Raadsvoorstel - Beschikbaar stellen van geld voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte

Ons nummer: R22.000107

*R22.000107* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Beschikbaar stellen van geld voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte 29 september 2022 Doarp, Stêd en Omkriten 13 september 2022 Henk de Boer, Klimaat Elin Hoppenbrouwers

Voorstel: Een bedrag van € 524.000,- in te zetten voor de dekking van personeel, en dit bedrag te dekken uit de bijdrage van het Rijk. Samenvatting: Eind 2021 heeft de raad besloten aanvragen voor de programmabegroting 2022 van de Klimaatagenda niet toe te kennen. Dit in afwachting beschikbare middelen vanuit het Rijk. Afgesproken is dat wanneer er knelpunten ontstaan alsnog bedragen worden vrijgemaakt. Via de meicirculaire ontvangen we een bedrag van € 524.000,-. Omdat er nu knelpunten ontstaan adviseren wij dit geld ter beschikking te stellen. In totaal is er voor 2022 € 298.560,- nodig. Het resterende bedrag van € 225.440,- reserveren wij voor 2023. Argumenten: Op 3 februari 2022 heeft de raad de Klimaatagenda SWF 2022 vastgesteld. Jaarlijks stelt de raad een geactualiseerde Klimaatagenda vast, waarin opgenomen is wat bereikt is in het afgelopen jaar en welke activiteiten in het komende jaar plaats zullen vinden. De lange termijn doelstellingen zijn ook opgenomen. Eén van de activiteiten in de Klimaatagenda is de uitwerking van de Transitievisie Warmte (TVW). De TVW is vastgesteld door de raad op 30 september 2021. Met de Transitievisie Warmte geven wij invulling aan de afspraak die we via de VNG met het Rijk gemaakt hebben als invulling van het Klimaatakkoord ’ (bron: Klimaatakkoord, 28 juni 2019).

Het kabinet wil binnen de Gebouwde Omgeving voor 2030, anderhalf miljoen woningen van het aardgas afhalen. In Súdwest-Fryslân vallen 49.700 (peildatum 1 februari 2020) gebouwen onder de opgave Gebouwde Omgeving. Als wij bovenstaande doelstelling doorrekenen naar Súdwest-Fryslân dan moeten wij vóór 2030, 8000 woningen aardgasvrij maken. In de TVW geven wij aan hoe wij dit willen doen. Voor de uitvoering van de TVW is capaciteit en dus geld nodig. De middelen voor capaciteit zijn nodig om de volgende doelstellingen uit de Klimaatagenda SWF en Transitievisie Warmte SWF te halen: 1. 8000 woningen vóór 2030 van het aardgas halen (lopende projecten) 2. Alle woningen vóór 2050 van het aardgas halen 1. Wat is nodig om 8000 woningen vóór 2030 van het aardgas te halen Om 8000 woningen vóór 2030 van het aardgas te halen, is het nodig om ten minste de lopende projecten voort te zetten.

1

Al een aantal jaren (tijdsduur verschilt per project) werkt de gemeente Súdwest-Fryslân met de initiatiefnemers, namelijk met de inwoners, aan de volgende projecten: - Het Eiland (Sneek): 900 woningen (aquathermie) - Heeg: 1.069 woningen (aquathermie) - Bolsward: 4.777 woningen (heel Bolsward: restwarmte, geothermie, waterstof) - Workum: 2.041 woningen (restwarmte/aquathermie) Totaal: 8.787 woningen Op dit moment geven we binnen het programma Klimaatagenda, samen met de bewoners, vorm aan de energietransitie. Het gaat nu om de initiatieffase en de ontwikkelfase. Hierop volgt voor alle projecten de uitvoeringsfase en de exploitatiefase. De komende tijd zullen steeds meer projecten richting uitvoeringsfase gaan. Dit laatste zal meer ambtelijke inzet vragen. De totale aanvraag voor formatie 2022 bedraagt €298.560. Een bedrag van €198.205 is nodig om een deel van de huidige formatie te dekken, namelijk de Energiecoördinator, de Projectleider Aanbesteding en de Programmasecretaris. Het gaat hierbij om dekking van het hele jaar. Een bedrag van €100.355 is nodig om aanvullende formatie in 2022 te dekken. We hebben extra nodig: een projectleider initiatieven aardgasvrije wijken, een contractenspecialist, en ondersteuning voor 2 projectleiders. Het gaat hierbij om een deel van het jaar 2022, omdat het nieuwe personeel nog moet worden aangesteld.

