Raadsvoorstel - Begrotingswijziging FUMO 2024

Ons nummer: R23.000135

*R23.000135*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Begrotingswijziging FUMO 2024 23 november 2023 Bestjoer en Finânsjes 9 november 2023 Petra van den Akker Ondersteuning en Advies Ronald Tekstra

Voorstel: a. kennis te nemen van de Begrotingswijziging FUMO 2024; b. kennis te nemen van de brief van het college aan de FUMO inzake het bodemloket; c. kennis te nemen van de reactie van de FUMO op de brief van het college inzake het bodemloket; d. het FUMO budget structureel met € 700.000 te verhogen om onze deelnemersbijdrage te dekken, voor zover dit bij de begrotingsbehandeling nog niet is gebeurd; e. een zienswijze in te dienen en de bijgevoegde concept zienswijze aan de FUMO te verzenden. Samenvatting: Het dagelijks bestuur van de FUMO heeft de Begrotingswijziging FUMO 2024 op 24 juli 2023 toegezonden aan de deelnemers. In deze begrotingswijziging wordt inzicht gegeven in de financiële consequenties van de invoering de Omgevingswet (hierna: ‘Ow’) voor de FUMO. In de begrotingswijziging zijn de financiële effecten opgedeeld in drie categorieën, te weten: • Verschuiving van taken (circa € 0,9 mln.) • Impact van het werken onder de Ow op de huidige taken (taken (circa € 0,8 mln.) • Impact op de bedrijfsvoering van de FUMO (circa € 0,3 mln.) De totale financiële impact die in de voorliggende begrotingswijziging is opgenomen bedraagt FUMO breed afgerond € 2 miljoen. De extra bijdrage voor onze gemeente bedraagt € 701.140. Te concluderen valt dat onze toename absoluut en procentueel hoger ligt dan bij veel andere gemeentelijke deelnemers.

Dit kan worden verklaard omdat wij als grote gemeente veel nieuwe wettelijke basistaken gaan overdragen, te weten: • 1258 st. nieuwe b- inrichtingen (SWF: 20% van totaal gemeenten) • Inzet Wet bodembescherming is ingeschat op basis van ervaringscijfers van de provincie waarin een relatie is te zien met het grondoppervlak (SWF: 20% van totaal gemeenten) en • Onze gemeente wordt bevoegd gezag van twee zuivelbedrijven Vermeld dient te worden dat het lastig is om de deelnemers onderling (financieel) te vergelijken. Door het verschuiven van bevoegd gezag/taken vinden er in deze begroting interne (budget)verschuiving plaats. Als voorbeeld kan worden gedacht aan het verschuiven van het bevoegd gezag voor de zuivelbedrijven en de taken Wet bodembescherming. De provincie heeft nu deze taken al bij de FUMO ondergebracht (verschuiving budget tussen provincie naar gemeente). Ook hebben sommige gemeenten (vb. Harlingen, Leeuwarden en Terschelling) al plustaken bij de FUMO ondergebracht die onder de Ow basistaken worden (verschuiving budget binnen deelnemers). Af te leiden is dat de toename van de deelnemersbijdrage voor onze gemeente 42% bedraagt. Eerdere inschattingen, die in uw richting zijn gecommuniceerd, waren dat onze bijdrage aan de FUMO met mogelijk 200% tot 400% zou kunnen stijgen. Factoren die hebben bijgedragen aan de

1

lagere werkelijkheid zijn: een lager integrale uurtarief en de lagere inschaling van de milieurisico’s van de b- bedrijven. Het integrale uurtarief voor basistaken neemt met 6.8% af tot €109,19. Dit wordt bereikt door de productieve uren (extra inzet nieuwe basistakenpakket) toe te laten nemen en de overhead relatief minder te laten stijgen. Dit effect werkt door aan twee zijden. Namelijk zowel op de nieuwe – als de huidige basistaken. Daarnaast is voor de b- bedrijven aangesloten bij het gemeentelijke standpunt dat dit bedrijven betreffen met een lager risicoprofiel dan de huidige basistaakbedrijven. Hierdoor is er in de voorgestelde uitgangspunten uitgegaan van lagere kengetallen en (bezoek)frequenties. Op grond van artikel 28 van de GR FUMO wordt uw raad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen. In dit advies wordt de inhoud van de begrotingswijziging waar nodig toegelicht. Afsluitend geeft het college een advies met betrekking tot een eventuele zienswijze. Argumenten: Elke begroting kent vele onderdelen, variabelen en uitgangspunten. Deze worden in de Begrotingswijziging en in de aanbiedingsbrief van een adequate toelichting voorzien.

