Raadsvoorstel - Aanpak verkeersveiligheid met Rijkssubsidie

Ons nummer: R23.000046

*R23.000046*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Aanpak verkeersveiligheid met Rijkssubsidie 22 juni 2023 Doarp, Stêd en Omkriten 6 juni 2023 Michel Rietman Ruimtelijke Ontwikkeling Luitzen Wesselius

Voorstel: a. een krediet van € 1.676.617,69 beschikbaar te stellen voor de aanpak van onveilige verkeerssituaties; b. een bedrag van € 676.617,69 te dekken uit de verkregen Rijkssubsidie d.d. 1-12-2022; c. het bedrag van € 1.000.000,- te dekken uit de post “Beleidsvoornemen verkeersveiligheid”; d. het bedrag van € 676.617,69 in te zetten als de vereiste 50% cofinanciering ten behoeve van de verkregen Rijksubsidie; e. het restant van € 323.382,31 in te zetten voor de aanpak van overige onveilige situaties. Samenvatting: Het Rijk geeft een impuls aan het vergroten van de verkeersveiligheid. Landelijk is de ambitie uitgesproken om te komen tot 0 verkeersslachtoffers in 2050. Voor de aanpak hiervan heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld die middels subsidie onder de verschillende overheden worden verdeeld. In 2020 heeft Súdwest-Fryslân in de 1e tranche subsidie gekregen. In december 2022 is de 2e tranche verdeeld. Het Rijk heeft in de 2e tranche een bedrag van € 676.617,69 (€ 818.707,41 inclusief BTW) aan Súdwest-Fryslân toegekend. De hoogte van het bedrag is gerelateerd aan het aantal kilometers wegen. De subsidie is gebaseerd op 50% cofinanciering. Dit betekent dat Súdwest-Fryslân eenzelfde bedrag van € 676.617,69 bij moet dragen. De subsidie is verleend voor de periode tot en met 31 december 2027.

Voorwaarden subsidie, risico gestuurd beleid In de 2e tranche is de voorwaarde gesteld dat de wegbeheerders een risico analyse uitvoeren. Subsidie wordt verleend voor situaties en thema's waar het risico op ongevallen het grootst is. De risico analyse is als bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd: “Risicoanalyse SPV Súdwest-Fryslân. Van risico’s naar maatregelen”. Er wordt hiermee vanuit het Rijk gestuurd op een proactieve aanpak van risico’s in het verkeerssysteem om uiteindelijk de ambitie om te komen tot 0 verkeersslachtoffers in 2050 te realiseren. In de aanpak wordt er niet alleen gekeken naar de plekken waar de meeste ongevallen plaatsvinden, maar ook naar wegkenmerken, de omstandigheden van ongevallen en gedragingen in het verkeer. De risico’s worden bepaald door het samenvoegen van specifieke verkeersveiligheidsinformatie en een groot aantal databronnen. Het gaat hierbij om verschillende ongevalsregistraties (politie en ziekenhuis), verkeersveiligheidsmonitor (mens, weg en voertuig), ongevalsscore per snelheidsregime (koppeling aantal ongevallen per verkeersintensiteit), ongevalsscore per traject (koppeling ongevallen en gereden snelheid), aantal snelheidsovertredingen (op basis van snelheden GPS apparatuur).

De analyse heeft er toe geleid dat er voor de gemeente Súdwest-Fryslân verschillende risicothema’s opvallen:  Personenauto’s op 30 km/u wegen  (brom) Fietsers op 50 km/u wegen  60 km/u wegen  Fietsers en e-bikers (jongeren tot 17 jaar en 70 jaar en ouder)  Automobilisten en bromfietsers in leeftijd 18-24 jaar

1

   

Rijden onder invloed Snelheid in het verkeer Afleiding in het verkeer Verkeersovertreders

Vanuit deze thema’s is een vertaling gemaakt de verkeersveiligheidsrisico’s die als eerste moeten worden opgepakt om zo snel mogelijk bij te dragen aan de ambitie van 0 verkeersslachtoffers in 2050. Voor Súdwest-Fryslân zijn dit de volgende verkeersveiligheidsrisico’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Veilige infrastructuur | 30 km/ uur Veilige infrastructuur | 50 km/ uur Veilige infrastructuur | 60 km/ uur Kwetsbare verkeersdeelnemers | Fietsers Kwetsbare verkeersdeelnemers | Bestuurders e-bike Onervaren verkeersdeelnemers | Ouderen/ senioren Onervaren verkeersdeelnemers | Beginnende bestuurders Snelheid in het verkeer | 30 km/ uur Snelheid in het verkeer | 60 km/ uur

