Bijlage - Nota 'Kunstgras in Súdwest-Fryslân, nu en in de toekomst'

O23.000550

O22.002039*

Kunstgrasvelden in Súdwest-Fryslân, nu en in de toekomst

Inhoud 1.

Rapport in het kort ............................................................................................................................... 3

2.

Inleiding ................................................................................................................................................ 5

3.

Kunstgrasvelden nu en in de toekomst ................................................................................................ 8

4.

Conclusies en advies ........................................................................................................................... 10

5.

Achtergrondinformatie en argumentatie ........................................................................................... 12

Bijlagen ....................................................................................................................................................... 13

Foto omslag: Met EPDM ingestrooid kunstgrasveld bij Sneek Wit Zwart.

Met zand ingestrooid kunstgrasveld voor hockey op sportpark Tinga

Pagina 2 van 13

O22.002039

1.

Rapport in het kort

1.1 Aanleiding tot de notitie Er is de laatste jaren onrust ontstaan rondom kunstgras sportvelden, vooral als gaat om velden die met rubber korrels zijn ingestrooid. Aanvankelijk werd dit veroorzaakt door uitzendingen van het TV programma Zembla, dat vanaf oktober 2016 aandacht besteedde aan mogelijke schadelijke effecten van de gebruikte grondstoffen voor gezondheid en milieu. Deze effecten bleken verwaarloosbaar klein te zijn. In een later stadium diende de stichting InStrepitus bij verschillende gemeenten handhavingsverzoeken in met betrekking tot kunstgrasvelden op basis van art. 13 van de Wet Bodembescherming. Vooral omdat er veel rubber korrels in de directe omgeving van het sportveld terecht kwamen. In gemeente Súdwest-Fryslân werd in juni 2020 een viertal handhavingsverzoeken ontvangen voor de velden in Arum, Bolsward, Easterein en Witmarsum. Naar aanleiding van deze verzoeken stelde de gemeenteraad een krediet beschikbaar voor het aanbrengen van voorzieningen om instrooimateriaal binnen de kunstgrasvelden te houden. In januari 2021 is gestart met het aanbrengen van deze voorzieningen. In het voorjaar van 2021 zijn deze werkzaamheden afgerond en inmiddels zijn de handhavingsverzoeken allemaal ingetrokken.

Tijdens de behandeling van de kredietaanvraag werd duidelijk dat de leden van de gemeenteraad graag willen worden geïnformeerd over hoe er wordt omgegaan met kunstgrasvelden nu en in de toekomst. De hiertoe opgestelde notitie ligt nu voor. Eerder werd in 2015 door de gemeenteraad een kunstgrasnotitie vastgesteld. Gezien de gewijzigde milieu-inzichten over kunstgras, de groene en duurzame ambities van het college, aanstaande Europese wetgeving en de kosten voor een kunstgrasveld is dit het moment om een nieuwe kunstgrasnotitie te presenteren. Deze notitie vervangt de kunstgrasnotitie uit 2015. 1.2 Stand van zaken Het gebruik van rubberkorrels of microplastics (EPDM, TPE of SBR) om velden mee in te strooien is niet meer van deze tijd. Er is Europese wetgeving in de maak waardoor er vanaf 2029 een verbod komt op het gebruik van polymerische (microplastic) infill in kunstgrasvelden. Daarom moeten we nu al anticiperen op deze toekomstige regelgeving en hier bij vervanging van de kunstgrasvelden in onze gemeente rekening mee houden. In deze notitie wordt een overzicht gegeven van de huidige kunstgrasvelden, het jaar van realisatie en vervangingsvoorstellen. Veel verenigingen willen een kunstgrasveld. Een kunstgrasveld is vrijwel altijd bespeelbaar. Het kan worden gebruikt voor trainingen, wedstrijden maar ook bewegingsonderwijs.

De laatste jaren echter is de visie op kunstgras veranderd. Dit komt enerzijds door de discussies over de milieubelasting van een kunstgrasveld, anderzijds door de grote financiële investering die een kunstgrasveld vereist. We staan de komende 10 jaar voor de vervanging van kunstgrasvelden. De volgende vraag dient zich aan: als we een veld vervangen, is dat door kunstgras of door natuurgras? In gemeente Súdwest-Fryslân zal altijd een aantal kunstgrasvelden noodzakelijk zijn. Dat geldt voor de grote voetbalverenigingen Workum, SC Bolsward, LSC 1890, ONS en Sneek Wit Zwart. De grootte van deze verenigingen vereist een minimaal aantal goed bespeelbare velden. Dankzij een kunstgrasveld zijn trainingen en wedstrijden het hele jaar door goed te organiseren. De korfbalverenigingen Westergo Bolsward, De Waterpoort in Sneek en hockeyclub SMHC in Sneek spelen op kunstgrasvelden. Het spelen op kunstgras is voor korfbal en hockey inmiddels gemeengoed geworden. De overige kunstgrasvelden (allen voetbal) zijn niet noodzakelijk op basis van de normen die door de eigen sportbond (KNVB), worden gehanteerd. Geadviseerd wordt om deze velden te vervangen door natuurgrasvelden. Om de voorgenomen vervanging van kunstgras door natuurgras te bespreken, heeft de portefeuillehouder sport alle betrokken verenigingen bezocht.

