Bijlage - Normenkader 2025

Normenkader 2025

Gemeente

Súć/west-Fryslân

Inhoudsopgave 1.

Inleiding................................................................................................................... 3 1.1 Algemeen................................................................................................................ 3 1.2 Accountant..............................................................................................................3 1.3 De controleverklaring................................................................................................. 3 1.4 Doelstellingen normenkader........................................................................................ 4 1.5 Rechtmatigheidsverantwoording.................................................................................. 4

2.

Algemene uitgangspunten voor de (accountants)controle.................................................... 6 2.1 Getrouwheid en rechtmatigheid................................................................................... 6 2.2 Specifieke aandachtspunten controle............................................................................. 7

3.

Te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties (accountant)......................................8 3.1 Algemeen................................................................................................................ 8 3.2 Goedkeuringstoleranties............................................................................................. 8 3.3 Rapporteringstoleranties............................................................................................. 9

4.

Te hanteren verantwoordings- en rapportagegrens (college)............................................... 10 4.1 Verantwoordingsgrens..............................................................................................10 4.2 Rapportagegrens .................................................................................................... 10

5.

Reikwijdte rechtmatigheidscontrole...............................................................................11 5.1 Opbouw van de rechtmatigheidsverantwoording............................................................ 11 5.2 Begrotingscriterium..................................................................................................11 5.3 Voorwaardencriterium ............................................................................................. 11 5.4 Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium......................................................................12 5.5 Single information single audit (SiSa)............................................................................ 12

6.

Communicatiemomenten accountant............................................................................ 13

7.

Advies ................................................................................................................... 14 7.1 Conclusie.............................................................................................................. 14

8.

Achtergrondinformatie en argumentatie......................................................................... 15

9.

Bijlagen .................................................................................................................. 16 9.1 Het normenkader.................................................................................................... 16

Pagina 2 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

1. Inleiding 1.1 Algemeen Volgens artikel 11 van de nieuwe Financiële verordening biedt het college de raad jaarlijks een normenkader rechtmatigheid aan. Tot en met 2022 verstrekten externe accountants een controleverklaring met een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van gemeenten. Met de invoering van de wet versterking decentrale rekenkamers, vastgesteld door de eerste kamer op 27 september 2022, is dit gewijzigd. De accountant controleert nog steeds de jaarrekening, maar geeft daar vanaf het boekjaar 2023 door middel van de controleverklaring alleen een oordeel over de getrouwe verantwoording van baten, lasten en balansmutaties. In de rechtmatigheidsverantwoording geeft het College in de jaarrekening aan in hoeverre de in de jaarrekening en SiSa-bijlagen verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat de rechtmatigheidsverantwoording in overeenstemming is met door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening valt nog wel onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. De accountant kijkt daarom nog wel of de rechtmatigheidsverantwoording “juist” is (een getrouw beeld geeft).

Het opstellen van een rechtmatigheidsverklaring vraagt meer nadruk op de (verbijzonderde) interne controle. 1.2 Accountant In artikel 213 lid 2 gemeentewet wordt gesteld dat de raad een accountant benoemt die is belast met de controle van de jaarrekening van de gemeente en dat deze jaarlijks een controleverklaring en een accountantsverslag afgeeft. Lid 1 van art. 213 gemeentewet regelt dat de raad regels vaststelt voor de controle op het financiële beheer en op de inrichting van de financiële organisatie. Deze regels zijn voor onze gemeente opgenomen in de in 2023 vastgestelde Controleverordening. Controleverklaring In de controleverklaring wordt op een gestandaardiseerde wijze, zoals wettelijk voorgeschreven, de uitkomst van de accountantscontrole weergegeven. De controleverklaring ziet toe of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van zowel de baten, lasten en balansmutaties als de grootte en samenstelling van het vermogen, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze controleverklaring is bestemd voor de gemeenteraad, zodat deze de door het college opgestelde jaarrekening kan vaststellen. Accountantsverslag Overeenkomstig de Gemeentewet wordt van de controle op de jaarrekening een accountantsverslag uitgebracht aan de raad en in afschrift aan het college.

