Bijlage V - Verkorte weergave oplossingsrichtingen 1 2 en 3

Bijlage Funderingsaanpak veenweidegebied Fryslân Verkorte weergave van de oplossingsrichtingen 1, 2 en 3 Inleidend De funderingsaanpak biedt een pakket aan maatregelen die tegemoet komt aan de moreel gevoelde verantwoordelijkheid bij de bestuurders voor deze problematiek. Zie Hoofdstuk 3 van de aanpak. We geven hier een verkort overzicht van de oplossingsrichtingen. Oplossingsrichting 1 – Helpen met informatie Met deze oplossingsrichting worden eigenaren beter geïnformeerd over het voorkomen van funderingsschade of, als ze al schade hebben, welke maatregelen ze kunnen nemen om de schade niet groter te laten worden of om herstel te plegen. Spil in deze oplossingsrichting is het funderingsloket. Het al bestaande funderingsloket, dat nu onder is gebracht bij het KCAF (Kenniscentrum aanpak Funderingen) wordt verbeterd en door de drie overheden zelf ingericht. Het is de bedoeling een gezamenlijk loket voor de negen betrokken overheden te maken met specifiek hiervoor aangetrokken personeel. De kosten voor dit personeel zijn onderdeel van de aanpak en worden gedeeld door de drie overheden (negen partijen). Er is nog niet beslist welke overheid het funderingsloket gaat uitvoeren. Er wordt meer informatie over de kans op funderingsschade, de mogelijkheden voor herstel en overige begeleiding beschikbaar gesteld.

Daarnaast kunnen eigenaren een afspraak maken met een medewerker van het loket. Er komt geen centraal fysiek loket, maar de medewerker(s) van het loket kunnen terecht op de gemeentehuizen van de zeven veenweidegemeenten om daar de woningeigenaren bij te staan. Indien gewenst kan dit ook op het provincie- of waterschapshuis plaats vinden. Ook is het mogelijk dat de medewerker van het loket op locatie (bijv. bij het betreffende pand) het gesprek voert met de eigenaar. Het doel is dicht bij de eigenaar te staan en vraag gestuurd te werken. Funderingsproblematiek manifesteert zich namelijk niet op alle plekken op dezelfde manier en in dezelfde mate. Het aantal uren hulp en ondersteuning per eigenaar wordt gemaximeerd, op basis van ervaringscijfers van het KCAF. Maar wel op een zodanige manier dat iedereen goed kan worden geholpen. Als bewoners bij het funderingsloket komen en er blijkt dat er aanspraak kan worden gemaakt op de nadeelcompensatieregeling of schadevergoedingsregeling van het waterschap, dan worden eigenaren door het loket ondersteund bij het indienen van een verzoek en de aan te leveren stukken. De uitvoering van de daadwerkelijke procedures blijft bij Wetterskip Fryslân. Punt van aandacht is nog of het loket van toepassing is op zowel eigenaren als ondernemingen (eigenaren die bedrijfsmatige activiteiten uitvoeren vanuit hun woning).

Bij ondernemingen kan staatssteun een aspect zijn waar rekening mee moet worden gehouden. Dit aspect van staatsteun is eveneens van toepassing op oplossingsrichtingen 2 en 3. Middels de de-minimisverordening wordt hier een oplossing voor geboden, waardoor het loket ook van toepassing kan zijn voor ondernemers. Oplossingsrichting 2 – Helpen met onderzoek Kern van deze oplossingsrichting is het instellen van een jaarlijkse subsidieregeling voor funderingsonderzoek en advies over maatregelen en financiering c.q. het maken van een herstelplan. Het ligt in de rede dat de uitvoering van deze regeling bij de provincie wordt ondergebracht vanwege de ervaring die de provincie heeft met het uitvoeren van subsidieregelingen. Na besluitvorming door PS wordt een subsidieregeling opgesteld. Deze regeling wordt uitgevoerd door de provincie. • 2023: voor het jaar 2023 is er voor de subsidieregeling alleen dekking beschikbaar vanuit de provincie en het waterschap (ieder € 165.000). In 2023 wordt de regeling opengesteld voor € 330.000. Ingeschat wordt dat het budget toereikend is, omdat de regeling eerst nog