Enerzijds is er begrip, anderzijds zijn er verenigingen die nu al nadenken over alternatieven als zelf vervangen door kunstgras. Door de portefeuillehouder is in de gesprekken aangegeven dat de gemeente openstaat voor maatwerk. Bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van de gelden die voor de ombouw naar natuurgras nodig zijn. Verenigingen kunnen dit benutten voor een oplossing die passend is binnen hun visie en wensen. Een nieuwe ontwikkeling is de doorontwikkeling van kunstgrasvelden die geen instrooimateriaal nodig hebben. In 2022 is het kunstgrasveld voor korfbal in Sneek vervangen voor een zogenaamde “non-infill veld”. Dit is een pilot en we zijn nieuwsgierig naar de ervaringen met het sporten op dit type veld.

Pagina 3 van 13

O22.002039

Bij het vervangen van het kunstgrasveld in Bolsward in 2021 is nog gekozen voor het milieuvriendelijke kurk. 1.3 Onderbouwing van het advies De inhoud van de notitie wordt onderbouwd door capaciteitsberekeningen via de rekentools van de KNVB en het KNKV. De hockeybond (KNHB) kent geen rekentool. Aantallen teams, benodigd voor de rekentool, zijn van de betreffende verenigingssites gehaald na de start van de competities 2021/2022. Dit gaf een behoorlijk betrouwbaar beeld, omdat het zich liet aanzien dat er weer “gewoon” gesport kon worden na de Corona-pandemie. Over de hele linie is het beeld dat het sporten in verenigingsverband enigszins terug loopt. Bij de financiële paragraaf in deze notitie is het sportcomplex van de Skoalleseize in Easterein buiten beschouwing gebleven. Dit complex is eigendom van de Stichting De Skoalleseize en de kerk. De Stichting zorgt zelf voor het onderhoud van het terrein en voorzieningen om rubberkorrels binnen het veld te houden. Bovendien zorgt de Stichting op termijn zelf voor de vervanging van het veld. Buiten het verstrekken van een jaarlijkse onderhoudsbijdrage heeft de gemeente geen bemoeienis met of verantwoordelijkheid voor dit veld. De ontwikkeling van natuurgrasvelden staat niet stil en de kwaliteit verbetert voortdurend.

Besteed men ten opzichte van een standaard wedstrijdveld extra aandacht aan de ondergrond door deze op te bouwen met zand en de toplaag te verstevigen met doormenging van b.v. lava, leemhoudend zand of klei dan kan men velden realiseren die 400 á 500 bespelingsuren kunnen verdragen. Dit is het zogenaamde WeTra (= Wedstrijd-Training) concept. Hiermee wordt bedoeld dat je naast de 250 uur die je doorgaans nodig hebt voor wedstrijden, het veld de overige uren kunt gebruiken voor trainingen. Dan moet het veld wel mooi verspreid gebruikt worden en bij nat weer worden ontzien. Hierover kunnen afspraken met verenigingen worden gemaakt. Verstevigt men het natuurgrasveld met kunstgrasvezels (hybrideveld) dan kun je de bespelingsintensiteit opkrikken naar zo’n 700 á 800 uur. Alleen zijn de kosten hiervan dermate hoog in aanleg, onderhoud en renovatie, dat de stap naar echt kunstgras zo klein is dat beter daarvoor gekozen kan worden. Indien wordt besloten om in onze gemeente kunstgrasvelden om te bouwen naar natuurgras, dan kan het bijna niet anders om dan te kiezen voor de WeTra constructie. Verenigingen zijn immers gewend aan een veld waar vrijwel altijd op gespeeld en getraind kan worden. Hoewel die garantie bij een WeTra-veld niet wordt afgegeven biedt het, na een kunstgrasveld, wel de meeste bespelingsuren.

Het grote voordeel van een WeTra-natuurgrasveld is dat de investering voor aanleg eenmalig hoeft te worden gepleegd. Een eenmaal aangelegd WeTra-veld hoeft slechts eens in de 20 jaar te worden gerenoveerd, waarmee dan een investering van zo’n € 80.000,- is gemoeid. De toplaag van een kunstgrasveld daarentegen gaat gemiddeld 10 tot 12 jaar mee, de ondergrond dient na 30 jaar te worden vervangen. Deze kosten zijn bijna het drievoudige.

