Raadsvoorstel - Aanvraag regiodeal

Ons nummer: R23.000131

*R23.000131*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

aanvraag regiodeal 28 september 2023 Bestjoer en Finânsjes 14 september 2023 Bauke Dam Strategie & Programma's Michel Huisman

Voorstel: a. Met de gemeente De Fryske Marren, de provinsje Fryslân en het Wetterskip Fryslân een aanvraag in te dienen voor de 5e tranche Regio Deals; b. In te stemmen met het bijgaande werkdocument en deze als basis te gebruiken voor de aanvraag Regio Deal Zuidwest Friesland; c. In te stemmen met een cofinanciering regiodeal van 6,7 miljoen voor Súdwest-Fryslân en daarvoor een bedrag van 2,5 miljoen te labelen vanuit het ontwikkelfonds; d. De aanvraag voor 1 november 2023 op basis van het werkdocument verder door het college voor te laten bereiden. Samenvatting: Met de Regio Deals wil het Rijk samen met de regio’s in Nederland aan de slag met brede welvaart. Dat doet het Rijk door deals te sluiten met regio’s waarin middelen, kennis en inzet van het Rijk worden gekoppeld aan regionale middelen, kennis en inzet. In de drie eerdere ronden zijn al 30 Regio Deals gestart. In de vierde ronde zijn 23 voorstellen ingediend, waarvan 14 voorstellen verder uitgewerkt worden voor een totaalbedrag van € 284,2 miljoen. Voor de 5e tranche van de Regio Deals is door het Rijk € 228 miljoen beschikbaar gesteld. Aanvragen kunnen na 1 november 2023 bij het Rijk worden ingediend. De afgelopen periode hebben we met onze partners gemeente De Fryske Marren, provinsje Fryslân, Wetterskip en maatschappelijke partners gewerkt aan de aanvraag voor een regiodeal.

Een Regio Deal waarin we als regio Sudwesthoeke een “bod” doen aan het Rijk om met ons te werken aan en te investeren in de brede welvaart in onze regio. De Regio Deal en samenwerking met het Rijk kan een grote impuls geven aan het verder ontwikkelen van de brede welvaart in onze regio en is tevens een stimulans voor onze regionale samenwerking. We zien deze Regio Deal (looptijd van 4 jaar) ook als een basis en vliegwiel om te komen tot een meer structurele agenda voor regionale ontwikkeling en om een langdurige samenwerking met het Rijk aan te gaan, aansluitend op het rapport Elke regio telt. Na diverse petearen met onze (maatschappelijke) partners, (o.a. 21 maart en 27 juni 2023) ligt er nu een werkdocument voor de Regio Deal aanvraag met een financieringsvoorstel (bod). Wij stellen op basis hiervan voor om samen met de andere betrokken partijen een aanvraag in te dienen en in te stemmen met de gewenste cofinanciering van 6,7 miljoen. (hieronder bij financiën). Verder is het voorstel aan de raad om in te stemmen met het werkdocument en het college de aanvraag op basis hiervan verder voor te laten bereiden.

1

Argumenten: 1. Samen met De Fryske Marren, Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân een aanvraag indienen voor de 5e tranche Regio Deals 1.1 Samenwerking biedt meer kansen voor de regio Vanuit de regionale gebiedsagenda Sudwesthoeke is vorig jaar besloten het spoor van een mogelijke Regio Deal voor onze regio Zuidwesthoek te verkennen. Dit spoor werd kansrijk geacht en daarna is besloten er daadwerkelijk voor te gaan. Er lag op dat moment al een inhoudelijke basis vanuit de ambitiedocumenten in het gebiedsagendaproces. De Regio Deal biedt bij uitstek de mogelijkheid om gezamenlijk met het Rijk te werken aan een sterke, duurzame en goed bereikbare regio waar leefbaarheid en brede welvaart voorop staat. Er liggen veel kansen en opgaven waar we gezamenlijk voor aan de lat staan. Ook zien we een Regio Deal aanvraag als versterking van de bestuurlijke samenwerking doordat we een gezamenlijk doel en stip voor ons regio-gebied op de horizon hebben. 1.2 Aanvraag indienen voor 5e tranche De afgelopen periode is er intensief samengewerkt met de bestuurlijke partners uit de regio en het Rijk met als doel het kunnen indienen van een kansrijke aanvraag voor de 5 e tranche. Voor deze tranche is door het Rijk € 228 miljoen beschikbaar gesteld. Aanvragen kunnen uiterlijk 1 november bij het Rijk worden ingediend. Wij staan ook in onze regio voor grote opgaven.

