Raadsvoorstel - Beheerplan begraafplaatsen

Ons nummer: R24.000092

*R24.000092*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur Voorstel: a.

Beheerplan begraafplaatsen 18 juli 2024 Doarp, Stêd en Omkriten 2 juli 2024 Henk de Boer Groen Rebekka Cornelisse

Het beheerplan begraafplaatsen vast te stellen.

Samenvatting: Ontwikkelingen en problematiek op begraafplaatsen zijn aanleiding voor het opstellen van een beheerplan op de gemeentelijke begraafplaatsen. In het beheerplan is beschreven hoe de gemeentelijke begraafplaatsen een plek bieden voor lijkbezorging en rouwverwerking. Als gemeente willen we meer aansluiten op dit gebied door een passende dienstverlening te geven voor nu en in de toekomst. Bij het beheer van de begraafplaatsen kijken we naar een optimaal balans tussen de kosten, prestaties en risico’s. In hoofdstuk zes zijn de kaders van het beheerplan beschreven. De belangrijkste kaders zijn; Een duidelijke visie op het gebruik en beheer van de gemeentelijke begraafplaatsen. De gemeentelijke begraafplaatsen voegen waarde toe aan de gemeente Súdwest-Fryslân. De gemeente zet zich in voor verbreding van de dienstverlening op de begraafplaatsen. We sluiten aan bij de behoeften van de burgers en ondernemers, alsmede bij verwachte toekomstige ontwikkelingen. Op de begraafplaatsen realiseren we voldoende capaciteit voor begraven en voldoen we aan wet- en regelgeving. o Op delen van begraafplaatsen wijzigen we de indeling van de graven zodat afmetingen breder sluiten. Op Stavoren sluiten we rijen A t/m E voor begraven vanwege de krappe afmetingen. o Op delen van begraafplaatsen is de grondwaterstand te hoog voor een goede lijkbezorging.

We sluiten in IJlst het oude deel, Bolsward nr. 5-8 en C-D. Voor Molkwerum starten we eerst een onderzoek naar alternatieven. o Schudden van graven niet meer toestaan vanwege mogelijke slechte lijkvertering. Begraafplaatsen zijn 70% kostendekkend o We onderzoeken mogelijkheden voor nieuwe verdienmodellen zoals de realisatie van een nieuwe natuurbegraafplaats. o Onderzoek naar het instellen van een voorziening voor algemeen onderhoud en het ruimen van graven. Het voorstel hiertoe, samen met de financiële gevolgen, uiterlijk bij de Programmabegroting 2026 tegemoet te zien. We borgen bestaande waardes van begraafplaatsen ook wel het funerair erfgoed. Dit doen we door een lijst funerair erfgoed vast te stellen met waardevolle stenen en graven. We onderhouden begraafplaatsen op hoge kwaliteit. Waar mogelijk kijken we naar het bevorderen van biodiversiteit.

1

Argumenten: Meer toelichting op de argumentatie is beschreven in hoofdstuk vijf en zes van het beheerplan. a. Vaststellen van het beheerplan is noodzakelijk vanwege ontwikkelingen en problematiek; b. Door het verbreden van de dienstverlening sluiten we aan bij de behoefte van burgers en ondernemers; c. Op (delen) van begraafplaatsen zijn afmetingen van begraafplaatsen te krap voor een goede lijkbezorging; d. Voldoende diepte van de grondwaterstand is een wettelijke eis voor een goede lijkvertering; e. Bij het schudden van graven is voorafgaand niet altijd in te schatten of een volledige lijkvertering heeft plaatsgevonden; f. Begraafplaatsen 100% kostendekkend is niet realiseerbaar; g. Instellen van een voorziening voor onderhoud is een wettelijke verplichting. h. De gemeenteraad heeft in 2017 een motie aangenomen om karakteristieke bouwwerken en gezichten te inventariseren en waarderen. In de Erfgoednota van 2021 is een notitie en criteria voor funerair erfgoed vastgesteld. Vaststellen van een lijst gemeentelijk funerair erfgoed is hieruit nog een actie. Bij het waarderen van funerair erfgoed hoort ook het waarborgen van het onderhoud. We schrijven rechthebbenden van graven aan als de staat van onderhoud niet goed is. Daarom moeten we ook zorg dragen voor het funerair erfgoed welke we een gemeentelijke bescherming geven.

Risico’s: Als we er voor kiezen om niet de dienstverlening te verbreden dan is het risico dat we op lange termijn minder inkomsten genereren, omdat we niet meer aansluiten bij de behoefte. De wet op lijkbezorging schrijft voor dat er niet begraven mag worden bij een te hoge grondwaterstand. Bij het schudden van graven is het risico dat men een onvolledige lijkvertering aantreft vanwege een te hoge grondwaterstand(uit het verleden) of bijvoorbeeld zwaar medicijngebruik. Voorafgaand is niet in te schatten wat van tevoren wordt aangetroffen. Het opnieuw verdiept begraven bij onvolledige lijkvertering is in strijd met de wetgeving. In het verleden is schudden van graven wel altijd mogelijk geweest. Rechthebbenden kunnen negatief reageren als deze langjarige traditie niet meer mogelijk is, vooral in situaties waar men graag in hetzelfde graf als de familie wil worden begraven. Het is mogelijk dat de jaarstukken worden afgekeurd omdat er geen voorziening voor begraafplaatsen is gerealiseerd. Als het funerair erfgoed geen bescherming krijgt, dan verdwijnt er een stuk geschiedenis van een dorp of stad. Financiën: In hoofdstuk 6 is de ambitie voor 70% kostendekkendheid beschreven. De huidige begroting is als volgt opgebouwd; Totale lasten €910.000