Ondergrond Gras WeTra Hybride Kunstgras (infill) Kunstgras (non-infill)

Aanleg ondergrond € 100.000,00 € 120.000,00 € 200.000,00 € 225.000,00 € 225.000,00

Aanleg toplaag € 50.000,00 € 80.000,00 € 200.000,00 € 225.000,00 € 225.000,00

Afschrijftermijn 20 jaar 20 jaar 15 jaar 12 jaar 12 jaar

Bron: Antea Group 2022. Bedragen indicatief en exclusief BTW.

Pagina 4 van 13

O22.002039

Afschrijfkosten per jaar € 7.500,00 € 10.000,00 € 26.667,00 € 37.500,00 € 37.500,00

2.

Inleiding

2.1 Historie Kunstgrasvelden zijn op grote schaal in de jaren negentig in zwang geraakt. Oorspronkelijk werden uitsluitend met zand ingestrooide velden gerealiseerd. Deze variant wordt nog steeds veelvuldig op met name korfbalcomplexen toegepast. Het oudste kunstgrasveld in Súdwest-Fryslân dateerde van 2003 en lag op het hockeycomplex van het sportpark Tinga in Sneek. In 2021 is dat veld vervangen door een kunstgras waterveld. Voor voetbal leverden de zandvelden de nodige problemen op, zoals brandwonden bij slidings e.d. Daarom werd voor voetbal naar alternatieve instrooimaterialen gezocht. Deze werden gevonden in de rubber korrels van gemalen (auto)banden, de z.g. SBR-korrels. In de eerste plaats een prachtige manier om oude banden te recyclen. In de tweede plaats bood (en biedt) het prima speleigenschappen en is het nog goedkoop in aanschaf ook. In 2006 werd het eerste veld van deze generatie bij de v.v. LSC 1890 in Sneek aangelegd (in 2016 vervangen), alsmede twee korfbalvelden in 2006 op sportpark Schuttersveld, ook in Sneek. Deze zijn in november 2022 vervangen. 2.2 Maatschappelijke onrust In de afgelopen jaren is er veel maatschappelijke onrust over het instrooien met rubber korrels ontstaan. Enerzijds vanwege vermeende kankerverwekkende eigenschappen en het uitlogen van giftige stoffen in de bodem.

Anderzijds vanwege de korrels die in het milieu rondom de velden komen, en tenslotte de hoge temperaturen van zo’n veld bij mooi zonnig weer. Na de discussie over de gezondheids- en milieurisico’s van kunstgrasvelden zijn veel gemeenten voorzichtiger geworden met het instrooien van kunstgrasvelden. Zo ook onze gemeente, waar in 2018 in Sneek de velden van O.N.S. en Sneek Wit Zwart zijn gerenoveerd. Bij die renovatie werd het kunstmatig geproduceerde instrooimiddel EPDM toegepast. Er liggen nu (februari 2023) in onze gemeente zes hele en twee halve velden die met SBR en drie die met EPDM zijn ingestrooid. Het overzicht van alle kunstgrasvelden in Súdwest-Fryslân treft u elders in deze notitie aan. De maatschappelijke onrust leidde onder andere tot de oprichting van de Stichting InStrepitus. Deze stichting beijvert zich ervoor, om alle met rubber en/of microplastics ingestrooide velden te laten verdwijnen c.q. opruimen. Dit doen zij onder andere met handhavingsverzoeken. 2.3 Zorgplicht en wettelijke basis De handhavingsverzoeken eisen van de gemeenten, dat zij zich houden aan de “Zorgplicht” zoals omschreven in artikel 13 van de Wet Bodembescherming.

Artikel 13 Ieder die op of in de bodem handelingen verricht als bedoeld in de artikelen 6 tot en met 11 en die weet of redelijkerwijs had kunnen vermoeden dat door die handelingen de bodem kan worden verontreinigd of aangetast, is verplicht alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevergd, teneinde die verontreiniging of aantasting te voorkomen, dan wel indien die verontreiniging of aantasting zich voordoet, de verontreiniging of de aantasting en de directe gevolgen daarvan te beperken en zoveel mogelijk ongedaan te maken. Indien de verontreiniging of aantasting het gevolg is van een ongewoon voorval, worden de maatregelen onverwijld genomen. 2.4 Genomen maatregelen Om te voorkomen dat rubber korrels en/of microplastics in het omliggende milieu terecht komen, heeft de gemeenteraad van Súdwest-Fryslân in november 2020 een krediet beschikbaar gesteld voor het treffen van maatregelen. Deze maatregelen zijn: - Het aanbrengen van kantplanken rondom de kunstgrasvelden; - Het aanbrengen van borstelmatten met opvangbakken bij de toegang en uitgang van het veld; - Het aanbrengen van filterkousen in afvoerkolken t.b.v. het opvangen van korrels.