Juridisch Contractenspecialist Enkele Wijkuitvoeringsplannen (Het Eiland in Sneek en Heeg) bevinden zich in de overgangsfase/ kantelpunt van haalbaarheidsonderzoek naar de uitvoering. Voor de aanbesteding- en contractfase is procesbegeleiding nodig met kennis en ervaringen op gebied van: Geïntegreerde contractvormen; Begeleiding processen rondom concurrentiegerichte dialogen; Juridische kennis rondom de warmtewet. Wij hebben extra middelen nodig omdat de aanvragen voor de Klimaatagenda niet gehonoreerd werden eind 2021. Wij hebben daarom nu extra middelen voor huidige capaciteit en voor aanvullende capaciteit nodig. Dat is nodig om de taken uit te voeren, die nodig zijn om het doel van 8000 woningen aardgasvrij vóór 2030 te halen. 2. Wat is nu nodig om alle woningen vóór 2050 van het aardgas te halen Om de nationale klimaatdoelen te halen is het nodig dat de Gebouwde Omgeving voor 2050 van het aardgas afgaat. Met de Gebouwde Omgeving bedoelen wij alle woningen en de gebouwen van de publieke en commerciële dienstverlening. Gemeenten spelen volgens het Klimaatakkoord een cruciale rol om deze woningen van het aardgas te halen. Om deze reden hebben gemeenten de regierol in de warmtetransitie. In Súdwest-Fryslân vallen 49.700 (peildatum 1 februari 2020) gebouwen binnen de opgave Gebouwde Omgeving.

Projectleider initiatieven aardgasvrije wijken Met de vaststelling van de Transitievisie Warmte in september 2021 heeft de raad besloten dat initiatieven van onderop voorrang krijgen. Om wijken of kernen van het aardgas te kunnen halen, zullen wij moeten inspelen op initiatieven, pilots en ontwikkelingen (geïnitieerd door bijv. energiecoöperaties, woningcorporaties en marktpartijen). Een initiatief zit niet zomaar in de ontwikkel- of uitvoeringsfase. Het kost tijd om hier naar toe te werken. Als wij die initiatiefnemers ondersteunen: - Is de kans groter dat we de lange termijn doelstellingen halen. - Zorgen zij voor draagvlak (zie ook burgerforumadvies). We zien dat er meerdere wijken of dorpen zijn, die zelf het initiatief nemen om van het aardgas af te gaan, bijvoorbeeld Reahûs, Dearsum, Koudum of Woudsend. Dit zijn serieuze energiecoöperaties, de goed draagvlak kunnen organiseren. - Krijgen we er vrijwilligers bij. Door het ondersteunen van initiatieven door een projectleider, creëren wij een multiplier effect. Want de inzet van de uren van de projectleider zien wij in een veelvoud terug in de uren van de vrijwilligers.

2

-

Houden wij ons aan de leidende principes die we met elkaar hebben afgesproken. In de Transitievisie Warmte (vastgesteld door de raad op 30 september 2021) zijn de leidende principes opgenomen die gehanteerd worden bij de uitwerking van de Transitievisie Warmte: de voornaamste principes zijn: o Wij zetten in op energie uit de samenleving. o Wij gaan uit van mogelijk maken. De voornaamste leidende principes uit het Burgerforum advies (vastgesteld raad 29 september 2020): o Versterk de zelfbeschikking van Mienskip. o Help ons om het samen te doen. Onder bepaalde voorwaarden (bijv. het moet een gedragen collectief zijn) werken we mee aan deze initiatieven. Wij komen dit jaar nog met een schillenplan (uitwerking) hiervoor, zoals we hebben aangekondigd in de Klimaatagenda SWF 2022. Risico’s: Het is mogelijk dat vanuit de samenleving de komende jaren nieuwe schil 2 projecten zich aandienen. Op dit moment focust het college op de 4 wijken / projecten die beschreven staan. Bij nieuwe projecten van onderop zal te zijner tijd bekeken worden of hiervoor capaciteit vrij gemaakt moet worden. Als een project van de ontwikkelfase naar de uitvoeringsfase gaat zal dit meer capaciteit van de organisatie vragen. We zullen steeds kijken naar uniforme manieren om te ondersteunen, zodat we steeds effectiever worden. Ook hier zal te zijner tijd bekeken worden of de bestaande capaciteit afdoende is.