In het accountantsverslag wordt gerapporteerd over de opzet en uitvoering van het financieel beheer en of de beheersorganisatie een getrouw financieel beheer en verantwoording daarover waarborgen. Managemen tletter In de tweede helft van het jaar wordt door de accountant een zogenoemde interim controle uitgevoerd. Over de uitkomsten van die tussentijdse controle wordt verslag uitgebracht in de vorm van een managementletter. De managementletter is gericht aan het college en wordt met de Auditcommissie besproken. 1.3 De controleverklaring De accountant kan vier soorten controleverklaringen afgeven, nl.: - een goedkeurende verklaring; - een verklaring met beperking; - een verklaring met oordeelsonthouding; - een afkeurende verklaring. De soort verklaring die de accountant afgeeft is afhankelijk van de hoeveelheid gevonden fouten en onzekerheden.

Pagina 3 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

De accountant doet een uitspraak over of de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de activa en passiva in overeenstemming zijn met dat wat in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is opgenomen. 1.4 Doelstellingen normenkader Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden stelt de raad nadere regels vast over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normen en daarbij te gebruiken goedkeurings- en rapporteringstoleranties voor de controle van de jaarrekening 2024. Dit gebeurt in een jaarlijks vast te stellen normenkader. In de Controleverordening van de gemeente Súdwest-Fryslân is de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente vastgelegd. De gemeenteraad stelt het normenkader dat voortvloeit uit de wetgeving en de gemeentelijke regelgeving vast die van toepassing is voor het controlejaar 2025. 1.5 Rechtmatigheidsverantwoording Al enkele jaren is sprake van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening van gemeenten. Met de inwerkingtreding van de rechtmatigheidsverantwoording in 2023 is de opzet van het normenkader aangepast. De controle van de rechtmatigheid is hiermee geen verantwoordelijkheid meer van de accountant, maar van het college zelf.

Dit normenkader is derhalve niet alleen bedoeld voor de controleopdracht aan de accountant, maar ook de basis voor de af te geven rechtmatigheidsverantwoording van het college. Het overzicht met interne en externe regelgeving welke voorgaande jaren werd vastgelegd in het Controleprotocol, heeft nu met name betrekking op de rechtmatigheidsverantwoording van het college. De rechtmatigheidscontrole door de accountant is vervallen en is vanaf 2023 onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording door het college. Vandaar dat we het Controleprotocol nu Normenkader noemen. Schematisch is één en ander als volgt weer te geven:

Pagina 4 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

Oude situatie:

Nieuwe situatie

Controleprotocol

Normenkader

Raad

Raad

Afspraak

Accountant Spelregels voor accountant + opsomming van interne- en externe regelgeving waaraan accountant toetst, zowel voor Getrouwheid Rechtmatigheid

College

Accountant

Opsomming van interne- en externe regelgeving waaraan College toetst op:

Spelregels voor accountant, waarbij alleen nog een oordeel wordt gegeven over

Rechtmatigheid

Getrouwheid Uitzondering Toetst de SiSa-regelingen nog wel op rechtmatigheid regelgeving m.b.t. SiSa)

In dit normenkader worden in hoofdstuk 2 de uitgangspunten voor de accountantscontrole beschreven. In hoofdstuk 3 komen de te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties ten behoeve van de accountant aan de orde en in hoofdstuk 4 de te hanteren verantwoordings- en rapportagegrens ten behoeve van het college. In hoofdstuk 5 wordt nader ingegaan op de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole. In hoofdstuk 6 worden de rapporteringsmomenten tussen de accountant en de gemeentelijke organisatie uiteengezet. Tenslotte is het advies opgenomen in hoofdstuk 7, de wettelijke regelgeving welke in acht genomen zijn voor het opmaken van het normenkader in hoofdstuk 8 en het uiteindelijke normenkader als Bijlage in hoofdstuk 9.

