Raadsvoorstel - Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening)

Ons nummer: R23.000160

*R23.000160*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening). 23 november 2023 Boarger en Mienskip 8 november 2023 Marianne Poelman Beleid Sociaal Domein Jan Willem Scherpenzeel

Voorstel: a. het Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening) vast te stellen; b. kennis te nemen van de notitie bewindvoering. Samenvatting: De komende vier jaren willen we als gemeente bereiken dat voor iedere inwoner de basis op orde is: Voldoende inkomen om gezonde keuzes te maken, een betaalbaar huis, een groene en gezonde leefomgeving en voldoende kansen om mee te doen aan de mienskip. Wij streven daarmee naar bestaanszekerheid voor de inwoners van SWF. Het beleidskader bestaanszekerheid, deel 1 (minimaen armoedebeleid, schuldhulpverlening) (hierna te noemen het beleidskader) belicht dat wat wij als gemeente doen op de onderdelen minima- en armoedebeleid en schuldhulpverlening. Het beleidskader gaat over de inrichting van het minimabeleid het armoedebeleid en de schuldhulpverlening. De grondslag hiervoor ligt onder andere in de gemeentelijke belastingen, de participatiewet en de wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Wij gaan in dit beleidskader dieper in op de vele ontwikkelingen op het gebied van minima- en armoedebeleid en schuldhulpverlening. Ook geven wij een doorkijkje naar waar wij als gemeente al aan werken en waar wij de komende jaren extra focus op willen leggen. Regelmatig wordt in het beleidskader verwezen naar de uitvoeringsagenda.

Dit is een apart op te stellen agenda van activiteiten waarlangs het beleid wordt gerealiseerd. Deze agenda wordt regelmatig op basis van ontwikkelingen, voortgang en evaluaties geactualiseerd door het kernteam. Het kernteam bestaat uit medewerkers van Bibliotheek Mar en Fean, Sociaal Collectief, Solidair Friesland,ervaringsdeskundigen, Cliëntenraad Werk & Inkomen, Project Financieel Gezond, Woningbouwcorporatie Accolade, Huurdersvereniging Sneek en medewerkers van onze gemeente (beleid, schuldhulpverleners, accountmanager werk en ondernemen en communicatie). De activiteiten op de uitvoeringsagenda zijn onder andere gericht op versterking van de inkomenspositie van onze inwoners. Ze dragen daardoor bij aan het vergroten van de bestaanszekerheid van inwoners. Aan de uitvoeringsagenda wordt momenteel met het kernteam gewerkt. Zodra de uitvoeringsagenda gereed is wordt deze ter informatie aangeboden aan de raad. Over de voortgang en inhoud van de uitvoeringsagenda zullen wij de raad minimaal jaarlijks informeren.

Argumenten: Bestaansonzekerheid:

1

Momenteel leeft naar schatting één op de vijf huishoudens in SWF op of rond de armoedegrens. Vermoedelijk is het werkelijke aantal hoger. Er is dus sprake van bestaansonzekerheid voor meer dan 7000 huishoudens. De acties die voortvloeien uit het beleidskader dragen bij aan de bestrijding daarvan en vergroten de kansen op bestaanszekerheid voor deze huishoudens. Maatschappelijke opbrengsten: Doordat er straks sprake is van minder armoede kunnen meer inwoners actief mee doen aan de samenleving. Inwoners zullen minder vaak afhaken of verstek laten gaan vanwege beperkte financiële middelen. Inwoners met een hulpvraag krijgen de ondersteuning die nodig is om daar in de toekomst naar vermogen mee om te gaan. Dit biedt naast zelfredzaamheid ook ruimte voor samenredzaamheid. Een en ander werkt onder andere ook door op het welbevinden, de gezondheid en het vertrouwen in de toekomst. Ondersteunende trajecten: De in het beleidskader voorgestane doorontwikkeling en optimalisatie van diverse schuldhulpverleningstrajecten leiden tot het door de inwoner eerder onderkennen van (aanstaande) schuldenproblematiek, het voorkomen van escalatie daarvan, een zo licht als mogelijk en zo zwaar als noodzakelijke hulpverleningsfase gevolgd door passende nazorg. Daarnaast zullen een aantal trajecten (zoals beschermingsbewind) efficiënter en effectiever verlopen.

Inwoners zijn hierdoor eerder schuldenvrij of krijgen eerder lichtere vormen van ondersteuning. Lange termijn agenda (LTA): Het beleidskader geeft antwoord op drie onderwerpen van de LTA. Zo wordt de pauzeknop bij schulden onderdeel van de instrumentenkeuze bij de inrichting van de schuldhulpverlening en is het als zodanig onderdeel van de uitvoeringsagenda schuldhulpverlening. De motie van stofkam naar bezem vraagt aandacht voor het samenstelling en de samenhang van het pakket aan minimaregelingen. Evaluatie en actualisatie hiervan is een onderdeel van de uitvoeringsagenda voor het minimabeleid. Tenslotte maakt de voorgestelde nulmeting aangaande schuldhulpverlening onderdeel uit van de voorbereiding van de aanbesteding schuldhulpverlening. Dit traject is als zodanig terug te vinden op de uitvoeringsagenda schuldhulpverlening. Notitie Beschermingsbewind: Medio maart 2023 is de notitie beschermingsbewind opgeleverd. Beschermingsbewind wordt vaak vergoed vanuit de bijzondere bijstand. Dit brengt de nodige kosten met zich mee. De notitie is het resultaat van een zoektocht naar andere c.q. goedkopere vormen van begeleiding van inwoners die aangewezen zijn op beschermingsbewind. Dit naar aanleiding van vragen uit de raad. De uitkomsten van de notitie zijn geïntegreerd in het beleidskader onder het kopje schuldhulpverlening.

