwantificeerd in de begroting. Conclusie De begroting 2027 van GR Fryslân-West is financieel solide, vraagt geen gemeentelijke bijdrage, en past binnen de bestaande bestuurlijke en financiële afspraken. Er is geen inhoudelijke aanleiding om een zienswijze in te dienen. Inleiding: De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West (GR F-W) is een gemeenschappelijke regeling voor de taken op het gebied van gesubsidieerde arbeid. De deelnemende gemeenten (Harlingen, SúdwestFryslân, Waadhoeke en De Fryske Marren) zijn deelnemers in de GR F-W. De GR F-W is enig aandeelhouder van de NV Empatec. De NV Empatec is door de GR F-W aangewezen om de taken uit te voeren. Hoofdtaak is de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Daarnaast heeft de NV Empatec van de GR F-W de verantwoordelijkheid gekregen om het werkgeverschap in te richten (inclusief de werkplekken) voor personen met een indicatie voor Beschut Werk. Het bestuur van de GR bestaat uit de verantwoordelijke portefeuillehouders van de gemeenten en geeft richting en opdracht aan de NV Empatec.

Bestuursleden hebben mandaat van en leggen verantwoording af aan de colleges van Burgemeester en Wethouders. De gemeenteraden hebben de mogelijkheid om hun mening te geven (“gevoelen te uiten”) over de begrotingen van de GR F-W. Argumenten: a.1 De eerste begroting 2027 is structureel sluitend De eerste begroting 2027 kent een sluitende exploitatie en voldoet aan de toezichtcriteria van de Provincie. a.2 Er zijn geen wijzigingen in de kosten- en opbrengstenverdeling tussen de GR en de NV Ten opzichte van de begroting 2026 zijn er geen wijzigingen in de kosten- en opbrengstenverdeling tussen de GR Fryslân-West en NV Empatec doorgevoerd. Het basis uitgangspunt wordt gehanteerd, waarbij de directe kosten en opbrengsten die samenhangen met de doelgroepen waarvoor NV Empatec is opgericht ten laste komen van de GR F-W. In de NV Empatec komt de directe omzet die het gevolg is van alle bedrijfsactiviteiten van NV Empatec, Pastiel, Wurkjouwer en Groeituin. Ook horen hier de inkoopkosten bij van deze omzet en de kosten van kader/staf die wordt ingezet om de doelgroepen te begeleiden alsmede de overige kosten (direct en indirect) die noodzakelijk zijn voor de bedrijfsmatige aansturing om de producten en diensten te vervaardigen en te verkopen van NV Empatec, Pastiel, Wurkjouwer en Groeituin.

a.3 Uitgangspunt doorstroombanen op niveau ultimo 2026 Voor de inzet van Doorstroombanen is conform recentelijke besluitvorming van het Dagelijks Bestuur het niveau ultimo 2026 als uitgangspunt genomen. Voor 2027 is geen instroom opgenomen, in afwachting van een te voeren strategisch overleg tussen gemeenten, GR F-W en NV Empatec in het voorjaar 2026. Dit overleg leidt mogelijk tot separate besluitvorming voor het jaar 2027. Hiernaast zijn de impulsmiddelen niet meer in de begroting opgenomen. Wel zijn de middelen nader

2

toegelicht op pagina 28 van de begroting, omdat deze middelen worden ingezet voor de sociale infrastructuur van gemeenten waar ook NV Empatec onderdeel van uitmaakt.

