Raadsvoorstel - Beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby - 2024 en fierder

Ons nummer: R23.000192

*R23.000192*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseurs

Beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder 21 december 2023 Boarger en Mienskip 6 december 2023 Petra van den Akker Cultuur en Sport Linda Ligthart en Antoinette Posthuma

Voorstel: De beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder vast te stellen. Samenvatting: In Súdwest-Fryslân streven we naar het creëren van een omgeving die zowel jongere als oudere generaties omarmt en naar een plaats waar gelijke kansen voor iedereen de sleutel zijn tot een gelukkig en gezond leven. We zijn vastbesloten om brede welvaart, geluk en positieve gezondheid van al onze inwoners te bevorderen. Deze doelen vormen de kern van de gemeentelijke koers voor de komende jaren. We kiezen als gemeente voor een ‘koers met een brede impact en zoveel mogelijk preventie’. In een wereld die steeds meer individualiseert is kunst en cultuur nodig. Kunst en cultuur verbindt, het inspireert en confronteert ons met de uitdagingen van deze tijd. Denk aan polarisatie en groeiende ongelijkheid. Cultuurbeleid draagt bij aan het welzijn en de brede welvaart van onze inwoners. Bij brede welvaart gaat het niet alleen over geld, maar ook over kwaliteit van leven. Cultuur speelt een cruciale rol bij het samenbrengen van mensen en het vergroten van veerkracht en zelfredzaamheid. Er wordt geïnvesteerd in een sociale basis, waarbij iedereen mee kan doen. Kunst en cultuur worden gebruikt als middel om samen met lokale partners ontmoeting en dialoog in de wijken te faciliteren.

Denk hierbij ook aan het belang van het verenigingsleven, waar mensen met elkaar plezier maken, met elkaar praten en elkaar ondersteunen als dat nodig is. Cultuur(participatie) en ook sport en bewegen dragen bij aan (mentaal) gezonde en gelukkige inwoners. We erkennen cultuur als een positieve kracht, die verbindt. Het levert de gemeente voordelen op als kunst en cultuur (nog meer) preventief worden ingezet, net als voor het vergroten van participatie en bijvoorbeeld de aanpak van eenzaamheid en armoedebestrijding. Het geactualiseerde cultuurbeleid De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder is het beleidskader, de leidraad , die de richting geeft aan de toekomst van cultuur in Súdwest-Fryslân. Het vormt de basis waarop we bouwen, groeien en ons culturele landschap verrijken, terwijl we tegelijkertijd flexibel genoeg blijven om in te spelen op nieuwe uitdagingen en kansen die zich voordoen. Actualisatie en aanscherping De vorige beleidsnota, Samenwerken aan Cultuur 2017-2021, is ook na 2021 het beleidskader voor Cultuur gebleven. De ambities die in deze beleidsnota zijn geformuleerd zijn nog steeds actueel. Dit vinden de stakeholders in het culturele veld ook. Daarom worden ze ook in de nieuwe beleidsnotitie als leidraad gehanteerd. Het gaat om deze vier ambities: • • •

Ambitie 1: Instellingen, organisaties en inwoners werken samen aan cultuur Ambitie 2: Er is verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod Ambitie 3: Iedereen doet mee aan cultuur

1

•

Ambitie 4: Cultuureducatie is bereikbaar voor iedereen en verankerd in het onderwijs

Samen met de culturele- en maatschappelijke partners is er in de afgelopen periode veel bereikt. Daarom kiezen we voor actualisatie en aanscherping van het beleid in plaats van een geheel nieuw kader neer te zetten. De vier ambities zijn nog steeds de juiste, maar verdienen meer richting en concretisering. Met als uiteindelijk doel om aansluiting te blijven vinden bij de vraag en de behoeften van onze mienskip. Dit besluit is mede genomen op basis van de eensgezindheid van het veld dat herhaling van het arbeidsintensieve proces zoals in 2017 niet nodig is. Proces Om te komen tot actualisatie en aanscherping van het geactualiseerde beleid hebben we een aantal lijnen uitgezet: 1. Er is breed een enquête uitgezet in de gemeente. Deze enquête is onder de aandacht gebracht bij inwoners, culturele instellingen, verenigingen en andere relevante partijen. We onderzochten hoe mensen het culturele aanbod in Súdwest-Fryslân ervaren, wat hun perspectief op bereikbaarheid en toegankelijkheid van culturele voorzieningen is en hoe zij kijken naar de spreiding van het aanbod. 2. Er is gebruik gemaakt van data (zowel intern als extern), waaronder gegevens van het Planbureau Fryslân en Data-Fryslân. 3. Er zijn diverse diepte-interviews gehouden met externe partners.