Pagina 5 van 13

O22.002039

Verder zijn de verenigingen geïnstrueerd hoe men de korrels zo veel als mogelijk binnen het veld kan houden. Tenslotte is door de onderhoudsdienst van onze gemeente een zuigunit aangeschaft die eventuele korrels buiten het veld opzuigt. Hoewel de gemeente op deze manier zo goed als mogelijk aan haar zorgplicht voldoet, is het goed om ook naar de toekomst van de kunstgrasvelden in de gemeente te kijken. Dat stond ook vermeld in de Koersnota 2021: minder kunstgras, meer natuurgras. Dat heeft - naast de al gememoreerde maatschappelijke onrust - verschillende redenen.

Nieuwe borstelmat met opvangbak voor rubberkorrels bij het voetbalveld in Workum. Zo hebben de Nederlandse gemeenten zich geconformeerd aan de doelstelling van de “Routekaart verduurzamen sport”. Natuurgras is immers aanmerkelijk meer circulair dan kunstgras. Financiële aspecten spelen ook een belangrijke rol. Het aanleggen en in stand houden van kunstgrasvelden is een dure aangelegenheid. Daar komt ook de trend bij dat steeds meer clubs overschakelen van kunstgras op natuurgras. Dat heeft o.a. te maken met een stukje spelbeleving en het grotere risico op blessures bij het spelen op kunstgras. Overzicht kunstgrasvelden in SWF per 1 januari 2023 Voetbal Instrooimateriaal Aanleg Aantal O.N.S. EPDM 2018 1 Sneek Sneek Wit EPDM 2018 2 Zwart LSC Sneek SBR 2016 1 IJ.V.C. IJlst SBR 2011 1 Makkum SBR 2010 1 Witmarsum SBR 2015 1 Arum SBR 2007 0,5 Bolsward Kurk 2021 1 Bolsward SBR 2009 0,5 Workum SBR 2012 1 S.D.S. SBR 2012 1 Easterein Hockey SMHC Sneek SMHC Sneek Korfbal Waterpoort Sneek Westergo Bolsward

Afgeschreven 2028

Staat jan. 2023 Goed

Plan WeTra

2028

Goed

2026 2021 2020 2025 2017 2033 2019 2022 geen eigendom gemeente

Goed Bijna versleten Versleten Voldoet Versleten Goed Voldoet Bijna versleten

1 Kunstgras 1 WeTra Kunstgras WeTra WeTra WeTra WeTra Kunstgras Kunstgras Kunstgras

waterveld semi-waterveld

2021 2012

1 1

2033 2022

Goed Voldoet

Kunstgras Kunstgras

Non-infill

2022

1

2034

Nieuw

Kunstgras

Zand

2009

1

2019

Voldoet

Kunstgras

2.5 Financiën Het realiseren en vervolgens op termijn vervangen van kunstgrasvelden is een structureel dure aangelegenheid. De toplaag van een kunstgrasveld werd in 10 jaar afgeschreven en de onderbouw daarvan in 36 jaar. De nieuwe generatie velden kunnen iets langer mee. Daarvoor wordt een afschrijftermijn van 12 jaar gehanteerd. Inmiddels is de periode aangebroken dat versleten/afgekeurde kunstgrasvelden moeten worden vervangen. De afgelopen jaren is dat op vijf locaties gebeurd. Medio november 2022 is het korfbalveld op sportpark Schuttersveld vervangen. Die vervangingen maken opnieuw duidelijk hoe veel geld de instandhouding van deze voorzieningen vraagt.

Pagina 6 van 13

O22.002039

Alleen de kapitaallasten liggen tussen de € 35.000 (volledig nieuw veld) en € 27.000 (alleen vervanging toplaag) per jaar. Daar komt voor het plegen van onderhoud zo’n € 7.250 per veld per jaar bij. Ruwweg kost een kunstgrasveld voor voetbal dus zo’n € 35.000 tot € 42.000 per jaar. Een WeTra-natuurgrasveld voor voetbal kost aan kapitaallasten tussen de € 6.500 en € 12.000 per jaar. Inclusief renovaties en onderhoud wordt het jaarlijks tussen de € 17.000 en € 24.000. We hoeven geen volledig nieuwe velden te realiseren. Daarom hebben we alleen de gegevens van kapitaallast + onderhoud en vervangen van een toplaag nodig om een goede vergelijking van de jaarlijkse kosten te kunnen maken. Hieruit blijkt dat kunstgrasvelden niet goedkoper zijn dan natuurgrasvelden, zoals nogal eens wordt verondersteld. Jaarlijkse kapitaallast plus onderhoud Nieuwe toplaag kunstgras: € 30.000 Nieuwe toplaag WeTra: € 15.000 Verschil: € 15.000 We hebben in Súdwest-Fryslân twee halve en veertien hele gemeentelijke kunstgrasvelden. Hiervan willen we zes velden ombouwen naar een WeTra-veld. Dit geeft, na realisatie, een jaarlijkse besparing van 6 x € 15.000 = € 105.000. Voor de vervanging van kunstgrasvelden heeft de raad vanaf 2024 structureel € 35.000 beschikbaar gesteld voor de kapitaallasten. Hiermee kunnen een aantal velden vanaf dat moment worden vervangen.

