Raadsvoorstel - Definitief besluit garantstelling Warm Heeg

Ons nummer: R23.000227

*R23.000227*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Definitief besluit garantstelling Warm Heeg 21 december 2023 Doarp, Stêd en Omkriten 5 december 2023 Henk de Boer Projecten Johan Schippers

Voorstel: a. akkoord te gaan met het verlenen van een gemeentelijke financiële garantstelling voor rente en aflossing van een lening van maximaal € 14 miljoen die Warm Heeg B.V. aangaat voor de realisatie van een duurzaam warmtesysteem in Heeg; b. akkoord te gaan met het verkrijgen van zeggenschap in Warm Heeg B.V. dan wel Stichting Warm Heeg, om risico’s als gevolg van de garantstelling te kunnen verkleinen, en tegen een eventuele deelneming geen wensen en bedenkingen te hebben; c. de voor de garantstelling en de zeggenschap benodigde overeenkomsten en besluiten uit te laten werken en het college hieromtrent verder te laten besluiten. Samenvatting: Op 20 juli jl. heeft de raad in principe besloten een financiële garantstelling te verlenen voor een door Warm Heeg af te sluiten lening van € 13 miljoen. Daarbij heeft de raad het college de opdracht gegeven om de uitgangspunten voor de garantstelling te vertalen in concrete voorwaarden. Vanwege een te laag deelname percentage is er geen zelfstandige financiering mogelijk van het warmtenet. Warm Heeg heeft daarom gevraagd aan de gemeente om garant te staan voor de financiering. Alleen dan kan Warm Heeg de financiering rond krijgen. Op basis van de huidige business case is er een gemeentelijke garantstelling voor rente en aflossing van een lening van maximaal € 14 miljoen noodzakelijk om het project te kunnen financieren.

Belangrijke redenen voor deze verhoging zijn de naar verwachting hogere investeringsbedragen door indexering en hogere ontwikkelkosten voor Fase 3. Uit een doorrekening van de business case door een extern bureau blijkt dat deze realistisch is met een laag risicoprofiel. Indien er toch een beroep op de garantstelling zou moeten worden gedaan (worstcase scenario), dan is de inschatting dat, bij een garantie die 80% van de uitstaande lening dekt, het gaat om een bedrag van ongeveer € 2,2 miljoen. Daarmee zal een beslag op het weerstandsvermogen worden gelegd van maximaal € 500.000,-. Bij een positief besluit zal Warm Heeg samen met de gemeente en de (door Warm Heeg) geselecteerde financier uitwerken op welke wijze de zeggenschap wordt verdeeld en risico’s worden belegd en gemitigeerd. De financial close volgt dan in Q3 van 2024. Argumenten: Warm Heeg is bijna 5 jaar in voorbereiding. Hieronder is in grote lijnen aangegeven welke stappen er zijn gezet, welke keuzes er zijn gemaakt en welke beslissingen er zijn genomen. Burgerforumadvies De raad heeft het algemeen publiekelijk belang voor collectieve opwek van energie gedefinieerd met de vaststelling van het Burgerforumadvies (2020). Uit inwonersraadpleging bleek dat zij een grote rol voor de gemeente en inwoners zien t.a.v. duurzame energie. Dit heeft het burgerforum

1

vertaald in de volgende leidende principes: Wij willen ons geluk behouden, versterk de zelfbeschikking van de Mienskip, help ons om het samen te doen; van zelfbeschikking naar ‘samenbeschikking’, heb oog voor rechtvaardigheid en een eerlijke verdeling, en wees toekomstgericht. Als strategie is gekozen voor “leren door doen”. Waar zich de kans voordoet om een nieuwe warmtevoorziening aan te leggen wordt die benut. Dan kunnen er stappen worden gezet. Dit doen we met de keuze in te zetten op vier pilots. Warm Heeg is aangewezen als een van deze gemeentelijke pilots Bewonersinitiatief Warm Heeg Warm Heeg is een bewonersinitiatief dat is opgericht om het dorp Heeg te verduurzamen op basis van aquathermie. Een project van, voor en door Hegemers. Samen geven de inwoners van Heeg zelf vorm aan de warmtetransitie. Lokale participatie en betaalbaarheid zijn de uitgangspunten waarbij dorpsbewoners zeggenschap hebben over de collectieve warmtevoorziening. Warm Heeg wordt ondersteund door het Rijk. In totaal heeft Warm Heeg ca. € 9,5 miljoen euro vanuit het rijk ontvangen voor de ontwikkeling van het project. Het betrof hier subsidies afkomstig van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) en Nieuwe Warmte Nu (NWN). De wervingscampagne van Warm Heeg in mei/juni/juli 2023 leverde bijna 500 klanten op (44 % van de 1.100 inwoners).