Los hiervan zijn er een tweetal aspecten die wij specifiek onder uw aandacht willen brengen, te weten: • plusuren bodemloket • maatwerkuren zuivelbedrijven Plusuren bodemloket Onder de Ow verschuift, deels, het bevoegd gezag van de Wet Bodembescherming van de provincie naar de gemeente. De provincie heeft deze taak nu ondergebracht bij de FUMO. De verantwoordelijkheden die de gemeenten krijgen binnen de Wet Bodembescherming, zijn grotendeels aanduid als een wettelijke basistaak voor gemeenten. Binnen de afspraken tussen de FUMO en de provincie zijn 1360 uur beschikbaar voor het in stand houden van een zgn. bodemloket. Binnen de uitgangspunten van deze begrotingswijziging is de inzet van dit bodemloket verdeeld onder de gemeenten. Echter het in stand houden van een bodemloket is geen wettelijke basistaak. In de begrotingswijziging is deze post als plustaak opgenomen voor de gemeentelijke deelnemers. Voor onze gemeente betreft dit een post van jaarlijks 241 uur. Het college heeft besloten om geen uren bodemloket als plustaak bij de FUMO te beleggen. Dit besluit hebben zij, vanuit uw rol als opdrachtgever, schriftelijk aan de FUMO kenbaar gemaakt. Op 27 september 2023 is hierop een reactie van de FUMO ontvangen. Samengevat geeft de FUMO aan dat zij erkennen dat er geen besluit door de deelnemers is genomen. Dit omdat dit door korte doorlooptijden niet mogelijk bleek.

De ‘oplossing’ van de FUMO heeft het college verbaast. Immers de FUMO verwijst naar de mogelijkheid om een zienswijze op de begroting in te dienen. Echter in de GR FUMO artikel 28 lid 3 is aangegeven dat alleen de gemeenteraad een zienswijze kan indienen op een begroting, dus niet het college. Het college staat op het standpunt dat uit hun uw brief klip en klaar blijkt dat het college, in haar rol als opdrachtgever, deze plustaak niet bij de FUMO wenst te beleggen. Daarnaast staat het college op het standpunt dat hun schrijven voor de FUMO de grondslag is om de inzet plustaak ten behoeve van het bodemloket, uit de Begrotingswijziging FUMO 2024 te verwijderen. Gezien de strekking van hun schrijven lijkt de FUMO dit echter niet direct voornemens. Vanuit de optiek van het college treedt de FUMO hierbij buiten haar rol en verantwoordelijkheid. Het college heeft het DB FUMO op de hoogte gesteld van bovenstaande en hun dringend verzocht om de inzet Bodemloket uit de Begrotingswijziging te verwijderen alvorens deze op 14 december 2023 ter besluitvorming aan het AB FUMO wordt voorgelegd. Aanvullend hierop wil het college de Raad adviseren om dit onderwerp in de zienswijs te betrekken. Echter gezien de behandeling in de Raad van 23 november a.s. bestaat hierin de kans dat de FUMO geen tijd heeft om deze zienswijze te verwerken.

Daarnaast het gegeven dat in het AB FUMO een begroting wordt vastgesteld bij meerderheid van stemmen.

2

Maatwerkuren zuivelbedrijven Onder de Omgevingswet verschuift voor zuivelbedrijven het bevoegd gezag van de provincie naar de gemeente. In onze gemeente betreft dit twee zuivelbedrijven te weten Workum.: Hochwald Nederland B.V. in Bolsward en Friesland Campina in Workum. In de Begroting FUMO 2024 is voor de betreffende gemeenten nog geen rekening gehouden met de taakuitvoering voor deze bedrijven. Daarom is het noodzakelijk om in deze begrotingswijziging inzet voor deze bedrijven te begroten. Voor de overdracht van bevoegd gezag zijn op ambtelijk niveau afspraken gemaakt tussen de provincie, FUMO en de betreffende deelnemers. Echter het in de Ontwerpbegroting FUMO 2024 opgenomen aantal uren (613 uur) zijn niet met de betreffende deelnemers afgestemd. Het betreft hier derhalve een eenzijdige raming. Vanuit de betreffende vier gemeenten is ingestoken om met de FUMO nadere invulling te geven over de inzet op deze zuivelbedrijven (nadere uitwerking/invulling maatwerk). De verwachting hierbij is dat deze inzet lager uitkomt dan de inzet zoals opgenomen in de begrotingswijziging. Financieel heeft dit geen consequenties voor de deelnemers. Dit omdat maatwerkuren worden afgerekend op basis van werkelijke inzet. Echter, vanuit het oogpunt van goed opdrachtgeverschap, hebben de vier betreffende deelnemers dit signaal wel meegegeven aan de FUMO.

