Bijlage V - Presentatieconcept inhoudsontwikkeling

Presentatieconcept inhoudsontwikkeling Museum Hindeloopen januari 2022 Wat is een presentatieconcept? - Inhoudelijke onderlegger voor een eerste schetsontwerp - Keuze subthema’s: wat is de boodschap? - Voorstellen voor presentatiemiddelen

- Voorlopige objectlijst - Voorlopig tekstplan

> nog niet: de vorm Proces: nu t/m oplevering 1. Presentatieconcept (briefing voor ontwerp) 2. Schetsontwerp 3. Voorlopig ontwerp 4. Definitief ontwerp 5. Preproductie (bijvoorbeeld: teksten schrijven, briefings audiovisuele middelen, werktekenen presentatiemeubels, restauratie en of bruikleenaanvragen collectie) 6. Productie (tekstbordjes, films en/of audio, meubelbouw off-site etc) 7. Installatie

Achter de schermen * gesprekken Carolien Hack

* collectie bekeken * literatuuronderzoek

Objectlijst Presentatiemiddelen

Bezoekerscentrum & Oostzeehandel

- De geschiedenis van Hindeloopen in 5 minuten - Focus Oostzeehandel - Grote audiovisuele presentatie - Iconische collectiestukken - Verbinding stad: kapiteinswoningen, ankers, lykhús - Flexibele opstelling voor bv lezingen

Collectie - Model fluitschip - Bovenstuk roer (17e eeuw) - Anker - Portret grootschipper Pieter Wiebes - Souvenirs uit het Oostzeegebied - Objecten visserij 19e eeuw, affiche badhuis - Portret Hidde Nijland

Hindeloopen in vogelvlucht - kader Ingrediënten voor de audiovisuele beleving Grote projectie (om je heen?) Een ‘levende’ googlemaps-achtige kaart: - Inzoomen en uitzoomen - Hindeloopen groeit, wordt kleiner - Jaartallen als markering - Routes intekenen - Komst van gebouwen laten zien, bijvoorbeeld Afsluitdijk - Teller inwonertal (bijvoorbeeld ca. 2300 inwoners in 1720, nu ca. 900 inwoners) Beelden van Hindeloopen nu (kapiteinswoning, visafslag, lykhús etc) Collectiestukken in de zaal (of stukken die niet in bruikleen te krijgen zijn) Voice-over Referentie: https://www.youtube.com/watch?v=3k_0PSTd7hg

Hindeloopen in vogelvlucht Voorgeschiedenis Kaart: uitzoomen, je ziet het stadje kleiner worden (nederzetting) Verhaal: kleine nederzetting, ca. 780 verwoest door Noormannen, ca. 1225 stadsrechten, in de Middeleeuwen nauwe contacten met hanzesteden en Stavoren, uitleg stadswapen Beeld in stad: stadswapen kerk Oostzeehandel Kaart: geïsoleerde ligging tov Friese achterland, ligging tov Zuiderzee en Amsterdam Kaart 2: Verhaal: route Amsterdam Oostzeehandel (17–eOostzee (Sont) diverse havens, 18e eeuw), vloot en haven in Amsterdam, houthandel invoer, jenever en wol uitvoer Objecten in zaal: roer, fluitschip, souvenirs Oostzeegebied Verhaal: route, handelswaar, de typische bouw van een fluitschip Typisch Hindeloopen 1 Kaart: inzoomen kapiteinswoning, anker Verhaal: welvaart te zien aan oa de rijke kapiteinswoningen Beeld in de stad: kapiteinswoning,, bv Kalverstraat/Kalestrete 7: accoladeboog, anker, ovalen venster Objecten in de zaal: anker, portret Wiebes Typisch Hindeloopen 2 Kaart: reiziger naar Hindeloopen, ook al in 17e (18e eeuw) Verhaal: brug maken naar klederdracht, interieur en schilderkunst. Citaat reiziger over eigenheid van de Hindelooper volkskunst. Beeld in de stad: bv straatnaambordjes Neergang en visserij Verhaal: vanaf 1750, neergang handel door vierde Engelse oorlog, inwoners trekken weg, huizen worden afgebroken. Hindeloopen wordt vanaf ca.

1800 een vissersstadje.