a.4 Gemeentelijke bijdrage per SE voor 2027 nihil Naar aanleiding van de door de raden aangenomen businesscase is de meerjarenraming geactualiseerd en blijkt de gemeentelijke bijdrage door met name verbetering van de subsidieresultaat SW nihil ingaande 2026. Er is derhalve geen gemeentelijke bijdrage opgenomen voor 2027. a.5 Financiële middelen vanuit het rijk naar gemeenten voor duurzame infrastructuur kwetsbare werkzoekenden Impulsbudget sociaal ontwikkelbedrijven en gemeenten Het kabinet heeft een impulsbudget voor gemeenten aangekondigd. Hiermee is vanaf 2025 tien jaar lang budget beschikbaar om gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven financieel te ondersteunen bij de noodzakelijke transitie en transformatie van de sociale infrastructuur. De vier gemeenten werken aan een gezamenlijke strategische visie voor een duurzame infrastructuur en betrekken hierbij het werkleerbedrijf. De middelen worden via een DU (decentralisatie uitkering) uitgekeerd aan de grootste gemeente, gemeente SWF, binnen het samenwerkingsverband. De hoogte van het bedrag wordt bepaald op basis van de maatstaf ‘doelgroepenregister gemeentelijke doelgroep’. Daarnaast hebben de gemeenten in 2024 incidentele middelen ontvangen voor het visietraject. Deze middelen zijn geoormerkt als krediet in de gemeentelijke begrotingen en specifiek bestemd voor het traject en de implementatie van de strategische visie.

Uiteraard vindt de besteding van de middelen plaats in nauwe afstemming en samenwerking tussen de deelnemende gemeenten. Rijksbijdrage sociale infrastructuur De rijksbijdrage sociale infrastructuur is bedoeld als extra ondersteuning voor mensen zonder indicatie beschut werk, maar die wel tijdelijk intensieve begeleiding nodig hebben via sociaal ontwikkelbedrijven. Deze bijdrage dekt onder andere overhead- en huisvestingskosten en versterkt de vangnetfunctie van de sociale infrastructuur. De bijdrage wordt vanaf 2025 toegekend aan individuele gemeenten via de Integratie-uitkering Participatie en is apart gepositioneerd naast Beschut Werk en Wsw-bijdragen. Ook deze bijdrage wordt verdeeld op basis van het doelgroepenregister en geldt voor alle gemeenten. Het budget groeit van € 19,8 miljoen in 2025 naar een structureel bedrag van € 35,9 miljoen vanaf 2035. De besteding van de rijksbijdragen sociale infrastructuur worden ook betrokken binnen het visietraject van de vier gemeenten. De vier gemeenten alloceren deze bedragen specifiek in hun begrotingen. b.6 en c.6 Mogelijkheid zienswijzen indienen op begroting GR door colleges en de regionale radenadviescommissie Werkvoorzienschap Fryslân-West De raden van de vier gemeenten hebben op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen het recht om een zienswijze in te dienen op de begroting van de GR.

De colleges kunnen de raden voor stellen wel of geen zienswijze in te dienen op de begroting, voorzien van een motivatie. Daarnaast kan de regionale radenadviescommissie Werkvoorzieningschap Fryslân-West ook de raden voor stellen wel of geen zienswijze in te dienen op de begroting. Deze radenadviescommissie is in 2024 ingesteld door het algemeen bestuur van de GR. De radenadviescommissie heeft als taak het algemeen bestuur te voorzien van advies over aangelegenheden van het werkvoorzieningschap, de besluitvorming van de gemeenteraden met betrekking tot het werkvoorzieningschap voor te bereiden en de gemeenteraden hieromtrent te adviseren. Het DB heeft op 3 april 2026 een adviesaanvraag via de colleges en de radenadviescommissie gestuurd naar de raden over de begroting. De raden hebben de mogelijkheid om binnen twaalf weken hun zienswijze in te dienen, of te besluiten geen zienswijze in te dienen. Conform de afgesproken werkwijze loopt dit dus via de radenadviescommissie.

3

De termijn loopt tot 27 juni 2026. Dit houdt in dat in Súdwest-Fryslân uiterlijk in de raad van 2 juli 2026 de zienswijze moet worden behandeld. Verwacht wordt dat er een eensluidend advies in de vier gemeenteraden zal worden behandeld. Het algemeen bestuur zal de zienswijze meenemen in de uiteindelijke besluitvorming over de begroting van de GR.