De middelen vanuit dit voorstel zullen met name ingezet worden op de risico’s 1 t/m 5. De risico’s 6 en 7 zijn gericht op verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding. Hiervoor zijn in de begroting separate middelen opgenomen. We sluiten voor dit onderdeel aan op de campagnes van het Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Fryslân (ROF). Nadere informatie hierover vindt u op https://www.fryslan.frl/verkeersveiligheid . Over de inzet op de risico’s 8 en 9 plegen wij overleg met de politie, aangezien handhaving op snelheid een verantwoordelijkheid is van de politie. De vertaling van deze informatie naar de situatie in Súdwest-Fryslân leidt tot een lijst met wegen met een verhoogd verkeersveiligheidsrisico. Inzet gemeentelijke middelen Voor de komende bestuursperiode is in de begroting structureel € 1.000.000,- beschikbaar voor de aanpak van onveilige verkeerssituaties. In het voorliggende voorstel worden de middelen voor het eerste jaar ingezet op de verkregen Rijkssubsidie. Daarbij is er aangesloten bij de onderhoudsplanning die ten tijden van de subsidie aanvraag (medio 2022) bekend was. Reden hiervoor is dat ten tijde van de subsidie aanvraag er geen vastgestelde gemeentelijke begroting was. Dit betekent dat op de plekken die in de risico analyse naar voren zijn gekomen, én waar ten tijde van de subsidie aanvraag onderhoud gepland stond, de subsidie zal worden ingezet.

Door deze werkwijze toe te passen wordt er efficiënt gebruik gemaakt van financiële middelen, waardoor er per saldo meer locaties uitgevoerd kunnen worden. De inzet voor de Rijkssubsidie gaat om een bedrag van € 676.617,69. Met de verkregen Rijkssubsidie wordt de komende jaren € 1.353.235,38 worden ingezet op de voor de subsidie aangevraagde locaties. (zie bijlage). Het restant van € 323.382,31 gaan we inzetten voor overige verkeersveiligheidsknelpunten die naar voren komen uit de risico analyse. Jaarlijks uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid De rijkssubsidie geldt tot en met 2027 en het onderhoud voor de aangevraagde locaties voor de rijkssubsidie is verspreid over meerde jaren. Voor de komende jaren gaan we de inzet meer los koppelen van de onderhoudsplanning, zodat de aanpak van onveilige verkeerssituaties minder afhankelijk is van de onderhoudsplanning. Hiervoor gaan we jaarlijks een “Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid” opstellen. Hierin wordt een voorstel gedaan voor de inzet van de financiële middelen voor de aanpak van onveilige verkeerssituaties. Door dit programma jaarlijks op te stellen kunnen we inspelen op mogelijk veranderende omstandigheden, bijstelling van de risico analyse, onderhoudsregimes en mogelijke onvoorziene factoren en/of ontwikkelingen in het verkeersbeeld.

Nuance prioritering In de rapportage van de risico analyse is in bijlage 3 en bijlage 4 een prioritering beschreven. Belangrijk hierbij te vermelden is dat het aanbrengen van een prioritering met deze methode richting geeft in een rangorde, maar dat dit genuanceerd gelezen moet worden. Deze prioritering is geen bindende lijst, maar een indicatieve inschatting van een rangorde. In de prioritering zijn

2

veiligheid, kwetsbare verkeersdeelnemers en snelheid de belangrijkste aspecten in de weging van risico’s. In het verleden geregistreerde ongevallen zijn hiermee bepalend. De laatste jaren is een tendens zichtbaar dat ongevallen vaak niet door de locatie komen, maar door menselijk handelen in het verkeer. Met de gehanteerde methode wordt de locatie echter bepalend in plaats van de oorzaak van het ongeval. Een hogere score is daarom niet per definitie onveiliger dan een andere locatie die lager scoort. Fietsers De in dit voorstel beschreven inzet van middelen komt deels ook ten goede aan de fietsveiligheid. De fiets als vervoermiddel wordt in al zijn aspecten een steeds belangrijker vervoermiddel. Daarom gaan we een specifiek op de fiets gerichte aanpak opstellen, inclusief een inzet van middelen. Hierin moet de fietsveiligheid in het algemeen speerpunt zijn met als doel om een fietsvriendelijke gemeente te worden. Het fietsgebruik in het algemeen (zowel woon-werk als toeristisch) kan hierdoor een impuls worden gegeven. Voor de fiets zijn separate middelen in de begroting opgenomen (realisatie fietspaden + campagne stimuleren fiets). Subjectieve veiligheidsbeleving De risico analyse geeft een op onderzoek en feiten gebaseerd objectief verkeersveiligheidsbeeld. Daarnaast blijft er altijd het gevoel van onveiligheid in het verkeer, de zogenaamde subjectieve onveiligheid.