De velden in Arum en Makkum vragen om eerdere actie. Voor deze dekking volgt in hoofdstuk vier een voorstel. Het uitgangspunt van dit kunstgrasbeleid is dat een deel van de kunstgrasvelden worden omgebouwd naar een WeTra-veld. Per heel veld vraagt dat een investering van € 200.000 inclusief BTW per veld. Dit is inclusief het verwijderen en recyclen van de kunststof toplaag. Omdat het in dit voorstel om zes velden gaat die moeten worden omgebouwd, worden de totale kosten op € 1.200.000 geraamd. Deze investering kan over een 5 tot 6-tal jaren worden uitgespreid. Voor de vervanging van vijf kunstgrasvelden die gehandhaafd moeten worden, kan tot en met 2030 worden uitgegaan van een investering van € 1.625.000 (5 x € 325.000). Deze investering kan over zeven jaar worden uitgespreid. Volgens de gemeentelijke financiële afschrijfsystematiek, dient een kunstgras toplaag in tien en de daaronder liggende onderbouw in twintig jaar te worden afgeschreven. Indien wordt gekeken naar de jaren waarin de velden zijn gerealiseerd, mag geconstateerd worden dat onze gemeente het onderhoud van de velden goed op orde heeft. Menig veld is de leeftijd van tien jaar voorbij; goed onderhoud speelt daarbij een belangrijke rol.

Het oude (donker) en het nieuwe (licht) kunstgras. (Bron: Groot Sneek 16 februari 2023)

Pagina 7 van 13

O22.002039

3.

Kunstgrasvelden nu en in de toekomst

3.1 Inleiding Er is Europese wetgeving in de maak waardoor er vanaf 2029 een verbod komt op het gebruik van polymerische (microplastic) infill in kunstgrasvelden. Waarschijnlijk komt er een overgangsregeling waardoor huidige velden vanaf dat moment nog 6 jaar mogen worden gebruikt. Nieuwe velden moeten vanaf 2029 dus voldoen aan nieuwe normen. Onze huidige velden waarbij EPDM en SBR is gebruikt hoeven we zeer waarschijnlijk niet eerder te vervangen. In 2029 liggen deze velden (ONS en SWZ) er 11 jaar. Dankzij zorgvuldig onderhoud en verstandig gebruik is het ons de afgelopen jaren steeds gelukt om de levensduur van de velden op te rekken. Door de Europese regels, maar ook door het besef dat we zuinig om moeten gaan met het milieu, staan de ontwikkelingen op het gebied van kunstgras niet stil. We blijven deze ontwikkelingen nauwgezet volgen en zullen hier snel op inspelen als nieuwe en financieel gunstige mogelijkheden zich voordoen. 3.2 Uitgangspunten 1. Mede dankzij onze sportvelden kunnen inwoners sporten en bewegen. We willen de buitensportverenigingen zo goed mogelijk faciliteren door bespeelbare velden aan te leggen. Een grasveld dat intensief wordt gebruikt zal, mede afhankelijk van het weer (neerslag, droogte, ijzel en vorst), niet altijd beschikbaar zijn. Bij velden die te nat of kaal zijn komt de veiligheid in gevaar en zullen deze worden afgekeurd.

Daarom maken we een onderscheid in trainings- en wedstrijdvelden. De trainingsvelden worden door de week intensief gebruikt, terwijl dit voor de wedstrijdvelden in het weekend is. Aan een wedstrijdveld wordt door de sportbond (voetbal, hockey en korfbal) hoge eisen gesteld. Veiligheid en een eerlijke competitie spelen hierbij een belangrijke rol. Elke bij een sportbond aangesloten buitensportvereniging mag in onze gemeente rekenen op goed bespeelbare velden. Het aantal gebruikers (verenigingen en bijv. onderwijs) en de beschikbare ruimte bepalen samen de kaders op basis waarvan we gemeentelijke sportvelden faciliteren en onderhouden. 2. Uit financieel oogpunt willen we minder kunstgrasvelden in Súdwest-Fryslân. De kosten voor aanleg, onderhoud en kapitaallasten voor een kunstgrasveld zijn flink hoger dan die voor een (WeTra) natuurgrasveld. De meeste buitensportvereniging zijn niet zo groot en kunnen goed aan trainings- en wedstrijdverplichtingen voldoen met natuurgrasvelden. Daarom willen we het aantal kunstgrasvelden terug brengen. Dit is met de kleine verenigingen die nu een kunstgrasveld hebben besproken. Hoewel men het betreurt wanneer ze geen kunstgrasveld meer hebben, is er ook begrip voor ons standpunt om minder te investeren in deze velden. 3. Er zijn verenigingen die graag het huidige kunstgrasveld willen behouden.