Kaart: Hindeloopen wordt kleiner Objecten in de zaal: diverse objecten visserij, affiche badhuis Beeld in de stad: visafslag, leugenbank Kaart: bouw van Afsluitdijk 1932 Verzameldrift Kaart: museum Verhaal: oa Hidde Nijland, opening museum 1919

Klederdracht

Catwalkopstelling: - Ambacht (kleuren, kwaliteit, India) - Unieke stofcombinaties (collectie) - De taal van klederdracht (AVpresentatie)

Subthema: kleding typisch voor Hindeloopen Boodschap: deze stofcombinaties en bepaalde kledingstukken zijn uniek voor Hindeloopen. - Subthematekst - Op de catwalk: ca 5 x klederdracht (bruid, rouwkleding, getrouwd, ongetrouwd, man)

- Voice-over: ‘stem’ die de klederdracht aanprijst, van de klederdracht blijkt

In de rouw

waaruit het unieke karakter

- Objectteksten (of inzoomers) bij de stukken op de catwalk - Accessoires en eventuele extra kledingstukken, o.a. haarsierspelden, beugeltassen, rijgpennen, lokken, knopen etc. (bijvoorbeeld in een ladekast) - Spel: raad de betekenis van de kledingerdracht (draaibordjes of digitale quiz) - Spel: welke lagen zie je wel, welke lagen zie je niet? Aan de hand van een ‘aankleedpop’ (fysiek of digitaal) Zeven stadia Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Lorem ipsum dolor sit amet , consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Bont Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Sits Lorem ipsum dolor sit amet , consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Zonhoed Lorem ipsum dolor sit amet , consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Lichte rouw Lorem ipsum dolor sit amet , consectetur adipisicing elit , sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua .

Subthema: een nieuwe stof uit India op de markt! Boodschap: (ervaar zelf) de voordelen van sits tov bestaande stoffen - subthematekst - Vijf stoffen om aan te voelen (sits, bont, baai, linnen, wol) - ruimte (tafel?) om te vergelijken, voelen en

doen: vouwen, plooien, glans - filmpje/animatie (uitleg ambacht, weven,

kleur- en schilderproces) (bij voorkeur zonder audio vanwege stem bij film) NB. Samenwerking: vereniging Aald Hielpen een gezicht/rol geven in dit thema

Taal

Bibliotheek uitstraling - Geheime thuistaal - Hoor, lees, spreek - Film: taal nu, kinderen, onderzoeker - Leestafel

TAAL – het Hylpers Gedicht op wand in drie talen: Fries, Hylpers en Nederland Subboodschap: leer de bijzonderheden en unieke kenmerken van het Hylpers kennen

TAAL – minidocu Subboodschap: Het Hylpers is een erkende taal, wordt nog steeds gesproken en levend gehouden. Het Hylpers kent veel invloeden uit het Oostzeegebied. Hylpers nu in de stad, oa: • een winkel, bij een gezin • Op school (Rientje Pitstra > maakt lesmateriaal, Tineke Blom) • Tine Nieuwland • Wiebe Zoethout (lokale krantje) Hylpers, de geschiedenis van de taal > Arjen Versloot • Het oud-Fries • Noorse ea invloeden

TAAL – Hylpers, het woordenboek > Gosse Blom, Siebren Dyk

quiz Subboodschap: leer de bijzonderheden en unieke kenmerken van het Hylpers kennen Luister naar deze zin: wat betekent het? • Het Hylpers heeft klanken die het Nederland en Fries niet kennen: • - [I:] [o:] > bread of ‘breed’en hôp, ‘hoop’ • tweeklanken: foet en jeald • ö-klank [oe] zoals in fölle (veulen) of pöt (pot)

TAAL – • De verkleinwoorden (lijken meer op het Westfries en Nederlands) • Veel woorden uit het oud-Fries, Noorse invloeden

leer een paar woordjes Hylpers Subboodschap: leer een paar woordjes Hylpers en breng het geleerde straks - als je het stadje bezoekt – meteen in de praktijk Tot ziens, hallo, goedemorgen, goedemiddag, dankjewel, eet smakelijk, proost, wat een mooi stadje!

TAAL – de collectie (boeken) Oude boeken/manuscripten , tonen in vitrine of in lade (vanwege licht): • Een hernieuwde uitgave van: Johannes Hilarides (toegeschreven aan), Hijnlepre Seemanalmenak, 1679, door Joost H. Halbertsma, 1827 (Collectie Tresoar?) • Wopke Eekhoff en D. Kroese, Merkwaardigheden van Hindeloopen, bevattende historische bijzonderheden omtrent woningen, kleeding, gebruik en taal der Hindeloopers, benevens taalproeven in rijm en onrijm, 1848 en 1855 (Museum Hindeloopen, Tresoar, eventueel in bruikleen?) • L.P.H. Eijkman, Phonetische beschrijving van de klanken der Hindeloopensche taal, 1913 of 1923 (Collectie Museum Hindeloopen) • S. van der Kooi, De Fryske Librije, Rige lytse folksskriften, datering? (Collectie Museum Hindeloopen) • T. van der Kooy, De taal van Hindeloopen, grammaticaal overzicht en woordenboek met een bloemlezing van Hindelooper proza en poëzie, 1937 (Collectie Museum Hindeloopen) • D. de Boer, Studie over het dialect van Hindeloopen, 1950 (Collectie?)

TAAL – boeken (zelf raadplegen) • Gosse Blom, Hylper Wurdboek, 1981 • Gosse Blom en Siebren Dyk, Graet Hylper Wordbook, 2019 • Roelie de Vries-Bakker, Gosse Blom, De hönne op één poat, gaere ferhaelen uút Hylpen • Dick Bruna, Aete en ame Plús • …… • ……

Let op: veel minder boeken dan gedacht. Minder ruimte nodig.