b.7 en c.7 Radenadviescommissie geen gezamenlijke zienswijze op de begroting 2027 De radenadviescommissie heeft besloten dat zij geen aanleiding ziet om een advies uit te brengen aan de gemeenteraden rond een gezamenlijke zienswijze op de begroting van 2027 van de GR. In bijlage 4 is de brief van de radenadviescommissie inzake de conceptbegroting GR toegevoegd. b.8 en c.8 Aandachtspunt RAC omvang doelgroepen en impact langere termijn De RAC geeft aan zorgen te hebben over de omvang van de doelgroepen en de gevolgen hiervan op de langere termijn. Het college onderschrijft deze zorgen en wil deze onder de aandacht brengen van het Algemeen Bestuur. Daarom worden de brief en de notulen van de radenadviescommissie doorgeleid naar het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West. De veranderingen in de omvang van de doelgroepen vormen tevens een belangrijke factor binnen het lopende visietraject sociale infrastructuur kwetsbare werkzoekenden. Dit aandachtspunt maakt reeds expliciet onderdeel uit van dit visietraject. Rol en bevoegdheid: Het college van burgemeester en wethouders is bevoegd om kennis te nemen van de conceptbegroting van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West en hierover een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen.

Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft de gemeenteraad de bevoegdheid om een zienswijze in te dienen op de (concept)begroting van de GR. De voorbereiding hiervan verloopt – conform de afgesproken werkwijze – via de radenadviescommissie, die de raden adviseert over het al dan niet indienen van een zienswijze. Het algemeen bestuur van de GR weegt eventuele zienswijzen van de raden mee bij de definitieve vaststelling van de begroting. In bijlage 4 is de brief van de raadsadviescommissie inzake de conceptbegroting GR toegevoegd. Risico’s: a.1 Rijksbeleid Als het rijk de rijksbijdrage SW naar beneden bijstelt heeft dit gevolgen voor de begroting. Dit is echter niet de verwachting. a.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Binnen de begroting is in hoofdstuk 2, p.12 en verder, ook de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen. Hier worden verschillende risico’s gekwantificeerd, benodigd voor de weerstandscapaciteit. Financiën: De eerste begroting 2027 van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West is structureel sluitend en voldoet aan de provinciale toezichtcriteria. Op basis van de geactualiseerde businesscase is de gemeentelijke bijdrage per structurele eenheid vanaf 2026 vastgesteld op € 0, waardoor ook in 2027 geen bijdrage van de gemeente Súdwest-Fryslân wordt gevraagd.

Juridisch: Wet Gemeenschappelijke Regelingen Participatiewet Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West Gemeentewet

4

Alternatieven: Een alternatief voor het voorgestelde besluit is het indienen van een zienswijze op de eerste begroting 2027 van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West. Gezien het feit dat de begroting structureel sluitend is, voldoet aan de provinciale toezichtcriteria, geen gemeentelijke bijdrage vraagt en aansluit bij de bestaande bestuurlijke en financiële afspraken, is hiervoor echter geen aanleiding. Ook de radenadviescommissie onderschrijft dit en adviseert geen gezamenlijke zienswijze in te dienen. Daarom wordt voorgesteld geen gebruik te maken van dit alternatief. Participatie: Sinds 2025 heeft de radenadviescommissie een actieve rol in dit proces. Zij adviseren de gemeenteraden om geen zienswijze in te dienen over de eerste conceptbegroting 2027. Communicatie: Het Dagelijks Bestuur van de GR Fryslân-West wordt geïnformeerd over het besluit. Planning en vervolgproces: Na behandeling in de aangesloten gemeenteraden vindt vaststelling in het Algemeen Bestuur van de GR plaats. Vervolgens dient de GR de vastgestelde eerste begroting 2027 in bij de Provincie Fryslân. Link(s) naar eerdere besluitvorming of (actieve) informatie: Niet van toepasssing Bijlage(n): 1. bijlage 1-aanbiedingsbrief DB bij begroting GR Fryslân-West aan radenadviescommissie 2. bijlage 2-aanbiedingsbrief DB bij begroting GR Fryslân-West aan de raden 3.

bijlage 3-eerste begroting 2027 GR Fryslân-West 4. bijlage 4-brief van radenadviescommissie inzake conceptbegroting GR Fryslân-West 5. bijlage 5- brief besluit geen zienswijze Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. C. Smits

5

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Eerste begroting 2027 gemeenschappelijke regeling Fryslân-West Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 mei 2026; besluit: a. kennis te nemen van de ontwerpbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West; b. geen zienswijze in te dienen op deze stukken en dit kenbaar te maken via bijgevoegde brief.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 2 juli 2026

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.