Proces: Het tot stand komen van het beleidskader heeft de nodige tijd gekost. Veel partners en professionals (gemeentelijk maar ook extern) zijn er bij betrokken. Ontwikkelingen op het vlak van armoede-, bestaansonzekerheid- en schuldenbestrijding hebben geleid tot diverse herijkingen c.q. verdiepingsslagen van het beleidskader. Het beleidskader is tot stand gekomen op basis van signalen uit de samenleving en betrokkenheid van partners en gemeentelijke teams. Het is daardoor realistisch en open voor groei en doorontwikkeling. Op 5 oktober 2023 heeft de Cliëntenraad Werk en Inkomen Súdwest-Fryslân zich over het beleidskader gebogen. Op 10 oktober reageerde de cliëntenraad als volgt. “De Cliëntenraad Werk en Inkomen Súdwest-Fryslân is van mening dat het beleidskader een heldere weergave geeft van het uitgevoerde en nog te ontwikkelen en uit te voeren beleid van de gemeente SWF, en dat zij geheel achter dit beleid staat in het kader van de bestaanszekerheid voor alle inwoners.” Te realiseren doelen: Armoedebeleid: • Huishoudens hebben genoeg inkomen om gezonde keuzes te maken. • We hebben duurzame oplossingen die voorkomen dat inwoners/huishoudens (opnieuw) in armoede leven.

2

• Er is speciale aandacht voor kwetsbare huishoudens. Minimabeleid: • Huishoudens met een inkomen onder 120% van het bijstandsniveau krijgen de ondersteuning die nodig is om rond te kunnen komen; • Zowel intern als met onze partners werken we vanuit verschillende disciplines samen om problemen op het gebied van inkomen te voorkomen en op te lossen. Schuldhulpverlening: • Inwoners en ondernemers met financiële problemen krijgen maatwerkondersteuning voor het bereiken van financiële (zelf)redzaamheid. Hierbij geldt het principe: zo uitgebreid als mogelijk en zo intensief als nodig. • In de loop van 2024 is er een compleet werkproces voor zowel ondernemers als inwoners. • Eind 2024 zijn er verdere samenwerkingsafspraken gemaakt met bewindvoerders over de in, door- en uitstroom van cliënten van wie de bewindvoering wordt betaald vanuit de bijzondere bijstand. Risico’s: 1) Meer gebruik van minimaregelingen, schuldhulpverlening en regelingen in het kader van armoedebestrijding kunnen leiden tot begrotingsoverschrijdingen; 2) Meer gebruik van bovenstaande zaken kan ook leiden tot druk op de personele bezetting; 3) Het verbeteren van de schuldhulpverlening kan gepaard gaan met extra kosten voor instrumenten, personeel en methodieken. Financiën: Via de meerjarenbegroting is voorzien in de financiering van het beleidskader.

Indicatief betreft dit een totaal bedrag van € 5.945.000,- Ongeveer 64% van dit bedrag betreft minimaregelingen. E.e.a. is exclusief overheadkosten. Een nadere uitwerking van de financiën is meegenomen in de bijlage van het beleidskader. De voorgenomen activiteiten vinden plaats binnen dit budget. Mocht het budget ontoereikend zijn dan wordt op basis van een financiële onderbouwing via de gebruikelijke weg een beroep gedaan op extra middelen. Andere opties: N.v.t. Wettelijke basis: Vanaf 1965 zijn wij als gemeente verantwoordelijk voor de armoedebestrijding (momenteel op basis van de Participatiewet). De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2021 vormt de wettelijke basis voor de schuldhulpverlening. Global Goals: Geen armoede en geen honger zijn de eerste twee (van de 17) Sustainable Development Goals waarvoor onze gemeente zich hard maakt. Het beleidskader is gericht op het voorkomen en terugdringen van armoede en honger. Wie zijn betrokken: Uitvoerende medewerkers, Beleidsadviseurs, Teamleiders, Gebiedsteams, Bibliotheek Mar en Fean, Sociaal Raadsvrouw (Sociaal Collectief), Budgetmaatjes, Ervaringsdeskundigen, Cliëntenraad Werk & Inkomen, Projectleider Financieel Gezond, Woningbouwcorporatie, Huurdersvereniging Sneek.

Wijze van participatie: Onder andere: Plenaire start (opiniërende bijeenkomst) met alle betrokken partijen, deelname aan diverse team overleggen, gesprekken met teamleiders, gesprekken met groepen medewerkers, gesprekken met de contactpersonen van de werkgroepen, actief meelezen en becommentariëren door het kernteam. Digitale links naar informatiebronnen: Schaarste: hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen – Sociale Vraagstukken Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid | Rapport | WRR https://www.datafriesland.nl/armoede/

3

In welke fase: Bestuurlijke besluitvorming Planning vervolg in de raad/LTA: De eerste sessies voor het opstellen van de uitvoeringsagenda met het Kernteam vinden plaats in oktober 2023. De definitieve versie van de agenda zal de raad t.z.t. ter informatie ontvangen. Wij zullen de raad informeren over de voortgang van de uitvoering van het beleidskader.

Bijlage(n): 1. Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening). 2.Notitie bewindvoering. 3.Advies Cliëntenraad Werk en Inkomen. Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening) Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 17 oktober 2023; besluit:

a. b.

het Beleidskader Bestaanszekerheid, deel 1 (minima- en armoedebeleid, schuldhulpverlening) vast te stellen; kennis te nemen van de notitie bewindvoering. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 november 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.