Met het indienen van een aanvraag voor de regiodeal zien wij een unieke kans om de komende jaren een flinke impuls te geven aan de opgaven in onze regio. Bij een succesvolle aanvraag biedt het Rijk zicht op een verdubbeling van de in te zetten middelen. Wij zijn van oordeel dat het meer dan de moeite loont om voor deze tranche een aanvraag in te dienen. 2. Het werkdocument Regiodeal Zuidwest Friesland als basis te gebruiken voor de aanvraag Regiodeal Zuidwest Friesland 2.1 Het werkdocument heeft brede steun bij de samenwerkingspartners Met interne en externe stakeholders is scherpte aangebracht in onze opgaven. In verschillende consultaties is verdiepend met elkaar verkend waar de uitdagingen (en oplossingen) kunnen liggen als het gaat om de brede welvaart in onze regio. Deze worden breed gesteund. Het nu voorliggende werkdocument is hiervan het resultaat. 2.2 Het werkdocument geeft focus Het is van belang dat een regio keuzes durft te maken en laat zien waar ze voor staat. Naast de bijeenkomsten met interne en externe stakeholders zijn er in de afgelopen periode ambtelijk en bestuurlijk diverse contacten met een aantal ministeries geweest. Uit die gesprekken maken wij op dat er vanuit Den Haag enthousiasme is voor onze aanpak en de opgaven in het werkdocument.

Wat ons betreft heeft het huidige werkdocument (versie 8 juni 2023) voldoende scherpte en focus om voor de 5e tranche (uiterlijk 1 november 2023) een aanvraag in te dienen. 3. De pijlers samen met de partners uit de regio en het Ministerie van BZK verder uit te werken 3.1 De hoofdpijlers voorzieningen, leefomgeving en economie zijn urgente opgaven Wij zien kansen om voor onze regio in te zetten op drie urgente opgaven ter verdere uitwerking met partners in de regio te weten:

2

Deze opgaven sluiten aan bij de eerder opgestelde ambities uit de Gebiedsagenda Súdwesthoeke en focussen op een aantal aspecten waar wij als regio uitdagingen hebben als het gaat om brede welvaart. Alle vraagstukken pakken wij niet alleen op vanuit de Mienskip, maar ook met de Mienskip als doorontwikkeling van onze kernenaanpak richting burgercoöperatie. 3.2. De hoofdpijlers bieden op basis van de brede welvaartindex duidelijk verbeterpotentieel Op veel onderdelen van de brede welvaartindex scoren we als regio goed, maar bijvoorbeeld als het gaat om bereikbaarheid, arbeidsmarkt en onderwijs en materiele welvaart doen we het minder. Voor de toekomstige leefbaarheid en brede welvaart willen we daarom juist hierop inzetten bij een Regio Deal. Samenwerking is hierin essentieel en innovatie en een integrale en gebiedsgerichte aanpak is nodig om tot goede oplossingen voor de regio te komen. 3.3 De hoofdpijlers worden in de aanvraag verder uitgewerkt In de uiteindelijke aanvraag wordt de huidige situatie met omvang en urgentie van de opgaven beschreven en waar en hoe wij als regio naar een streefbeeld toe willen werken. In de integrale aanpak schetsen we vervolgens, wat we voor welke doelgroep willen bereiken, de financiering en de borging van de aanpak (effecten langere termijn).

Dit alles vraagt om slimme, gecombineerde oplossingen waar we als regio kansen zien en daarbij steun van het Rijk nodig hebben. 3.4 De opgaven worden nog verder aangescherpt met partijen uit de regio en het ministerie van BZK De genoemde regionale opgaven en kansen overstijgen het draagkracht van de individuele overheidslagen waarbij interbestuurlijk samenspel en samenwerking nodig is met kennisinstituten, maatschappelijke organisaties en/of bedrijfsleven om de opgaven effectief op te pakken. Ruim 20 partijen uit de regio ondersteunen de aanvraag. Er is betrokkenheid bij het meedenken en meepraten over de opgaven en men is bereid om te participeren in de uitvoering. 3.5 Aanvraag op hoofdlijnen De in te dienen aanvraag mag geen projectenlijst zijn. De aanvraag dient voldoende scherpte en focus op de opgaven te hebben, maar blijft een aanvraag op hoofdlijnen. Pas nadat het ministerie een (positief) besluit over onze aanvraag heeft genomen (feb/maart 2024) gaan we in samenspel met het ministerie de opgaven nader concretiseren tot specifieke projecten. Wij hebben hier dan in principe 2 jaar de tijd voor. Ook in die fase wordt er pas concreet geld aan de projecten gekoppeld. Het Rijk stelt haar middelen niet eerder beschikbaar, dan nadat er overeenstemming is