Met de inzet van gemeentelijke en eigen of externe middelen willen deze verenigingen zelf een kunstgrasveld realiseren. Wij staan hier positief tegenover. Wij zijn bereid om volgens het principe van Right to challenge onze kosten voor het vervangen van een kunstgrasveld voor een natuurgrasveld aan de vereniging beschikbaar te stellen zodat zij zelf, met aanvullende middelen, een kunstgrasveld kunnen behouden. 4. We gaan zuinig om met ons milieu. We maken bij de aanleg van kunstgrasvelden geen gebruik meer van grondstoffen die een schadelijk effect op de omgeving kunnen hebben. De huidige generatie kunstgrasvelden worden in het geheel gerecycled. 3.3 Planning voor de komende jaren 2023 Het (halve) kunstgrasveld in Arum wordt voor trainingen, jeugdwedstrijden en onderwijs gebruikt. Het voornemen is om het veld in 2023 te vervangen door natuurgras. De plaatselijke Sportstichting heeft aangegeven de mogelijkheid te willen onderzoeken om, volgens het Right to challenge-principe, zelf het veld door een kunstgrasveld te vervangen. Het kunstgrasveld in Makkum is in slechte staat. De verwachting is dat deze in 2023 wordt afgekeurd. Dit veld willen we vervangen voor een WeTra-veld. Ook voor de vv Makkum bestaat de mogelijkheid om in eigen beheer een kunstgrasveld te realiseren.

2024 tot en met 2026 Naar verwachting zullen de kunstgrasvelden in IJlst, Workum, bij LSC 1890 Sneek, het trainingsveldje en het veld voor korfbal in Bolsward en het semi-waterveld van de hockeyclub Sneek in de periode 2024 tot en met 2026 versleten zijn. Onze onderhoudsdienst stelt alles in het werk om de kunstgrasvelden zo lang mogelijk in gebruik te houden.

Pagina 8 van 13

O22.002039

-

-

Het voetbalveld in IJlst kan op het moment van afkeuren worden vervangen door natuurgras. Het is noodzaak om kunstgrasvelden in Workum en bij LSC 1890 te handhaven. LSC 1890 kampt met ruimtegebrek, terwijl de v.v. Workum heel veel voetbalruimte heeft ingeleverd ten behoeve van scholenbouw en de Nije Rolpeal. De druk op met name trainingsruimte in Bolsward zal naar verwachting hoog blijven. In de gebiedsvisie Groene Hart Bolsward is vastgelegd dat op het sportpark één volwaardig wedstrijdveld zal worden opgeofferd voor nieuwbouw clubaccommodatie en parkeren. Gezien de grootte van de vereniging, het aantal gebruikers en de grote trainingsdruk is het zeer wenslijk om een natuurgrasveld om te bouwen naar een 2 e kunstgrasveld. We zullen de ervaringen met het non-infill veld in Sneek gebruiken voor de vervanging in Bolsward van het korfbalveld en het realiseren van een extra kunstgrasveld. Het semi-waterveld van de hockeyclub Sneek zal volgens de laatste inzichten en afhankelijk van de grootte van de investering moeten worden vervangen. De internationale hockeybond (FIH) wil na 2024 af van het volledige waterveld. De FIH verwacht dat clubs pas op zijn vroegst in 2027 geleidelijk aan afscheid gaan nemen van de watervelden.

Vanaf 2027 Een aantal kunstgrasvelden die we vanaf 2027 nog hebben zijn noodzakelijk om de buitensportbeoefening en bewegingsonderwijs optimaal te blijven faciliteren. In de periode 2027-2030 zullen minimaal vijf velden zijn versleten. De keuzes voor vervanging kunnen we nu nog niet goed maken. Dit zal afhangen van diverse factoren als regelgeving, kosten, gebruikers, nieuwe materialen, maar ook klimaatveranderingen en klimaatopgaven. Bij de laatste opgaven moet vooral worden gedacht aan de mogelijkheden op het gebied van waterberging. We kennen steeds meer periodes met sterk wisselend weer: grote droogte maar ook flinke regenval. Om grote hoeveelheden water snel af te kunnen voeren maar ook op te slaan om in drogere perioden te benutten zijn er verschillende ontwikkelingen gaande om water onder een sportveld op te slaan. Er lopen momenteel een aantal innovatieve projecten met als doel duurzame kunstgrasvelden met circulaire materialen, die bijdragen aan een verbeterde waterhuishouding, een betere aanpak van hittestress en een positieve bijdrage aan het energievraagstuk (opvangen van warmte uit kunstgrasvelden). Dit kan kansen bieden voor onze toekomstige sportvelden. Bij het voortzetten van de voorstellen uit deze notitie worden de kunstgrasvelden bij O.N.S. en Witmarsum vervangen door een natuurgrasveld.