Pagina 5 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

2. Algemene uitgangspunten voor de (accountants)controle 2.1 Getrouwheid en rechtmatigheid Met ingang van boekjaar 2023 is het college van B&W verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording. Onder rechtmatigheid wordt volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) begrepen dat “de in de rekening verantwoorde lasten, baten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen, dat wil zeggen “in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder de gemeentelijke verordeningen'. In het kader van de rechtmatigheidscontrole worden negen rechtmatigheidscriteria onderkend:

«

Calculatiecriterium

Afgedekt door getrouw beeld van de

«

Val uteri ngscriterium

accountantsverklaring

«

Adresseringscriterium

«

Volledigheidscriterium

»

Aanvaardbaarheidscriterium

»

Leveringscriterium

«

Begrotingscriterium

«

Voorwaardencriterium

»

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Afgedekt door verantwoording college

In het kader van het getrouwheidsonderzoek wordt aandacht besteed aan de meeste van bovengenoemde criteria. Ondanks dat deze criteria door de accountantscontrole worden afgedekt, worden deze door de organisatie, de verbijzonderde interne controle, waar van toepassing ook meegenomen bij de rechtmatigheidscontrole. Voor de oordeelsvorming m.b.t. de rechtmatigheid van het financieel beheer wordt specifiek aandacht besteed aan de volgende criteria: » begrotingscriterium; » voorwaardencriterium; » misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Deze rechtmatigheidsverantwoording dient door het college te worden afgelegd. De accountant stelt de getrouwheid van de jaarrekening vast, inclusief van de rechtmatigheidsverantwoording als een onderdeel van de jaarrekening. In de controleverklaring wordt geen afzonderlijk oordeel meer gegeven over de rechtmatigheid. Het college neemt de rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Bij de controle op getrouwheid toetst de accountant in hoeverre de rechtmatigheidsverantwoording van het college een getrouwe weergave is van de werkelijkheid. De controle van de accountant richt zich op het geven van een oordeel over: » Het getrouwe beeld van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de grootte en samenstelling van het vermogen; » de getrouwheid van de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording;

Pagina 6 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

»

» » »

het in overeenstemming zijn van de door het college opgestelde jaarrekening met de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels bedoeld in artikel 186 Gemeentewet (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten); de inrichting van het financieel beheer en de financiële organisatie gericht op de vraag of deze een getrouwe verantwoording mogelijk maken; de verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening; de bijlage bij de jaarrekening met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa), bedoeld in artikel 58a van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten.

Bij de controle zullen nadere regels die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden gesteld op grond van artikel 213, lid 6 Gemeentewet (Besluit accountantscontrole decentrale overheden), alsmede de voor de accountants geldende controle- en overige standaarden, bepalend zijn voor de door de accountant uit te voeren werkzaamheden. 2.2 Specifieke aandachtspunten controle In de overeenkomst met de accountant staat dat de raad aan de accountant een specifiek aandachtspunt of een extra onderzoek kan meegeven.

Pagina 7 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

3. Te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties (accountant) 3.1 Algemeen De accountant accepteert bij zijn controle bepaalde toleranties en richt zijn controle daar op in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening. De accountant richt de controle in op het ontdekken van belangrijke fouten en baseert zich daarbij op risicoanalyse, vastgestelde toleranties en statistische deelwaarnemingen en extrapolaties. Het uitvoeren van werkzaamheden met inachtneming van toleranties impliceert dat de controle zodanig wordt uitgevoerd, dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. 3.2 Goedkeuringstoleranties De goedkeuringstolerantie is het bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers wordt beïnvloed. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming en de strekking van de af te geven controleverklaring. Er wordt onderscheid gemaakt tussen fouten en onzekerheden.

Een fout in een jaarrekening kan ontstaan doordat bijvoorbeeld een jaarrekeningpost onvolledig is opgenomen, een toelichting ontoereikend is of dat een waarderingsgrondslag onjuist is. Een onzekerheid in de controle kan bijvoorbeeld ontstaan door gebreken in de interne controle. Hierdoor is achteraf niet meer vast te stellen of een bepaalde uitgave rechtmatig heeft plaatsgevonden of dat bepaalde baten volledig zijn verantwoord. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden staan minimumeisen voor de in de controle te hanteren goedkeuringstoleranties voorgeschreven. De goedkeuringstolerantie wordt berekend als een percentage van de totale lasten van de gemeente. De raad mag deze toleranties alleen verder aanscherpen. Als wordt afgeweken van de goedkeuringstoleranties zoals opgenomen in dit besluit, licht de accountant dit toe in zijn controleverklaring. Wijziging 2025 De goedkeuringstolerantie bedroeg tot en met 2024 voor fouten ^ en voor onzekerheden in de uitvoering van de controle 3% van de totale lasten, inclusief stortingen in de reserves. In het besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, vervalt het onderscheid tussen fouten en onzekerheden. Voortaan zal worden uitgegaan van één percentage, te weten maximaal 2% (som van fouten + onzekerheden) van de totale lasten, exclusief mutaties reserves.