Een mooi resultaat maar niet genoeg voor financiële zelfstandigheid. De stuurgroep Warm Heeg, bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente en van Warm Heeg besloot echter in juli 2023 om tóch in te zetten op vervolg van het project: 44% is een namelijk een prachtig resultaat voor een eerste pilot en vergelijkbare projecten in Denemarken laten zien dat het loont om te starten met de aanleg van een warmtenet bij ongeveer 50% deelname. De ervaring leert dat wanneer de schop de grond in gaat het aantal klanten stapsgewijs verder groeit. Principebesluit gemeenteraad garantstelling Op 20 juli jl. heeft de raad in principe besloten een financiële garantstelling te verlenen voor een door Warm Heeg af te sluiten lening van € 13 miljoen. Daarbij heeft de raad het college de opdracht gegeven om de uitgangspunten voor de garantstelling te laten vertalen in concrete voorwaarden. Na het raadsbesluit zijn de volgende aspecten nader onderzocht: •

Om te kijken of de risico’s van het project kunnen worden beperkt, is door Warm Heeg onderzocht of een gefaseerde aanleg de financiële risico’s kleiner maakt. Dit blijkt niet het geval te zijn.

•

Warm Heeg heeft financiers gevraagd een indicatief aanbod uit te brengen, met of zonder garantstelling door de gemeente. Uit de gesprekken van Warm Heeg met verschillende financiers blijkt definitief dat er geen financiering mogelijk is zonder gemeentelijke garantstelling. Op basis van de huidige business case is er een gemeentelijke garantstelling voor de benodigde lening van € 14 miljoen noodzakelijk om het project te kunnen financieren. Dit is € 1 miljoen hoger dan in eerste instantie was doorgerekend. Het verschil is te verklaren door de naar verwachting hogere investeringsbedragen door indexering en hogere ontwikkelkosten voor Fase 3.

•

Om de betrouwbaarheid van de businesscase te toetsen en de aanspraak op het weerstandsvermogen te bepalen, is in opdracht van de gemeente de business case doorgerekend en getoetst door een externe partij. De uitkomst daarvan is dat het een realistische business case is met een laag risicoprofiel waarbij het beslag op het weerstandsvermogen kan worden opgevangen binnen het beschikbare weerstandsvermogen.

Voor de financiële aspecten kan worden verwezen naar het kopje “Financien” Juridische aspecten

2

•

De staatssteunregels voor garantstelling zijn uitgezocht. Er zijn verschillende eisen verbonden aan garantstelling, zoals eisen aan een maximum garantstellingspercentage en de premie die de gemeente in rekening brengt over de garantstelling.

•

Om de risico’s als gevolg van de garantstelling te kunnen verkleinen zal verder worden onderzocht op welke wijze de gemeente invloed kan uitoefenen op Warm Heeg. Dit kan in de vorm van aandeelhouderschap, maar ook door het invullen van rollen als bestuurder of toezichthouder.