Bij Sneek Wit Zwart kan één kunstgrasveld vervangen worden door een kunstgrasveld en één kunstgrasveld vervangen worden door een natuurgrasveld. Om toekomstige kapitaallasten voor de vervanging van de kunstgrasvelden te dekken is het advies om hiervoor vanaf 2027 jaarlijks een bedrag van € 35.000 te reserveren.

De jeugd in actie op het kunstgrasveld in Witmarsum

Pagina 9 van 13

O22.002039

Conclusies en advies

4.

Uit kosten- en milieuoverwegingen maakt gemeente Súdwest-Fryslân de keuze dat niet alle huidige sportlocaties over kunstgras hoeven te beschikken. Een groot aantal gebruikers en beperkte beschikbare ruimte op een sportcomplex zijn belangrijke argumenten om wel een kunstgrasveld te handhaven of realiseren. Een aantal gemeentelijke kunstgrasvelden zal dan ook worden vervangen door natuurgras. Na volledige uitvoering van deze nota heeft gemeente Súdwest-Fryslân negen kunstgrasvelden. Er zijn dan zes kunstgrasvelden vervangen voor natuurgras. Natuurgras trainingsvelden worden onder verschillende omstandigheden en vaak intensief gebruikt. Dat kan in de loop van het seizoen kwaliteitsproblemen tot gevolg hebben. Het grote voordeel van kunstgras is dat het vrijwel altijd bespeeld kan worden. Met name voor de trainingen is dat een uitkomst. Het verdwijnen van een kunstgrasveld zal dan ook bij menig voetbalbestuurder tot teleurstelling leiden maar er is ook begrip voor het gemeentelijk standpunt. Overigens telt onze gemeente een 23-tal sportcomplexen voor voetbal, die in de regel niet ver van elkaar vandaan liggen. Onder het motto “een goede buur is beter dan een verre vriend”, kunnen verenigingen ook elkaar van dienst zijn bij eventuele problemen met bespeelbaarheid of beschikking van voldoende velden. Het advies uit deze kunstgrasnotitie samengevat. -

Verklaar de in 2015 vastgestelde Kunstgrasnotitie als zijnde vervallen en vervangen door deze notitie “Kunstgrasvelden in Súdwest-Fryslân, nu en in de toekomst”.

-

Indien kunstgrasvelden worden vervangen door natuurgrasvelden, dan gebeurt dit door hoogwaardige WeTra velden.

-

Het kunstgrasveld voor korfbal in Sneek is in 2022, bij wijze van pilot, vervangen door een noninfill kunstgrasveld. We monitoren het gebruik van dit veld om mogelijk in de toekomst ook dit type veld op andere locaties toe te passen.

-

Voor 2023 tot en met 2026: De kunstgrasvelden in Arum, Makkum en IJlst vervangen door natuurgras.

-

De kunstgrasvelden voor SC Bolsward, v.v. Workum en LSC 1890 vervangen door een nieuw kunstgrasveld.

-

Een natuurgrasveld vervangen voor een extra kunstgrasveld op het sportpark in Bolsward .

-

Het tweede hockeyveld op Tinga door een kunstgrasveld vervangen.

-

De betrokken partijen de mogelijkheid bieden om dankzij een Right to challenge constructie de beschikbare financiële middelen te benutten voor een oplossing naar eigen inzicht.

Investeringen in 2023: - vervanging kunstgras door natuurgras in Arum en Makkum € 400.000 (kapitaallast € 25.560); - ombouw natuurgras naar kunstgras Bolsward € 450.000 (kapitaallast € 31.255); - dekking voor de kapitaallast (totaal € 56.815) uit de resterende middelen kunstgrasvelden. Investeringen voor de periode 2024 – 2026: - vervanging kunstgras door WeTra-natuurgras in IJlst € 200.000 (kapitaallast € 12.780); - kunstgras door kunstgras Workum, hockey Sneek en korfbal Bolsward € 800.000 (kapitaallast € 61.120); - Totale investering: € 1.000.000; - De kapitaallasten die hieruit voortvloeit bedraagt € 73.900; - Dit totale bedrag kan gespreid worden ingezet over de periode 2024 – 2026. Voor de toekomst: Voor de periode 2027 - 2030: - De totale investering zal liggen rond de € 1.400.000 voor de vervanging van vijf kunstgrasvelden door twee keer kunstgras en drie keer WeTra-natuurgras tot 2030.

Pagina 10 van 13

O22.002039

-

Reserveer voor de jaren 2027 tot en met 2030 jaarlijks een bedrag van € 35.000 voor de kapitaallasten om de vervangingen vanaf 2027 mogelijk te maken.