3

over een specifiek project en de daaraan gekoppelde middelen. We nemen met de aanvraag dan ook een voorschot op nog nader uit te werken projecten. Risico’s: De 50% cofinanciering vanuit de regio moet vanuit de deelnemende overheden beschikbaar zijn op het moment van ondertekening van een daadwerkelijk convenant. Het risico dat deze middelen niet beschikbaar zijn op dat moment achten we gering. Dit omdat we (zie hieronder financiën) zoveel als mogelijk aansluiten bij bestaande budgetten en/ of het ontwikkelfonds. Indien de gelden uit de Regio Deal worden ingezet om activiteiten van ondernemers te stimuleren, kan sprake zijn van (ongeoorloofde) staatssteun. Bij de besteding van de gelden moet hier rekening mee worden gehouden door de bijdragen conform de staatssteunregels te verstrekken. Wettelijke basis: In de Regio Deal komen veel aspecten van het coalitieakkoord en ook de Omgevingsvisie 1.0 samen: Samenwerken met andere partijen en brede welvaart is daarin een belangrijke basis dat alle portefeuilles en gebieden in onze gemeente raakt. Een convenant (wordt gemaakt met hulp van het ministerie) wordt de basis voor de Regio Deal samenwerking. Financiën: Inzet omvang Regio Deal Zuidwest Friesland € 35 miljoen De omvang van de Regio Deal zoals we die aan de raad voorstellen in te dienen bedraagt (vanuit de regio) 17,5 miljoen.

Met de beoogde bijdrage van het Rijk (zelfde omvang als regio) dus een totale deal van 35 miljoen. Wij denken dat we hiermee een reëel verhaal neerzetten dat we ook goed kunnen dragen, zowel financieel als qua uitvoering. Het Rijk stelt als voorwaarde dat bij het indienen van de aanvraag tenminste 75% van de regionale financiering hard moet zijn. Het geld wordt op dat moment niet uitgegeven, maar partijen verplichten zich wel dat zij hun deel van de middelen specifiek voor de Regio Deal hebben gereserveerd. Mochten we de deal krijgen dan hebben we een jaar om de deal verder uit te werken binnen de kaders richting een soort projectplan met concrete bedragen. Verdeling en cofinanciering € 6,7 miljoen Voor onze gemeente is het voorstel om € 6,7 miljoen inclusief in kind bij te dragen in de financiering van de Regio Deal. Dit is een miljoen meer dan de Fryske Marren en provinsje Fryslân . We vinden dit vanwege omvang van onze gemeente en het aantal stevige projecten dat we inbrengen reëel. Met de voorgestelde verdeling laten we zien dat er in onze regio sprake is van een samenwerking waarin we allemaal substantieel bijdragen. Hieronder doen we een inschatting welke bedragen we ongeveer aan denken (zie ook hieronder) verdeeld over de verschillende onderdelen van de deal.

SWF FM Provincie Voorzieningen 3 2 sterk en bereikbaar Werken met 1,5 1,2 impact Plus op de 1,5 1,3 leefomgeving Algemeen 5 miljoen inkind 0,7 0,5 0,70 Totaal 6,7 miljoen 5 5,7 miljoen

4

Dekkingsvoorstel vanuit SWF Uitgangspunt is dat we qua cofinanciering aansluiten bij: • bestaande middelen zoals we die al concreet in de begroting hebben staan. Dan gaat het om middelen die al zijn gekoppeld aan thema’s en projecten die staan beschreven in het werkdocument. Als voorbeeld kan daarbij worden gedacht aan verduurzaming ontmoetingsplaatsen of middelen voor de arbeidsmarktaanpak. Dit zijn al gelabelde investeringsbedragen die duidelijk linken aan de inhoud van de deal. We gaan qua cofinanciering uit van percentages van deze bedragen die we ook daadwerkelijk als cofinanciering in de deal kunnen meenemen. In de uitwerking kan dan verder worden bepaald hoe de bedragen worden ingezet en kunnen bijdragen aan een “plus” vanuit de Regio Deal. •