De minimumeisen van de goedkeuringstolerantie zijn voor 2025:

Materialiteit

Goedkeurende verklaring

Verklaring met beperking

Verklaring van oordeelonthouding/Afkeurende verklaring

Afwijkingen in de jaarrekening + onzekerheden in de uitvoering van de controle

s 2%

^ - s 407o

> 407o

De totale lasten van de begroting 2025 zijn ruim C 364 miljoen (zie bijlage E van de Programmabegroting 2025). Ter indicatie betekent bovenstaande voor onze gemeente dat een totaalbedrag van ruim C 7,28 miljoen aan fouten + onzekerheden een goedkeurende controleverklaring niet in de weg staat. Deze optelsom van fouten en onzekerheden voor de jaarrekening 2025 ligt daarmee significant lager dan de totale marge van C 12,9 miljoen vorig jaar, alhoewel een één op één vergelijking niet valt te maken. De marges zijn echter wel kleiner geworden en de noodzaak om fouten en onzekerheden te voorkomen

Pagina 8 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

en te herstellen wordt daarmee groter. Inmiddels zijn daarop ook al de nodige acties ingezet, vooral op het voorkomen van onzekerheden bij zorgaanbieders in het sociaal domein. Naast deze kwantitatieve beoordeling oordeelt de accountant ook de kwaliteit. Als de accountant van oordeel is dat de kwaliteit van de (administratieve) organisatie onvoldoende is, kan hij (alsnog) tot het besluit komen om geen goedkeurende verklaring af te geven. 3.3 Rapporteringstoleranties Naast de goedkeuringstolerantie wordt de rapporteringstolerantie onderkend. Hierbij wordt gedoeld op het bedrag waarboven de accountant voor wat betreft geconstateerde fouten of onzekerheden in de jaarrekening heeft te rapporteren in het accountantsverslag. De door de accountant voor de jaarrekening van de gemeente Súdwest-Fryslân te hanteren rapporteringstolerantie wordt vastgesteld op C 150.000,controleverschil. Rapporteringstolerantie Elke fout of onzekerheid 2 C 150.000 wordt gerapporteerd

Pagina 9 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

4. Te hanteren verantwoordings- en rapportagegrens (college) 4.1 Verantwoordingsgrens Naast de bovengenoemde toleranties is de verantwoordingsgrens onderkend. Deze wordt als volgt gedefinieerd: “De verantwoordingsgrens is een door de gemeenteraad vastgesteld bedrag, waarboven college de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) moet opnemen in de het rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoordingsgrens valt binnen de bandbreedte van 0% tot 2% van de totale lasten van de gemeente, exclusief de dotaties aan de reserves”. De gemeenteraad is vrij om binnen deze bandbreedte de grens te bepalen. Ligt het bedrag van de afwijkingen onder de grens, dan is er sprake van goedkeuring en kan het college aangeven rechtmatig te hebben gehandeld. Boven het vastgestelde percentage moet het college de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording is inmiddels door de raad bepaald en is vastgelegd in artikel 11 Financiële verordening 2025 gemeente Súdwest-Fryslân. In lid 2 van dit artikel heeft de gemeenteraad vastgelegd dat het college in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening aan de raad rapporteert over afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) met een verantwoordingsgrens van 2% van de werkelijke totale lasten van de gemeente, exclusief de toevoegingen aan de reserves.

Dat betekent dat het bedrag aan fouten + onduidelijkheden bij elkaar opgeteld niet hoger mag zijn dan 7,28 miljoen. 4.2 Rapportagegrens Het college is verplicht om onrechtmatigheden toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering, indien de geconstateerde onrechtmatigheden de verantwoordingsgrens overschrijden. Het college hecht er waarde aan om het gesprek te voeren over bevindingen uit de rechtmatigheidscontroles. Daarom beperkt het college zich niet alleen tot het geven van een toelichting op het overschrijden van de verantwoordingsgrens. Het college rapporteert derhalve alle bevindingen omtrent de financiële rechtmatigheid boven de rapportagegrens in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze rapportagegrens voor de rechtmatigheidsverantwoording wordt door de raad bepaald en is vastgelegd in artikel 11 Financiële verordening 2025 gemeente Súdwest-Fryslân. Volgens lid 3 van artikel 11 Financiële verordening 2025 gemeente Súdwest-Fryslân, worden alle geconstateerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) gelijk of groter dan C 150.000, - nader toegelicht door het college in de paragraaf bedrijfsvoering in de jaarrekening. Hiermee volgen we de ingezette lijn zoals deze voor de accountant geldt om geconstateerde onrechtmatigheden vanaf deze grens te benoemen in zijn accountantsverslag, analoog aan de rapporteringstolerantie bij ŝ 3.3.