Voor de periode vanaf 2031: - Vanaf 2031 zijn alle kunstgrasvelden vervangen die sinds 2020 in onze gemeente zijn aangelegd. - Reserveer vanaf 2031 jaarlijks een bedrag van € 30.000 voor de kapitaallasten om de vervangingen vanaf 2031 mogelijk te maken. Jaar 2023

Wat 2 x kunstgras naar natuurgras 1 x natuurgras naar kunstgras

Investering € 400.000 € 450.000

Kapitaallast € 25.560 € 31.255

2024 2026 2027 2030 2031 e.v.

1 x kunstgras naar natuurgras 3 x kunstgras voor kunstgras 3 x kunstgras naar natuurgras 2 x kunstgras voor kunstgras Op basis van actuele situatie

€ 200.000 € 800.000 € 650.000 € 750.000 P.M.

€ 12.780 € 61.120 € 41.535 € 57.300 € 30.000

Uit budget Resterende middelen kunstgrasvelden Totaal € 56.815 Collegebegroting Totaal € 73.900 Nieuw college Totaal € 98.835

Genoemde bedragen zijn ramingen op basis van het prijspeil 2022. Werkelijke kosten zijn pas bekend na het houden van een aanbesteding. Rekening houdend met de sterk gestegen prijzen voor zowel grondstoffen als arbeid is het verstandig om de te reserveren bedragen naar boven af te ronden.

Met zand ingestrooid kunstgrasvelden voor korfbal in Bolsward

Pagina 11 van 13

O22.002039

5.

Achtergrondinformatie en argumentatie

Normen KNVB en KNKV. Om te kunnen bepalen hoeveel velden een club nodig heeft, heeft zowel de KNVB als het KNKV een rekentool ontwikkeld. Deze rekentools zijn gebruikt om de verenigingen met een kunstgrasveld in SWF te analyseren. De gegevens die hiervoor zijn gebruikt, zijn afkomstig van de website van de betreffende clubs in september 2021, na de start van de competitie 2021-2022. De KNHB heeft geen rekentool (meer). Op basis van berekeningen in 2016/2017 is door de KNHB aangegeven dat SMHC een derde veld nodig zou hebben. Door middel van een goede organisatie en logistieke planning en lichte aanpassing van de activiteiten ten aanzien van ledenwerving denkt de SMHC inmiddels met twee velden en het in 2021 aangelegde miniveldje ook uit de voeten te kunnen. Voetbalvereniging

Aantal teams

Trainingsvelden nodig + aanwezig 2,5 2,5

Wedstrijdvelden nodig + aanwezig 5 5

SC Bolsward

48

BlauwRood’20

3

v.v. Arum

6

1

1,5

1

1

v.v. Makkum v.v. IJVC IJlst v.v. Workum

16 18 27

1 1 1,5

1,5 1,5 1,5

2 2 3

2 2 2

O.N.S. Sneek SV Mulier Witmarsum v.v. LSC 1890 Sneek v.v. Sneek Wit Zwart v.v. SDS Easterein (niet van de gemeente SWF)

27 14

1,5 1

2 2

3 2

4 2

57

2

1

3

3

60

2,5

3

4

4

23

1,5

1,5

3

3

13

2

2

2

2

Voldoet met kunstgras

10

1

2

1

2

Voldoet met kunstgras door medegebruik WPB, scholen etc.

39

2

2

2

2

Uitbreiding met miniveldje in 2021

Korfbalvereniging k.v. Westergo Bolsward k.v. De Waterpoort Sneek

Hockeyvereniging Sneker Mixed Hockeyclub SMHC

Pagina 12 van 13

O22.002039

Opmerking

Kunnen het dankzij kunstgras net redden, levert bij herinrichting één wedstrijdveld in. Dan is er een tekort. Voldoet royaal, samen met Achlum Voldoet ook zonder kunstgras Voldoet ook zonder kunstgras Kan het dankzij kunstgras net redden Voldoet zeer royaal Voldoet zeer royaal Kan het dankzij kunstgras net redden Voldoet royaal dankzij 2 kunstgrasvelden Voldoet royaal dankzij kunstgras

Bijlagen Bronnenlijst Internet: De berekeningen in het schema van pagina 12 zijn gemaakt met de online rekentools van de KNVB en het KNKV. De KNHB heeft geen (online) rekentool; De aantallen teams zijn van de websites van de betrokken verenigingen gehaald in september 2021 na de start van de competitie 2021-2022. Op dat moment was er geen sprake van een lockdown of andere beperkingen; De foto’s zijn deels van de verenigingen afkomstig en deels uit eigen collectie. Verklarende woordenlijst SBR: rubberkorrels van gemalen autobanden; EPDM en TPE: kunstmatig geproduceerde kunststofkorrels die niet uitlogen, maar die wel als microplastics worden beschouwd; WeTra: natuurgrasveld geschikt voor wedstrijden en trainingen.

Lokale jeugd in actie op het nieuwe non-infill kunstgrasveld op Schuttersveld

Pagina 13 van 13

O22.002039