opgesteld moet worden en naar verwachting niet eerder dan 1 mei 2023 operationeel is. In 2023 geldt bij teveel animo voor de regeling: wie het eerst komt, die het eerst maalt. De regeling wordt eind 2023 geëvalueerd. Met het hierboven genoemde budget voor de subsidieregeling en de maximale bijdrage van € 4.000 per eigenaar kunnen in 2023 ongeveer 80 funderingsonderzoeken worden uitgevoerd. Aan een bureau die het funderingsonderzoek uitvoert wordt als voorwaarde gesteld dat deze werkt volgens de KCAF-richtlijn. Dit is een onafhankelijk vastgestelde landelijke richtlijn voor funderingsonderzoek. Hiermee is de kwaliteit gegarandeerd en worden geen specifieke bedrijven bevoordeeld of benadeeld. Tweede onderdeel in deze oplossingsrichting is een subsidieregeling voor innovatie. Deze subsidieregeling beoogt de ontwikkeling van (innovatieve) methoden te stimuleren om funderingsschade te herstellen of te voorkomen. Hiervoor geldt in principe hetzelfde proces als bij de subsidieregeling voor funderingsonderzoek. Na besluitvorming door PS wordt een subsidieregeling opgesteld. • 2023: voor het jaar 2023 is er voor de subsidieregeling alleen dekking beschikbaar vanuit de provincie en het waterschap (ieder € 25.000). In 2023 wordt de regeling opengesteld voor een bedrag van € 50.000.

Ingeschat wordt dat het budget toereikend is, omdat de regeling eerst nog opengesteld moet worden en naar verwachting niet eerder dan 1 mei 2023 operationeel is. In 2023 geldt bij teveel animo voor de regeling: wie het eerst komt, die het eerst maalt. De regeling wordt eind 2023 geëvalueerd. Oplossingsrichting 3 – Helpen met financiering In deze oplossingsrichting wordt voorgesteld om aan te sluiten bij het landelijk Fonds Duurzaam Funderingsherstel (FDF). Dit landelijke fonds kan woningeigenaren een lening verstrekken voor funderingsherstel. Voorwaarde is dat een lokale of regionale overheid zich aansluit bij het Fonds en garant staat voor eventuele gederfde rente-inkomsten, mocht de woningeigenaar (tijdelijk) geen rente kunnen betalen. Dit fonds bestaat reeds, maar functioneert onvoldoende: eigenaren die moeten slopen en herbouwen of woningen waarin bedrijfsmatige activiteiten worden uitgevoerd, komen niet in aanmerking voor een lening. Dit soort aandachtspunten zullen in een ‘2.0 versie’ van het fonds moeten worden aangepast. Het ministerie van BZK beraadt zich op dit moment over het aanpassen van het fonds en dit is onderdeel van het Nationaal Programma Aanpak Funderingen (NPAF). Zowel de VNG, de Unie van Waterschappen als het IPO zijn betrokken bij het NPAF.

De aanpassingen van het Fonds naar een goed toepasbaar instrument voor het helpen van bewoners is voor hen allen een belangrijk speerpunt. Wetterskip Fryslân heeft eind 2021 besloten zich aan te sluiten bij het fonds vanwege de urgente gevallen in de Groote Veenpolder. De provincie heeft hiervoor € 80.000 beschikbaar gesteld. Tot op heden is er geen gebruik gemaakt van de regeling. De verwachting is dat het nog 2 jaar duurt voordat het landelijks fonds aangepast is. Dit gebaseerd op de implementatie van het NPAF. Op basis van deze informatie is aan Provinciale Staten en het AB Wetterskip voorgesteld een overbruggingsfaciliteit voor het verstrekken van leningen in te stellen voor een maximale duur van 2 jaar. Mocht blijken dat er meer tijd nodig is om te komen tot een aangepast fonds, dan vraagt dat een nieuw besluit over het al dan niet verlengen van deze overbruggingsfaciliteit voor een bepaalde periode. Deze overbruggingsfaciliteit wordt ingesteld voor zogenoemde ‘niet-kunners’: eigenaren die bij hun eigen bank of hypotheekverstrekker niet terecht kunnen voor een lening. Het is de bedoeling dat er voor deze eigenaren een garantstelling door de overheid wordt afgegeven. Wel geldt dat er sprake moet zijn van (zeer) urgent funderingsherstel. Dit moet worden aangetoond met een onafhankelijk funderingsonderzoek volgens de KCAF-kwaliteitsrichtlijn.

De voorwaarden voor het doen van een beroep op deze faciliteit wordt in de definitieve aanpak uitgewerkt.