Pagina 10 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

5. Reikwijdte rechtmatigheidscontrole 5.1 Opbouw van de rechtmatigheidsverantwoording De controle op rechtmatigheid is gericht op de naleving van externe en interne regelgeving, zoals die opgenomen zijn in het normenkader. Het normenkader wordt jaarlijks geactualiseerd en vastgesteld door de gemeenteraad. De controle op rechtmatigheid is uitsluitend van toepassing voor zover deze directe financiële beheersmaatregelen betreffen of kunnen betreffen. De commissie BBV heeft een standaardtekst opgesteld voor de rechtmatigheidsverantwoording. De standaardtekst zal door de gemeente opgenomen worden in de jaarrekening. In deze opgestelde standaardtekst wordt gesproken over afwijkingen. Onder afwijkingen worden verstaan posten die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen (fouten) en posten, waarbij voor het college een onduidelijkheid bestaat over de rechtmatigheid (onduidelijkheden). Belangrijk: deze onduidelijkheden staan niet gelijk aan de onzekerheden in de controle van de accountant. Vanuit interne toetsingen en monitoring kan er informatie worden verkregen over de onduidelijkheden die twijfels oproepen over de rechtmatigheid. Bijvoorbeeld dat juristen van mening verschillen over een aanbesteding. Onduidelijkheid over interpretatie, uiteenlopende oordelen over de rechtmatigheid en de daarmee verband houdende lasten, kunnen weergegeven worden als onduidelijkheden.

Het kader van de (financiële) rechtmatigheidsverantwoording bestaat uit de volgende criteria: 1. begrotingscriterium; 2. voorwaardencriterium; 3. misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Bovenstaande criteria komen expliciet tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording. Rechtmatigheidscriteria die ook de getrouwheid raken zijn geen onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording. Bijvoorbeeld: constatering van een verslaggevingsfout is geen onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording. Ook de constatering dat een post in de jaarrekening niet voldoet aan de uitgangspunten van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) hoeft niet opgenomen te worden in de rechtmatigheidsverantwoording. 5.2 Begrotingscriterium Het begrotingscriterium houdt in dat financiële beheersmaatregelen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende hoofdtaakvelden. Bij het begrotingscriterium gaat het om controle op overschrijdingen van de geautoriseerde begroting (inclusief investeringen) na begrotingswijzigingen in het boekjaar. Onderdeel van de rechtmatigheidsonderbouwing is vaststellen of er sprake is van dit soort overschrijdingen en of ze passen binnen het gemeentelijk beleid en met reden zijn toegelicht in de jaarrekening.

Als de overschrijdingen zijn toegelicht en de jaarrekening wordt vastgesteld door de raad, dan zijn deze overschrijdingen alsnog rechtmatig. Alleen een begrotingsoverschrijding die onrechtmatig (niet passend binnen het beleid en niet toegelicht) is, wordt vermeld in de rechtmatigheidsverantwoording. Dit omdat de overschrijding een inbreuk vormt op het budgetrecht van de gemeenteraad. In de financiële verordening (artikel 5 en 6) is de norm voor begrotingsrechtmatigheid vastgelegd. 5.3 Voorwaardencriterium Besteding en inning van gelden door een gemeente zijn aan bepaalde voorwaarden verbonden, waarop door het college wordt getoetst. Deze voorwaarden liggen vast in wetten en regels van hogere overheden en de (eigen) gemeentelijke verordeningen. Bij het voorwaardencriterium wordt vooral gekeken of de financiële beheersmaatregelen binnen de gemeente voldoen aan de voorwaarden zoals die gesteld zijn in de wet- en regelgeving. In het normenkader zijn de interne en externe regels opgenomen, die het college in zijn controle van het voorwaardencriterium moet betrekken. Besluiten van burgemeester en wethouders vallen buiten het normenkader, tenzij dat wettelijk niet is toegestaan. Hierdoor vallen bijv. de interne aanbestedingsregels, de beleidsregels op diverse terreinen, het treasurystatuut en de budgethouder regeling niet onder het hier bedoelde kader. Het betreft o.a.

