Memo - Notitie voorkeursrecht

Het instrument Voorkeursrecht Wat houdt het voorkeursrecht in ? Het vestigen van een voorkeursrecht geeft aan de gemeente het eerste recht van koop krijgt, als de eigenaar de grond in de toekomst wil verkopen. De eigenaar is en blijft vrij om zijn eigendomsrechten uit te oefenen. Besluit de eigenaar tot verkoop, dan moet hij de grond eerst aan de gemeente aanbieden. De beide partijen moeten het dan eerst samen eens worden over de prijs. De gemeente beslist op dat moment of zij de grond al dan niet wil kopen. Als partijen het niet eens worden over de prijs dan kan de rechtbank of een deskundige worden gevraagd om de prijs te bepalen. Voorkeursrecht geeft de gemeente de mogelijkheid om haar positie op de grondmarkt te verstevigen en grondspeculatie te voorkomen. Gevolgen van het voorkeursrecht De grondeigenaar kan besluiten om de grond wel of niet te verkopen. Als de eigenaar besluit tot verkoop dan moet hij de grond eerst aan de gemeente aanbieden. Als de grondeigenaar niet wil verkopen, dan zal de gemeente de gewenste toekomstige ontwikkeling niet kunnen realiseren. In het uiterste geval heeft de gemeente de mogelijkheid om de grond te onteigenen. Deze mogelijkheid is zeer ongebruikelijk en is in gemeente SWF nog nooit voorgekomen. Als de eigenaar wel wil verkopen, maar de partijen bereiken geen overeenstemming over de prijs, dan gaat de verkoop uiteraard ook niet door.

Waarom wordt het toegepast ? Het voorkeursrecht wordt toegepast om de gemeente een betere uitgangspositie te geven. Meestal om een specifieke locatie in bezit te krijgen om ruimtelijke plannen (bv. woningbouw) te realiseren. De gemeente neemt bij het voorkeursrecht de regie. Procedure Het college besluit het voorkeursrecht voorlopig te vestigen. Dit besluit moet binnen drie maanden definitief door de gemeenteraad worden bekrachtigd. Alleen belanghebbenden kunnen tegen het college- en raadsbesluit bezwaar aantekenen. De gemeenteraad neemt een besluit op het bezwaarschrift. Daarvoor geldt een bezwarenprocedure. Tegen het besluit van de gemeenteraad bestaat de mogelijkheid tot beroep open bij de rechtbank Noord-Nederland in Groningen. Tenslotte is beroep ook nog mogelijk bij de Raad van State. Het voorkeursrecht en dan ? De gemeenteraad bekrachtigt het voorkeursrecht met een raadsbesluit. Daarna moet de gemeente binnen drie jaar een bestemmingsplan voor de grond vaststellen. Voorafgaand vindt er een uitgebreid onderzoek plaats of de gewenste bestemming planologisch en financieel haalbaar is. Hierbij worden diverse aspecten onderzocht, zoals ecologie, geluid, bodem, flora en fauna, woonbehoefte en stedenbouw. Tegelijkertijd probeert de gemeente om de grond ook daadwerkelijk te kopen van de eigenaar.

Als de eigenaar ervoor kiest om de grond niet te verkopen wordt er ook geen nieuw bestemmingsplan vastgesteld. Als de eigenaar wel bereid is de grond te verkopen, maar het bestemmingplan planologisch niet haalbaar is, dan gaat de verkoop ook niet door. Met bovenstaande informatie wordt nog een infographic samengesteld.