Zo is er gesproken met de vertegenwoordigers van het Cultuurplein, een afvaardiging van het amateurveld, Cultuurbureau Akte2, Stichting Sociaal Collectief en Provinsje Fryslân. Naast deze diepteinterviews hebben we van het Cultuurplein een brief met ideeën en aandachtspunten mogen ontvangen. Over deze brief heeft nog een afzonderlijk gesprek plaatsgevonden. Deze waardevolle input is gedeeltelijk geïntegreerd in de themabijeenkomst om zo ook de ambities aan te kunnen scherpen. 4. Tegelijkertijd zijn intern gesprekken gevoerd met beleidsadviseurs van onder andere Sport, Toerisme, Archief en Erfgoed en Beleid Sociaal Domein. Daarnaast is het te actualiseren cultuurbeleid ook getoetst aan andere gemeentelijke beleidsstukken. 5. Op 30 juni werd, in samenwerking met het Cultuurplein, een themabijeenkomst georganiseerd in Theater Sneek over het te actualiseren cultuurbeleid. Deze goed bezochte bijeenkomst was vrij toegankelijk voor inwoners, vertegenwoordigers van instellingen en raadsleden. 6. Op 29 november 2023 vindt er nog een informerende bijeenkomst voor de raad plaats. Deze bijeenkomst wordt samen met Sport georganiseerd en gaat in op het proces van het cultuuren sportbeleid. Argumenten: Het cultuurbeleid reikt verder dan alleen de doelen van het beleidsterrein Cultuur.

Het draagt bij aan de realisatie van overkoepelende doelstellingen in het Sociaal Domein, met name op het gebied preventie, participatie, jeugd en het dichtbij inwoners (willen) staan. In de notitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder schetsen we allereerst de context van het nieuwe beleid. We gaan in op de relatie tussen de gemeentelijke koers en het nieuwe cultuurbeleid, we beschrijven het proces van totstandkoming van het beleid en gaan in op de grote maatschappelijke opgaven waaraan cultuur bijdraagt of kan bijdragen. Hierbij zoomen we ook in op de opgaven binnen Súdwest-Fryslân. Alvorens we ingaan op de uitwerking van de vier ambities, staan we in de notitie stil bij de resultaten van de enquête die we hebben uitgezet over de beleving van cultuur in onze gemeente. Deze enquête is door 454 respondenten ingevuld. Cultuur in onze gemeente is beoordeeld met het gemiddelde cijfer 7,2. Bijna 75% van de respondenten gaf aan graag (nog) meer culturele activiteiten te willen ondernemen. In de notitie hebben we de uitkomsten verwerkt in een infographic. Vervolgens gaan we per ambitie in op: waar zijn we trots op, wat valt op en welke kansen zien we. Tevens hebben we een streefbeeld per ambitie geformuleerd. Voor een overzicht van de streefbeelden per ambitie en de concrete acties waar we op in zetten, verwijzen we naar het hoofdstuk Notitie in één oogopslag.

Daarnaast werken we binnen de gemeente met een programmatische en gebiedsgerichte uitvoeringsaanpak. Deze aanpak beoogt bij te dragen aan het verwezenlijken van de bestuurlijke ambities. In het geactualiseerde cultuurbeleid zoeken we aansluiting bij deze werkwijze, zodat we

2

met elkaar nog meer (domein overstijgende) samenhang en samenwerking op actiepunten (of: grotere opgaven) kunnen realiseren. Volledigheidshalve wordt inhoudelijk verwezen naar bijgevoegd beleidsdocument. Risico’s: Voor de realisatie van ambities is continuïteit in de samenwerking met en vanuit verschillende partners nodig. De rol van de gemeente is hierbij veelal faciliterend en stimulerend. Financiën: Het aangescherpte cultuurbeleid stellen we op binnen de huidige bestaande financiële kaders. We hebben gekeken naar de bedragen die we daadwerkelijk aan instellingen en initiatieven kunnen beschikken voor activiteiten. Binnen de cultuurbegroting 2024 is daarvoor een bedrag beschikbaar van circa 7,1 miljoen euro. Via de gemeentelijke begroting of een subsidieregeling is vastgelegd voor welke instellingen en organisaties het geld voor cultuur is bestemd. Het vrij te besteden budget is verwaarloosbaar. Het subsidieniveau aan de culturele instellingen, regelingen, commissies, stichtingen en verenigingen blijft het komende jaar op peil. De verlening van de subsidies gebeurt in een beperkt aantal gevallen nog op basis van een historische grondslag. In deze gevallen vindt op korte termijn een herijking plaats. In een eerder stadium is voor de meeste budgetten een nieuwe regeling opgesteld of zijn bestaande regelingen geharmoniseerd. De herijking wordt in 2024 afgerond.