de aspecten hoogte, recht en duur. Een voorbeeld van het niet naleven van het voorwaardencriterium is het ten onrechte niet Europees aanbesteden van een opdracht.

Pagina 11 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

5.4 Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Het college heeft voldoende waarborgen genomen om te voorkomen dat als gevolg van misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen zijn verleend of een te laag bedrag aan heffingen aan de gemeente is betaald. Bij het M&O criterium gaat het in het bijzonder om vast te stellen dat de organisatie effectieve maatregelen heeft getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Een voorbeeld van misbruik is een subsidieaanvraag voor een project dat niet bestaat (onrechtmatige handeling). Bij oneigenlijk gebruik wordt feitelijk gehandeld in overeenstemming met wet- en regelgeving. Er is wel sprake van het in strijd handelen met het doel en de strekking van wet- en regelgeving. Daarmee zijn dergelijke handelingen niet onrechtmatig. Een voorbeeld van oneigenlijk gebruik is een subsidieaanvraag voor het verrichten van bepaalde activiteiten, terwijl de instelling de verkregen subsidie voor andere doeleinden gaat gebruiken. 5.5 Single information single audit (SiSa) Het Rijk streeft naar meer sturing op hoofdlijnen en minder administratieve belasting. Het Rijk heeft daarom de lijn doorgezet om afzonderlijke verantwoordingen en accountantscontroles voor de diverse specifieke uitkeringen te verminderen.

Maar in plaats daarvan zijn er meer regelingen toegevoegd aan de SiSa-lijst, een (wettelijke verplichte) bijlage bij de jaarrekening, die door de accountant getoetst moet worden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties maakt jaarlijks (in december) bekend over welke regelingen de gemeente verantwoording moet afleggen volgens het SiSaprincipe. Door de toename van het aantal te verantwoorden specifieke uitkeringen is er niet sprake van een verminderde, maar eerder van een verhoogde administratieve last. Met ingang van verslagjaar 2023 is het college van B en W verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening van de gemeentelijke organisatie. Hierbij hoort een rechtmatigheidsverantwoording, waarin je als college rapporteert over de rechtmatige totstandkoming van de opgenomen lasten, baten en balansmutaties in de jaarrekening en SiSa-bijlagen. De fouten en onduidelijkheden die voortvloeien uit de verantwoording van de specifieke uitkeringen dienen ook opgenomen te worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarom zijn deze regelingen opgenomen in het normenkader en worden ze betrokken bij de verantwoording van de rechtmatigheid door het college. De specifieke uitkeringen vallen echter ook onder de controle van de externe accountant.

Voor de specifieke uitkeringen is namelijk in de Gemeente- en provinciewet bepaald, dat de controleverklaring van de accountant aangeeft dat de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. Deze bepaling is door de wetgever opgenomen met de bedoeling om te expliciteren dat er in de controle van de specifieke uitkering niets zal veranderen, waaronder het opnemen van de tabel met bevindingen over de specifieke uitkeringen in het verslag van de controlerend accountant. Daarmee is er voor de SiSa dus sprake van een ‘dubbele controlelijn’.

Pagina 12 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

6. Communicatiemomenten accountant In artikel 7 van de controleverordening staat een aantal communicatiemomenten. Het gaat om: 1. Indien de accountant bij een accountantscontrole tot het oordeel komt dat de rechtmatigheidsverantwoording door het college niet getrouw is, dan wel afwijkingen constateert die op zichzelf leiden tot het niet afgeven van een goedkeurende controleverklaring, meldt hij deze terstond schriftelijk aan de raad en zendt een afschrift hiervan aan het college. 2. In aanvulling op het verslag van bevindingen brengt de accountant over de door hem uitgevoerde controles verslag uit over zijn bevindingen die niet van bestuurlijk belang zijn aan de daarvoor in aanmerking komende ambtenaren. 3. De controleverklaring en het verslag van bevindingen worden voor verzending aan de raad door de accountant aan het college voorgelegd met de mogelijkheid voor het college om op deze stukken te reageren. 4. De accountant bespreekt voorafgaand aan de raadsbehandeling van de jaarstukken het verslag van bevindingen met de raad of een afvaardiging uit de raad. Naast de hiervoor genoemde formele overlegmomenten is het in de geest van de verordening om voor­ afgaande aan de werkzaamheden de verwachtingen op elkaar (raad en accountant) af te stemmen.