Financiën: Aan te vragen voor capaciteit programma Klimaatagenda voor 2022: In totaal is er in 2022 € 198.205,- nodig voor dekking van huidige capaciteit over heel 2022 en een deel (€ 100.355) voor aanvullende capaciteit voor het laatste deel van 2022 (augustus tot en met december). Dekking In totaal is voor 2022 € 298.560,- nodig. Voorstel is om dit vanuit de uitkering van het rijk (€ 524.000) te betalen. Het resterende bedrag van € 225.440,- reserveren wij voor 2023. Deze aanvraag gaat alleen over 2022 en is, voor wat betreft het nieuwe personeel, alleen voor de tweede helft van het jaar bedoeld. Voor de programmabegroting van 2023 en verder gaan we uit van capaciteitsbehoefte voor volledige jaren. Dit betekent dat de aanvraag voor volgend jaar hoger zal zijn. Andere opties: - Alternatief is dat de raad die middelen niet beschikbaar stelt. Wij zullen dan lopende projecten moeten aanwijzen die wij niet zullen uitvoeren. Consequentie is dat wij voor 2030 geen 8000 woningen van het aardgas halen. - Alternatief is dat de raad geen middelen beschikbaar stelt voor een projectleider voor nieuwe initiatieven. Dan kunnen wij nieuwe initiatiefnemers niet ondersteunen. Gemiddeld duurt het opstellen van een WijkUitvoeringsPlan (WUP; een plan om een wijk van het aardgas te halen) 3 tot 4 jaar en het uitvoeren van een WUP voor kern of wijk: 5 tot 6 jaar.

Dat betekent dat we geen speling meer hebben. Als we later aan de slag gaan met de wijken, houden we ons niet aan het akkoord dat we gesloten hebben. Dit kan ertoe leiden dat het Rijk ingrijpt. In 2019 heeft 99,7 procent van de gemeenten (waaronder SWF) ingestemd met Klimaatakkoord. Gemeenten hebben inspraak gekregen. Wij hebben ons hieraan geconformeerd en we hebben subsidie ontvangen en besteed aan de TVW. Wettelijke basis: - Klimaatakkoord, Klimaatwet - Klimaatagenda SWF 2022

3

Global Goals: • • • •

Betaalbare en duurzame energie (energiearmoede); door het aardgasvrij maken van woningen maken wij onszelf minder afhankelijk van aardgas (en mogelijk energie) uit het buitenland. Hierdoor worden de kosten voor energie voor de toekomst beter beheersbaar. Duurzame steden en gemeenschappen; het aardgasvrij maken van wijken draagt bij aan de verduurzaming en toekomst bestendig maken van onze steden en gemeenschappen. Klimaatactie; de verduurzaming betekend minder CO 2 uitstoot en draagt daarmee bij aan de Klimaatdoelen van de VN. Partnership om doelstellingen te bereiken; nationale en internationale samenwerking geeft ons de mogelijkheid om aanspraak te maken op landelijke en Europese subsidies.

Wie zijn betrokken: Stakeholders, inwoners. Wijze van participatie: Participatie verloopt via de wijkuitvoeringsplannen. Digitale links naar informatiebronnen: Transitievisie Warmte Klimaatagenda SWF 2022 In welke fase: Initiatieffase en ontwikkelfase Planning vervolg in de raad/LTA: n.v.t. Bijlage(n): n.v.t. Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries,

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Beschikbaar stellen van geld voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 12 juli 2022; besluit: Een bedrag van € 524.000,- in te zetten voor de dekking van de capaciteit, en dit bedrag te dekken uit de bijdrage van het Rijk. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 29 september 2022

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.