Advies zienswijze De opbouw van de begrotingswijziging geeft geen aanleiding tot het indienen van een zienswijze. Echter het college adviseert om wel een zienswijze in te dienen en hierin te verwijzen naar de aandachtpunten rond de plusuren bodemloket. Risico’s: Het opstellen van begrotingen voor nieuwe wetgeving kent grotere en meer onzekerheden dan begroten op bestaande wetgeving. Het kan derhalve zijn dat de huidige inschattingen niet/deels overeenkomen met de uitvoeringspraktijk. In de begrotingswijziging is terug te lezen dat 2024 wordt gezien als overgangsjaar waarin de gehanteerde uitgangspunten frequent worden gemonitord ten opzicht van de nieuwe uitvoeringspraktijk. Financiën: Op basis van de voorliggende begrotingswijziging neemt onze bijdrage in 2024 met € 701.140 toe tot een totaal van € 2.365.838. In de begroting van onze gemeente is voor 2024 de FUMO een bedrag opgenomen van € 1.775.174. Dit budget is exclusief de € 90.000 euro die de raad heeft toegezegd in de besluitvorming rond de Ontwerpbegroting FUMO 2024 (R23.000048). Binnen dit budget is daarnaast € 200.000 gereserveerd voor incidente opdrachten (R22.000098). Rekening houdende met deze bovenstaande ontstaat in het FUMO budget 2024 een tekort van afgerond € 700.000. Daar het een bijdrage voor een gemeenschappelijke regeling betreft, moet de gemeente hier een dekking voor beschikbaar hebben.

Derhalve stelt het college aan uw raad voor om het FUMO budget (64602) in 2024 te verhogen met € 700.000. Deze uitzetting valt onder de brede vlag van de transitie naar werken onder de Ow. Het college heeft de insteek gekozen om de financiële aspecten rond de Ow in de Programmabegroting 2024 integraal te benaderen. Dit om zowel voor het college als de gemeenteraad een integraal en breed inzicht te geven in de financiële effecten rond de Ow. Onderdeel van deze integrale benadering zijn onder andere ook aspecten die een relatie hebben met dit deelaspect zoals: mens volgt werk en milieuleges.

3

De gevolgen van de uitbreiding van het takenpakket van de FUMO is budgetneutraal in de Programmabegroting 2024 opgenomen. Er is een verplichting opgenomen om de kosten te begroten zoals aangegeven in de begroting van de FUMO. Daarnaast is een ‘bezuinigings’taakstelling begroot met eenzelfde omvang. Onderstaand geven we een inzicht in de aangrijpingspunten uit deze Begrotingswijziging FUMO 2024 die onderdeel zijn van deze integrale benadering en kunnen worden gebruikt voor de invulling van de taakstelling. Omschrijving

Aard

Actie

Toename SWF Begrotingswijziging FUMO 2024

Bedragen (afgerond) € 700.000

Nieuwe taken Ow Nieuwe taken Ow van Provincie

€ 225.000 € 230.000

Structureel Structureel

Lobby Rijk, VNG en VFG Gesprek met provincie

Frictiekosten werken onder Ow

€ 220.000a

Incidenteel

Incidentele dekking zoeken

Uren bodemloket uit begroting

€ 25.000

Structureel

Brief college en zienswijze

a) In de begrotingswijziging is op deelnemersniveau geen cijfermatige inzicht gegeven in de incidentele- en structurele effecten. In hfst 3 is aangegeven dat het totaal 10,53 fte betreft welke middels een opslag is verwerkt in de basistaakkuren. Bovenstaande bedrag hebben wij op basis van ons procentuele aandeel basistaakuren ingeschat.

Andere opties: Uw raad kan ervoor kiezen om geen zienswijze in te dienen. Daarnaast kan uw raad besluiten om aan de concept zienswijze onderwerpen toe te voegen. Echter gezien bovenstaande adviseren wij dit niet. Wettelijke basis: Artikel 28 GR FUMO 2022 Global Goals: Partnerschap om gemeenschappelijke doelen te bereiken. Wie zijn betrokken: De deelnemers aan de FUMO en de FUMO. Wijze van participatie: De deelnemers kunnen hun visie op de begrotingswijziging FUMO 2024 in deze zienswijze procedure kenbaar maken. Digitale links naar informatiebronnen: GR FUMO 2022 In welke fase: Zienswijze op begrotingswijziging. Planning vervolg in de raad/LTA: N.v.t. Bijlage(n): 1. Aanbiedingsbrief Begrotingswijziging FUMO 2024 2. Begrotingswijziging FUMO 2024 3. Brief college inzake plusuren bodemloket 4. Reactie FUMO op brief inzake plusuren bodemloket 5. Concept zienswijze

4

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

5

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Begrotingswijziging FUMO 2024 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 17 oktober 2023;

besluit:

a. kennis te nemen van de Begrotingswijziging FUMO 2024; b. kennis te nemen van de brief van het college aan de FUMO inzake het bodemloket; c. kennis te nemen van de reactie van de FUMO op de brief van het college inzake het bodemloket; d. het FUMO budget structureel met € 700.000 te verhogen om onze deelnemersbijdrage te dekken, voor zover dit bij de begrotingsbehandeling nog niet is gebeurd; e. een zienswijze in te dienen en de bijgevoegde concept zienswijze aan de FUMO te verzenden.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 november 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

6

, voorzitter.

, griffier.