Gezien de beperkte vrije ruimte in het budget wordt gekeken naar waar kansen liggen. Een essentieel onderdeel van het cultuurbeleid is samenwerking, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als daarbuiten. We zoeken actief (nog) meer verbinding met andere beleidsterreinen, zowel binnen als buiten het Sociaal Domein. Gedeelde doelen bieden kansen voor meer integrale en financiële samenwerking. Dit betekent dat we niet alleen onze eigen culturele middelen willen inzetten, maar ook kijken naar mogelijkheden om budgetten samen met andere beleidsterreinen in te zetten om de culturele ambities te ondersteunen. Doorkijk naar mogelijke toekomstige uitgaven In dit geactualiseerde beleid worden kansen benoemd om de vier ambities verder te versterken. In sommige gevallen zijn deze kansen afhankelijk van extra financiële middelen. Hoewel we in deze beleidsnota in eerste instantie uitgaan van de bestaande budgetten lijkt het noodzakelijk om voor de voortzetting van belangrijke regelingen zoals Leve de vereniging en Een jaarrond of de gewenste uitbreiding van cultuurcoaches, op termijn, extra middelen vrij te spelen. Andere opties: Een alternatief voor deze aanscherping van het beleid is geen beleid opleveren of een geheel nieuw beleid ontwikkelen. In beide gevallen wordt dit niet gezien als wenselijk, omdat dit niet breed gedragen wordt.

Ook het culturele veld heeft aangegeven achter aanscherping van de vier ambities te staan. Een andere optie zal de uitvoering lastig maken en ook een nieuwe planning betekenen. Wettelijke basis: Gemeenten mogen hun eigen cultuurbeleid bepalen. Global Goals: Voor onze culturele instellingen zijn de Sustainable Development Goals (SDG’s) van belang. De instellingen zijn maatschappelijk betrokkenen instellingen en willen bijdragen aan onder andere: gelijke kansen voor iedereen, onderwijs, welzijn, gendergelijkheid, plekken bieden voor ontmoeting, werken aan versterken van gemeenschappen, samenwerking. Doelen waaraan culturele instellingen een bijdrage kunnen leveren zijn met name: SDG 3: goede gezondheid en welzijn SDG 4: kwaliteitsonderwijs SDG 5: gendergelijkheid SDG 8: eerlijk werk en economische groei SDG 9: industrie, innovatie en infrastructuur SDG 11: duurzame steden en gemeenschappen SDG 15: leven op het land

3

SDG17: partnerschap om doelstellingen te bereiken Als gemeente kunnen we hier in de uitvoering op sturen. Door bewustwording te stimuleren en instellingen aan te moedigen om initiatieven, die bijdragen aan de SDG’s, te omarmen kunnen we gezamenlijk werken aan de ontwikkelingsdoelen. Wie zijn betrokken: Extern: Cultuurplein Súdwest-Fryslân, culturele organisaties, verenigingen, (maatschappelijke) instellingen en inwoners. Intern zijn diverse adviseurs vanuit verschillende beleidsvelden betrokken. Wijze van participatie: Er zijn meerdere vormen van participatie ingezet zoals het uitzetten van een enquête, afname van diepte-interviews (intern en extern) en de organisatie van een themabijeenkomst (30 juni 2023). De conceptnotitie is voor feedback teruggelegd aan de stakeholders. Ontvangen opmerkingen zijn daar waar mogelijk verwerkt in de notitie. Digitale links naar informatiebronnen: Impressie Themabijeenkomst 30 juni 2023 https://youtu.be/MZ19EFOKjss In welke fase: Vaststelling van de beleidsnotitie. Bij akkoord van de gemeenteraad wordt in de volgende fase (verder) uitvoering gegeven aan de beschreven ambities en acties. Planning vervolg in de raad/LTA: - Het college wordt eind 2026 via een evaluatie geïnformeerd over de voortgang van het beleid en de uitvoering ervan. De raad wordt dan ook geïnformeerd via actieve informatie. We hebben geen einddatum gekoppeld aan de nota.

Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid, wordt één keer per drie jaar een enquête gehouden over de beleving van cultuur in Súdwest-Fryslân. Dit helpt om de voortgang van het cultuurbeleid en de implementatie van actiepunten te kunnen evalueren. De resultaten van de enquête worden gekoppeld aan een evaluatie over de voortgang van het beleid en de acties. Door deze evaluatie kunnen we kijken wat goed gaat, welke uitdagingen er zijn en óf en hoe we moeten bijsturen. - Subsidies: naar aanleiding van de herijking die in 2024 wordt afgerond worden wellicht nieuwe regelingen opgesteld die binnen het mandaat van het college moeten worden vastgesteld. Ook voor mogelijke aanpassingen in subsidieregelingen die voortvloeien uit het nieuwe beleidskader geldt dit. Bijlage(n): 1. Beliedsnotysje De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023;

besluit:

De raad besluit de beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 21 december 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.