TAAL – handson Het oudste boekje over Hindeloopen en gepubliceerd in het Hylpers komt uit 1678. Alleen het voorblad is bewaard gebleven. Kleine kroniek waar dingen van oude tijden in staan. Voor Hindelopers om te onthouden. En wat andere dingen Voorblad uitprinten: als ‘gastenboek’ op tafel leggen met de vraag wat jij belangrijk vindt om te onthouden.

TAAL – de collectie (schilderijen)

Interieur Hindeloopen kamer Uitlichten unieke elementen Verhaal 19e eeuw, hernieuwde aandacht volkskunst

- Inzoomer

Interieur (stijlkamer) - presentatie • Zaaltekst • Inzoomer, ca 10 details uitlichten (2 inzoomers of voor- en achterzijde) • Quiz

Hindelooper pronkkamer De Hindeloopers verzamelen op hun reizen en in Amsterdam allerlei mooie spullen: porselein uit China en Japan, borden uit Engeland, kleurige stoffen uit India en Rusland, tegels uit Delft en Makkum, Samen met de bont beschilderde stoelen en tafels versieren zij hun huizen. Met hun bijzondere interieurs zeggen zij: kijk dit zijn wij!

Bont Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Hindelooper schilderkunst Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Chinees porselein De VOC voert vanaf de 17e eeuw Chinees porselein. Rijke kapiteins kopen het in Amsterdam. Ze kleden er hun kamers mee aan. Wandtegels Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Klap-aan-de-wand Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Interieur (stijlkamer) - collectie • Nog bepalen welke meubels we in de stijlkamer plaatsen ism Carolien Hack

Schilderkunst Depotopstelling met enkele esthetisch uitgelichte stukken Film: schilder van nu (Roosje) aan het woord (techniek tonen)

Schilderkunst- presentatie • Zaaltekst schilderkunst • Depotopstelling (veel!) circa 10 (top)stukken uit lichten (met Cplusteksten) bijvoorbeeld de prikslee • Film met schilder Roosje > uitleg techniek • Quiz: zelf schilderkunst herkennen • Meubelstuk om zelf in te kleuren

Schilderkunst - collectie

Topstukken uitlichten met C-plustekst (met ruimte voor plaatjes) - haardscherm Jappe Wiggerts - prikslee (met schilderij) - flap-aan-de-wand - butte - mangelbak

Zaalindeling • TAAL: relatief groot • SCHILDERKUNST: relatief klein • TENTOONSTELLINGEN: flexibele opstelling?

Tekstsoorten - A-teksten (introduceren een ‘zaal’, ca 80 wrdn) - B-teksten (subthema’s in een zaal, ca 80 wrdn) - C-teksten (objectteksten, ca 40 wrdn) - C-plusteksten (met ruimte voor extra tekst en/of beeld, ca 80 wrdn) - Inzoomers: handouts met foto van het object waarbij details aan de hand van korte tekstjes worden uitgelicht - Instructieteksten (bij hands-on activiteiten zoals meubelstuk schilderen, stoffen voelen) - Deviceteksten: teksten in de spellen Teksten in de zalen: Nederlands. Eventueel andere talen in handout: in overleg (Fries, Engels, Duits)

Audiovisueel / touchscreens 1. Projectie/film: - Oostzeehandelzaal 2. Filmpjes/docu: - Animatie ambacht sits - Docu taal (Hylpers) - Docu schilder aan het woord en werk 3. Audio - voice-over bij catwalk - Taal: Hylpers spreken 4. Quizzen (in touchscreen) - Klederdracht - Schilderkunst - Taal - Interieur

Hands-on Klederdracht:

• Stof voelen • Klederdrachtmemory of aankleedpoppen Schilderkunst: • Motieven van een meubelstuk inkleuren Taal: nader te bepalen Interieur: nader te bepalen, bijvoorbeeld zelf kamer inrichten

Vitrines 1. Oostzeehandelzaal: flexibele vitrines voor topstukken 2. Klederdracht: vitrines voor accessoires, kleine kledingstukken en naaispullen (lades?)

3. Taal: voor oude documenten 4. Schilderkunst: depotopstelling deels achter glas

Briefing voor ontwerp - extra • Sfeer: Museum Hindeloopen maakt een vernieuwingsslag, krijgt de uitstraling ‘van nu’, maar blijft ook een huiselijk, warm, gezellig museum. Dus niet té strak en té gestileerd. • Verhaal: het ontwerp versterkt de beleving van het verhaal. Het verhaal staat centraal, de collectie vormt een tweede laag. Het is van belang om in het schetsontwerp eerst de subthema’s en presentatiemiddelen een plek te geven, en vervolgens de collectie.

• Enkele zitgelegenheden • Entreegebied en winkel meenemen in schetsontwerp