Dit is per persoon anders. Men kan een situatie als onveilig ervaren terwijl dit feitelijk niet onveilig is. Dit gevoel kan op meerdere manieren ontstaan bijvoorbeeld door de leeftijd van de verkeersdeelnemer, of door het verschil van massa bijvoorbeeld wanneer een fietser ingehaald wordt door een landbouwvoertuig. Bij subjectieve onveiligheid gaat het vaak om bewustwording van het eigen verkeersgedrag. Om de bewustwording te vergroten doen wij mee met bestaande campagnes vanuit het Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Fryslân (ROF). Daarnaast gaan we een eigen campagne opstarten gericht op het verkeersgedrag. We ontwikkelen hiervoor een toolbox die door dorpen, kernen en buurtvereniging gebruikt kan worden. Het doel van de toolbox is dat de eigen bewoners van de straat of wijk zich bewuster zijn dat hun verkeersgedrag mede bepalend zijn voor de verkeersveiligheid in de buurt. Na de zomer willen wij de toolbox met een campagne gaan inzetten. Argumenten: a. verbeteren van de verkeersveiligheid; b. uitvoering geven aan het coalitieakkoord; c. door de koppeling met onderhoud worden financiële middelen efficiënt ingezet, waardoor er per saldo meer locaties uitgevoerd kunnen worden; d. voor de jaren hierna wordt de koppeling met onderhoud losgelaten. Risico’s: De onderhoudsplanning is organisch.

Dit kan betekenen dat er werkzaamheden die ten tijde van de subsidie aanvraag medio 2022 waren gepland, door een gewijzigde prioritering bij onderhoud later worden uitgevoerd. Door de koppeling met onderhoud worden in eerste instantie niet locaties aangepakt die na prioritering van de risico analyse naar voren komen. De beschreven nuance over de prioritering geeft aan dat de prioritering als richtinggevend moet worden benaderd. Daarnaast gaan we voor de komende jaren een andere insteek kiezen voor het uitvoeringsprogramma. De subsidie per maatregel is gebaseerd op landelijk door het Rijk bepaalde kengetallen en niet op werkelijke kosten. Dit kan betekenen dat de verkregen subsidie niet toereikend is voor de uitvoering. Dit kan mogelijk leiden tot minder of meer uitvoering van locaties. Financiën: Het onder C te dekken bedrag ad € 1.000.000,- komt voor uit de actualisatiegelden programmabegroting 2023. We schrijven deze investeringen af in 15 jaar. Daarnaast wordt een deel van de middelen die bestemd waren voor de elektrificatie wagenpark, nu ingezet voor verkeerskundige knelpunten. Deze middelen worden ingezet als structureel budget in de begroting, bedoeld voor verkeersaanpassingen ten gunste van de verkeersveiligheid.

3

Andere opties: Geen koppeling maken met onderhoud, dit betekent dat er bij benadering 50 tot 70 % minder locaties uitgevoerd kunnen worden. De efficiëntie is in grote mate afhankelijk van de toe te passen maatregel en is locatie afhankelijk. Wanneer de koppeling met onderhoud wordt losgelaten, kan het in theorie voorkomen dat een bepaalde locatie wordt aangepakt en dat 5 jaar daarna groot onderhoud gepleegd wordt. De afstemming met onderhoud kapitaalgoederen is derhalve altijd nodig. Wettelijke basis: Wegenverkeerswet Uitvoering geven aan verkeersveiligheidsbeleid. Global Goals: SDG 9, Industrie, Innovatie en Infrastructuur; bouw veerkrachtige infrastructuur. SDG 11, Duurzame steden en gemeenschappen; verbeteren leefomgeving en openbare ruimte. Wie zijn betrokken: De aanpak verkeersveiligheid gaat de gehele mienskip aan. Daarnaast zijn instanties als de politie, VVN, de Fietsersbond, LTO/Cumela hierbij betrokken. Wijze van participatie: Zodra er concrete plannen worden uitgevoerd wordt hierover gecommuniceerd conform de daarop van toepassing zijnde participatie processen voor infrastructurele projecten. Digitale links naar informatiebronnen: www.investerinsimpulsspv.nl www.fryslan.frl/verkeersveiligheid In welke fase: Planvoorbereiding. Planning vervolg in de raad/LTA: n.v.t. Bijlage(n): 1. “Risicoanalyse SPV Súdwest-Fryslân. Van risico’s naar maatregelen”. 2.

Overzicht locaties inzet Rijkssubsidie.

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Aanpak verkeersveiligheid Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 mei 2023;

besluit: a. b. c. d. e.

een krediet van € 1.676.617,69 beschikbaar te stellen voor de aanpak van onveilige verkeerssituaties; een bedrag van € 676.617,69 te dekken uit de verkregen Rijkssubsidie d.d. 1-12-2022; het bedrag van € 1.000.000,- te dekken uit de post “Beleidsvoornemen verkeersveiligheid”; het bedrag van € 676.617,69 in te zetten als de vereiste 50% cofinanciering ten behoeve van de verkregen Rijksubsidie; het restant van € 323.382,31 in te zetten voor de aanpak van overige onveilige situaties.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 22 juni 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.