Pagina 13 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

7. Advies 7.1 Conclusie De gemeenteraad voor te stellen: - dit normenkader 2025 vast te stellen en - voor 2025 geen specifiek aandachtspunt of een extra onderzoek door de accountant te laten uitvoeren.

Pagina 14 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

8. Achtergrondinformatie en argumentatie Dit normenkader is opgemaakt met inachtneming van de wettelijke regelgeving die is vastgelegd in: de Gemeentewet; het Besluit accountantscontrole decentrale overheden; het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV); de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV; de Financiële verordening 2025 en de Controleverordening 2025.

Pagina 15 van 18

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

9.

Bijlagen 9.1 Het normenkader

NORMENKADER IN- EN EXTERNE REGELGEVING PER PROCES Proces Z activiteit Algemene en incidentele regelgeving

Interne financiële regelgeving (meest recente versie)

Externe financiële regelgeving (of de opvolgende wetgeving van genoemde externe regelgeving) Algemene verordening gegevensbescherming Algemene wet bestuursrecht Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer Besluit begroting en verantwoording prov. en gemeenten Besluit ruimtelijke ordening Boswet Burgerlijk wetboek Gemeentewet Grondwet Huisvestingswet Huurwet Kaderwet LNV-subsidies Leegstandwet Mededingingswet (Besluit markt en overheid) Mediawet Milieuwetgeving Omgevingswet Monumentenwet Onteigeningswet Regeling informatie voor derden Specifieke uitkeringen/regelingen onder SiSa-regime Telecommunicatiewet Tijdelijke wet ambulancezorg Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte Vreemdelingenwet Waterwet Wegenwet Wegenverkeerswet Wet belastingen op milieugrondslag Wet bevordering eigen woningbezit Wet bodembescherming Wet educatie en beroepsonderwijs Wet geluidhinder We gemeenschappelijke regelingen Wet basisregistratie personen Wet milieubeheer Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek Wet personenvervoer Wet rechten burgerlijke stand Wet ruimtelijke ordening Winkeltijdenwet

Gemeente

Súť/ivesŕ-Fryslân

Woningwet Wet veiligheidsregio’s Wet versterking decentrale rekenkamers Regeling opvang ontheemden Oekraïne NORMENKADER IN- EN EXTERNE REGELGEVING PER PROCES (vervolg) Proces / activiteit Financiën en algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Doeluitkeringen rijk Rente en winst Afschrijvingen Reserves en Voorzieningen Begrotingswijzigingen Dubieuze debiteuren Investeringsbijdragen overige overheden Toerekening aan projecten e.d. (exclusief grondexploitatie) Niet in te delen baten/lasten Inkopen en aanbestedingen Inkopen (factuurverwerking en betaling) Aanbesteden Overige goederen en diensten Personeel van derden Energie Opbrengst grondverkopen Grondexploitatie Belastingen Onroerende-zaakbelastingen Roerende-ruimtebelastingen Parkeergelden (incl. boetes) Rioolrechten Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting Forensenbelasting Kwijtschelding Overige inkomsten Grafrechten Huren en pachten Leges burgerzaken Liggelden Marktgelden Omgevingsvergunningen Sluisgelden Reinigingsheffingen Staangelden

Pagina 17 van 18

Interne financiële regelgeving (meest recente versie)

Externe financiële regelgeving (of de opvolgende wetgeving van genoemde externe regelgeving)

Nota reserves en voorzieningen Financiële verordening Controleverordening Verordening auditcommissie

Financiële verhoudingswet Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden Wet financiering decentrale overheden Wet op de omzetbelasting Wet op het btw-compensatiefonds Vennootschapsbelasting Besluit leningsvoorwaarden decentrale overheden