Verwachte baten €625.000

Kostendekkend 69%

Adviezen 1. Onderzoek naar het instellen voorziening voor algemeen onderhoud en het ruimen van graven. Het voorstel hiertoe, samen met de financiële gevolgen, uiterlijk bij de Programmabegroting 2026 tegemoet te zien. 2. Indexatiegelden. De verwachte baten worden de afgelopen jaren behaald, waarmee dit een realistische begroting is. We zien echter wel dat de kosten voor het beheer van de begraafplaatsen toenemen vanwege indexatie. Daarom stellen we voor ook indexatiegelden voor de begraafplaatsen op te nemen. 3. Onderzoek naar mogelijkheden exploitatie natuurbegraafplaats waardoor kostendekkendheid mogelijk 100% wordt. 4. Verbreden van de dienstverlening daar waar mogelijk. Dit kan ook nieuwe verdienmodellen opleveren.

2

Andere opties: Slechts beperkt de dienstverlening verbreden. Een risico is dat inkomsten dalen en we niet meer aansluiten bij de behoefte. Grondwaterstand. Voor Molkwerum geen nader onderzoek naar de grondwaterstand op het oude gedeelte en alternatieven voor begraven, maar oude gedeelte sluiten. Sluiten kleine begraafplaatsen voor begraven zoals Stavoren, Molkwerum, Poppenwier en Raerd. Dit zal op veel weerstand stuiten vanuit de lokale bevolking en de onderhoudsverplichting blijft voor minimaal 30 jaar. Schudden van graven blijven toestaan. Familie kan dan in veel gevallen bij elkaar begraven worden. Behalve als bij het begraven blijkt dat er geen volledige lijkvertering heeft plaatsgevonden. Dan moeten de nabestaanden in een kort tijdsbestek en emotionele periode hierover worden geïnformeerd. 100% kostendekkend als ambitie behouden. De tarieven moeten vors stijgen waardoor waarschijnlijk veel mensen niet meer gebruik maken van onze diensten en de ambitie niet wordt behaald. Wel is een optie de toerekening van het groenonderhoud niet op de kostendekkendheid toe te rekenen. Een grotere lijst met gemeentelijk funerair erfgoed vast stellen. Aanbevolen wordt dan ook zorg te dragen voor het onderhoud en hier middelen voor beschikbaar te stellen. Wettelijke basis: Wet op lijkbezorging. Voor meer informatie zie hoofdstuk 3 van het beheerplan.

Global Goals: Zie hoofdstuk 7.4 van het beheerplan. Wie zijn betrokken: Intern; Groen, Burgerzaken, JVZ, Erfgoed, Financiën Extern; Plaatselijke belangen, historische verenigingen, kerken, uitvaartondernemers. Het beheerplan is opgesteld met ondersteuning van een landelijk expert op het gebied van begraafplaatsen. Opiniërende bijeenkomst raad Op 20 maart 2024 is een opiniërende bijeenkomt gehouden met de raad. Tijdens de opiniërende bijeenkomst zijn de mogelijkheden voor de toekomst gedeeld en besproken. Zie verslag in de bijlage. Op basis van de bijeenkomst is het scenario voor de toekomst gewijzigd en vastgesteld door het college. Wijze van participatie: Met de uitvaartondernemers is een bijeenkomst gehouden om de problemen en mogelijke oplossingen te bespreken. Daarnaast zijn in een voorstadium gesprekken gevoerd met de plaatselijke belangengroepen zoals hierboven genoemd. Het concept beheerplan is extern gedeeld waarbij de optie was om te reageren of hierover nogmaals in gesprek te gaan. Voor meer info zie bijlage 3 en 4 uit het beheerplan. Digitale links naar informatiebronnen: https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/begraven-asbestemmingen/ In welke fase: Definitief Planning vervolg in de raad/LTA: Na vaststelling van het beheerplan zijn vaststelling van samenhangende stukken noodzakelijk. Vaststellen beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen 24 oktober in de raad.

Vervolgens vaststellen tarievenlijst door de raad, datum n.t.b. Vaststellen nadere regels door het college. Vaststellen gemeentelijke lijst funerair erfgoed door het college.

3

Bijlagen: 1. 2. 3.

Beheerplan begraafplaatsen Gemeentelijke lijst funerair erfgoed concept Verslag opiniërende bijeenkomst 20 maart 2024

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Beheerplan begraafplaatsen Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 juni 2024; besluit: a.

Het beheerplan begraafplaatsen vast te stelen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 18 juli 2024

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.