Het ontwikkelfonds als dekkingsinstrument waarmee we zaken kunnen en willen betalen die naadloos passen binnen de deal. Juist omdat de doelstellingen fonds en uitgangspunt van een stevige multiplier heel goed aansluiten bij een Regio Deal. In het fonds is naast de al gelabelde projecten ook nog veel investeringsruimte met name ook structureel. Daarmee kan naast het verder brengen van gewenste majeure projecten met partners daarmee ook cofinanciering voor de regiodeal tot stand komen. Als voorbeeld mogelijke ontwikkeling klimaatpark Bolsward of waterstad Sneek. Een bijdrage vanuit ontwikkelfonds zien wij in deze dan ook al cofinanciering voor een deal. De raad gaat uiteindelijk over inzet vanuit ontwikkelfonds op projectniveau.

Voor nu ligt het voorstel aan u om in te stemmen met een bijdrage van maximaal 6,7 miljoen en deze zoals hierboven te dekken. Qua ontwikkelfonds is het voorstel om: -

-

Een bedrag uit ontwikkelfonds te labelen van 2,5 miljoen voor 4 jaar voor de regiodeal. Dat bedrag kan dan worden ingezet voor projecten die we in het kader van de deal willen gaan uitvoeren maar die nog niet zijn gelabeld. Bij de uitwerking op projectniveau kan dan nader worden bepaald welke projecten we via deze lijn willen financieren. Het ontwikkelfonds bestaat uit incidentele en structurele middelen. Vooralsnog gaan we ook van een verdeling 25% van het bedrag te dekken uit het incidentele geld en 75% van het bedrag te dekken uit het structurele geld binnen het ontwikkelfonds.) Ons college heeft eerder gesproken over de totale inzet van het ontwikkelfonds. We komen na de zomer ook nog richting u met een overzicht van de stand van zaken, inzet en waar mogelijk ook een aantal bestaande claims kunnen komen te vervallen.

Gezien de beschikbare middelen binnen begroting en ontwikkelfonds die we heel goed kunnen koppelen aan de intentie van de deal denken we er een heel reel plaatje ligt waarmee we onze middelen en inspanningen ook kunnen koppelen aan middelen van het Rijk. Dit zou een echte “boppeslach zijn” waarmee we ook een plus op ambities kunnen zetten en de doelen voor multiplier investeringen kunnen halen. Andere opties: De gemeente kan besluiten de aanvraag later te doen, of te richten indiening 6 e tranche. Wettelijke basis: De Regio Deal wordt gesloten in een convenant. Global Goals: Deal is gericht op brede welvaart. De deal en de pijlers hierin dragen bij aan veel van de global goals.

5

Wie zijn betrokken:

Wijze van participatie: De aanvraag is met de gemeente De Fryske Marren, provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân voorbereid. De opgaven zijn verder aangescherpt met o.a. kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en corporaties. Doel is om samen met deze partijen op termijn uitvoering te geven aan de regiodeal. Digitale links naar informatiebronnen: Informatie van de Rijksoverheid over de Regio Deals: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/regio-deals Regionale monitor brede welvaart van FSP: https://www.fsp.nl/publicaties/regionale-monitor-brede-welvaart-fryslan-verschilt-per-regio/ Opname van de informatieavond Staten-, AB-, en raadsleden 4-7-2023 https://youtu.be/a7_5JF8TYvg (1:11). In welke fase: Richting aanvraag. Planning vervolg in de raad/LTA: Sep 2023 Besluitvorming raden Sep-Okt 2023 Aanvraag gereed maken in overleg dealmaker Eind okt 2023 Aanvraag indienen Feb-Mrt 2024 Rijk beslist op aanvraag Bijlage(n): 1. Werkdocument

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

6

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp aanvraag regiodeal Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 juli 2023; besluit: a. Met de gemeente De Fryske Marren, de provinsje Fryslân en het Wetterskip Fryslân een aanvraag in te dienen voor de 5e tranche Regio Deals; b. In te stemmen met het bijgaande werkdocument en deze als basis te gebruiken voor de aanvraag Regio Deal Zuidwest Friesland; c. In te stemmen met een cofinanciering regiodeal van 6,7 miljoen voor Súdwest-Fryslân en daarvoor een bedrag van 2,5 miljoen te labelen vanuit het ontwikkelfonds; d. De aanvraag voor 1 november 2023 op basis van het werkdocument verder door het college voor te laten bereiden.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 28 september 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

7

, voorzitter.

, griffier.