Verordening schoonmaak gemeentelijke kantoren

Regelgeving inzake aanbesteding Regelgeving inzake staatssteun Aanbestedingswet (incl. gids proportionaliteit)

Verordening forensenbelasting Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Verordening onroerendezaakbelastingen Verordening op roerende woon- en bedrijfsruimten Verordening parkeerbelastingen Verordening rioolheffing Verordening toeristenbelasting Verordening watertoeristenbelasting Verordening kwijtschelding

Algemene wet bestuursrecht Algemene wet rijksbelastingen Algemene termijnenwet Besluit gemeentelijke parkeerbelastingen Gemeentewet Invorderingswet Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften Wet waardering onroerende zaken

Legesverordening Verordening reinigingsheffingen Verordening lig- en staangeld Verordening grafrechten Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Verordening marktgelden Verordening precariobelasting Verordening precariobelasting t.z.v. buizen, kabels, draden of leidingen Verordening sluisgelden

Algemene wet bestuursrecht Algemene wet rijksbelastingen Bouwbesluit Gemeentewet Wet milieubeheer Wet op de lijkbezorging

Gemeente

-

Sííť/ivesŕ-Fryslân

Grondrente Precariorechten (vnl. op kabels)

Verordening brandweerrechten

NORMENKADER IN- EN EXTERNE REGELGEVING PER PROCES (vervolg) Externe financiële regelgeving (of de opvolgende wetgeving van genoemde externe regelgeving)

Proces Z activiteit

Interne financiële regelgeving (meest recente versie)

Subsidies en inkomensoverdrachten Subsidies ca. incidenteel en structureel Bijdragen gemeenschappelijke regelingen Leerlingenvervoer Vermogensoverdrachten Specifieke uitkeringen (SiSa)

Algemene subsidieverordening Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning Verordening bekostiging leerlingenvervoer Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs

Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid Wet op de expertisecentra Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Wet op het primair onderwijs Wet op het specifiek Cultuurbeleid Wet op het voortgezet onderwijs Leerplichtwet SiSa wet- en regelgeving

Verordening commissie bezwaarschriften Verordening geldelijke vergoeding leden rekenkamer Verordening rechtspositie wethouders-, raads- en commissieleden Verordening werkgeverscommissie griffie Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid

Verplaatsingskostenvergoeding verhuisplichtige ambtenaren CAR-UWO Fiscale en sociale wetgeving Gemeentewet Rechtspositiebesluit burgemeesters Rechtspositiebesluit raads- en commissieleden Rechtspositiebesluit wethouders Wet normering topinkomens

Afstemmingsverordening Participatiewet c.a. Maatregelenverordening IOAW en IOAZ Re-integratieverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Verordening tegenprestatie Participatiewet Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening loonkostensubsidie Participatiewet Verordening maatschappelijke ondersteuning Verordening individuele studietoeslag Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet Verordening wet inburgering Verordening bijdrageregeling minima Beleidsregel toepassing artikel 8 Verordening bijdrageregeling minima 2018 Verordening cliëntenparticipatie Werk Sociale Werkvoorziening Verordening cliëntenparticipatie Werk en Inkomen Verordening Adviesraad Wmo en Jeugd Verordening jeugdhulp Verordening maatschappelijke ondersteuning Handhavingsverordening Participatiewet Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 met aanvullende instructie

Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 Regeling opvang asielzoekers Sociale wetgeving Vangnetregeling Wet inburgering Wet IOAW Wet IOAZ Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen Wet sociale werkvoorziening Wet walvis Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen Participatiewet Wet maatschappelijk ondersteuning 2015 Jeugdwet Reglement verkeersregels en verkeerstekens Ministeriële regeling gehandicaptenparkeerkaart en -plaats.

Salarissen en sociale premies Salariskosten en voormalig personeel

Sociale uitkeringen Bbz Bijzondere bijstand IOAW IOAZ PGB’s diverse regelingen Toeslagen Minimaregelingen Re-integratietrajecten Overige uitkeringen in geld Eigen bijdragen WMO en jeugd WMO - voorzieningen in natura Jeugdzorg - voorzieningen in natura WSW Participatiewet - verstrekkingen Participatiewet - BUIG-uitkering

Pagina 18 van 18

Gemeente

-

Sííť/ivesŕ-Fryslân