Toewerken naar een financial close Bij een positief besluit op dit voorstel door de gemeenteraad, kan Warm Heeg toewerken naar een Financial Close. Warm Heeg werkt dan samen met de gemeente en de door Warm Heeg geselecteerde financier uit op welke wijze de zeggenschap wordt verdeeld en risico’s worden belegd en verkleind. De financial close wordt verwacht aan het eind van het 3e kwartaal van 2024. Op dat moment is ook duidelijk hoe hoog de definitieve garantstelling en de verhoging van de weerstandscapaciteit wordt en welke voorwaarden de gemeente aan de garantstelling verbindt. Risico’s: De huidige businesscase van Warm Heeg is nog niet definitief. Tot aan de financial close kunnen de getallen wijzigen. De huidige warmtesector is enorm in beweging en dit kan leiden tot nieuwe inzichten waardoor de uitgangspunten kunnen veranderen. Bij tegenvallers (bijvoorbeeld het vollooprisico) binnen het project bestaat de kans dat Warm Heeg op termijn een beroep moet doen op een financiële garantstelling van de gemeente. (Zie ook “kopje” Financien). Financiën: Onderzocht is wat de impact zou zijn voor de gemeente bij een garantstelling voor Warm Heeg voor een lening van € 14 miljoen. Vanwege de Europese staatssteunregels kan de gemeente waarschijnlijk maar voor 80 % van de lening garant staan.

Als er werkelijk een beroep op de garantstelling wordt gedaan in een worst case scenario, dan zou het gaan om een bedrag van ongeveer € 2,2 miljoen, uitgaande van 80 % dekking van de lening. Bij 100 % dekking gaat het om bedrag van ongeveer € 2,8 miljoen. Het risico op dit scenario wordt zeer laag ingeschat. Op basis van het bedrag en het risicoprofiel zal een beslag worden gelegd op het weerstandsvermogen van maximaal € 500.000,- bij 80% dekking en € 600.000,- bij 100 % dekking. Dit kan worden opgevangen binnen het beschikbare weerstandsvermogen van € 8,3 miljoen. Andere opties: Het alternatief is dat de gemeente geen garantstelling afgeeft. Dan krijgt Warm Heeg de financiering niet rond en dat zou het einde van het project Warm Heeg betekenen. Wettelijke basis: Artikel 160 lid 2 Gemeentewet (deelname aan rechtspersonen) Het college besluit slechts tot de deelneming in vennootschappen indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Artikel 107 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (staatssteun) Wet markt en overheid Global Goals: 7. Betaalbaar en duurzame energie 11.

Duurzame steden en gemeenschappen Wie zijn betrokken: Stichting Warm Heeg Warm Heeg B.V.

3

Wijze van participatie: Het project Warm Heeg is een initiatief vanuit de Mienskip. In 2018 is het initiatief Warm Heeg gestart vanuit de energiecoöperatie Duurzaam Heeg U.A. In 2021 heeft de energiecoöperatie besloten om specifiek voor het project Warm Heeg een Stichting op te richten: Stichting Warm Heeg. De stichting heeft vervolgens Warm Heeg B.V. opgericht. Het is een project van en door Warm Heeg. De rol van de gemeente is vooral faciliterend. Digitale links naar informatiebronnen: www.Warmheeg.nl In welke fase: Voorbereidingsfase. Planning vervolg in de raad/LTA: N.v.t. Bijlage(n): 1. Notitie garantstelling Warm Heeg. 2. Raadsbesluit 20 juli 2023. 3. Presentatie Warm Heeg raadsinformatiebijeenkomst d.d. 11 oktober 2023. 4. Presentatie gemeente raadsinformatiebijeenkomst d.d. 11 oktober 2023. 5. Tarievenblad Warm Heeg.

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Definitief besluit garantstelling Warm Heeg Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023;

besluit:

a. akkoord te gaan met het verlenen van een gemeentelijke financiële garantstelling voor rente en aflossing van een lening van maximaal € 14 miljoen die Warm Heeg B.V. aangaat voor de realisatie van een duurzaam warmtesysteem in Heeg; b. akkoord te gaan met het verkrijgen van zeggenschap in Warm Heeg B.V. dan wel Stichting Warm Heeg, om risico’s als gevolg van de garantstelling te kunnen verkleinen, en tegen een eventuele deelneming geen wensen en bedenkingen te hebben; c. de voor de garantstelling en de zeggenschap benodigde overeenkomsten en besluiten uit te laten werken en het college hieromtrent verder te laten besluiten. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.